CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ DỊCH VỤ GIAO NHẬN HÀNG HÓA XUẤT KHẨU BẰNG ĐƯỜNG BIỂN 1. Tổng quan về xuất khẩu 1. Khái niệm xuất khẩu Xuất khẩu là khâu cơ bản của hoạt động ngoại thương. Xuất khẩu, trong lý luận thương mại quốc tế, là việc đưa các hàng hóa và dịch vụ từ quốc gia này sang quốc gia khác nhằm thu lợi nhuận trên cơ sở dùng tiền tệ làm phương thức thanh toán Xuất khẩu hàng hóa nằm trong lĩnh vực phân phối và lưu thông hàng hóa của một quá trình tái sản xuất mở rộng, nhằm mục đích liên kết sản xuất với tiêu dùng của nước này với nước khác.
Nền sản xuất phát triển lớn mạnh hay sao sẽ phụ thuộc vào hoạt động này Tóm lại, theo điều 28, khoản 1, Luật Thương mại 2005 thì: “Xuất khẩu hàng hóa là việc hàng hóa được đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc đưa vào khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật. Hình thức xuất khẩu Trên thị trường thế giới, các nhà buôn giao dịch với nhau theo những cách thức nhất định. Ứng với mỗi hình thức xuất khẩu có đặc điểm, kỹ thuật tiến hành riêng: Xuất khẩu trực tiếp Đây là việc xuất khẩu các loại hàng hóa và dịch vụ do chính doanh nghiệp sản xuất ra hoặc thu mua từ các đơn vị sản xuất trong nước tới khách hàng nước ngoài thông qua các tổ chức của mình Xuất khẩu gián tiếp Đây là hình thức kinh doanh trong đó đơn vị xuất khẩu đóng vai trò là người trung gian thay cho đơn vị sản xuất tiến hành ký kết hợp đồng xuất khẩu, làm các thủ tục cần thiết để xuất khẩu do đó nhà sản xuất được hưởng một số tiền nhất định được gọi là phí ủy thác. Xuất khẩu tại chỗ Đối với hình thức xuất khẩu này, hàng hóa không cần vượt qua biên giới quốc gia mà khách hàng vẫn mua được.
Do vậy, nhà xuất khẩu không cần phải thâm nhập thị trường nước ngoài mà khách hàng tự tìm đến nhà xuất khẩu. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng 3 không cần phải tiến hành các thủ tục như thủ tục hải quan, mua bảo hiểm hàng hóa,…nên giảm được những khoản chi phí khá lớn. Mặt khác, với sự ra đời của hàng loạt khu chế xuất ở các nước thì đây cũng là một hình thức xuất khẩu có hiệu quả được các nước chú trọng hơn nữa. Việc thanh toán này cũng trở nên nhanh chóng và thuận tiện.
Gia công quốc tế Một phương thức kinh doanh trong đó một bên gọi là bên nhận gia công nguyên vật liệu hoặc bán thành phẩm của một bên khác (gọi là bên đặt gia công) để chế biến ra thành phẩm giao cho bên đặt gia công và nhận thù lao (gọi là chi phí gia công). Tạm nhập tái xuất Hàng hóa được đưa từ nước ngoài hoặc đưa từ các khu đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật vào Việt Nam, có làm thủ tục nhập khẩu vào Việt Nam và làm thủ tục xuất khẩu chính hàng hóa đó ra khỏi Việt Nam. Trong đó: Tạm nhập là việc cho hàng hóa nước ngoài quá cảnh trên lãnh thổ một quốc quốc gia trong một thời gian nhất định trước khi xuất sang thị trường nước thứ ba. Tái xuất là quá trình tiếp sau của tạm nhập.
Sau khi làm thủ tục thông quan, nhập khẩu vào Việt Nam thì sẽ được xuất khẩu tới một quốc gia khác. Vai trò của xuất khẩu Đóng góp vào tăng trưởng kinh tế Trong tính toán tổng cầu, xuất khẩu được coi là nhu cầu từ bên ngoài. Mức độ phụ thuộc của một nền kinh tế vào xuất khẩu được đo bằng tỷ lệ giữa giá trị nhập khẩu và tổng thu nhập quốc dân. Đối với những nền kinh tế mà cầu nội địa yếu thì xuất khẩu có ý nghĩa quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế.
