Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Quốc hội trong điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền

Luận văn thạc sĩ luật học nghiên cứu vnu ls đổi mới phương thức lãnh đạo của đảng đối với quốc hội trong điều kiện xây dựng nhà nước, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân,

• Tác giả: Đỗ Việt Hà
• Trường học: Đại học quốc gia Hà Nội khoa Luật
• Chuyên ngành: Luật học
• Đề tài: Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Quốc hội trong điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền ở nước ta hiện nay
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2002
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: Cơ sở lý luận của việc đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Quốc hội trong điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền ở nước ta hiện nay
• 1.1. Vị trí pháp lý và chức năng nhiệm vụ của Quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam
• 1.2. Xây dựng Nhà nước pháp quyền và vấn đề tăng cường vai trò của Quốc hội nước ta hiện nay
• 1.3. Khái niệm về Nhà nước pháp quyền
• 1.4. Các đặc điểm cơ bản của Nhà nước pháp quyền. Tăng cường vai trò của Quốc hội nước ta hiện nay
• 1.5. Tính tất yếu của việc chỉ có một Đảng lãnh đạo Quốc hội ở nước ta hiện nay
• 1.6. Nội dung Đảng lãnh đạo Quốc hội
• 1.6.1. Lãnh đạo trong việc đề ra chủ trương, đường lối và chỉ đạo định hướng hoạt động lập pháp
• 1.6.2. Lãnh đạo trong việc xây dựng tổ chức và đội ngũ cán bộ cho công tác lập pháp
• 1.6.3. Lãnh đạo trong việc ban hành từng đạo luật và pháp lệnh cụ thể
• 1.7. Phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước nói chung và Quốc hội nói riêng
• 1.7.1. Khái niệm về phương thức lãnh đạo
• 1.7.2. Các phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước nói chung và Quốc hội nói riêng
• 1.7.2.1. Đảng lãnh đạo Quốc hội thông qua đường lối, quan điểm, các nghị quyết, các quyết định, chỉ thị, các nguyên tắc về các vấn đề hệ trọng của Đất nước
• 1.7.2.2. Đảng lãnh đạo Quốc hội thông qua Ban cán sự Đảng của Quốc hội
• 1.7.2.3. Đảng thực hiện chức năng kiểm tra, giám sát với hoạt động của Quốc hội thông qua Đảng đoàn Quốc hội và Đảng viên
• 1.7.2.4. Đảng thống nhất quản lý, giới thiệu và quyết định cán bộ ở một số chức vụ nhất định của Quốc hội
• 2. CHƯƠNG 2: Thực trạng Đảng lãnh đạo Quốc hội. Đánh giá việc lãnh đạo và phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Quốc hội
• 2.1. Giai đoạn từ năm 1945 đến 1975
• 2.2. Giai đoạn từ năm 1975 đến 1986
• 2.3. Từ năm 1986 đến nay
• 2.4. Bài học kinh nghiệm
• 3. CHƯƠNG 3: Phương hướng và giải pháp nhằm đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Quốc hội
• 3.1. Tính tất yếu khách quan của việc đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Quốc hội
• 3.2. Phương hướng đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Quốc hội
• 3.3. Những đề xuất và kiến nghị nhằm đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Quốc hội trong điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền ở nước ta hiện nay
• Kết luận
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan về đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Quốc hội

Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Quốc hội là một yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh xây dựng nhà nước pháp quyền ở Việt Nam. Việc này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả hoạt động của Quốc hội mà còn đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng trong việc thực hiện các chính sách lớn của Nhà nước. Đảng Cộng sản Việt Nam, với vai trò là Đảng duy nhất cầm quyền, cần phải có những phương thức lãnh đạo phù hợp để đáp ứng yêu cầu của thời đại.

1.1. Khái niệm về phương thức lãnh đạo của Đảng

Phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Quốc hội bao gồm việc đề ra đường lối, chủ trương và chỉ đạo hoạt động lập pháp. Đảng lãnh đạo thông qua các nghị quyết, chỉ thị và quyết định quan trọng, đảm bảo sự đồng bộ trong hoạt động của Quốc hội.

