Luận Văn Thạc Sĩ Về Độc Lập Tư Pháp và Bảo Đảm Quyền Con Người

Luận văn thạc sĩ phân tích vnu ls độc lập tư pháp và việc bảo đảm quyền con người, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho thực tiễn.

• Tác giả: Đặng Thuỳ Dương
• Người hướng dẫn: GS.TS Phạm Hồng Thái
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội - Khoa Luật
• Chuyên ngành: Luật Học
• Đề tài: Độc Lập Tư Pháp và Việc Bảo Đảm Quyền Con Người
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.3. Tình hình nghiên cứu
• 0.4. Tính mới và những đóng góp của luận văn
• 0.5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.6. Địa điểm và phương pháp nghiên cứu
• 0.7. Kết cấu luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: TƯ PHÁP VÀ ĐỘC LẬP TƯ PHÁP
• 1.1. Khái niệm tư pháp
• 1.2. Hoạt động tư pháp
• 1.3. Độc lập tư pháp
• 1.3.1. Khái niệm độc lập tư pháp
• 1.3.2. Các tiêu chí về độc lập tư pháp
• 1.3.3. Các điều kiện bảo đảm độc lập tư pháp
• 1.3.4. Độc lập tư pháp và Nhà nước pháp quyền
• 2. CHƯƠNG II: MỐI QUAN HỆ GIỮA ĐỘC LẬP TƯ PHÁP VÀ QUYỀN CON NGƯỜI
• 2.1. Khái quát về quyền con người
• 2.2. Khái niệm và nội dung quyền con người
• 2.3. Cơ chế pháp lý bảo đảm quyền con người
• 2.4. Sự cần thiết, ý nghĩa của độc lập tư pháp với việc bảo đảm quyền con người
• 2.5. Độc lập tư pháp giúp bảo đảm khả năng kiểm soát hành vi xâm hại quyền con người của cơ quan nhà nước
• 2.6. Độc lập tư pháp giúp bảo đảm khả năng thực thi công lý của hệ thống Tòa án với những vi phạm nhân quyền
• 2.7. Độc lập tư pháp giúp bảo đảm khả năng xét xử khách quan, vô tư của Tòa án và Thẩm phán
• 2.8. Các quyền con người có liên hệ chặt chẽ với độc lập tư pháp
• 2.8.1. Quyền có một phiên tòa độc lập, khách quan, công khai và kịp thời
• 2.8.2. Quyền có một phiên tòa công bằng
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỘC LẬP TƯ PHÁP VÀ VIỆC BẢO ĐẢM QUYỀN CON NGƯỜI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
• 3.1. Độc lập tư pháp ở Việt Nam hiện nay
• 3.1.1. Khái quát “tư pháp” và “độc lập tư pháp” qua các bản Hiến pháp
• 3.1.2. Quan điểm về “tư pháp” ở Việt Nam hiện nay
• 3.1.3. Quan điểm về độc lập tư pháp ở Việt Nam hiện nay
• 3.1.4. Khái quát về cơ cấu tổ chức hệ thống Tòa án ở Việt Nam theo quy định của Hiến pháp 2013 và Luật TCTAND 2014
• 3.2. Thực trạng độc lập tư pháp ở Việt Nam hiện nay
• 3.2.1. Nhận xét chung
• 3.2.2. Thực trạng độc lập tư pháp và ảnh hưởng đến việc bảo đảm quyền con người ở Việt Nam hiện nay
• 3.2.2.1. Kết quả đạt được
• 3.2.2.2. Một số hạn chế, bất cập về độc lập tư pháp và ảnh hưởng đến việc bảo đảm quyền con người ở Việt Nam hiện nay
• 3.2.2.3. Một số quan điểm, giải pháp nâng cao độc lập tư pháp để bảo đảm quyền con người ở Việt Nam hiện nay
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, HÌNH VẼ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Độc Lập Tư Pháp và Quyền Con Người Tại Việt Nam

Độc lập tư pháp là một trong những yếu tố quan trọng trong việc bảo đảm quyền con người. Tại Việt Nam, vấn đề này đang được quan tâm đặc biệt trong bối cảnh xây dựng nhà nước pháp quyền. Độc lập tư pháp không chỉ là một nguyên tắc pháp lý mà còn là một điều kiện tiên quyết để bảo vệ quyền lợi của công dân. Việc nghiên cứu mối quan hệ giữa độc lập tư pháp và quyền con người giúp làm rõ vai trò của tư pháp trong việc bảo vệ các quyền cơ bản của con người.