Xuất khẩu là cách mạng ngoại tệ lớn nhất về cho đất nước, bên cạnh đó giúp các doanh nghiệp trong nước mở rộng thị trường tiêu thụ, quy mô sản xuất, từ đó giúp nền kinh tế quốc gia tăng trưởng. Góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm Trong quá trình hội nhập vào nền kinh tế thế giới và khu vực, hàng hóa các nước phải chịu sự cạnh tranh khốc liệt với hàng hóa các nước khác và gặp phải sự cản trở quyết liệt 4 của các hàng rào thuế quan và phi thuế quan của các nước đặt ra. Vì vậy để tồn tại, đứng vững và phát triển được thì các nước phải không ngừng nâng cao chất lượng sản phẩm, hạ giá thành sản phẩm, để tạo sức cạnh tranh mạnh mẽ cho hàng hóa nước mình, nhằm đứng vững, phát triển trên thị trường và chống trả được sự cạnh tranh quyết liệt của hàng hóa nước khác. Cơ sở để mở rộng và thúc đẩy mối quan hệ kinh tế đối ngoại Xuất khẩu và các quan hệ kinh tế đối ngoại đã làm cho nền kinh tế nước ta gắn chặt với phân công lao động quốc tế.
Thông thường hoạt động xuất khẩu ra đời sớm hơn các hoạt động kinh tế đối ngoại khác nên nó thúc đẩy các quan hệ này phát triển. Giải quyết công ăn việc làm, nâng cao đời sống nhân dân Tác động của xuất khẩu đến đời sống nhân dân bao gồm rất nhiều mặt, trước hết sản xuất hàng xuất khẩu là ơi thu hút hàng triệu lao động vào làm việc. Xuất khẩu còn tạo ra nguồn vốn để nhập khẩu vật phẩm tiêu dùng thiết yếu phục vụ đời sống và đáp ứng ngày một phong phú thêm nhu cầu tiêu dùng của nhân dân Tóm lại, đẩy mạnh xuất khẩu được coi là vấn đề chiến lược để phát triển kinh tế thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước nhất là trong điều kiện nay, xu thế toàn cầu hóa đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn thế giới và nó là cơ hội cho mỗi quốc gia hội nhập vào nền kinh tế thế giới và khu vực. Những vấn đề lí luận về dịch vụ giao nhận và người giao nhận 1.
Khái niệm về dịch vụ giao nhận Khái niệm về giao nhận: trong mậu dịch quốc tế, hàng hóa cần phải được vận chuyển đến nhiều nước khác nhau, từ nước người bán đến nước người mua. Trong trường hợp đó, người giao nhận(Forwarder: Transitaire) là người tổ chức việc di chuyển hàng và thực hiện các thủ tục liên hệ đến việc vận chuyển. Theo Quy tắc mẫu của Hiệp Hội Giao Nhận Quốc Tế - FIATA (Federation Internationale de Associations de Transitaries et Assimilaimes) về dịch vụ giao nhận, dịch vụ giao nhận được định nghĩa là bất kỳ dịch vụ nào liên quan đến vận chuyển, gom hàng, lưu kho, bốc xếp, đóng gói hay phân phối hàng hóa cũng như các dịch vụ tư vấn hay có liên quan đến các dịch vụ trên, kể cả các vấn đề hải quan, tài chính, mua bảo hiểm, thanh toán, thu thập chứng từ liên quan đến hàng hóa. 5 Theo Luật Thương Mại Việt Nam 2005 - điều 163 thì dịch vụ giao nhận hàng hóa là hành vi thương mại, theo đó người làm dịch vụ giao nhận hàng hóa nhận hàng từ người gửi, tổ chức vận chuyển, lưu kho, lưu bài, làm các thủ tục giấy tờ và các dịch vụ khác có liên quan để giao hàng cho người nhận theo ủy thác của chủ hàng, của người vận tải hoặc của người giao nhận khác (gọi chung là khách hàng).