1.2. Vai trò của Quốc hội trong nhà nước pháp quyền

Quốc hội là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, có vai trò quyết định trong việc xây dựng và thực thi pháp luật. Quốc hội không chỉ thực hiện chức năng lập pháp mà còn giám sát hoạt động của Chính phủ và các cơ quan nhà nước khác.

II. Thách thức trong việc đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Quốc hội

Việc đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Quốc hội gặp phải nhiều thách thức. Một trong những thách thức lớn nhất là sự cần thiết phải nâng cao tính độc lập và hiệu quả của Quốc hội trong bối cảnh Đảng vẫn giữ vai trò lãnh đạo tối cao. Điều này đòi hỏi phải có những thay đổi căn bản trong cách thức hoạt động và quản lý của Quốc hội.

2.1. Sự cần thiết phải tăng cường tính độc lập của Quốc hội

Tăng cường tính độc lập của Quốc hội là một yêu cầu quan trọng để đảm bảo rằng các quyết định của Quốc hội phản ánh đúng nguyện vọng của nhân dân. Điều này có thể đạt được thông qua việc cải cách quy trình lập pháp và giám sát.

2.2. Vấn đề minh bạch trong hoạt động của Quốc hội

Minh bạch trong hoạt động của Quốc hội là yếu tố then chốt để tăng cường niềm tin của người dân. Cần có các biện pháp cụ thể để công khai hóa thông tin và quy trình làm việc của Quốc hội.

III. Phương pháp đổi mới lãnh đạo của Đảng đối với Quốc hội

Để đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Quốc hội, cần áp dụng các phương pháp hiện đại và hiệu quả. Việc này bao gồm việc cải cách quy trình lập pháp, tăng cường sự tham gia của người dân và các tổ chức xã hội trong quá trình ra quyết định.

3.1. Cải cách quy trình lập pháp

Cải cách quy trình lập pháp nhằm đảm bảo rằng các dự án luật được thảo luận và thông qua một cách minh bạch và hiệu quả. Cần có sự tham gia của các chuyên gia và đại diện của các tầng lớp nhân dân trong quá trình này.

3.2. Tăng cường sự tham gia của người dân

Tăng cường sự tham gia của người dân trong quá trình lập pháp sẽ giúp Quốc hội phản ánh đúng nguyện vọng và nhu cầu của xã hội. Các hình thức tham gia có thể bao gồm hội thảo, tọa đàm và các cuộc khảo sát ý kiến.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về lãnh đạo của Đảng đối với Quốc hội

Nghiên cứu về phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Quốc hội đã chỉ ra rằng việc áp dụng các phương pháp đổi mới có thể nâng cao hiệu quả hoạt động của Quốc hội. Các kết quả nghiên cứu cho thấy rằng sự lãnh đạo của Đảng cần phải được điều chỉnh để phù hợp với yêu cầu của nhà nước pháp quyền.

4.1. Kết quả từ các nghiên cứu thực tiễn

Các nghiên cứu thực tiễn cho thấy rằng việc đổi mới phương thức lãnh đạo đã giúp Quốc hội hoạt động hiệu quả hơn, từ đó nâng cao chất lượng các quyết định lập pháp.

4.2. Bài học kinh nghiệm từ các quốc gia khác

Học hỏi từ kinh nghiệm của các quốc gia khác trong việc đổi mới phương thức lãnh đạo có thể giúp Việt Nam tìm ra những giải pháp phù hợp để nâng cao hiệu quả hoạt động của Quốc hội.

V. Kết luận về tương lai của phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Quốc hội

Tương lai của phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Quốc hội sẽ phụ thuộc vào khả năng thích ứng với những thay đổi trong bối cảnh quốc tế và trong nước. Việc tiếp tục đổi mới và cải cách là cần thiết để đảm bảo rằng Quốc hội thực sự là đại diện cho ý chí và nguyện vọng của nhân dân.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Định hướng phát triển trong tương lai cần tập trung vào việc nâng cao tính độc lập và hiệu quả của Quốc hội, đồng thời đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng trong các vấn đề quan trọng của đất nước.