1.1. Khái Niệm Độc Lập Tư Pháp và Quyền Con Người

Độc lập tư pháp được hiểu là khả năng của hệ thống tư pháp hoạt động mà không bị can thiệp từ các cơ quan khác của nhà nước. Quyền con người là những quyền cơ bản mà mỗi cá nhân được hưởng, bao gồm quyền sống, quyền tự do, và quyền được xét xử công bằng.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Độc Lập Tư Pháp Đối Với Quyền Con Người

Độc lập tư pháp giúp bảo đảm rằng mọi hành vi xâm phạm quyền con người sẽ được xử lý một cách công bằng và khách quan. Điều này không chỉ bảo vệ quyền lợi của cá nhân mà còn củng cố niềm tin của người dân vào hệ thống pháp luật.

II. Những Thách Thức Đối Với Độc Lập Tư Pháp Tại Việt Nam

Mặc dù đã có những tiến bộ trong việc xây dựng độc lập tư pháp, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Các yếu tố như sự can thiệp của chính quyền, thiếu nguồn lực và sự thiếu hụt về đào tạo chuyên môn cho các thẩm phán đang ảnh hưởng đến tính độc lập của tư pháp.

2.1. Can Thiệp Của Chính Quyền Vào Tư Pháp

Sự can thiệp từ các cơ quan hành pháp vào hoạt động của tư pháp là một trong những vấn đề nghiêm trọng. Điều này dẫn đến việc các quyết định của tòa án không hoàn toàn dựa trên pháp luật mà còn bị ảnh hưởng bởi các yếu tố bên ngoài.

2.2. Thiếu Nguồn Lực và Đào Tạo Chuyên Môn

Nhiều thẩm phán và nhân viên tư pháp thiếu kinh nghiệm và kiến thức cần thiết để thực hiện nhiệm vụ của mình. Điều này làm giảm hiệu quả của hệ thống tư pháp và ảnh hưởng đến việc bảo vệ quyền con người.

III. Phương Pháp Nâng Cao Độc Lập Tư Pháp Tại Việt Nam

Để nâng cao độc lập tư pháp, cần có những giải pháp cụ thể và hiệu quả. Các biện pháp này bao gồm cải cách hệ thống pháp luật, tăng cường đào tạo cho thẩm phán và bảo đảm nguồn lực cho hệ thống tư pháp.

3.1. Cải Cách Hệ Thống Pháp Luật

Cần phải sửa đổi và bổ sung các quy định pháp luật để bảo đảm tính độc lập của tư pháp. Điều này bao gồm việc xác định rõ ràng quyền hạn và trách nhiệm của các cơ quan tư pháp.

3.2. Tăng Cường Đào Tạo và Nguồn Lực

Đầu tư vào đào tạo cho các thẩm phán và nhân viên tư pháp là rất cần thiết. Điều này không chỉ giúp nâng cao năng lực chuyên môn mà còn củng cố niềm tin của người dân vào hệ thống tư pháp.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Độc Lập Tư Pháp Trong Bảo Đảm Quyền Con Người

Việc thực thi độc lập tư pháp có thể được nhìn nhận qua các vụ án cụ thể, nơi mà quyền con người được bảo vệ và thực thi. Các trường hợp thành công trong việc bảo vệ quyền lợi của công dân sẽ là minh chứng cho sự cần thiết của độc lập tư pháp.

4.1. Các Vụ Án Tiêu Biểu Về Bảo Đảm Quyền Con Người

Nhiều vụ án đã cho thấy vai trò của tư pháp trong việc bảo vệ quyền con người. Những quyết định công bằng từ tòa án đã giúp khôi phục quyền lợi cho nhiều cá nhân bị xâm phạm.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu Về Độc Lập Tư Pháp

Các nghiên cứu cho thấy rằng độc lập tư pháp có mối liên hệ chặt chẽ với việc bảo đảm quyền con người. Hệ thống tư pháp độc lập sẽ tạo ra môi trường thuận lợi cho việc thực thi công lý.

