phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung luận văn gồm 3 chương 9 tiết. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHƢƠNG THỨC LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG ĐỐI VỚI QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN XÃ HỘI 1. Phát triển xã hội và quản lý phát triển xã hội 1. Phát triển xã hội Phát triển xã hội là vấn đề được đặt ra từ rất sớm trong lịch sử xã hội.
Khi bàn về khái niệm phát triển xã hội, có nhiều cách tiếp cận và quan niệm khác nhau. Theo cách tiếp cận xã hội học, phát triển xã hội là sự biến đổi trong bản chất, thể chất và hành vi của một xã hội hoặc cộng đồng, là một sự kiện hoặc hành động lôi kéo sự tham gia của một nhóm các cá nhân này về các nguyên tắc mới - như cân bằng và công lý xã hội cho đa số. Phát triển xã hội được coi như những chuyển biến của xã hội gồm các nội dung chính: Thay đổi về cơ cấu xã hội; các sự kiện, hành động tác động tới nhóm người (cộng đồng) có cùng đặc điểm và các giá trị chung; hành động gây ảnh hưởng tới quan điểm của cộng đồng về nguyên nhân biến đổi xã hội theo cách thức chung [34. Theo quan niệm của Liên hợp quốc, phát triển xã hội là một quá trình hướng đến việc thiết lập nền dân chủ ổn định cho phép không ngừng nâng cao điều kiện sống cho quần chúng nhân dân theo một cách thức mang tính nhân văn và công bằng.
Nói cách khác, phát triển xã hội là một quá trình tiến hóa đồng bộ năm thành tố căn bản: Tăng trưởng kinh tế, ổn định, công bằng, dân chủ và quyền con người [23. Tuyên bố Copenhagen về phát triển xã hội tại Hội nghị Thượng đỉnh Thế giới về Phát triển Xã hội năm 1995 xác định bốn lĩnh vực cơ bản trong phát triển xã hội là: Xóa đói giảm nghèo và tạo việc làm; Dịch vụ hỗ trợ liên chính phủ và thực hiện; Chính sách kinh tế - xã hội và quản lý phát triển; Hội nhập xã hội. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Tiếp cận theo nghĩa hẹp, phát triển xã hội đặt trong mối quan hệ tương tác với phát triển lĩnh vực kinh tế, lĩnh vực chính trị, lĩnh vực văn hóa; Giữa phát triển xã hội Việt Nam trong mối quan hệ với khu vực, thế giới và trong bối cảnh toàn cầu hóa… Phát triển xã hội tập trung vào giải quyết những vấn đề liên quan trực tiếp đến đời sống con người. Có thể thấy rằng, phát triển xã hội là sự vận động có định hướng của mỗi quốc gia, dân tộc trên con đường đạt tới mục tiêu: Ổn định chính trị - xã hội, tăng trưởng kinh tế, công bằng, dân chủ, nhân văn - vì con người, do con người.
Phát triển xã hội luôn xuất phát từ con người với mục đích đem lại cho con người một cuộc sống tốt đẹp hơn. Như vậy, có thể định nghĩa phát triển xã hội là quá trình phát triển không ngừng của xã hội nhằm phát triển con người, làm cho mọi người đều phát triển, đều có lợi ích. Phát triển xã hội trên quan điểm công bằng về cơ hội phát triển, hài hòa giữa quyền và nghĩa vụ, giữa cống hiến và hưởng thụ. Cốt lõi của phát triển xã hội là phát triển con người với tư cách cá nhân và cộng đồng.
Tiêu chí cao nhất của phát triển xã hội là giải phóng con người, tạo điều kiện cho sự phát triển con người một cách toàn diện cả về thể lực, trí lực, thẩm mỹ và đạo đức. Quản lý phát triển xã hội Quản lý phát triển xã hội là sự tác động có ý thức của con người vào xã hội nhằm đạt được những mục tiêu đã được dự kiến trước. Quá trình tổ chức, tác động này do nhiều chủ thể thực hiện bằng nguồn lực của nhà nước và xã hội với những công cụ, phương tiện, cách thức tác động rất đa dạng, phong phú nhằm tạo ra môi trường xã hội an toàn, lành mạnh, nhân văn cho cuộc sống của mọi thành viên trong xã hội, tạo điều kiện cho con người được tự do phát triển, hòa nhập cộng đồng, bảo đảm công bằng và không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của mỗi cá nhân cũng như của cả cộng đồng theo các tiêu chuẩn khách quan theo hướng văn minh, tiến bộ của xã hội. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Dưới góc độ triết học: “Quản lý phát triển xã hội là sự tác động có định hướng, có tổ chức của chủ thể quản lý đến khách thể (con người, cộng đồng, các quan hệ xã hội, hoạt động xã hội, cơ cấu xã hội, chức năng xã hội.) nhằm mục tiêu phát triển xã hội bền vững.