5.2. Những thách thức cần vượt qua

Các thách thức trong việc đổi mới phương thức lãnh đạo cần được nhận diện và giải quyết kịp thời để đảm bảo rằng Quốc hội có thể hoạt động hiệu quả trong bối cảnh nhà nước pháp quyền.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I. Cơ sở lý luận của việc đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Quốc hội trong điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền ở nước ta hiện nay. Vị trí pháp lý và chức năng nhiệm vụ của Quốc hội nƣớc Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Vị trí pháp lý của Quốc hội nước cộng hòa XHCN Việt Nam Tuỳ vào đặc điểm của hệ thống chính trị của mỗi nƣớc, vị trí pháp lý của Quốc hội ở các nƣớc khác nhau là khác nhau.

Nhiều nƣớc Quốc hội bao gồm hai viện (Thƣợng viện và Hạ viện), các nƣớc XHCN không tổ chức Quốc hội thành hai viện. Điều 83 Hiến pháp 1992 đã xác định "Quốc hội là cơ quan cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam" Quốc hội là cơ quan duy nhất do cử chi cả nƣớc bầu ra theo nguyên tắc phổ thông, bình đẳng, trực tiếp, bỏ phiếu kín. Quốc hội là cơ quan Nhà nƣớc tập hợp trí tuệ toàn dân tộc, thể hiện khối đại đoàn kết nhân dân. Nhƣ chúng ta biết khi đề cử các ứng cử viên ra tranh cử đại biểu Quốc hội bao giờ cũng chú trọng khả năng và trí tuệ để tham gia, đại diện cho các tầng lớp nhân dân, các vùng lãnh thổ khác nhau, cơ cấu về lứa tuổi, giới tính, đại diện cho các cơ quan, tổ chức chính trị, xã hội, tôn giáo, lực lƣợng vũ trang.

Qua các bản hiến pháp 1946, 1959, 1980, 1992 đều quy định Quốc hội là cơ quan quyền lực nhà nƣớc cao nhất, bên cạnh đó Nhà nƣớc Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Quốc hội. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 11 chúng ta tổ chức theo nguyên tắc tập quyền, quyền lực nhà nƣớc tập trung thống nhất ở Quốc hội và thể hiện Quốc hội là cơ quan duy nhất có quyền lập hiến và lập pháp; quyết định những vấn đề quan trọng của quốc gia về đối nội và đối ngoại, an ninh quốc phòng, kinh tế xã hội; giám sát toàn bộ hoạt động của Nhà nƣớc. Nhƣ trên đã trình bày do tính chất nhà nƣớc khác nhau thì việc quy định về mô hình hệ thống chính trị sẽ khác nhau dẫn đến vị trí pháp lý Quốc hội mỗi nƣớc khác nhau. Khác với thuyết tam quyền phân lập của Montecxquee phân chia rành mạnh 3 quyền (lập pháp, hành pháp, tƣ pháp), ở nƣớc ta thực hiện sự phân nhiệm giữa Quốc hội, Chính phủ, Toà án, Viện Kiểm sát.

Để làm rõ địa vị pháp lý của Quốc hội, chúng ta sẽ xem xét trong mối quan hệ của Quốc hội với Chính phủ, của Quốc hội với Toà án nhân tối cao và Viện kiểm sát nhân dân tối cao. Mối quan hệ của Quốc hội và Chính phủ Chính phủ là cơ cơ quan hành chính Nhà nƣớc cao nhất, là cơ quan chấp hành của Quốc hội nƣớc ta. Quốc hội bầu, miễn, bãi nhiệm Thủ tƣớng theo đề nghị của Chủ tịch nƣớc ; phê chuẩn đề nghị của Thủ tƣớng về bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức Phó Thủ tƣớng và các thành viên còn lại của Chính phủ. Chính phủ chịu trách nhiệm trƣớc Quốc hội, báo cáo công tác của Chính phủ với Quốc hội (Trong khi Quốc hội không họp thì Uỷ ban thƣờng vụ thay mặt Quốc hội nghe báo cáo hoặc phê chuẩn đề nghị của Thủ tƣớng nhƣng phải báo cáo lại với Quốc hội tại kỳ họp gần nhất).