V. Kết Luận Về Độc Lập Tư Pháp và Quyền Con Người Tại Việt Nam

Độc lập tư pháp là một yếu tố không thể thiếu trong việc bảo đảm quyền con người. Để xây dựng một hệ thống tư pháp mạnh mẽ, cần có sự đồng lòng từ các cơ quan nhà nước và xã hội. Việc nâng cao độc lập tư pháp sẽ góp phần quan trọng vào việc bảo vệ quyền lợi của công dân và xây dựng một xã hội công bằng.

5.1. Tương Lai Của Độc Lập Tư Pháp Tại Việt Nam

Tương lai của độc lập tư pháp tại Việt Nam phụ thuộc vào các chính sách và biện pháp cải cách. Sự cam kết từ chính phủ và xã hội sẽ là yếu tố quyết định cho sự phát triển của hệ thống tư pháp.

5.2. Vai Trò Của Xã Hội Trong Việc Bảo Đảm Quyền Con Người

Xã hội cần đóng vai trò tích cực trong việc giám sát và bảo vệ quyền con người. Sự tham gia của cộng đồng sẽ tạo ra sức ép tích cực đối với hệ thống tư pháp, từ đó nâng cao tính độc lập và hiệu quả của nó.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT ĐẶNG THUỲ DƯƠNG ĐỘC LẬP TƯ PHÁP VÀ VIỆC BẢO ĐẢM QUYỀN CON NGƯỜI LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC Hà Nội – 2015 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT ĐẶNG THUỲ DƯƠNG ĐỘC LẬP TƯ PHÁP VÀ VIỆC BẢO ĐẢM QUYỀN CON NGƯỜI Chuyên ngành: Lý luận và lịch sử nhà nước và pháp luật Mã số: 60 38 01 01 LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC Người hướng dẫn khoa học: GS.TS Phạm Hồng Thái Hà Nội – 2015 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các luận điểm, nội dung nêu trong Luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình cứu nào khác. Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong Luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy và trung thực. Tôi đã hoàn thành tất cả các môn học và đã thanh toán tất cả các nghĩa vụ tài chính theo quy định của Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội. Vậy tôi viết Lời cam đoan này đề nghị Khoa Luật xem xét để tôi có thể bảo vệ Luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn! NGƯỜI CAM ĐOAN Đặng Thùy Dương LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục các từ viết tắt Danh mục các bảng Danh mục các hình vẽ MỞ ĐẦU . Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu . Mục tiêu nghiên cứu . Tình hình nghiên cứu . Tính mới và những đóng góp của luận văn. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu . Địa điểm và phương pháp nghiên cứu . Địa điểm nghiên cứu . Phương pháp nghiên cứu . Kết cấu luận văn. 6 CHƯƠNG 1 - TƯ PHÁP VÀ ĐỘC LẬP TƯ PHÁP . Khái niệm tư pháp . Hoạt động tư pháp . Độc lập tư pháp . Khái niệm độc lập tư pháp . Các tiêu chí về độc lập tư pháp . Các điều kiện bảo đảm độc lập tư pháp . Độc lập tư pháp và Nhà nước pháp quyền . 32 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƯƠNG II - MỐI QUAN HỆ GIỮA ĐỘC LẬP TƯ PHÁP VÀ QUYỀN CON NGƯỜI . Khái quát về quyền con người . Khái niệm và nội dung quyền con người . Cơ chế pháp lý bảo đảm quyền con người. Sự cần thiết, ý nghĩa của độc lập tư pháp với việc bảo đảm quyền con người . Độc lập tư pháp giúp bảo đảm khả năng kiểm soát hành vi xâm hại quyền con người của cơ quan nhà nước . Độc lập tư pháp giúp bảo đảm khả năng thực thi công lý của hệ thống Tòa án với những vi phạm nhân quyền . Độc lập tư pháp giúp bảo đảm khả năng xét xử khách quan, vô tư của Tòa án và Thẩm phán . Các quyền con người có liên hệ chặt chẽ với độc lập tư pháp. Quyền có một phiên tòa độc lập, khách quan, công khai và kịp thời . Quyền có một phiên tòa công bằng . 