Quản lý phát triển xã hội tác động tích cực đến đời sống xã hội, điều tiết các quan hệ xã hội, hoàn thiện các thiết chế xã hội, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần, bảo đảm cho con người phát triển toàn diện” [17]. Dưới góc độ chính trị học, quan niệm quản lý phát triển xã hội là hoạt động quản lý của nhà nước (chủ thể quản lý) và các tổ chức ngoài nhà nước trong việc xây dựng và triển khai thực hiện các chính sách, pháp luật thuộc lĩnh vực xã hội, nhằm huy động tối đa các nguồn lực vào phát triển đời sống vật chất, tinh thần của con người và phát triển xã hội bền vững [15. Như vậy, quản lý phát triển xã hội là hoạt động có ý thức và có cơ sở khoa học của chủ thể quản lý tác động vào chiều cạnh xã hội của sự phát triển nhằm tạo lập một cơ cấu xã hội năng động, thống nhất trong đa dạng, phát huy những nhân tố tích cực, kịp thời khắc phục các mâu thuẫn nảy sinh, đạt tới sự đồng thuận xã hội, tạo điều kiện cho mỗi cá nhân và cả cộng đồng phát huy hết tiềm năng lao động, sáng tạo trong một xã hội phát triển theo hướng nhân văn vì mục tiêu cao nhất là hạnh phúc của con người [41]. Khác với quản lý xã hội trong các chế độ trước đây là biến con người thành công cụ, phương tiện, quản lý phát triển xã hội trong chế độ xã hội chủ nghĩa lấy con người làm điểm xuất phát, dựa trên quyền con người, vì sự giải phóng và phát triển toàn diện của con người, vì sự phát triển hài hòa và bền vững của xã hội.
Mối quan hệ giữa phát triển xã hội và quản lý phát triển xã hội Có thể thấy rằng, thành quả của sự phát triển xã hội phụ thuộc lớn vào năng lực của người quản lý, vì vậy, quá trình phát triển phải được quản lý, điều tiết kịp thời. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Suy cho cùng, phát triển xã hội bao hàm các ý nghĩa: Phát triển của cá nhân và cộng đồng về mặt xã hội; giải quyết kịp thời, đúng đắn, hợp lý các vấn đề xã hội nảy sinh trong đời sống của cộng đồng dân cư, đảm bảo cho con người có cuộc sống ổn định và chất lượng; Phát triển về số lượng và chất lượng nguồn lực, các điều kiện giải quyết tốt các vấn đề xã hội nhằm đáp ứng hợp lý sự phát triển của cá nhân và cộng đồng [23. Phát triển xã hội và quản lý phát triển xã hội là nhằm có một xã hội đạt được mục tiêu đã đề ra, trong đó cơ cấu xã hội phải phù hợp với cơ cấu kinh tế, thực sự kết hợp hài hòa giữa phát triển kinh tế và phát triển xã hội, tạo điều kiện cho con người phát huy hết tiềm năng lao động sáng tạo trong một xã hội nhân văn. Do đó, phát triển xã hội và quản lý phát triển xã hội đều có vấn đề chung là: Sự tác động có định hướng của chủ thể quản lý nhằm tạo ra các điều kiện nhằm phát triển con người (cá nhân và cộng đồng), đảm bảo an sinh cho con người và cộng đồng xã hội, thúc đẩy phát triển xã hội bền vững.
Vì vậy, quan hệ giữa phát triển xã hội và quản lý phát triển xã hội là mối quan hệ biện chứng, tương tác, không tách rời. Quản lý xã hội là để phát triển xã hội theo những mục tiêu được hoạch định. Sự phát triển xã hội đề xuất những tình huống và yêu cầu để hoạt động quản lý xã hội phù hợp với xu hướng và mục tiêu của phát triển. Đảng lãnh đạo quản lý phát triển xã hội 1.
Vai trò của Đảng đối với quản lý phát triển xã hội Vai trò lãnh đạo của Đảng được thể hiện thông qua sự lãnh đạo của Đảng đối với quản lý phát triển xã hội, được thể hiện ở những khía cạnh sau: Đảng trực tiếp hoạch định cương lĩnh, các định hướng về chủ trương, biện pháp quản lý phát triển xã hội và đồng thời chỉ đạo, giám sát, kiểm tra quá trình thực hiện quản lý phát triển xã hội. Vì vậy, sự phát triển của quốc gia như thế nào, trước hết phụ thuộc vào định hướng, đường lối của Đảng. Đảng lãnh đạo phát triển xã hội phải có tính bền vững, hài hòa, nhân văn với mục tiêu là đảm bảo công bằng xã hội, ổn định chính trị và phát triển. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Nội dung lãnh đạo của Đảng đối với quản lý phát triển xã hội: Đó là các vấn đề tư duy lý luận của Đảng đối với phát triển xã hội và quản lý phát triển xã hội, được đặt trong tổng thể mối quan hệ giữa kinh tế - chính trị - văn hóa - xã hội.
Đó còn là cơ chế lãnh đạo của Đảng đối với phát triển xã hội và quản lý phát triển xã hội cũng được đặt trong tổng thể sự lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước và cả hệ thống chính trị - xã hội. Năng lực lãnh đạo quản lý phát triển xã hội của Đảng: Bao gồm năng lực xây dựng đường lối (hệ thống quan điểm, chủ trương, chính sách về mục tiêu, phương hướng, nhiệm vụ và giải pháp phát triển xã hội); Lãnh đạo tổ chức thực hiện hiệu quả đường lối phát triển xã hội; Kiểm tra, phát hiện và xử lý kịp thời các vấn đề xã hội. Cụ thể: Khuyến khích được người dân làm giàu theo pháp luật, tạo điều kiện và cơ hội tiếp cận bình đẳng các nguồn lực phát triển, hưởng thụ các dịch vụ xã hội cơ bản, vươn lên thoát đói nghèo vững chắc ở các vùng nghèo và các bộ phận dân cư nghèo.