mở đầu cho việc thực hiện những hành vi tố tụng hình sự cần thiết để làm rõ sự thật khách quan về sự kiện đó. Quyết định khởi tố vụ án hình sự, xét từ giác độ giá trị pháp lý là văn bản pháp lý làm cơ sở ban đầu để tiến hành một cách hợp pháp các hoạt động tiếp theo nhằm làm rõ vụ án hình sự và là cơ sở pháp lý trực tiếp của các quan hệ tô tụng hình sự phát sinh liên quan đến việc giải quyết vụ án. Tất cả các hoạt động tô tụng hình sự chỉ được tiến hành sau khi có quyết định khởi tố vụ án hình sự (trừ trường hợp khám nghiệm hiện trường, bắt khẩn cấp, tạm giữ và khám người trong các trường hợp này thì được tiến hành trước khi quyết định khởi tố vụ án hình sự). Như vậy hành vi phạm tội được xảy ra trước đó và cơ quan có thẩm quyền THTT và người có thẩm quyền THTT thực hiện các công việc để chứng minh hành vi phạm tôi và người phạm tội.
Để khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị can, truy tố, xét xử vụ án hình sự thì cơ quan có thẩm quyềnTHTT và người có thẩm quyền THTT phải thu thập và đánh giá chứng cứ.Chứng cứ là phương tiện của việc chứng minh, của việc 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com xác định các sự kiện có ý nghĩa với việc giải quyết vụ án hình sự. Thông qua các tài liệu, chứng cứ các sự kiện thực tế được xác định, khẳng định và đồng thời cũng phủ định, loại trừ các sự kiện không xảy ra trong thực tế. Rõ ràng vai trò, giá trị của chứng cứ là rất quan trọng, là cơ sở duy nhất, là phương tiện duy nhất để chứng minh trong vụ án hình sự. Khi giải quyết vụ án hình sự, trong quá trình thực hiện các hoạt động tố tụng, cơ quan điều tra, viện kiểm sát và toà án cần xác minh những sự việc có liên quan đến tội phạm đang được tiến hành xem xét, cần phải khẳng định được rằng tội phạm đã xảy ra, xác định được người cụ thể đã thực hiện tội phạm và họ phải chịu trách nhiệm về hành vi đã thực hiện.
Tất cả các sự kiện và tình tiết của vụ án phải phù hợp với hiện thực khách quan. Để làm được điều đó, cơ quan tiến hành tố tụng phải dựa vào chứng cứ. Thông qua chứng cứ, kiểm sát viên thực hành quyền công tố trước toà án đưa ra lời buộc tội đối với bị cáo, còn người bào chữa và thân chủ của họ có thể bác bỏ lời buộc tội hoặc đưa ra những tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự của bị cáo. Việc nghiên cứu, xác định các sự kiện, tình tiết của vụ án được tiến hành trên cơ sở của các chứng cứ và chỉ bằng cách dựa vào các chứng cứ mới làm sáng tỏ được những vấn đề cần chứng minh trong vụ án hình sự.
Thông qua việc phát hiện chứng cứ, xem xét và ghi nhận chứng cứ về mặt tố tụng, kiểm tra tính xác thực của chứng cứ, đánh giá chứng cứ, cơ quan tiến hành tố tụng có thể nghiên cứu đầy đủ và toàn diện các tình tiết của vụ án, xác định sự phù hợp của chúng với hiện thực từ đó tìm ra chân lý khách quan. Việc nhận thức đúng vấn đề chứng cứ sẽ là cơ sở lý luận, định hướng đúng đắn cho quá trình thu thập, nghiên cứu, kiểm tra, đánh giá chứng cứ. Thông thường, một vụ án hình sự xảy ra bao giờ cũng để lại dấu vết và những dấu vết đó được thể hiện dưới những hình thức khác nhau, mà những dấu vết này có ý nghĩa quan trọng nhằm xác định có hay không có hành vi phạm tội. Các cơ quan tiến hành tố tụng sẽ căn cứ vào 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com những dấu vết đã thu thập được để khởi tố, truy tố hay xét xử một người đã có hành vi phạm tội, những dấu vết đó được gọi là chứng cứ.
Theo quy định pháp luật thì: Chứng cứ là những gì có thật, được thu thập theo trình tự do pháp luật tố tụng hình sự quy định mà Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát và Toà án dùng làm căn cứ để xác định có hay không có hành vi phạm tội, người thực hiện hành vi phạm tội cũng như những tình tiết khác cần thiết cho việc giải quyết đúng đắn vụ án. Chứng cứ được xác định bằng:Vật chứng; Lời khai, lời trình bày; Dữ liệu điện tử; Kết luận giám định, định giá tài sản; Biên bản trong hoạt động khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án; Kết quả thực hiện ủy thác tư pháp và hợp tác quốc tế khác; Các tài liệu, đồ vật khác. Kết quả của các hoạt động tố tụng này là dựng lại quá trình diễn biến của vụ án đã xảy ra trước đó. Đây là vấn đề mà khi được giao nhiệm vụ điều tra, truy tố xét xử vụ án hình sự, người có thẩm quyề n THTT chưa biết cho nên họ phải xác minh.
Yêu cầu xác minh không phụ thuộc vào kết quả xác minh của giai đoạn tố tụng trước mà phải được lập trong việc đánh giá chứng cứ. - Đối tượng chứng minh trong vụ án hình sự là cơ sở để cơ quan có thẩ m quyền THTT và người có thẩm quyền THTT quy định biện pháp giải quyết vụ án hình sự Trong giải quyết vụ án hình sự, mục đích và yêu cầu đặt ra không những đòi hỏi phải làm rõ bản chất của vụ án và xử lý nghiêm minh người phạm tội mà còn đòi hỏi toàn bộ quá trình giải quyết vụ án phải tuân thủ đúng quy định của luật hình sự, luật TTHS, việc giải quyết vụ án phải đảm bảo đúng đắn khách quan bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của người tham gia tố tụng và người có liên quan đến vụ án, khắc phục hậu quả của tội phạm, cũng như đề ra được các biện pháp phòng ngừa tội phạm. Nói cách khác việc giải quyết vụ án hình sự là việc đưa ra quy định hành vi nguy hiểm cho xã hội do ai thực hiện và có phải là hành vi phạm tội được quy định tại một điều luật 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com cụ thể tại phần các tội phạm Bộ luật hình sự hay không. Nếu có phạm tội thì hành vi phạm tội gì được quy định tại điều, khoản, điểm nào của BLHS.
Trong phạm vi quyền hạn của mình,cơ quan có thẩm quyền THTT phải áp dụng mọi biện pháp để xác định sự thật khách quan, toàn diện và đầy đủ, làm rõ chứng cứ xác định có tội, xác định vô tội, những tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự của người bị buộc tội. Trách nhiệm chứng minh tội phạm thuộc về cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng. Người bị buộc tội không buộc phải chứng minh mình vô tội. Muốn xác định một người bị có tội hay không thì phải dựa trên những chứng cứ thu được trong vụ án để xem xét.
Trong quá trình tiến hành tố tụng, điều tra viên, kiếm sát viên, thẩm phán, hội thẩm và những người có thẩm quyền tiến hành tố tụng khác không được thiên vị, định kiến, phải thu thập và đánh giá chứng cứ của vụ án trên tất cả các phương diện, cân nhắc mọi tình tiết có thể ảnh hưởng đến việc giải quyết vụ án. Dựa trên cơ sở những chứng cứ rút ra từ những lời khai của người bị buộc tội, kết hợp với chứng cứ khác cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng xác định người bị buộc tội có tội hay không có tội. Việc chứng minh rõ các vấn đề: Có hành vi phạm tội xảy ra hay không, thời gian, địa điểm và những tình tiết khác của hành vi phạm tội; Ai là người thực hiện hành vi phạm tội; có lỗi hay không có lỗi, do cố ý hay vô ý; có năng lực trách nhiệm hình sự hay không; mục đích, động cơ phạm tội; Những tình tiết tăng nặng, tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự và những đặc điểm; Tính chất và mức độ thiệt hại do hành vi phạm tội gây ra. Để cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng quyết định, đưa ra các chế tài, biện pháp tư pháp đối với người phạm tội.
The quy định của pháp luật hình sự Việt Nam thì chế tài gồm hình phạt chính và hình phạt bổ sung. Hình phạt chính là: Cảnh cáo; phạt tiền; cải tạo không giam giữ; trục xuất; tù có thời hạn; tù chung thân và tử hình. Hình phạt bổ sung là: Cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com hành nghề hoặc làm công việc nhất định; cấm cư trú; quản chế; tước một số quyền công dân; tịch thu tài sản; phạt tiền; trục xuất. Trong đó, có 2 hình phạt có thể là hình phạt chính, có thể là hình phạt bổ sung là phạt tiền và trục xuất.
Các biện pháp tư pháp là biện pháp cưỡng chế nhà nước được quy định trong Bộ luật hình sự, do cơ quan có thẩm quyền THTT áp dụng đối với người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội nhằm hỗ trợ hoặc thay thế hình phạt gồm: Tịch thu vật, tiền trực tiếp liên quan đến tội phạm; Trả lại tài sản, sửa chữa hoặc bồi thường thiệt hại; Buộc công khai xin lỗi; Bắt buộc chữa bệnh;Giáo dục tại xã, phường, thị trấn; Đưa vào trường giáo dưỡng (chỉ áp dụng đối với người chưa thành niên phạm tội). Chính vì vậy ngoài việc chứng minh những vấn đề liên quan đến việc xác định tội phạm, xử lý người phạm tội, còn phải chứng minh những vấn đề khác để đảm bảo cho việc giải quyết vụ án hình sự được đúng đắn và phục vụ cho việc đấu tranh phòng ngừa tội phạm, đó là bao gồm những vấn đề như: Các tình tiết để xác định việc bồi thường thiệt hại hoặc để áp dụng các biện pháp tư pháp như: Mức độ thiệt hại gây ra, hoàn cảnh của nguyên đơn dân sự, bị đơn dân sự… Tung tích của nạn nhân trong những vụ án màngười bị hại đã chết hoặc mất khả năng nhận thức và điều khiển năng lực hành vi… Mối quan hệ giữa người làm chứng với bị can, bị cáo hoặc với người bị hại, nguyên đơn dân sự, bị đơn dân sự… Nguyên nhân và điều kiện phạm tội của bị can, bị cáo. Những tình tiết là căn cứ không được khởi tố vụ án hình sự, là căn cứ xác định thẩm quyền điều tra, giải quyết vụ án; những tình tiết là căn cứ tạm đình chỉ, đình chỉ vụ án.