48 CHƯƠNG 3 - ĐỘC LẬP TƯ PHÁP VÀ VIỆC BẢO ĐẢM QUYỀN CON NGƯỜI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY . Độc lập tư pháp ở Việt Nam hiện nay . Khái quát “tư pháp” và “độc lập tư pháp” qua các bản Hiến pháp . Quan điểm về “tư pháp” ở Việt Nam hiện nay . Quan điểm về độc lập tư pháp ở Việt Nam hiện nay . Khái quát về cơ cấu tổ chức hệ thống Tòa án ở Việt Nam theo quy định của Hiến pháp 2013 và Luật TCTAND 2014 . Thực trạng độc lập tư pháp ở Việt Nam hiện nay . Nhận xét chung . Thực trạng độc lập tư pháp và ảnh hưởng đến việc bảo đảm quyền con người ở Việt Nam hiện nay . Kết quả đạt được . 79 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Một số hạn chế, bất cập về độc lập tư pháp và ảnh hưởng đến việc bảo đảm quyền con người ở Việt Nam hiện nay . Một số quan điểm, giải pháp nâng cao độc lập tư pháp để bảo đảm quyền con người ở Việt Nam hiện nay. 97 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO . 99 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ACHPR 1981 : Hiến chương quyền con người và nhân dân châu Phi 1981 ACHR : Công ước quyền con người châu Mỹ 1969 BLTTDS : Bộ luật Tố tụng dân sự BLTTHS : Bộ luật Tố tụng hình sự CCTP : Cải cách tư pháp CHLB : Cộng hoà liên bang CHXHCN : Cộng hoà xã hội chủ nghĩa ĐCSVN : Đảng Cộng sản Việt Nam ĐLTAHPLB : Đạo luật về Tòa án Hiến pháp liên bang ECHR : Công ước quyền con người châu Âu 1950 HĐND : Hội đồng nhân dân HĐTP : Hội đồng Thẩm phán HRC : Uỷ ban quyền con người IBA : Hiệp hội Luật sư thế giới ICCPR : Công ước quốc tế về quyền chính trị và dân sự 1966 LTTHC : Luật Tố tụng hành chính TAHP : Tòa án Hiến pháp TAHPLB : Tòa án Hiến pháp liên bang TAND : Tòa án nhân dân TANDTC : Tòa án nhân dân tối cao TCTAND : Tổ chức Tòa án nhân dân UBTVQH : Uỷ ban thường vụ Quốc hội UDHR : Tuyên ngôn thế giới về nhân quyền 1948 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC BẢNG STT Nội dung Trang Bảng 3.1: So sánh tổng số vụ án hành chính mà Tòa án (cấp sơ thẩm và phúc thẩm) thụ lý và xét xử với tổng 1 91 số đơn thư khiếu nại, tố cao mà cơ quan hành chính nhà nước thụ lý, giải quyết từ năm 2011 đến năm 2014 Bảng 3.2: Số lượng án dân sự Tòa án cấp sơ thẩm và 2 phúc thẩm thụ lý, giải quyết và tồn đọng từ năm 2010- 92 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, HÌNH VẼ STT Nội dung Trang Hình 3.1: Tỷ lệ phần trăm Thẩm phán trao đổi đường 1 89 lối giải quyết vụ án với lãnh đạo Tòa án LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Quyền con người là một giá trị cao quý, là thành quả đấu tranh chung của toàn thể nhân loại. Xây dựng một xã hội mà trong đó tất cả mọi người đều được tự do và hưởng các quyền con người một cách thực chất, đầy đủ và bình đẳng là một vấn đề cấp thiết được đặt ra đối với các quốc gia trên thế giới, nhất là trong xu thế toàn cầu hóa hiện nay. Chính vì vậy, vấn đề bảo đảm, bảo vệ quyền con người đã trở thành một yếu tố không thể thiếu khi hoạch định chính sách, pháp luật và quan hệ đối ngoại của các quốc gia. Một trong những bảo đảm quan trọng hàng đầu là sự độc lập của tư pháp, bởi đó là điều kiện tiên quyết để