CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CỦA NGÀNH THAN 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu đã công bố trong và ngoài nước về quản lý nhà nước đối với phát triển nguồn nhân lực ngành than 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu nước ngoài Vấn đề PT NNL đã được biết đến từ rất lâu, tuy nhiên vấn đề này chỉ được nghiên cứu một cách có hệ thống từ những năm 1990 của thế kỷ trước, một số quốc gia có công tác đào tạo và PT NNL phát triển như Mỹ, Canada, Anh, Úc, Nhật Bản, Singapo,. Có nhiều cách tiếp cận về PT NNL như tiếp cận NNL từ góc độ vi mô hay vĩ mô; tiếp cận theo mục tiêu của PT NNL hay hiệu quả PT NNL; tiếp cận theo nội dung PT NNL hoặc theo quá trình PT NNL.
Khi nghiên cứu PT NNL của ngành than Việt Nam thì cách tiếp cận PT NNL từ góc độ vĩ mô của một ngành kinh tế, TĐ kinh tế và TCT hoạt động trong cùng lĩnh vực, ngành nghề kinh doanh - gọi chung là cấp ngành (ngành cấp 2). Các công trình nghiên cứu về QLNN đối với PT NNL ngành than Việt Nam được tác giả tiếp cận dưới góc độ vĩ mô và các công trình nghiên cứu của các tác giả nước ngoài có thể chia thành 03 nhóm theo vấn đề nghiên cứu: (i) Phát triển nguồn nhân lực cấp ngành, (ii) Quản lý nguồn nhân lực cấp ngành, (iii) Quản lý nhà nước đối với phát triển nguồn nhân lực ngành than. Các công trình nghiên cứu về phát triển nguồn nhân lực cấp ngành a. Các nghiên cứu lý luận về phát triển nguồn nhân lực cấp ngành Nghiên cứu cơ sở lý luận về PT NNL của ngành trước tiên căn cứ vào cơ sở lý luận về hành vi của người lao động và PT NNL trong các tổ chức.
Nhóm nghiên cứu này gồm các tác giả tiêu biểu sau đây: nhóm tác giả Salas, E. Vấn đề PT NNL quốc tế trong việc thay đổi 6 nhận thức và thực tiễn của ILO (2003) [103]. Tác giả Charles Cowel et al (2006) về những tiến bộ trong đào tạo và PT NNL thế giới hiện đại [94]. Về vấn đề các ưu, nhược điểm, hướng khắc phục của hệ thống đào tạo, được tác giả Timothy Mc Clenon (2006) [115].
Nghiên cứu về sự hài lòng của người lao động là mục đích hướng tới của người sử dụng lao động được tác giả Wan, HL. Xác định danh giới của phát triển vốn nhân lực, PT NNL là công trình của nhóm tác giả Greg G.Wang and Judy Y. Các công trình trên đã đề cập đến các vấn đề khác nhau về lý luận PT NNL như khái niệm, nội dung PT NNL, các tiến bộ trong nghiên cứu về PT NNL, xác định vốn nhân lực,. tựu trung lại các công trình nghiên cứu trên đề cập đến hai nội dung cơ bản sau: Thứ nhất, Xây dựng được một NNL tốt và phù hợp thì phải thông qua hoạt động đào tạo và phát triển, PT NNL từ các DN đến ngành công nghiệp và quốc gia.
Thứ hai, NNL với tư cách là một nguồn vốn, nếu được phát triển và phát huy sẽ đóng góp rất lớn vào các DN, ngành công nghiệp và quốc gia. Các nghiên cứu thực tiễn phát triển nguồn nhân lực cấp ngành Nghiên cứu thực trạng PT NNL của ngành tại các nước có nền kinh tế phát triển của thế giới như Mỹ, Nhật, Australia,. Nhóm vấn đề này gồm các tác giả tiêu biểu sau đây: Swanson, R. Tác giả Mintsberg, Henry (2004) [111] nghiên cứu về các nhà quản lý không có bằng cấp cao: cách tiếp cận thực tế, mềm dẻo về quản lý và phát triển DN.
