Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Đề tài "Website Bán Dụng Cụ Thể Thao" được thực hiện trong khuôn khổ học phần Đồ án CDIO (mã môn SE 447, lớp SE 447 SI) tại Khoa Công nghệ Thông tin thuộc Trường Khoa học Máy tính – Đại học Duy Tân, dưới sự hướng dẫn của giảng viên Trần Thị Thanh Lan. Nghiên cứu do nhóm sinh viên gồm Ngô Minh Thắng (MSSV: 27211228873), Ca Văn Trí (MSSV: 27211245393) và Ngô Hoàng Khiêm (MSSV: 27211138605) hoàn thành vào ngày 04 tháng 7 năm 2024.

Lý do lựa chọn đề tài xuất phát từ sự chuyển dịch mạnh mẽ trong hành vi tiêu dùng khi thương mại điện tử dần thay thế các phương thức kinh doanh truyền thống nhờ các ưu thế về tốc độ, chi phí, sự tiện dụng, tính hiệu quả và khả năng xóa bỏ ranh giới không gian, thời gian. Trong lĩnh vực thể thao, các mặt hàng dụng cụ, thiết bị tập luyện, giày dép và đặc biệt là trang phục bóng đá có nhu cầu tiêu thụ rất lớn và đa dạng về mẫu mã (từ trang phục thi đấu của đội tuyển quốc gia đến các câu lạc bộ nổi tiếng). Việc xây dựng một nền tảng bán hàng trực tuyến chuyên biệt giúp người mua tiếp cận sản phẩm dễ dàng, so sánh giá cả, đọc đánh giá, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu hóa công cụ tìm kiếm và gia tăng doanh thu.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của đồ án bao gồm:

  1. Nghiên cứu, đề xuất và đánh giá các ý tưởng phần mềm theo phương pháp tiếp cận CDIO để lựa chọn đề tài khả thi nhất.
  2. Xác định các tác nhân và thu thập, phân tích chi tiết các yêu cầu chức năng cũng như phi chức năng của hệ thống thương mại điện tử bán đồ thể thao.
  3. Mô hình hóa hệ thống bằng biểu đồ Use Case tổng quát, xây dựng biểu đồ hoạt động (Activity Diagram), biểu đồ tuần tự (Sequence Diagram) và lập bảng đặc tả chi tiết cho từng trường hợp sử dụng.
  4. Thiết kế cơ sở dữ liệu và thiết kế giao diện tương tác cho cả người dùng cuối (khách hàng) và quản trị viên (Admin).
  5. Định hình quy trình xây dựng hệ thống bằng các công cụ phát triển phần mềm và tổng kết các kết quả đạt được cùng hạn chế kỹ thuật.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

  • Đối tượng nghiên cứu: Quy trình phân tích, thiết kế và các luồng nghiệp vụ quản lý bán hàng, đặt hàng, thanh toán, quản lý danh mục và thông tin khách hàng trên nền tảng web bán dụng cụ thể thao.
  • Đối tượng sử dụng: Người mua hàng (tìm kiếm, đặt hàng, thanh toán, đánh giá), người bán/quản trị viên (quản lý sản phẩm, đơn hàng, dữ liệu, thống kê doanh thu) và nhân viên kỹ thuật (bảo mật, bảo trì hệ thống).
  • Phạm vi triển khai: Ban đầu định hướng phục vụ khách hàng trong phạm vi một tỉnh hoặc một thành phố cụ thể, có tiềm năng mở rộng trên quy mô toàn quốc hoặc khu vực Đông Nam Á.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Đồ án ứng dụng mô hình tiếp cận CDIO (Conceive - Design - Implement - Operate), tập trung vào 3 giai đoạn đầu tiên gồm Ý tưởng (Conceive), Thiết kế (Design) và Xây dựng (Implement). Về mặt lý thuyết chuyên ngành, nghiên cứu dựa trên 3 mảng kiến thức cốt lõi: Phân tích thiết kế hệ thống, Phân tích thiết kế hướng đối tượng (OOAD) và Hệ quản trị cơ sở dữ liệu.

