Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÍ LUẬN VỀ ĐỊNH TỘI DANH CÁC TỘI ĐÁNH BẠC, TỘI TỔ CHỨC ĐÁNH BẠC HOẶC GÁ BẠC 1. Một số khái niệm có liên quan đến định tội danh tội đánh bạc, tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc Đánh bạc, tổ chức đánh bạc, gá bạc là những hành vi có nhiều quan điểm trái chiều trong nhận thức pháp luật ở nhiều quốc gia và tại Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1999 (sửa đổi 2009) ba hành vi trên đƣợc quy định thống nhất thành hai tội danh là đánh bạc (điều 248), tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc (điều 249) do đó trƣớc khi nghiên cứu về lý luận định tội danh loại tội phạm này chúng ta cần có sự phân biệt một số khái niệm có liên quan. Khái niệm về hành vi đánh bạc, đánh bạc trái phép Nhiều quốc gia trên thế giới coi đánh bạc nhƣ một ngành công nghiệp giải trí kèm theo là du lịch và các ngành dịch vụ phụ trợ đem lại lợi ích vô cùng lớn cho các nền kinh tế nhƣ: Macao (Trung Quốc), Lasvegas (Mỹ), Thái Lan, Campuchia… tuy nhiên mối quan hệ giữa đánh bạc với nền kinh tế đƣợc website wiki phân tích nhƣ sau: Tác động lên kinh tế địa phương: Nếu sòng bạc hoạt động như một phần của một khu du lịch và người chơi không phải là dân địa phương, thì doanh số bán lẻ địa phương sẽ có thể tăng lên từ những dịch vụ đi kèm như nhà hàng, khách sạn. Tuy nhiên, nếu phần lớn các khách hàng của Casino là dân địa phương, thì kinh tế địa phương (do đó, thuế doanh thu từ doanh nghiệp) chắc chắn sẽ bị ảnh hưởng tiêu cực do hiệu ứng thay thế: người tiêu dùng thay vì tiêu dùng hàng hóa thì lại bỏ tiền ra chơi cờ bạc tại Casino, tiền thua bạc của họ sẽ rơi vào túi ông chủ Casino chứ không được đưa vào nền kinh tế.
8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Thuế thu được từ sòng bạc: Điều quan trọng cần nhận ra là thuế thu nhập từ sòng bạc không phải là "tiền mới" cho xã hội. Thuế thu từ sòng bạc chỉ là sự chuyển thu nhập từ nhóm này sang nhóm khác, ông chủ sòng bạc thu tiền từ người chơi bị thua, rồi chia lại một phần cho chính quyền thông qua hình thức thuế. "Tiền mới" chỉ được tạo ra khi con bạc là người nước ngoài (khi đó một khoản tiền từ người chơi nước ngoài sẽ thuộc về chính quyền trong nước). Nhưng nếu người chơi là dân trong nước thì sẽ không có giá trị tăng thêm, thuế mà chính quyền thu được thực ra được lấy từ túi của chính người dân nước mình, còn phần tiền không phải đóng thuế sẽ được chủ sòng bạc chuyển ra nước ngoài, nền kinh tế khi ấy sẽ còn bị thất thoát tiền ra nước ngoài chứ không được lợi gì [44].
Hiện nay có khá nhiều quan niệm về đánh bạc trong đó đối với các tôn giáo nhƣ Hồi giáo thì: “luật sharia có nhiều cách giải thích trong thế giới Hồi giáo, đồng thuận của các ulema là cờ bạc là haraam (tội lỗi)” [45]. Đối với Phật giáo đánh bạc đƣợc quan niệm là “gian dối”, nguyên nhân của khánh kiệt tài sản, sinh ra nhiều phiền muộn, khổ đau. Nhƣ vậy những quan điểm trên chƣa nêu ra đƣợc các đặc điểm cơ bản của hành vi đánh bạc mà chỉ dừng lại ở nhận thức hết sức đơn giản phản ánh mặt trái của hành vi, đƣa ra lời khuyên, điều cấm nhằm răn đe, giáo dục các thành viên trong giáo hội của mình. Bách khoa toàn thƣ mở wikipedia đƣa ra khái niệm: “Đánh bạc là được thua bằng tiền hay một vật có giá trị dựa vào kết quả chưa rõ ràng của một sự kiện với một mục đích có thêm tiền bạc hoặc giá trị vật chất.