Mối quan hệ của Quốc hội với Toà án nhân tối cao và Viện kiểm sát nhân dân tối cao. Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Quốc hội. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 12 Toà án nhân dân tối cao là cơ quan xét xử cao nhất ở nƣớc ta, Viện kiểm sát nhân dân tối cao thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tƣ pháp, góp phần bảo đảm cho pháp luật đƣợc chấp hành nghiêm chỉnh và thống nhất. Quốc hội bầu, miễn, bãi nhiệm Chánh án toà án nhân dân tối cao, Viện trƣởng Viện kiếm sát nhân dân tối cao.

Chánh án toà án nhân dân tối cao, Viện trƣởng Viện kiếm sát nhân dân tối cao chịu trách nhiệm và báo cáo công tác trƣớc Quốc hội (trong khi Quốc hội không họp thì chịu trách nhiệm và báo cáo công tác trƣớc Uỷ Ban Thƣờng vụ Quốc hội và Chủ tịch nƣớc). Chức năng của Quốc hội nƣớc Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam Theo điều 83 Hiến pháp 1992 Quốc hội nƣớc ta có 3 chức năng : - Quốc hội là cơ quan duy nhất có quyền lập hiến và lập pháp. - Quốc hội quyết định những chính sách cơ bản về đối nội và đối ngoại, nhiệm vụ kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh của đất nƣớc , những nguyên tắc chủ yếu về tổ chức và hoạt động của bộ máy Nhà nƣớc, về quan hệ xã hội và hoạt động của công dân. - Quốc hội thực hiện giám sát tối cao đối với toàn bộ hoạt động của Nhà nƣớc.

Về chức năng- Quốc hội là cơ quan duy nhất có quyền lập hiến và lập pháp Quốc hội làm Hiến pháp và sửa đổi Hiến pháp; làm luật và sửa đổi luật; quyết định chƣơng trình xây dựng luật và pháp lệnh. Chủ tịch nƣớc, Uỷ ban Thƣờng vụ Quốc hội, Hội đồng dân tộc, các Uỷ ban của Quốc hội, Chính phủ, Toà án nhân tối cao, Viện kiểm sát Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Quốc hội. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 13 nhân dân tối cao, Mặt trận tổ quốc, các thành viên của Mặt trận, các đại biểu Quốc hội có quyền trình dự án luật. Đại biểu Quốc hội có quyền trình kiến nghị về luật và dự án luật với Quốc hội.

Dự án luật trƣớc khi trình Quốc hội phải đƣợc Hội đồng dân tộc, các Uỷ ban của Quốc hội thẩm tra, cho ý kiến và gửi đến các đại biểu Quốc hội nghiên cứu, lấy ý kiến trƣớc khi khai mạc kỳ họp. Đối với những dự án luật cần thiết phải lấy ý kiến rộng rãi sẽ đƣợc công bố để các cấp các ngành, nhân dân tham gia ý kiến trƣớc khi trình Quốc hội. Trong kỳ họp Quốc hội, dự án luật đƣợc thảo luận ở trong tổ đại biểu hoặc ở các phiên họp toàn thể để tất cả các đại biểu tham gia. Luật chỉ đƣợc thông qua khi quá nửa số đại biểu tán thành.