Phương pháp nghiên cứu thực tế được triển khai bao gồm:

  • Phương pháp đánh giá và lựa chọn ý tưởng đa tiêu chí: So sánh 3 đề xuất cá nhân dựa trên các tiêu chí chuyên môn, đối tượng thụ hưởng, ước tính quy mô khách hàng tiềm năng và mức độ quan tâm của nhà đầu tư.
  • Phương pháp mô hình hóa hướng đối tượng bằng UML (Unified Modeling Language): Xây dựng biểu đồ Use Case tổng quát, các sơ đồ phân rã, biểu đồ hoạt động và biểu đồ tuần tự cho từng tác vụ nhằm cụ thể hóa luồng dữ liệu và sự tương tác giữa tác nhân với hệ thống.
  • Phương pháp đặc tả trường hợp sử dụng (Use Case Specification): Lập bảng cấu trúc chuẩn gồm mã Use Case, tên chức năng, tác nhân, mô tả chung, điều kiện trước, điều kiện sau và dòng sự kiện chính (luồng chính và luồng rẽ nhánh).

Nguồn dữ liệu phục vụ nghiên cứu là các thông tin danh mục mặt hàng thể thao, thuộc tính sản phẩm (mã hàng, tên hàng, đơn giá, hình ảnh, khuyến mãi), dữ liệu giao dịch đơn hàng và thông tin tài khoản người dùng được nhóm tự thiết lập trong mô hình thiết kế cơ sở dữ liệu.

Thiết kế và triển khai hệ thống

Hệ thống được phân tích và thiết kế rõ ràng theo cấu trúc phân quyền và các yêu cầu kỹ thuật:

1. Xác định tác nhân hệ thống

Hệ thống nhận diện 3 nhóm tác nhân chính tham gia tương tác:

STT Tên tác nhân Diễn giải quyền hạn và chức năng
1 Khách hàng Đăng ký tài khoản, thay đổi thông tin cá nhân, tìm kiếm đồ thể thao, đặt hàng, mua hàng, đánh giá sản phẩm, xem hóa đơn và theo dõi lịch sử đơn hàng.
2 Khách vãng lai Người dùng chưa đăng nhập, chỉ thực hiện được các chức năng xem danh mục và tìm kiếm sản phẩm.
3 Admin (Người quản trị) Đăng nhập hệ thống, quản lý toàn bộ dữ liệu (mặt hàng, danh mục, tài khoản khách hàng, đơn hàng, đánh giá, thống kê doanh thu).

2. Yêu cầu chức năng và phi chức năng

  • Yêu cầu chức năng:
    • Phân hệ Khách hàng: Đăng ký, Đăng nhập, Xem danh sách mặt hàng, Tìm kiếm và lọc sản phẩm, Đánh giá sản phẩm, Quản lý đặt hàng (thêm vào giỏ, hủy đơn), Quản lý tài khoản cá nhân, Xem lịch sử đơn hàng, Thanh toán (tiền mặt hoặc chuyển khoản ngân hàng, nhận hóa đơn qua email).
    • Phân hệ Quản trị viên (Admin): Đăng nhập quản trị, Quản lý danh mục, Quản lý mặt hàng (thêm, sửa, xóa, tra cứu), Quản lý tài khoản người dùng/khách hàng, Quản lý đánh giá, Quản lý đơn hàng/hóa đơn (duyệt, hủy, xem chi tiết), Quản lý thống kê (thống kê đơn hàng, doanh thu theo thời gian, mặt hàng bán chạy nhất).
  • Yêu cầu phi chức năng:
    • Giao diện người dùng: Đảm bảo tính thẩm mỹ, cấu trúc đơn giản, tốc độ truy cập nhanh, dễ sử dụng cho cả người dùng cuối và quản trị viên.
    • Bảo mật: Xác thực và ủy quyền truy cập chặt chẽ giữa khách hàng và quản trị viên, bảo mật thông tin giao dịch.
    • Quản lý dữ liệu: Tích hợp cơ chế sao lưu và phục hồi dữ liệu định kỳ để đảm bảo tính an toàn và toàn vẹn dữ liệu.

