“TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT Japan Society forthe TRƯỜNG DAI HOC NAGOYA HÀ NỘI. Promotion of Science AE BRE 224®x~% JSPS TOA DAM QUỐC TẾ GIA NHẬP TỔ CHỨC THƯƠNG MẠI THẾ GIỚI WTO VA TÍNH MINH BẠCH TRONG THỦ TỤC HÀNH CHÍNH 9-3-2007 Funding Organization JSPS AA Science Platform lfft⁄+⁄z ds 'WTOjII L TRF KEI T SBE 9A 20074735 THU VIE TRƯỜNG DAIHOCLUATHA NOI PiÒNGp0C— ĐÓ Hanoi - 2007 ĐẨY MẠNH CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH ĐÁP UNG NHU CẦU HỘI NHAP KINH TẾ QUỐC TẾ CỦA VIỆT NAM TS Trân Minh Hương, "Trường Đại học Luật Ha 1. Đánh giá kết quả cải cách thú tục hành chính những năm qua Cải cách thủ tục hành chính là công việc được Chính phủ Việt Nam đặc biệt quan tâm trong tiến trình đổi mới. Điều đó thể hiện ở việc chọn cải cách thủ tục hành chính làm khâu đột phá trong cải cách nền hành chính quốc gia, bắt đầu từ Nghị quyết số 38/CP của Chính phú ngày 04 tháng 5 năm 1994 về cải cách một bước thủ tục hành chính trong giải quyết công việc của công dân, tổ chức.
Từ đó đến nay Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo công tác này, Bước sang thế kỷ XXI, Chính phủ Việt Nam đã xây dựng Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2001-2010 (Ban hành kèm theo Quyết định số 13/2001/QĐ-TTg ngày 17 tháng 9 năm 2001 của Thủ tướng Chính phủ). Trong giai đoạn I (2001-2005) Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước, Chính phủ tiếp tục chú trọng cải cách thủ tục hành chính thông qua công tác rà soát, sửa đổi và bãi bỏ những thủ tục hành chính không phù hợp, gây khó khăn cho hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp và đời sống nhân dân. Những năm qua, việc thực hiện Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2001-2010 đã đem lại kết quả tương đối khả quan. Cải cách theo hướng đơn giản hoá thủ tục hành chính Page | of 10 TS Trần Minh Hương gắn với việc thực hiện cơ chế "một cửa” đã được triển khai mạnh trong giai đoạn I và thụ được những kết quả bước đầu tích cực.
Sau năm năm triển khai cho thấy thủ tục hành chính trên hầu hết các lĩnh vực đều đã được rà soát, sửa đổi, ban hành mới theo hướng đơn giản hoá, thuận tiện cho người dân. Kết quả rõ nhất của việc triển khai cơ chế “một cửa” là công khai hoá, minh bạch hoá các quy định về thủ tục hành chính, giảm phiên hà, giảm đáng kế thời gian chờ đợi cho người dn, trách nhiệm của cán bộ, công chức được nâng cao, thông qua đó góp phần đổi mới cơ bản quan hệ giữa cơ quan hành chính và người dân theo hướng phục vụ. Tuy nhiên, cũng phải thừa nhận rẵng thủ tục hành chính cho dù được chọn làm khâu đột phá, cho dù được cải cách từ nhiều năm nay nhưng nhìn chung vẫn phức tạp, phiền hà cho người dân, cho doanh nghiệp. Vẫn còn tồn tại khá phổ biến xu hướng cơ quan hành chính dành thuận lợi v8 cho mình, đấy khó khăn về cho người dân gánh chịu trang giải quyết công việc của dân, của doanh nghiệp.