Như vậy, giao nhận hàng hóa là tập hợp những công việc có liên quan đến quá trình vận tải nhằm thực hiện việc di chuyển hàng hóa từ nơi gửi hàng (người gửi hàng) đến nơi nhận hàng (người nhận hàng). Khái niệm người giao nhận: theo Hiệp Hội Giao Nhận Quốc Tế - FIATA: Người giao nhận là người lo toan để hàng hóa được chuyên chở theo hợp đồng ủy thác và hành động vì lợi ích của người ủy thác mà bản thân người giao nhận không phải là người vận tải, người giao nhận cũng đảm bảo thực hiện mọi công việc liên quan đến hợp đồng giao nhận như bảo quản, lưu kho, trung chuyển, làm thủ tục hải quan,. Theo Luật Thương mại Việt Nam 2005 người làm dịch vụ giao nhận là thương nhân có giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh dịch vụ giao nhận hàng hóa. Phân loại dịch vụ giao nhận Căn cứ vào phạm vi hoạt động Dựa vào phạm vi hoạt động bao gồm giao nhận nội địa và giao nhận quốc tế, cụ thể như sau: Giao nhận nội địa là hình thức giao nhận hàng hóa tới các điểm giao nhận trong phạm vi khu vực của một quốc gia hoặc một vùng lãnh thổ.
Giao nhận quốc tế là dịch vụ giao nhận đươc thực hiện xuyên quốc gia, tùy cảng biển, cảng hàng không của một quốc gia này đến cảng biển, cảng hàng không của một quốc gia khác. Căn cứ vào nghiệp vụ kinh doanh Dựa vào nghiệp vụ kinh doanh bao gồm giao nhận thuần túy và giao nhận tổng hợp, trong đó: Giao nhận thuần túy chỉ bao gồm thuần túy việc gửi hàng hoặc nhận hàng. 6 Giao nhận tổng hợp là giao nhận bao gồm tất cả các hoạt động như xếp dỡ, bảo quản, vận chuyển. Căn cứ vào phương thức vận tải Giao nhận bằng đường biển là việc chở hàng hóa trong nước hoặc giữa các quốc gia bằng đường biển.
Vận tải biển thích hợp với những thứ hàng cồng kềnh, giá trị thấp và hàng rời ,trên các tuyến đường trung bình và dài, không đòi hỏi thời gian giao hàng nhanh chóng. Giao nhận bằng đường sắt giao nhận hàng với chi phí tiết kiệm nhờ hệ thống đường sắt Bắc – Nam tại nước ta. Vận chuyển đường sắt thích hợp với các loại hàng có trọng lượng lớn, khối lượng vận chuyển nhiều và cự li vận chuyển dài. Giao nhận bằng đường bộ là phương thức vận tải phổ biến nhất hiện nay.
Vận chuyển đường bộ thích hợp vận chuyển hàng hóa có lưu lượng nhỏ, cự ly vận chuyển ngắn và trung bình, hàng hóa mau hỏng và hàng hóa có nhu cầu tốc độ đưa hàng nhanh. Giao nhận bằng đường hàng không là một ngành vận tải hiện đại. Thích hợp cho việc chuyên chở hàng hóa giá trị cao, yêu cầu vận chuyển nhanh, không thích hợp cho việc chuyên chở hàng hóa giá trị thấp, khối lượng lớn và cồng kềnh. Giao nhận bằng đường ống có chi phí cố định cao và chi phí biến đổi thấp.
Đây là con đường vận chuyển chất lỏng và khí hóa lỏng. Chi phí vận hàng không đáng kể và gần như không có hao hụt trên đường trừ trường hợp ống bị vỡ, rò rỉ Giao nhận hàng hóa kết hợp nhiều phương thức vận tải khác nhau còn được gọi là giao nhận vận tải đa phương thức.