3. Cấu trúc các trường hợp sử dụng (Use Case)

Hệ thống thiết lập 15 trường hợp sử dụng tổng quát:

Mã UC Tên chức năng Tác nhân chính Mô tả vắn tắt
UC01 Đăng ký Khách hàng Tạo tài khoản mới bằng email, username, số điện thoại và mật khẩu.
UC02 Đăng nhập Khách hàng, Admin Xác thực email/username và mật khẩu để cấp quyền truy cập.
UC03 Xem danh sách mặt hàng Khách hàng Hiển thị thông tin mặt hàng, giá cả, khuyến mãi, chi tiết sản phẩm.
UC04 Tìm kiếm và lọc sản phẩm Khách hàng Tra cứu nhanh sản phẩm theo tên, danh mục, thương hiệu, giá cả.
UC05 Đánh giá Khách hàng Gửi nhận xét, đánh giá chất lượng sản phẩm công khai trên trang web.
UC06 Quản lý đặt hàng Khách hàng Chọn món, thêm giỏ hàng, xác nhận đặt mua hoặc hủy đơn đặt.
UC07 Quản lý tài khoản cá nhân Khách hàng Cập nhật thông tin cá nhân, chỉnh sửa hồ sơ, thay đổi mật khẩu.
UC08 Xem lịch sử đơn hàng Khách hàng Theo dõi trạng thái xử lý, vận chuyển và chi tiết các đơn đã đặt.
UC09 Thanh toán Khách hàng Lựa chọn phương thức thanh toán online/tiền mặt, xuất hóa đơn qua email.
UC10 Quản lý thống kê Quản trị viên Thống kê doanh thu, đơn hàng theo thời gian, số lượng hàng bán chạy.
UC11 Quản lý tài khoản người dùng Quản trị viên Thêm, sửa, xóa, xem danh sách thông tin khách hàng.
UC12 Quản lý đánh giá Quản trị viên Kiểm duyệt, xem và xóa các đánh giá của khách hàng về sản phẩm.
UC13 Quản lý danh mục Quản trị viên Thêm mới, chỉnh sửa, xóa và tra cứu các danh mục hàng hóa.
UC14 Quản lý mặt hàng Quản trị viên Thêm, sửa, xóa, tìm kiếm thông tin chi tiết các sản phẩm thể thao.
UC15 Quản lý hóa đơn / Đơn hàng Quản trị viên Quản lý thông tin hóa đơn (mã giao dịch, thành tiền), duyệt/hủy đơn hàng.

4. Công cụ và thiết kế giao diện

  • Công cụ sử dụng: Nhóm sử dụng công cụ Draw.io (được ghi nhận trong văn bản là công cụ draw) để vẽ các biểu đồ phân tích thiết kế UML; sử dụng môi trường Visual Studio để phục vụ công tác xây dựng hệ thống phần mềm.
  • Thiết kế giao diện: Tài liệu phác thảo 8 cụm giao diện chức năng chính gồm: Giao diện đăng nhập; Giao diện đăng ký; Giao diện trang chủ xem danh sách sản phẩm; Giao diện xem chi tiết sản phẩm; Giao diện quản lý đặt hàng; Giao diện quản lý tài khoản cá nhân; Giao diện quản lý thông tin khách hàng; Giao diện xem chi tiết đơn hàng.