giới hạn và kiểm soát quyền lực nhà nước, từ đó nhằm đảm bảo, bảo vệ quyền con người. Vấn đề độc lập tư pháp đã được ghi nhận không chỉ trong nhiều văn kiện quốc tế mà trong cả Hiến pháp và pháp luật của nhiều quốc gia trên thế giới. Chẳng hạn, Điều 104 Hiến pháp Ý năm 2003 quy định “Cơ quan tư pháp tự chủ và độc lập với mọi quyền lực khác” [49, tr.9]; Điều 138 Hiến pháp An-giê-ri năm 2002 quy định “Quyền lực tư pháp là độc lập. Nó được thực thi trong khuôn khổ pháp luật” [49, tr.9]; Điều 64 Hiến pháp Cộng hòa Pháp năm 2005 quy định “Tổng thống nước Cộng hòa là nhà bảo trợ cho sự độc lập của cơ quan tư pháp” [49, tr. Riêng đối với Việt Nam, nguyên tắc độc lập tư pháp không được ghi nhận một cách trực tiếp và chính thức trong Hiến pháp Việt Nam, mà thông qua một hình thức gián tiếp khác, đó là khẳng định tính độc lập của Thẩm phán trong quá trình xét xử. Khoản 2 Điều 103 Hiến pháp Việt Nam khẳng định “Thẩm phán, Hội thẩm xét xử độc lập và chỉ tuân theo pháp luật; nghiêm cấm cơ quan, tổ chức, cá nhân can thiệp vào việc xét xử của Thẩm phán, Hội thẩm” [28]. Có thể khẳng định sự độc lập tư pháp ngày càng trở thành yếu tố cần thiết trong xây dựng nhà nước pháp quyền, bảo đảm, bảo vệ công lý, mà ở đó quyền con người được bảo đảm ở mức độ cao nhất. Đây thực sự là một vấn đề được rất nhiều nhà 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] khoa học, luật gia, cũng như những nhà lập pháp quan tâm và chú trọng. Do đó, việc nghiên cứu độc lập tư pháp và việc bảo đảm quyền con người rất bổ ích, đặc biệt đối với Việt Nam đang trong giai đoạn xây dựng nhà nước pháp quyền hiện nay. Sự độc lập của tư pháp chắc chắn là tiêu chí cốt lõi để Việt Nam thiết lập một nền tư pháp công bằng, bảo đảm, bảo vệ quyền con người. Mà thực tế hiện nay, những quy định pháp luật về cơ chế bảo đảm cho việc thực thi nguyên tắc độc lập tư pháp ở Việt Nam vẫn còn chưa hiệu quả và nhiều hạn chế. Đó là lý do tác giả chọn đề tài “Độc lập tư pháp và việc bảo đảm quyền con người” làm luận văn thạc sỹ. Mục tiêu nghiên cứu a) Mục tiêu tổng quát Mục tiêu tổng quát là nghiên cứu, đánh giá cơ chế bảo đảm tính độc lập tư pháp với việc bảo đảm quyền con người theo quy định của pháp luật quốc tế và pháp luật Việt Nam. b) Mục tiêu cụ thể Mục tiêu cụ thể của luận văn là trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thông qua phân tích đánh giá thực tiễn xác định các yếu tố cần thiết nhằm nâng cao tính độc lập tư pháp nhằm bảo đảm, bảo vệ quyền con người ở Việt Nam hiện nay. Tình hình nghiên cứu Liên quan đến vấn đề độc lập tư pháp và quyền con người cũng đã có nhiều công trình nghiên cứu và nhiều bài viết về các đề tài này, như: (i) Luận án tiến sỹ của Tô Văn Hòa, Tính độc lập của Tòa án – Nghiên cứu pháp lý về các khía cạnh lý luận, thực tiễn ở Đức, Mỹ, Pháp, Việt Nam và các kiến nghị đối với Việt Nam, NXB Lao động, Hà Nội, 2007. (ii) Bài viết “Những bảo đảm cho nguyên tắc Tòa án độc lập xét xử có hiệu lực thực tế” của GS. Nguyễn Đăng Dung đăng trên Tạp chí Nghiên cứu lập pháp số 19 năm 2007; và “Quyền tư pháp trong mối quan hệ với các quyền lập pháp, hành pháp theo nguyên tắc phân chia quyền lực” đăng trên Tạp chí Luật học số 25 năm 2009. 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] (iii) Luận án tiến sỹ của TS.