Do vậy đánh bạc dựa trên 3 yếu tố: sự tính toán, cơ hội và giải thưởng” [46]. Khái niệm này đã chỉ ra đƣợc những đặc điểm cơ bản của hành vi đánh bạc là dựa vào kết quả chƣa rõ ràng (chƣa biết) với mục tiêu gia tăng số tiền hoặc “vật có giá trị” đem ra để “đánh cƣợc”, dựa trên các yếu tố “sự tính toán, 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com cơ hội, và giải thưởng”, nhƣng chỉ dựa vào những thông tin đƣa ra nhƣ trên ngƣời đọc khó mà phân biệt đƣợc hành vi đánh bạc với hoạt động đầu tƣ kinh tế nhƣ đầu tƣ vàng, đầu tƣ giá vàng trạng thái, đầu tƣ chứng khoán, các loại hình chứng khoán phái sinh… hoặc các hình thức đầu tƣ khác. Điều I của Sắc lệnh 168/SL ngày 14/4/1948 của Chủ tịch nƣớc nƣớc Việt Nam dân chủ cộng hòa quy định hành vi đánh bạc nhƣ sau: Đánh bạc là: “Tất cả các trò chơi cờ bạc, dù là có tính cách may rủi hay là có thể dùng trí khôn để tính nước, mà được thua bằng tiền” [10]. Theo giáo sƣ, tiến sĩ Nguyễn Ngọc Hòa: Đánh bạc đƣợc hiểu là hành vi tham gia vào các trò chơi mà trong đó, ngƣời thắng đƣợc nhận một khoản lợi ích vật chất từ ngƣời thua hoặc ngƣời tổ chức.
Đƣợc coi là trò chơi khi việc thắng thua phụ thuộc vào khả năng của ngƣời chơi hoặc do ngẫu nhiên [17, tr.304] Quan điểm của luật sƣ, tiến sĩ Nguyễn Đức Mai cho rằng “Đánh bạc trái phép”là hành vi đánh bạc dưới bất kỳ hình thức nào với mục đích được thua bằng tiền hay hiện vật mà không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép hoặc được cơ quan nhà nước cho phép nhưng thực hiện không đúng với quy định trong giấy phép được cấp [22, tr. Đồng thời cũng là định nghĩa đánh bạc trái phép quy định tại khoản 1 điều 1 nghị quyết của HĐTP Số: 01/2010/NQ-HĐTP ngày 22 tháng 10 năm 2010. Đối với giáo sƣ, tiến sĩ Trần Minh Hƣởng - Phó giám đốc Công an tỉnh Điện Biên nguyên là giáo viên Học viện CSND quan niệm “Hành vi đánh bạc được biểu hiện dưới bất cứ hình thức nào được thua bằng tiền hoặc dùng hiện vật để gán nợ. Hiện vật có thể là vàng, đá quý, xe máy, ô tô.v… Các hình thức đánh bạc có thể là đánh bài, tổ tôm, xóc đĩa, đánh ba cây, cá độ bóng đá.