Nội dung chính theo từng chương

PHẦN 1: Ý TƯỞNG (CONCEIVE)

Chương này trình bày toàn bộ quy trình hình thành và đánh giá ý tưởng của 3 thành viên:

  1. Đề xuất ý tưởng cá nhân:

    • Thành viên 1 (Ngô Minh Thắng): Đề xuất đề tài "Website bán thiết bị điện tử", tập trung vào giải pháp thương mại điện tử cho các thiết bị công nghệ phục vụ công việc và giải trí.
    • Thành viên 2 (Ca Văn Trí): Đề xuất đề tài "Website bán dụng cụ thể thao", cung cấp đa dạng sản phẩm tập luyện, trang phục, giày dép, hướng dẫn sử dụng và xây dựng cộng đồng thể thao.
    • Thành viên 3 (Ngô Hoàng Khiêm): Đề xuất đề tài "Xây dựng ứng dụng học tập riêng cho học sinh, sinh viên mỗi trường", tập trung vào việc tạo phòng học trực tuyến theo môn học, hỗ trợ tin nhắn, âm thanh, video call và nộp bài tập.
  2. Đánh giá ý tưởng cá nhân: Nhóm tiến hành tổng hợp các tiêu chí định lượng và định tính nhằm so sánh tính khả thi giữa các đề xuất:

Tiêu chí đánh giá Ngô Minh Thắng (Thiết bị điện tử) Ca Văn Trí (Dụng cụ thể thao) Ngô Hoàng Khiêm (Ứng dụng học tập)
Mảng kiến thức chuyên ngành cần thiết Phân tích thiết kế hệ thống; Phân tích thiết kế hướng đối tượng; Hệ quản trị CSDL Phân tích thiết kế hệ thống; Phân tích thiết kế hướng đối tượng; Hệ quản trị CSDL Phân tích thiết kế hệ thống; Phân tích thiết kế hướng đối tượng; Hệ quản trị CSDL
Đối tượng hưởng lợi Người dùng cuối; Công ty mua sản phẩm Người dùng cuối; Công ty mua sản phẩm Người dùng cuối; Cửa hàng mua sản phẩm
Ước tính số người hưởng lợi 6.000 người 5.000 người 4.000 người
Ước tính số người bỏ tiền mua sản phẩm 200 người 500 người 300 người
Khả năng nhà đầu tư rót vốn Cao Cao Khá
  1. Lựa chọn ý tưởng: Dựa trên số lượng khách hàng sẵn sàng chi trả cao nhất (500 người) cùng tiềm năng thị trường lớn của ngành hàng thời trang thể thao (quần áo bóng đá, dụng cụ tập luyện), nhóm thống nhất chọn đề tài "Xây dựng website bán đồ thể thao". Chương này cũng phân định cụ thể các yêu cầu nghiệp vụ đối với nhân viên kỹ thuật, nhân viên bán hàng và nhân viên quản lý dữ liệu.

PHẦN 2: THIẾT KẾ HỆ THỐNG (DESIGN)

Phần 2 tập trung hoàn toàn vào công tác kỹ thuật hệ thống:

  • Phân loại tác nhân và chi tiết hóa yêu cầu chức năng, phi chức năng.
  • Xây dựng mô hình hóa dữ liệu thông qua Biểu đồ Use Case tổng quát và bảng danh mục 15 trường hợp sử dụng.
  • Đặc tả chi tiết từng Use Case trọng tâm kèm theo sơ đồ hoạt động (Activity Diagram), sơ đồ tuần tự (Sequence Diagram) và dòng sự kiện chuẩn:
    • UC01 (Đăng ký): Khách hàng nhập email, username, số điện thoại; hệ thống kiểm tra tính trùng lặp trước khi ghi nhận vào CSDL.
    • UC02 (Đăng nhập): Kiểm tra tính hợp lệ của tài khoản và mật khẩu cho cả Khách hàng và Admin.
    • UC03 (Xem danh sách mặt hàng): Hiển thị danh sách sản phẩm và thông tin chi tiết mặt hàng khi người dùng lựa chọn.
    • UC05 (Đánh giá): Cho phép người dùng đã mua hàng gửi phản hồi về chất lượng; hệ thống lưu trữ và hiển thị công khai.
    • UC06 (Quản lý đặt hàng): Cung cấp giao diện duyệt sản phẩm, thêm vào đơn hàng và hiển thị xác nhận.
    • UC07 / UC08 (Quản lý tài khoản cá nhân & Xem lịch sử đơn hàng): Cho phép cập nhật hồ sơ, theo dõi tình trạng đơn hàng và trạng thái vận chuyển.
    • UC09 (Thanh toán): Thu thập địa chỉ giao hàng, phương thức thanh toán (online/tiền mặt), xác thực thông tin và xuất hóa đơn qua email.
    • UC10 - UC15 (Nhóm chức năng Quản trị viên): Thống kê doanh thu/hàng bán chạy; Thêm/sửa/xóa tài khoản khách hàng; Duyệt/xóa đánh giá; Quản lý thông tin danh mục, sản phẩm và duyệt/hủy đơn hàng trong CSDL.
  • Thiết kế cơ sở dữ liệu và xây dựng bố cục 8 màn hình giao diện người dùng chính.