Tác giả Janice Jones (2004) [104], kết quả cho biết mối liên hệ giữa đào tạo và PT NNL với tăng trưởng kinh tế, nghiên cứu một điển hình tại DN NVV tại Australia. Tác giả Clayton Allen. W (2006), các vấn đề về sự phát triển của hệ thống đào tạo của ADDIE (Analysis, Design, Development, Implementation, valuation) [92], được ứng dụng rộng rãi tại Hoa kỳ và các nước có nền giáo dục, đào tạo tiên tiến trên thế giới. Tác giả Kristine Sydhagen-Peter Cunningham (2007) [107], nghiên cứu thực trạng phát triển đội ngũ lao động làm việc tại các công ty xuyên quốc gia ở Mỹ.(2010) [102], nghiên cứu quản trị NNL đối với dự án phát triển DN: áp dụng cho các DN kinh doanh trong lĩnh vực viễn thông.
Các công trình nghiên cứu về quản lý nguồn nhân lực cấp ngành - Tác giả Ina Ehnert (2006), “Vấn đề bền vững trong quản lý nguồn nhân lực: cơ sở lý thuyết và định hướng áp dụng trong cho một lĩnh vực mới” [96]; mục tiêu chính của bài báo này là chỉ ra cơ sở lý thuyết và phương pháp tiếp cận mới để thấy rõ được những lợi ích của nhận thức và nghiên cứu quản lý NNL và quản lý NNL bền vững. Bài báo đề xuất một câu hỏi nghiên cứu mở là làm sao để quản lý nguồn nhân lực của một đơn vị hướng tới bền vững trong tương lai và gợi mở phương pháp nghiên cứu về vấn đề này. - Tác giả Ina Ehnert (2009), “Tính bền vững và quản lý nguồn nhân lực: nghiên cứu lý luận và ứng dụng trên các trang web của công ty” [97]. Bài viết này tìm ra ý nghĩa của sự bền vững trong quản lý nhân sự (HRM) và lý luận cho và các ứng dụng của HRM thông qua phân tích của trang web công ty của 50 doanh nghiệp đa quốc gia châu Âu.
Nó được tìm hiểu làm thế nào các công ty xác định tính bền vững, và làm thế nào họ minh chứng cho việc áp dụng các khái niệm về tính bền vững, liên kết bền vững để quản lý NNL và các hoạt động để quản lý NNL một cách bền vững. Những phát hiện này được tác giả phân tích thực trạng, kết luận và đưa các khuyến nghị cho các nghiên cứu tính bền vững về quản lý NNL trong tương lai. - Nhóm tác giả Mihaela Dumitrana, Mădălina Dumitru, etc (2009), “Vai trò nguồn nhân lực trong phát triển bền vững” [110], bài báo đã đề xuất vai trò của NNL trong việc tính toán các chỉ số PTBV. Nghiên cứu đã phân tích thực trạng NNL cho các đối tượng khác nhau và các chỉ số đã được tính toán nhằm đảm bảo yêu cầu về số liệu nền kinh tế của một quốc gia.
- Nhóm tác giả Freitas, W. Bài viết này nhằm đưa bền vững như một bước tiến mới trong con đường phát triển của quản lý nhân sự. 8 Nghiên cứu trình bày quản lý nhân sự bền vững như một bước tiến mới trong sự phát triển quản lý nhân sự. Nghiên cứu này cho rằng quản lý nhân sự bền vững là hoàn toàn cần thiết để đạt được các tổ chức bền vững và một xã hội bền vững hơn.
Tính bền vững đang trở thành một khái niệm quan trọng và là một yếu tố quan trọng trong tương lai của tổ chức. - Nhóm tác giả Ehnert, I và Harry, W (2012), “Thực trạng và triển vọng về nguồn nhân lực bền vững” [98]. Trong bài báo này, nghiên cứu thực trạng và dự báo tương lai về vai trò của quản lý nhân sự và PTBV. Đặc biệt định nghĩa PTBV và cách tiếp cận mới về quản lý NNL bền vững.