85] 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Tập thể tác giả Học viện CSND do giáo sƣ, tiến sĩ Trần Minh Hƣởng chủ biên Bình luận khoa học hình sự, nhà xuất bản Hồng Đức, năm 2013 đã tổng hợp các một số quan điểm về đánh bạc, đánh bạc trái phép: Đánh bạc được hiểu là nhiều người (ít nhất là từ hai người trở lên) cùng tham gia thực hiện hành vi dưới bất kỳ hình thức nào với mục đích được thua bằng tiền hay hiện vật. Tóm lại có thể hiểu đánh bạc là hành vi của tối thiểu hai chủ thể dựa vào trò chơi, biến cố ngẫu nhiên hay dƣới bất cứ hình thức nào đƣợc thua bằng tiền hoặc hiện vật có giá trị; Đánh bạc trái phép là hành vi đánh bạc không được nhà nước cho phép hoặc thực hiện không đúng với quy định trong giấy phép. Khái niệm tội đánh bạc Qua nghiên cứu các khái niệm, tác giả nhận thấy có nhiều cách diễn đạt, trình bày khác nhau về tội đánh bạc nhƣng có hai cách trình bày phổ biến là: tƣ tƣởng của các nhà khoa học nghiên cứu về luật hình sự Việt Nam thể hiện trong giáo trình luật hình sự phần tội phạm cụ thể của một số trƣờng đại học (Đại học Quốc Gia, đại học Luật Hà Nội…) trình bày tội phạm đánh bạc dƣới dạng mô tả các đặc điểm: Mặt khách quan là hành vi nguy hiểm cho xã hội; Mặt pháp lý là hành vi đánh bạc trái pháp luật hình sự và phải chịu hình phạt; Mặt chủ quan là tội phạm phải do ngƣời có năng lực trách nhiệm hình sự, đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự và thực hiện một cách có lỗi (ở đây là lỗi cố ý) hay ở một số Bình luận khoa học hình sự lại trình bày theo cấu thành tội phạm: Khách thể tội phạm bị xâm hại; Chủ thể của tội phạm; Mặt khách quan của tội phạm; Mặt chủ quan của tội phạm. Tội đánh bạc đƣợc quy định tại Bộ luật hình sự năm 1999 (sửa đổi năm 2009) chỉ điều chỉnh đối với hành vi đánh bạc trái phép: 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Ngƣời nào đánh bạc trái phép dƣới bất kỳ hình thức nào đƣợc thua bằng tiền hay hiện vật có giá trị từ hai triệu đồng đến dƣới năm mƣơi triệu đồng hoặc dƣới hai triệu đồng nhƣng đã bị kết án về tội này hoặc tội quy định tại Điều 249 của Bộ luật này, chƣa đƣợc xóa án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt tiền từ năm triệu đồng đến năm mƣơi triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ ba tháng đến ba năm”.
Trên quan điểm nghiên cứu khoa học luật hình sự theo tác giả nên hiểu đầy đủ tội đánh bạc theo hƣớng sau: Tội đánh bạc là hành vi của người có năng lực, đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự tham gia đặt cược dưới bất kỳ hình thức nào thắng thua bằng tiền hay hiện vật có giá trị mà không được cơ quan có thẩm quyền cho phép (không được cấp phép) từ đủ giá trị định lượng quy định của luật hình sự hoặc dưới mức quy định nhưng đã bị xử phạt hành chính hay bị kết án về tội này hoặc tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm, xâm phạm đến trật tự, an toàn công cộng. Tôi cho rằng khái niệm ghi trên đã phản ánh đầy đủ các dấu hiệu của khái niệm về tội đánh bạc vì: Thứ nhất khắc phục đƣợc việc quy định hình thức đánh bạc, vì trên thực tế hành vi đánh bạ rất đa dạng, thay đổi theo từng thời kỳ lịch sử (từ đánh bạc truyền thống nhƣ cá cƣợc các trò chơi dân gian, thể thao, đánh bài, chọi các con vật… đến các hình thức đánh bạc hiện đại nhƣ sử dụng mạng máy tính, mạng internet, mạng viễn thông để cá độ thể thao, đánh bạc trực tuyến, lợi dụng các sự kiện kinh tế, chính trị để cá độ…). Thứ hai khắc phục đƣợc định lƣợng về giá trị thắng (thua), số tiền hoặc vật chất sử dụng đánh bạc theo quy định của pháp luật qua các thời kỳ. Thứ ba chỉ cần nêu khái niệm tội đánh bạc không cần thêm cụm từ trái 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.