PHẦN 3: XÂY DỰNG HỆ THỐNG (IMPLEMENT)

Phần 3 tổng kết các công cụ và kết quả thực hiện:

  • Giới thiệu các công cụ hỗ trợ xây dựng hệ thống gồm phần mềm vẽ sơ đồ Draw.io và môi trường lập trình Visual Studio.
  • Đánh giá các kết quả đạt được: Hoàn thành khung phân tích thiết kế, mô hình hóa tương đối đầy đủ các luồng nghiệp vụ mua bán trực tuyến đồ thể thao và xây dựng giao diện người dùng.
  • Nêu rõ các hạn chế và thách thức trong quá trình triển khai hệ thống phần mềm.

Kết quả và đóng góp

Đồ án ghi nhận các kết quả cụ thể sau:

  • Hoàn thành quy trình đánh giá và sàng lọc ý tưởng CDIO bài bản giữa 3 đề xuất cá nhân, sử dụng bộ số liệu ước tính cụ thể (quy mô thụ hưởng từ 4.000 đến 6.000 người, lượng khách hàng tiềm năng từ 200 đến 500 người).
  • Thiết lập hệ thống phân tích thiết kế phần mềm hoàn chỉnh gồm 3 nhóm tác nhân, 15 Use Case tổng quát và hệ thống các biểu đồ phân tích UML (Use Case, Activity Diagram, Sequence Diagram).
  • Xây dựng thiết kế chi tiết cho 8 giao diện chức năng chính của website thương mại điện tử, bao gồm cả phân hệ người dùng và phân hệ quản trị.
  • Đóng góp chính của đồ án là cung cấp một tài liệu phân tích thiết kế hệ thống chi tiết cho đề tài website bán dụng cụ thể thao theo đúng chuẩn mô hình CDIO môn học SE 447, làm cơ sở kỹ thuật cho việc lập trình và triển khai ứng dụng thực tế.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của đồ án:

  • Phạm vi hoạt động ban đầu của hệ thống còn hẹp, mới dừng lại ở mức độ thiết kế phục vụ cho quy mô một tỉnh hoặc một thành phố.
  • Báo cáo tập trung chủ yếu vào giai đoạn phân tích thiết kế (Design); phần xây dựng và kiểm thử hệ thống thực tế (Implement) mới dừng lại ở việc giới thiệu công cụ và giao diện, chưa trình bày chi tiết mã nguồn hoàn chỉnh hoặc kết quả kiểm thử tải.

Hướng nghiên cứu và phát triển tiếp theo:

  • Mở rộng phạm vi triển khai và mạng lưới phân phối của trang web lên quy mô toàn quốc hoặc vươn ra khu vực Đông Nam Á.
  • Tích hợp thêm các phân hệ nâng cao như diễn đàn, nhóm thảo luận cộng đồng để chia sẻ kinh nghiệm tập luyện thể thao.
  • Mở rộng danh mục sản phẩm và hoàn thiện liên kết với các cổng thanh toán điện tử chuyên sâu.