Những hạn chế chủ yếu của hệ thống thủ tục hành chính hiện hành là: 1/ Chưa đảm bảo được tính nhất quán, đồng bộ, vẫn còn tình trạng rườm rà, chông chéo, mâu thuẫn, không hợp lý; được ban hành bởi nhiều cấp, nhiều cơ quan, dưới nhiều hình thức vẫn bản; 2/ Điều kiện kinh doanh tiếp tục là những lực can, trở ngại cho hoạt động sản xuất, kinh doanh. Không ít điều kiện kinh doanh được ban hành theo hướng thuận lợi cho cơ quan quản lý, chưa tính tới những khó khăn trong việc thực hiện của người dân và doanh nghiệp. Trong vòng 2-3 năm gần đây các loại giấy phép con lại tái xuất hiện; 3/ Hệ thống các mẫu đơn, mẫu tờ khai hành chính còn thiếu thống nhất, nhiều quy định bất hop Jý gây phiên hà cho d an v à doanh Page 2 of 10 T$ Trần Minh Hương nghiệp, chưa có sự kiểm soát chặt chẽ về tính công khai, minh bach, tính thống nhất, tính hợp lý về nội dung và hình thức. 4/ Tổ chức thực hiện thủ tục hành chính trên thực tế cũng rất kém, không nhất quán, những quy định không phù hợp chậm được phát hiện và không phải tất cả các trường hợp được phát hiện đều được điều chỉnh, sửa đổi kịp thi.
Những nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tinh trạng trên đây là: 1/ Tâm lý muốn quản lý chặt, ôm dm, áp đặt vẫn còn khá phổ biến ở các ngành, các cấp; 2/ Trong không ít trường hợp, thực hiện cải cách thủ tục hành chính là tự cất bỏ quyền và lợi ích do thủ tục hành chính hiện hành mang lại. Do đó, gặp phải sự chống đối từ phía một bộ phận cán bộ, công chức nhà nước; 3/ Các cơ quan nhà nước chưa kiên quyết, nhất quán tổ chức thực hiện cải cách thủ tục hành chính theo chỉ đạo của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ. Phần lớn các thủ tục hành chính đo trung ương quy định, vì vậy muốn đơn giản hoá, thay đổi hoặc bãi bỏ phải do các cơ quan trung ương thực hiện; 4/ Các thủ tục hành chính hiện nay còn được thực hiện cắt khúc, thiếu tính liên thông và phối hợp trong thực hiện thủ tục hành chính. Khi cần, cá nhân, tổ chức và doanh nghiệp còn phải đến nhiều cơ quan, nhiều đầu mối để thực hiện thủ tục hành chính; 5/ Chưa có một cơ chế pháp lý đủ mạnh để ràng buộc trách nhiệm của các cơ quan hành chính nhà nước trong việc tiếp nhận, xử.
lý nhanh chóng, kịp thời các phản ánh, kiến nghị của cá nhân, tổ chức và doanh nghiệp về những thủ tục hành chính không còn phù hợp. Page 3 of 10, TS Trấn Minh Hương 6/ Tho tục hành chính bao giờ cũng gắn với thẩm quyền của cơ quan hảnh chính, vì vậy rà soát thủ tục hành chính phải gắn với rà soát thẩm quyên theo hướng phân công, phân cấp rõ ràng gắn với trách nhiệm cụ thể. Các cơ quan hành chính, kể cả ở trung ương lẫn địa phương, it quan tâm đến vấn đề rà soát thẩm quyền. Chính vì vậy, việc chưa kết bợp tốt giữa rà soát thủ tục hành chính với rà soát thẩm quyên cũng là một nguyên nhân hạn chế kết quả trong cải cách thủ tục hành chính 11.