Nhóm tác giả gặp những khó khăn nhất định vì chủ đề nghiên cứu phức tạp và chủ đề liên quan đến nhiều điểm khác nhau từ vị trí địa lý, khoa học và thực tế. Trong khi đó, cơ hội cho các nghiên cứu khoa học để tăng thêm giá trị thực tiễn cho họ được xác định. Nhóm tác giả sau đó chỉ ra những đóng góp mới của bài báo có những gợi ý cho quá trình nghiên cứu trong tương lai về chủ đề quan trọng này - cho các viện nghiên cứu, các học viên và cho nhân loại. - Zivile Stankeviciute, Asta Savaneviciene (2013), “Phát triển bền vững là một khái niệm trong quản lý nguồn nhân lực” [118], bài báo đã nghiên cứu lý thuyết về PTBV là một khái niệm của quản lý NNL.
Theo đó, bài báo nhấn mạnh ý nghĩa của PTBV và ứng dụng của nó trong quản lý NNL. Bài báo chỉ ra rằng ở các điều kiện áp dụng khác nhau thì không có một khái niệm chung của PTBV. Tuy nhiên PTBV ở DN nghĩa là cùng một lúc áp dụng các tiêu chuẩn về kinh tế, môi trường và xã hội. Trên cơ sở thừa nhận những thách thức mới trong việc PT NNL, bài báo đã chỉ ra có sự liên quan nhất định PTBV và quản lý NNL.
Các công trình nghiên cứu về quản lý nhà nước đối phát triển nguồn nhân lực của ngành than - Fanmin Kong Yujie Cai, Li Zhang (2005), “An toàn lao động và hiệu quả về quản lý nguồn nhân lực và trong các DN khai thác than ở Trung Quốc” [99], Hội thảo về các mô hình mới về mối quan hệ việc làm ở Trung Quốc: cơ hội và 9 thách thức. Bài viết này nghiên cứu lý thuyết và điều tra thực nghiệm về các yếu tố chủ yếu ảnh hưởng đến an toàn lao động và sức khoẻ trong các công ty khai thác than ở Trung Quốc. Dựa trên số liệu điều tra về 200 quan sát ngẫu nhiên ở các đơn vị khai thác than, nhóm tác giả kiểm tra tác động của việc thực hiện NNL, hành vi thiếu an toàn của người lao động, và các yếu tố cơ bản ảnh hưởng tai nạn lao động, và tìm ra các nguyên nhân gây ra các yếu tố ảnh hưởng đó. Kết quả cho thấy, hầu hết tất cả các tai nạn gây tử vong là do các yếu tố con người, và liên quan chặt chẽ đến các vấn đề quản lý NNL.
- Nhóm tác giả Zheng, Connie, Rolfe, etc (2007), Quản lý nhân sự chiến lược của các công ty khai thác than ở Trung tâm Queensland [117]. Bài viết này nhằm mục đích đưa ra một khái niệm để đưa ra mối liên hệ giữa quản lý NNL chiến lược (SHRM) và hiệu quả hoạt động của các DN khai thác than ở trung tâm Queensland, Australia. Qua đó đánh giá về thay đổi thực trạng NNL và quan hệ lao động của ngành than ở Úc trong một thập kỷ qua. Nghiên cứu cở sở lý thuyết và thực trạng về mối liên hệ giữa quản lý NNL chiến lược.
Kết quả của bài báo là: Thứ nhất, việc kiểm tra mối liên kết giữa QT NNL chiến lược và hoạt động của DN trong ngành than. Thứ hai, dữ liệu ở cấp độ DN có thể được thu thập để phát triển sự hiểu biết tốt hơn về cách áp dụng các hoạt động HRM chiến lược trong các công ty than có thể ảnh hưởng đến hiệu suất của DN.