Giá trị tham khảo

Báo cáo đồ án là tài liệu học thuật hữu ích cho:

  • Sinh viên các ngành Công nghệ thông tin, Kỹ thuật phần mềm đang thực hiện đồ án môn học CDIO hoặc đồ án Phân tích thiết kế hệ thống thông tin.
  • Người nghiên cứu và phát triển cần tài liệu mẫu về cách thức xây dựng bảng đặc tả Use Case, luồng sự kiện chính/rẽ nhánh và chuyển đổi từ sơ đồ Use Case sang biểu đồ hoạt động, biểu đồ tuần tự cho một hệ thống bán hàng trực tuyến.
  • Phần đáng tham khảo nhất trong văn bản là mục đặc tả chi tiết 15 Use Case (từ UC01 đến UC15) với các bước kiểm tra dữ liệu và phân định rõ ràng giữa tác nhân và hệ thống.

Câu hỏi thường gặp

1. Các thành viên trong nhóm đã đề xuất những ý tưởng phần mềm nào ở giai đoạn Conceive?
Ba thành viên đã đề xuất ba ý tưởng khác nhau: Ngô Minh Thắng đề xuất "Website bán thiết bị điện tử"; Ca Văn Trí đề xuất "Website bán dụng cụ thể thao"; Ngô Hoàng Khiêm đề xuất "Ứng dụng học tập riêng cho học sinh, sinh viên mỗi trường".

2. Tiêu chí cụ thể nào dẫn đến việc nhóm quyết định lựa chọn đề tài website bán đồ thể thao?
Ý tưởng website bán dụng cụ thể thao được chọn nhờ có số lượng người sẵn sàng bỏ tiền mua sản phẩm ước tính cao nhất (500 người, so với 200 của thiết bị điện tử và 300 của ứng dụng học tập), khả năng thu hút nhà đầu tư được đánh giá ở mức Cao, cùng tiềm năng thị trường lớn từ các sản phẩm trang phục bóng đá và dụng cụ tập luyện.

3. Hệ thống phân chia quyền hạn của các nhóm tác nhân như thế nào?
Hệ thống có 3 tác nhân: Khách vãng lai (chỉ xem và tìm kiếm sản phẩm); Khách hàng (đăng ký, đăng nhập, tìm kiếm, đặt hàng, thanh toán, đánh giá và quản lý tài khoản); Admin (đăng nhập quản trị toàn bộ danh mục, mặt hàng, tài khoản người dùng, đơn hàng, đánh giá và xem thống kê doanh thu).

4. Nhóm tác giả đã sử dụng những công cụ nào để thiết kế và xây dựng hệ thống?
Nhóm sử dụng công cụ Draw.io để mô hình hóa và vẽ các sơ đồ thiết kế UML; sử dụng môi trường Visual Studio để thực hiện xây dựng hệ thống.

5. Chức năng thanh toán (UC09) hỗ trợ những hình thức nào và gửi hóa đơn ra sao?
Hệ thống hỗ trợ khách hàng thanh toán bằng hình thức trực tuyến (thẻ tín dụng/chuyển khoản ngân hàng) hoặc trả bằng tiền mặt khi nhận hàng, đồng thời xuất và gửi hóa đơn xác nhận đơn hàng về email (gmail) của khách hàng.

Kết luận

Đồ án "Website Bán Dụng Cụ Thể Thao" của nhóm sinh viên Đại học Duy Tân đã áp dụng phương pháp tiếp cận CDIO để phân tích, thiết kế một hệ thống thương mại điện tử chuyên ngành thể thao hoàn chỉnh. Nhóm tác giả đã hoàn thành việc mô hình hóa hệ thống thông tin với 3 tác nhân, 15 trường hợp sử dụng, các biểu đồ UML chi tiết và phác thảo 8 giao diện tương tác cốt lõi. Đây là tài liệu tham khảo có cấu trúc rõ ràng, thể hiện đầy đủ các bước chuẩn bị kỹ thuật từ khâu ý tưởng, thu thập yêu cầu cho đến thiết kế chi tiết cho một ứng dụng web bán hàng.