Tiếp tục cải cách thủ tục hành chính phục vụ quá trình hội nhập Sau hơn 11 năm kiên trì và nỗ lực đàm phán, Việt Nam đã trở thành thành viên thứ 150 của Tổ chức Thương mại thé giới (WTO), Bay là kết quả của đường lỗi đổi mới, xây dựng và phát triển nn kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, từng bước hội nhập kinh tế quốc tế từ song phương, khu vực đến đa phương, toàn cầu mà Đảng, ha nước Việt nam đã thực hiện trong 20 năm qua. Sự kiện này đánh đấu một mốc quan trọng trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam, mở ra một giai đoạn mới, giai đoạn nền kinh tế Việt Nam hội nhập sâu và toan diện hơn vào nền kinh tế thé giới. Việc trở thành thành viên của Tổ chức Thương mại thé giới đã nâng cao vị thế của Việt Nam trên trưởng quốc tế, tạo ra những cơ hội lớn để phát triển nhanh hơn, toàn diện hơn, sớm thoát khỏi tinh trạng kém phát triển; đồng thời cũng đặt ra những thách thức rất gay gắt, đời hỏi sự nỗ lực vượt bậc của toàn xã hội. Trang thởi gian tới, tiễn trình cải cách hành chính sẽ phải chịu sự tác động của những yếU tố sau đây: 1/ Bước chuyển đối quan trọng v8 chất sang riền kinh tế thị trưởng định hướng xã hội chủ nghĩa sẽ có tác động sâu sắc tới hoạt động của cả hệ thống hành chính nhà nước, Điều đó đòi hỏi nền hành Page 4 of 10 TS.
Trần Mink Hương, chính phải có những cai cách, thay đổi phù hợp, đặc biệt là điều chỉnh chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan hành chính nhà nước trong thực hiện chức năng quản lý nhà nước; 2/ Hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực vừa đặt ra thời cơ vừa đặt ra thách thức đổi mới và cải cách riền hành chính. Việc thực hiện các cam kết hội nhập đồi hỏi hoạt động quản lý hành chính cũng phải thay đổi. Năng lực hoạch định chính sách, thể chế của đội ngũ cán bộ, công chức ở tâm chính sách vĩ mô cũng phải được nâng cao để đáp ứng đồi hỏi của quá trình hội nhập; 3/ Quá trình dân chủ hoá đời sống xã hội, các yêu cầu phát huy dan chủ cơ sở, thu hút sự tham gia của nhân dân vào quản lý nhà nước và tinh minh bạch, công khai trong thay đổi thể chế, chính sách và thủ tục hành chính buộc các cơ quan hành chính phải thay đổi để thích ứng cả về nội dung lẫn phương thức hoạt động; 4/ Các tiến bộ của khoa học, công nghệ, đặc biệt là yêu cầu hiện đại hoá và xây dựng nền hành chính điện tử sẽ tác động mạnh tới tổ chức hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước các cấp. Từ ngày 15 đến ngày 24 tháng 01 năm 2007, Ban Chấp hành T.Ư Đảng Cộng sản Việt Nam (khóa X) đã họp Hội nghị lần thứ tư, thông qua Nghị quyết số 08-NQ/T.Ư "về một số chủ trương, chính sách lớn để nền kinh tế phát triển nhanh và bền vững khi Việt Nam là thành.
viên của Tổ chức Thương mại thế giới". Liên quan đến tiến trình cải cách, Nghị quyết đã đưa ra quan điểm chỉ đạo: "Trên cơ sở thực hiện các cam kết gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới, đẩy nhanh nhịp độ cải cách thể chế, cơ chế, chính sách kinh tế phù hợp với chủ trương, định hướng của Đảng và Nhà nước; chủ động xây dựng các quan hệ đối tác mới, tham gia vào các vòng đàm phán mới, thúc đẩy các quan hệ hợp tác kinh tế song phương, khu vực và đa phương”. Page 5 of 10, TS. Trần Minh Hương BCHTW chủ trương *đẩy mạnh cải cách hành chính, nâng cao hiệu quả, hiệu lực của bộ máy nhà nước” với những nội dung cụ thể sau đây - _.
Kiên quyết loại bỏ nhanh các thủ tục hành ct ih không còn phù hợp; đẩy mạnh phân cấp gắn với tăng cường trách nhiệm và kiểm tra, giám sat; đấy nhanh tiến độ ra quyết định của các cơ quan nhà nước; thực hiện công khai, minh bạch mọi chính sách, cơ chế quản lý, quy trình tác nghiệp, chống phiên hà, những nhiễu, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp và nhân dân giám sát việc thực hiện.