Sau khi Quốc hội đã thông qua, Chủ tịch nƣớc ký chứng thực và công bố chậm nhất mƣời lăm ngày kể từ ngày Quốc hội thông qua. Về chức năng - Quốc hội quyết định những chính sách cơ bản về đối nội và đối ngoại, nhiệm vụ kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh của đất nƣớc , những nguyên tắc chủ yếu về tổ chức và hoạt động của bộ máy Nhà nƣớc, về quan hệ xã hội và hoạt động của công dân. Chính phủ là cơ quan chấp hành của Quốc hội, Chính phủ điều hành và quản lý đất nƣớc, nhƣng với vị trí pháp lý của Quốc hội là cơ quan quyền lực nhà nƣớc cao nhất, Quốc hội sẽ quyết định về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của đất nƣớc; quyết định chính sách tài chính, tiền tệ quốc gia; quyết định ngân sách nhà nƣớc, phân bổ ngân sách, phê chuẩn tổng quyết toán ngân sách nhà nƣớc (vấn đề này dự thảo sửa đổi về ngân sách chi tiêu cấp Tỉnh trở xuống) ; quy định, sửa đổi hoặc bãi bỏ các thứ thuế. Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Quốc hội.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 14 Quốc hội quyết định thành lập, bãi bỏ các Bộ, các cơ quan ngang Bộ; thành lập mới, nhập, chia, điều chỉnh địa giới Tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ƣơng; thành lập hoặc giải thể đơn vị hành chính- kinh tế đặc biệt. Quốc hội quyết định đại xá, trƣng cầu dân ý. Quốc hội quyết định vấn đề chiến tranh và hoà bình; quy định về tình trạng khẩn cấp, các biện pháp bảo đảm đặc biệt khác về quốc phòng và an ninh quốc gia. Quốc hội cũng quyết định những chính sách cơ bản về đối ngoại; phê chuẩn hoặc bãi bỏ các điều ƣớc quốc tế đã ký kết hoặc tham gia theo đề nghị của Chủ tịch nƣớc.

Về chức năng - Quốc hội thực hiện giám sát tối cao đối với toàn bộ hoạt động của Nhà nƣớc. Quyền giám sát tối cao của Quốc hội đƣợc thực hiện thông qua việc: Quốc hội xem xét các báo cáo hoạt động của Chủ tịch nƣớc, Uỷ ban Thƣờng vụ Quốc hội, Chính phủ, Toà án nhân dân tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao. Quốc hội có quyền bãi bỏ các văn bản của Chủ tịch nƣớc, Uỷ ban Thƣờng vụ Quốc hội, Chính phủ, Toà án nhân dân tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao trái với Hiến pháp, luật và nghị quyết của Quốc hội. Uỷ ban Thƣờng vụ Quốc hội giám sát việc thi hành Hiến pháp, luật, pháp lệnh, nghị quyết của Quốc hội, nghị quyết của Uỷ ban thƣờng vụ Quốc hội; giám sát hoạt động của Chính phủ, Toà án nhân dân tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao; đình chỉ việc thi hành các văn bản của Chính phủ, Thủ tƣớng Chính phủ, Toà án nhân dân tối cao, Viện Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Quốc hội.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 15 Kiểm sát nhân dân tối cao trái với Hiến pháp, luật, nghị quyết của Quốc hội và trình Quốc hội huỷ bỏ các văn bản đó; huỷ bỏ các văn bản của Chính phủ, Thủ tƣớng Chính phủ, Toà án nhân dân tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao trái với pháp lệnh, nghị quyết của Uỷ ban Thƣờng vụ Quốc hội. Hội đồng dân tộc, các Uỷ ban của Quốc hội có quyền yêu cầu các cơ quan tổ chức, cá nhân cung cấp tài liệu, báo cáo về vấn đề thuộc nội dung đƣợc phân công giám sát. Trong quá trình giám sát nếu phát hiện vi phạm pháp luật, Hội đồng dân tộc, các Uỷ ban của Quốc hội có quyền yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân chấm dứt việc vi phạm, kiến nghị các cơ quan có thẩm quyền khác về biện pháp giải quyết và báo cáo với Uỷ ban Thƣờng vụ Quốc hội, sau đó thông báo kết quả đến các cơ quan hữu quan. Đại biểu Quốc hội có quyền chất vấn Chủ tịch nƣớc, Chủ tịch Quốc hội, Thủ tƣớng Chính phủ, Bộ trƣởng, các thành viên Chính phủ, Chánh án Toà án nhân dân tối cao, Viện trƣởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao.