Đặc điểm dịch tễ và phác đồ điều trị bệnh Parvo ở chó tại phòng khám thú y Phước Dung, Thái Nguyên

Bệnh Parvo ở chó là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhất, gây ra bởi virus Canine Parvovirus type 2 (CPV-2). 51 trang · Đại học Thái Nguyên · 2023.

• Tác giả: Lục Minh Hiếu
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Đức Trường
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Đặc Điểm Dịch Tễ Và Điều Trị Bệnh Parvo Ở Chó Tại Thái Nguyên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Đặt vấn đề
• 1.2. Mục đích và yêu cầu của đề tài
• 1.2.1. Mục đích
• 1.2.2. Yêu cầu của chuyên đề
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Điều kiện cơ sở thực tập
• 2.2. Cơ sở khoa học của chuyên đề
• 2.2.1. Một số đặc điểm sinh lý của chó
• 2.2.2. Bệnh Parvo ở chó
• 2.2.2.1. Đặc điểm của bệnh
• 2.2.2.2. Phân loại và một số đặc tính sinh học của virus
• 2.2.2.3. Dịch tễ học
• 2.2.2.4. Cơ chế sinh bệnh
• 2.2.2.5. Triệu chứng bệnh tích
• 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH
• 3.1. Đối tượng, địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.2. Nội dung thực hiện
• 3.3. Phương pháp tiến hành
• 3.3.1. Phương pháp điều tra dịch tễ học
• 3.3.2. Phương pháp khám lâm sàng
• 3.3.3. Phương pháp chẩn đoán bằng xét nghiệm máu
• 3.3.4. Phương pháp xác định bệnh bằng test CPV Ag
• 3.3.5. Phương pháp xác định tỷ lệ mắc bệnh Parvo theo giống chó
• 3.3.6. Phương pháp xác định tỷ lệ mắc bệnh Parvo theo lứa tuổi
• 3.3.7. Phương pháp xác định tỷ lệ mắc bệnh Parvo theo mùa
• 3.3.8. Phương pháp thử nghiệm phác đồ điều trị
• 3.3.9. Phương pháp xử lí số liệu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Đặc điểm dịch tễ của bệnh Parvo trên chó đến khám và chữa bệnh tại phòng khám thú y Phước Dung
• 4.2. Kết quả chẩn đoán bệnh Parvo ở chó đến khám và chữa bệnh tại phòng khám thú y Phước Dung
• 4.2.1. Tỷ lệ chó mắc bệnh Parvo theo giống
• 4.2.2. Tỷ lệ chó mắc bệnh và bị chết do Parvo theo lứa tuổi
• 4.2.3. Tỷ lệ chó mắc bệnh và chó bị chết do mắc Parvo theo mùa
• 4.2.4. Tỷ lệ chó mắc bệnh và bị chết do Parvo theo tính biệt
• 4.2.5. Tỷ lệ chó mắc bệnh Parvo và bị chết ở chó được tiêm phòng và chó chưa tiêm phòng
• 4.2.6. Đặc điểm về triệu chứng chó mắc bệnh Parvo
• 4.2.7. Nghiên cứu phác đồ hỗ trợ điều trị bệnh Parvo ở chó
• 5. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• 5.1. Về đặc điểm dịch tễ
• 5.2. Về triệu chứng và bệnh tích
• 5.3. Về phác đồ điều trị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về dịch tễ và bệnh Parvo ở chó tại Thái Nguyên

Bệnh Parvo ở chó là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhất, gây ra bởi virus Canine Parvovirus type 2 (CPV-2). Bệnh này đã xuất hiện từ những năm 1970 và gây ra nhiều thiệt hại cho ngành chăn nuôi chó. Tại Thái Nguyên, tình hình dịch tễ bệnh Parvo đang có xu hướng gia tăng, đặc biệt ở chó con. Việc hiểu rõ về dịch tễ học và triệu chứng của bệnh là rất quan trọng để có biện pháp phòng ngừa và điều trị hiệu quả.

1.1. Nguyên nhân và triệu chứng bệnh Parvo ở chó

Bệnh Parvo chủ yếu lây lan qua phân của chó nhiễm bệnh. Triệu chứng điển hình bao gồm nôn mửa, tiêu chảy có máu, sốt và mất nước. Chó con từ 6 đến 12 tuần tuổi có nguy cơ cao nhất do thiếu kháng thể mẹ.

1.2. Tình hình dịch tễ bệnh Parvo tại Thái Nguyên

Theo thống kê từ phòng khám thú y Phước Dung, tỷ lệ chó mắc bệnh Parvo tại Thái Nguyên đang gia tăng, đặc biệt trong mùa hè. Việc tiêm phòng chưa được thực hiện đầy đủ ở nhiều hộ gia đình, dẫn đến sự lây lan nhanh chóng của virus.

II. Thách thức trong việc phòng ngừa bệnh Parvo ở chó

Mặc dù có vắc-xin phòng ngừa, nhưng bệnh Parvo vẫn xảy ra phổ biến. Một trong những thách thức lớn nhất là nhận thức của người nuôi về tầm quan trọng của việc tiêm phòng. Nhiều chủ nuôi vẫn chưa hiểu rõ về bệnh và cách phòng ngừa, dẫn đến tình trạng chó mắc bệnh ngày càng nhiều.

2.1. Nhận thức của người nuôi về bệnh Parvo

Nhiều người nuôi chó chưa nhận thức đầy đủ về bệnh Parvo và các triệu chứng của nó. Điều này dẫn đến việc chẩn đoán muộn và tăng tỷ lệ tử vong ở chó mắc bệnh.

2.2. Khó khăn trong việc tiêm phòng

Việc tiêm phòng không đồng đều giữa các hộ gia đình là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến sự bùng phát của bệnh Parvo. Nhiều chủ nuôi không đưa chó đi tiêm phòng định kỳ, làm tăng nguy cơ lây nhiễm.

III. Phương pháp điều trị bệnh Parvo hiệu quả cho chó

Điều trị bệnh Parvo cần phải kịp thời và chính xác. Các phương pháp điều trị bao gồm cung cấp dịch truyền, thuốc kháng virus và thuốc hỗ trợ. Việc điều trị sớm có thể giúp tăng tỷ lệ sống sót cho chó mắc bệnh.

3.1. Các phương pháp điều trị chính

Các phương pháp điều trị bao gồm cung cấp dịch truyền để chống mất nước, sử dụng thuốc kháng virus và thuốc hỗ trợ để tăng cường sức đề kháng cho chó.

3.2. Hiệu quả của phác đồ điều trị bệnh Parvo

Theo nghiên cứu tại phòng khám thú y Phước Dung, phác đồ điều trị kết hợp giữa dịch truyền và thuốc kháng virus đã cho thấy hiệu quả cao, giúp nhiều chó hồi phục nhanh chóng.

IV. Ứng dụng thực tiễn trong việc phòng ngừa bệnh Parvo

Việc áp dụng các biện pháp phòng ngừa hiệu quả là rất cần thiết để giảm thiểu sự lây lan của bệnh Parvo. Các biện pháp này bao gồm tiêm phòng định kỳ, vệ sinh môi trường sống và giáo dục người nuôi về bệnh Parvo.

4.1. Tiêm phòng định kỳ cho chó

Tiêm phòng định kỳ là biện pháp hiệu quả nhất để ngăn ngừa bệnh Parvo. Chủ nuôi cần đưa chó đi tiêm phòng theo lịch trình được khuyến cáo.

4.2. Vệ sinh môi trường sống cho chó

Vệ sinh môi trường sống cho chó là rất quan trọng để giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm. Các chủ nuôi cần thường xuyên dọn dẹp và khử trùng khu vực chó sinh sống.

V. Kết luận và tương lai của việc phòng ngừa bệnh Parvo

Bệnh Parvo ở chó là một vấn đề nghiêm trọng cần được quan tâm. Việc nâng cao nhận thức của người nuôi và áp dụng các biện pháp phòng ngừa hiệu quả sẽ giúp giảm thiểu tỷ lệ mắc bệnh. Tương lai của việc phòng ngừa bệnh Parvo phụ thuộc vào sự hợp tác giữa các cơ quan thú y và cộng đồng.

5.1. Tầm quan trọng của việc nâng cao nhận thức

Nâng cao nhận thức của người nuôi về bệnh Parvo và các biện pháp phòng ngừa là rất cần thiết để giảm thiểu sự lây lan của bệnh.

5.2. Hướng đi tương lai trong phòng ngừa bệnh Parvo

Cần có các chương trình giáo dục cộng đồng và tăng cường tiêm phòng cho chó để đảm bảo sức khỏe cho đàn chó tại Thái Nguyên.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Chó là loài động vật gắn bó lâu đời với đời sống con người, đảm nhận nhiều vai trò từ giữ nhà, làm bạn đồng hành đến các hoạt động nghiệp vụ phức tạp trong an ninh quốc phòng như tuần tra, rà phá bom mìn và cứu hộ cứu nạn. Trong những năm gần đây, phong trào nuôi chó cảnh phát triển mạnh mẽ tại Việt Nam, kéo theo nhu cầu nhập khẩu và nhân giống đa dạng các chủng loại chó ngoại. Tuy nhiên, sự thay đổi môi trường sống cùng điều kiện khí hậu nhiệt đới gió mùa khiến đàn chó, đặc biệt là các giống chó nhập ngoại, có nguy cơ cao mắc các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm. Trong số đó, bệnh viêm ruột truyền nhiễm do Canine Parvovirus (CPV) là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tỷ lệ mắc và tỷ lệ tử vong nghiêm trọng nhất ở loài chó trên toàn cầu kể từ khi được phát hiện vào cuối thập niên 1970.

Tại khu vực thành phố Thái Nguyên, thực tế lâm sàng cho thấy bệnh Parvo vẫn diễn biến phức tạp và xuất hiện thường xuyên tại các cơ sở khám chữa bệnh thú cảnh. Nhằm nâng cao hiệu quả chẩn đoán sớm và xây dựng phác đồ can thiệp phù hợp tại địa phương, đề tài khóa luận "Đặc điểm dịch tễ, bệnh lý lâm sàng của bệnh Parvo ở chó tại phòng khám thú y Phước Dung, Thịnh Đán, Thái Nguyên và phác đồ điều trị" được thực hiện.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể gồm:

1. Xác định tình hình nhiễm bệnh Parvo trên chó được đưa đến thăm khám tại Phòng khám thú y Phước Dung, Thịnh Đán, Thái Nguyên.
2. Nắm vững phương pháp phòng, chẩn đoán và điều trị bệnh Parvo trên chó đến khám tại cơ sở.

Để hoàn thành mục tiêu trên, khóa luận triển khai 4 nhiệm vụ/yêu cầu chính:

1. Làm quen và thực hành công tác thăm khám, chẩn đoán, điều trị bệnh tại cơ sở thực tập.
2. Tiếp cận và thực hiện quy trình chăm sóc, vệ sinh phòng bệnh truyền nhiễm cho thú cảnh.
3. Khảo sát và xác định tỷ lệ mắc, tỷ lệ chết do Parvovirus phân theo các yếu tố dịch tễ học lâm sàng (địa phương, giống, lứa tuổi, mùa vụ, tính biệt, tiền sử tiêm phòng).
4. Áp dụng và so sánh hiệu quả hồi phục của hai phác đồ điều trị hỗ trợ trên ca bệnh thực tế.

Đối tượng nghiên cứu là những con chó nghi mắc bệnh truyền nhiễm được chủ nuôi đưa đến khám và điều trị tại Phòng khám thú y Phước Dung. Phạm vi không gian nghiên cứu được giới hạn tại địa bàn phòng khám (phường Thịnh Đán, thành phố Thái Nguyên, phục vụ cư dân tại phường và các khu vực lân cận). Phạm vi thời gian theo dõi, lấy mẫu và thử nghiệm diễn ra liên tục từ ngày 01/06/2022 đến ngày 10/12/2022.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Về mặt căn nguyên học, Canine Parvovirus type 2 (CPV-2) thuộc họ Parvoviridae, giống Parvovirus. Đây là loại virus chứa vật chất di truyền DNA đơn, không có vỏ bọc ngoài, đường kính khoảng 20 nm với 32 capsomer. Virus có sức đề kháng cao ngoài môi trường: sống sót trong phân hơn 6 tháng ở nhiệt độ phòng, chịu được ether, chloroform, dung dịch acid và mức nhiệt 56°C trong 30 phút. Quá trình tiến hóa ghi nhận các biến thể kháng nguyên lưu hành phổ biến gồm CPV-2a, CPV-2b và CPV-2c.

Về cơ chế bệnh sinh, virus xâm nhập chủ yếu qua đường tiêu hóa (miệng, mũi), nhân lên tại các hạch lympho vùng hầu họng trước khi gây nhiễm trùng huyết từ ngày thứ 2 đến ngày thứ 5. Virus tấn công mạnh vào các quần thể tế bào có tốc độ phân chia nhanh, bao gồm tế bào tủy xương và mô lympho (dẫn đến sụt giảm nghiêm trọng số lượng bạch cầu) và tế bào biểu mô mầm crypt Lieberkühn của niêm mạc ruột non. Quá trình nhân lên làm hoại tử tế bào ruột, bào mòn lớp nhung mao ruột, gây viêm ruột xuất huyết cấp tính, giảm hấp thu dịch thể, dẫn đến mất nước, rối loạn điện giải và tử vong do sốc giảm thể tích hoặc nhiễm trùng thứ phát. Các chỉ tiêu sinh lý máu bình thường trên chó khỏe được tác giả đối chiếu theo chuẩn của Harrison (1993) và các giáo trình chuyên ngành trong nước.

Khóa luận sử dụng hệ thống phương pháp nghiên cứu lâm sàng và dịch tễ học thực nghiệm:

• Phương pháp điều tra dịch tễ học: Thu thập dữ liệu hồi cứu qua sổ theo dõi bệnh án tại phòng khám kết hợp phỏng vấn trực tiếp chủ vật nuôi về chế độ nuôi dưỡng, môi trường sống và tiền sử dịch tễ.
• Phương pháp khám lâm sàng: Ứng dụng các thủ thuật sờ, nắn, gõ, nghe, đo thân nhiệt, đếm tần số tim mạch và tần số hô hấp để ghi nhận các hội chứng bệnh lý điển hình.
• Phương pháp xét nghiệm kháng nguyên nhanh: Sử dụng bộ sinh phẩm Quicking Pet Rapid Test (test kit CPV Ag) phát hiện kháng nguyên Parvovirus trong mẫu phân lấy từ trực tràng chó nghi nhiễm.
• Phương pháp xét nghiệm máu: Lấy 1 - 1,5 ml máu tĩnh mạch kheo vào ống chống đông để phân tích các chỉ số huyết học bằng máy phân tích Hema Screen (thực hiện tại Phòng khám thú cưng Tài Thủy Phát, khu đô thị Vincom Thái Nguyên).
• Phương pháp thử nghiệm lâm sàng: Chọn ngẫu nhiên 50 chó có kết quả test CPV Ag dương tính, phân bổ đều vào 2 nhóm (n = 25 chó/nhóm) để đánh giá và so sánh hiệu lực phục hồi giữa hai phác đồ điều trị hỗ trợ.
• Phương pháp xử lý số liệu: Ứng dụng phương pháp thống kê sinh vật học trong chăn nuôi thú y của Nguyễn Văn Thiện (2008), tính toán tỷ lệ phần trăm trên phần mềm Microsoft Excel 2007.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả nêu rõ tính cấp thiết của việc kiểm soát bệnh Parvo trên đàn chó nuôi tại đô thị, xác lập mục đích nghiên cứu, nhiệm vụ và các yêu cầu chuyên môn cần đạt được trong thời gian thực tập tốt nghiệp.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Chương này tổng thuật chi tiết điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị (máy siêu âm, xét nghiệm máu, X-quang) và tổ chức nhân sự tại Phòng khám thú y Phước Dung. Bên cạnh đó, tác giả hệ thống hóa các đặc điểm sinh lý thân nhiệt, hô hấp, tuần hoàn của chó; phân loại học, cấu trúc và sức đề kháng của Parvovirus; các thể bệnh lâm sàng (thể ruột điển hình, thể cơ tim, thể kết hợp tim - ruột, thể thầm lặng); phác đồ phòng bệnh bằng vắc-xin và nguyên tắc can thiệp triệu chứng; đồng thời tổng quan các công trình nghiên cứu về CPV trong và ngoài nước.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp tiến hành

Trình bày chi tiết tiêu chuẩn chọn mẫu chó đến khám từ 01/06/2022 đến 10/12/2022; quy trình thao tác xét nghiệm nhanh que test CPV Ag; quy trình lấy máu phân tích; tiêu chí phân nhóm dịch tễ (địa bàn hành chính, giống chó nội - ngoại - lai, lứa tuổi từ ≤3 tháng đến >12 tháng, mùa vụ Thu - Đông, tính biệt đực - cái, tình trạng tiêm phòng vắc-xin) và cấu trúc 2 phác đồ điều trị đưa vào thử nghiệm lâm sàng.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương này trình bày các phát hiện thực nghiệm thông qua số liệu định lượng cụ thể:

Tình hình nhiễm bệnh và tỷ lệ chết theo địa bàn: Trong tổng số 63 chó nghi nhiễm được làm test nhanh CPV Ag, có 50 cá thể cho kết quả dương tính, chiếm tỷ lệ 79,37%. Tổng số ca tử vong ghi nhận là 14 con, chiếm tỷ lệ chết 28,00%. Phường Thịnh Đán có tỷ lệ mắc cao nhất (88,24%), trong khi phường Quang Vinh có tỷ lệ chết cao nhất (37,50%).

STT	Địa bàn (Phường)	Số theo dõi (con)	Số mắc Parvo (con)	Tỷ lệ mắc (%)	Số chết (con)	Tỷ lệ chết (%)
1	Thịnh Đán	17	15	88,24	5	33,33
2	Đồng Quang	15	11	73,33	2	18,18
3	Quang Trung	9	6	66,67	1	16,67
4	Hoàng Văn Thụ	12	10	83,33	3	30,00
5	Quang Vinh	10	8	80,00	3	37,50
-	Tính chung	63	50	79,37	14	28,00

Tỷ lệ mắc và tỷ lệ chết theo giống chó: Giống chó nhập nội có tỷ lệ mắc và tỷ lệ chết cao nhất, kế tiếp là nhóm chó lai, thấp nhất là nhóm chó nội.

Nhóm giống chó	Số theo dõi (con)	Số mắc Parvo (con)	Tỷ lệ mắc (%)	Số chết (con)	Tỷ lệ chết (%)
Chó nội	15	10	66,67	1	10,00
Chó ngoại	27	24	88,89	9	37,50
Chó lai	21	16	76,19	4	25,00
Tính chung	63	50	79,37	14	28,00

Tỷ lệ mắc và tỷ lệ chết phân theo lứa tuổi: Tỷ lệ mắc giảm dần theo độ tuổi tăng lên của chó. Nhóm chó ≤ 3 tháng tuổi có nguy cơ mắc bệnh cao nhất (96,67%) và tỷ lệ tử vong cao nhất (34,48%). Ngược lại, nhóm trên 12 tháng tuổi có tỷ lệ mắc thấp nhất (16,67%) và không ghi nhận ca tử vong (0,00%).

Nhóm lứa tuổi	Số theo dõi (con)	Số mắc Parvo (con)	Tỷ lệ mắc (%)	Số chết (con)	Tỷ lệ chết (%)
≤ 3 tháng tuổi	30	29	96,67	10	34,48
> 3 - 6 tháng tuổi	17	15	88,24	3	20,00
> 6 - 12 tháng tuổi	10	5	50,00	1	20,00
> 12 tháng tuổi	6	1	16,67	0	0,00
Tính chung	63	50	79,37	14	28,00

Tỷ lệ mắc và tỷ lệ chết theo mùa vụ và tính biệt:

• Mùa Đông ghi nhận tỷ lệ mắc (82,86% trên 35 con theo dõi) và tỷ lệ chết (31,03% trên 29 con mắc) cao hơn so với mùa Thu (mắc 75,00% trên 28 con theo dõi; chết 23,81% trên 21 con mắc).
• Phân theo tính biệt: Chó đực mắc 76,92% (20/26 con), tỷ lệ chết 20,00% (4/20 con); chó cái mắc 81,08% (30/37 con), tỷ lệ chết 33,33% (10/30 con).

Tỷ lệ mắc và tỷ lệ chết theo tiền sử tiêm phòng: Nhóm chó chưa được tiêm phòng có tỷ lệ mắc đạt 81,58% (31/38 con) và tỷ lệ chết lên tới 38,71% (12/31 con). Ở nhóm đã tiêm phòng vắc-xin, tỷ lệ mắc là 76,00% (19/25 con) và tỷ lệ chết giảm mạnh xuống còn 10,53% (2/19 con).

Đặc điểm triệu chứng lâm sàng trên 50 ca bệnh:

STT	Triệu chứng lâm sàng	Số chó biểu hiện (con)	Tỷ lệ (%)
1	Mệt mỏi, ủ rũ	50	100,00
2	Nôn mửa	50	100,00
3	Tiêu chảy mùi tanh khắm	49	98,00
4	Sốt cao	46	92,00
5	Mũi khô, da mất đàn tính	45	90,00
6	Phân lẫn máu	43	86,00

Thử nghiệm và so sánh hai phác đồ điều trị hỗ trợ (n = 25 con/phác đồ):

• Phác đồ 1: Bù dịch Ringer lactat và Glucose 5% (30 - 50 ml/kg TT, 1 lần/ngày); Catosal 10% (0,5 - 5 ml/con IV, 1 lần/ngày); Cefotaxim sodium (25 - 50 mg/kg TT IV, 2 lần/ngày); Transamin 250 mg (1 - 3 ml/con IV nếu ỉa ra máu, 1 lần/ngày); Alagin C (1 - 5 ml/con nếu sốt, 1 lần/ngày); Atropin sulfat 0,1% (1 ml/10 kg TT tiêm bắp hoặc dưới da khi nôn, 1 lần/ngày). Kết quả: 16/25 con khỏi bệnh, đạt tỷ lệ 64,00%; thời gian điều trị từ 5 - 7 ngày.
• Phác đồ 2: Cefoxamin tiêm tĩnh mạch 0,2 ml/kg TT (2 lần/ngày); Dexa kháng viêm 0,05 ml/kg TT (1 lần/ngày); Vincomid cầm nôn 0,1 ml/kg TT (1 lần/ngày); Transamin cầm máu 0,05 ml/kg TT (1 lần/ngày); Catosal 0,1 ml/kg TT (1 lần/ngày); GK - C trợ lực 0,1 ml/kg TT (2 lần/ngày); bù dịch Ringer lactat kết hợp đường Glucose 5% liều 30 - 50 ml/kg TT (2 lần/ngày). Kết quả: 20/25 con khỏi bệnh, đạt tỷ lệ 80,00%; thời gian điều trị trung bình từ 5 - 7 ngày.

Phần 5: Kết luận và đề nghị

Tác giả tóm tắt toàn bộ chỉ số dịch tễ, triệu chứng bệnh lý và khẳng định hiệu quả điều trị vượt trội của phác đồ 2; đồng thời đưa ra các kiến nghị về công tác tiêm phòng và giám sát dịch bệnh.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã cung cấp hệ thống số liệu dịch tễ học lâm sàng thực tế về bệnh do Parvovirus trên chó tại phòng khám tư nhân ở khu vực Thái Nguyên:

• Xác lập tỷ lệ nhiễm bệnh chung đạt 79,37% (50/63 con) và tỷ lệ tử vong chung là 28,00% (14/50 con) trên tập mẫu khảo sát.
• Làm rõ tính cảm nhiễm phụ thuộc vào nguồn gốc giống và lứa tuổi: Nhóm chó nhập ngoại có tỷ lệ mắc (88,89%) và tử vong (37,50%) cao hơn rõ rệt so với chó nội (mắc 66,67%, chết 10,00%); chó giai đoạn dưới 3 tháng tuổi có tỷ lệ mắc chạm ngưỡng 96,67% và tỷ lệ chết 34,48% do sự suy giảm kháng thể mẹ truyền qua sữa đầu và stress cai sữa.
• Chứng minh giá trị bảo hộ của vắc-xin: Việc tiêm phòng giúp hạ thấp tỷ lệ tử vong từ 38,71% ở nhóm chưa tiêm xuống còn 10,53% ở nhóm đã tiêm.
• Định lượng hóa các triệu chứng xuất hiện phổ biến nhất: Nôn mửa (100%), mệt mỏi ủ rũ (100%), ỉa chảy tanh khắm (98%), sốt cao (92%), mất nước mất đàn tính da (90%) và đi ngoài ra máu (86%).
• Đóng góp ứng dụng lâm sàng: Khẳng định phác đồ điều trị hỗ trợ số 2 (kết hợp Cefoxamin, Dexa, Vincomid, Transamin, GK-C, Catosal và truyền dịch 2 lần/ngày) mang lại hiệu quả khỏi bệnh đạt 80,00%, cao hơn 16% so với phác đồ 1 (64,00%), giúp rút ngắn thời gian hồi phục thể trạng cho thú bệnh.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận ghi nhận một số hạn chế gắn liền với phạm vi triển khai:

• Thời gian nghiên cứu kéo dài 6 tháng (từ tháng 6 đến tháng 12/2022), do đó số liệu mùa vụ mới chỉ phản ánh và so sánh được giữa mùa Thu và mùa Đông, chưa bao quát trọn vẹn chu kỳ cả 4 mùa trong năm (mùa Xuân và mùa Hạ).
• Quy mô mẫu dừng lại ở mức 63 chó nghi nhiễm và 50 chó mắc bệnh tại một phòng khám đơn lẻ, chưa mở rộng ra nhiều cơ sở thú y trên toàn tỉnh.
• Khóa luận chưa thực hiện phân lập virus trên tế bào hoặc giải trình tự gen để định danh chính xác các phân chủng kháng nguyên (CPV-2a, CPV-2b hay CPV-2c) đang lưu hành tại ổ dịch.
• Chưa trình bày bảng so sánh định lượng chi tiết các chỉ số sinh lý, sinh hóa máu trước và sau can thiệp điều trị.

Hướng nghiên cứu tiếp theo được tác giả đề xuất bao gồm:

• Mở rộng phạm vi nghiên cứu dịch tễ học trên diện rộng và kéo dài thời gian theo dõi.
• Thực hiện phân lập, giám sát sự biến chủng di truyền của virus Parvo nhằm tối ưu hóa các khuyến cáo về chủng loại vắc-xin phòng ngừa.
• Nghiên cứu sâu hơn về sự biến đổi của các chỉ tiêu sinh lý, sinh hóa máu theo từng lứa tuổi và giai đoạn bệnh để hỗ trợ tiên lượng lâm sàng.

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho sinh viên chuyên ngành Thú y, Chăn nuôi Thú y và các bác sĩ thú y thực hành tại các phòng khám thú cảnh quy mô vừa và nhỏ.

Những nội dung có giá trị tham khảo ứng dụng cao gồm:

• Quy trình chuẩn hóa thao tác lấy mẫu phân trực tràng và kỹ thuật đọc kết quả test nhanh kháng nguyên CPV Ag (Quicking Pet Rapid Test).
• Dữ liệu định hướng dịch tễ về nhóm đối tượng có nguy cơ tử vong cao (chó ngoại, chó dưới 3 tháng tuổi, chó chưa tiêm phòng).
• Chi tiết công thức phối hợp thuốc trong phác đồ điều trị số 2, đặc biệt là kỹ thuật cân bằng nước - điện giải bằng dịch truyền Ringer lactat và Glucose 5% chia 2 lần/ngày, kết hợp kiểm soát nôn, cầm máu đường ruột và kháng sinh phòng nhiễm khuẩn thứ phát.

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ mắc và tử vong do Parvovirus ở các giống chó ngoại, chó lai và chó nội khác nhau như thế nào?
Dữ liệu khảo sát trên 63 cá thể cho thấy: Nhóm chó ngoại có tỷ lệ mắc cao nhất (88,89%) và tỷ lệ chết cao nhất (37,50%); nhóm chó lai có tỷ lệ mắc 76,19% và tỷ lệ chết 25,00%; nhóm chó nội có tỷ lệ mắc thấp nhất (66,67%) và tỷ lệ chết thấp nhất (10,00%).

2. Độ tuổi nào của chó có nguy cơ mắc bệnh và tỷ lệ chết do Parvo cao nhất?
Chó ở lứa tuổi ≤ 3 tháng tuổi có tỷ lệ mắc cao nhất (96,67%) và tỷ lệ chết cao nhất (34,48%). Tỷ lệ mắc và tử vong giảm dần theo lứa tuổi: nhóm 3 - 6 tháng tuổi mắc 88,24% (chết 20,00%); nhóm 6 - 12 tháng tuổi mắc 50,00% (chết 20,00%); và nhóm trên 12 tháng tuổi mắc thấp nhất với 16,67% và không ghi nhận ca tử vong (0,00%).

3. Vì sao một số con chó đã được tiêm phòng vắc-xin vẫn mắc bệnh Parvo trong nghiên cứu này?
Tác giả lý giải hiện tượng này xuất phát từ các nguyên nhân: vắc-xin lưu hành có thể chỉ bảo hộ một type virus nhất định trong khi thực tế có nhiều biến chủng khác nhau; quy trình tiêm phòng không đầy đủ hoặc không đúng lịch; kỹ thuật bảo quản vắc-xin không đạt chuẩn (ví dụ chủ nuôi tự mua vắc-xin tại chợ làm mất hoạt lực); hoặc do chế độ chăm sóc, dinh dưỡng khiến cơ thể con vật suy giảm miễn dịch.

4. Hai phác đồ điều trị thử nghiệm khác biệt ở những điểm cơ bản nào và kết quả ra sao?
Phác đồ 1 sử dụng Cefotaxim sodium, Catosal 10%, Transamin, Alagin C, Atropin sulfat và truyền dịch Ringer lactat + Glucose 5% 1 lần/ngày, đạt tỷ lệ khỏi 64,00% (16/25 con). Phác đồ 2 sử dụng Cefoxamin, Dexa kháng viêm, Vincomid cầm nôn, Transamin, Catosal, GK-C trợ lực và tăng tần suất truyền dịch Ringer lactat + Glucose 5% lên 2 lần/ngày, đạt tỷ lệ khỏi 80,00% (20/25 con).

5. Các triệu chứng lâm sàng nào xuất hiện với tần suất cao nhất trên chó mắc Parvo tại cơ sở?
Theo dõi trên 50 ca bệnh cho thấy: Mệt mỏi ủ rũ xuất hiện ở 100% số ca (50/50 con); nôn mửa đạt 100% (50/50 con); tiêu chảy phân có mùi tanh khắm đạt 98,00% (49/50 con); sốt cao chiếm 92,00% (46/50 con); da mất đàn tính và mũi khô chiếm 90,00% (45/50 con); triệu chứng phân lẫn máu xuất hiện ở 86,00% số ca (43/50 con).

Kết luận

Khóa luận của tác giả Lục Minh Hiếu đã phản ánh thực trạng dịch tễ học và bệnh lý lâm sàng của bệnh do Parvovirus trên đàn chó đưa đến khám tại Phòng khám thú y Phước Dung, thành phố Thái Nguyên trong nửa cuối năm 2022. Kết quả nghiên cứu khẳng định tính cảm nhiễm và tỷ lệ tử vong phụ thuộc chặt chẽ vào lứa tuổi (nghiêm trọng nhất ở chó dưới 3 tháng tuổi), giống chó (chó nhập ngoại bị ảnh hưởng nặng nhất) và tình trạng tiêm phòng vắc-xin. Việc áp dụng phác đồ điều trị hỗ trợ tích cực kết hợp Cefoxamin, thuốc cầm nôn, kháng viêm, cầm máu, trợ lực và bù dịch hai lần mỗi ngày đã nâng tỷ lệ điều trị thành công lên 80,00%, mang lại giá trị thực tiễn cho công tác điều trị thú y tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Chó là một trong những loài động vật được con người thuần hóa sớm nhất, chúng vai trò rất quan trọng trong phục vụ đời sống sinh hoạt của con người. Chúng có nhiều phẩm chất đáng quý như: trung thành, thông minh, nhanh nhẹn, thính giác và khứu giác rất phát triển… và còn được coi là những chiến binh, những người hùng dũng cảm. Là người bạn luôn luôn ở cạnh xua tan những mệt mỏi và bảo vệ cho chúng ta, bên cạnh đó chúng còn tham gia vào các công việc phức tạp, đầy rãy nguy hiểm như: an ninh quốc phòng (truy bắt tội phạm, rà soát bom mìn…), nghệ thuật, y học,… Hiện nay, do nhu cầu và sở thích của con người, một lượng lớn các giống chó được nhập khẩu và nhân giống ở Việt Nam làm cho giống chó ngày càng đa dạng, phong phú. Bên cạnh đó, việc chăm sóc và nuôi dưỡng cũng là mối quan tâm lớn của chủ vật nuôi.

Mặc dù, đã có vắc-xin tiêm phòng và phác đồ hỗ trợ điều trị nhưng bệnh Pravo trên chó vẫn xảy ra và ngày càng diễn biến phức tạp. Đặc biệt, với các giống chó quý được vận chuyển từ nhiều quốc gia khác về Việt Nam do điều kiện khí hậu và môi trường sống nên chúng dễ bị nhiễm các loại bệnh như: bệnh nội khoa, ngoại khoa, sản khoa, truyền nhiễm, ký sinh trùng… Trong đó nguy hiểm nhất và tỷ lệ chết nhiều nhất là bệnh viêm ruột truyền nhiễm do Parvo virus. Bệnh này thường gặp nhất ở chó. Vào những năm 1970 Parvo virus lần đầu tiên được biết đến là một tác nhân gây bệnh đường ruột của chó trên toàn thế giới.

Kể từ khi xuất hiện, Parvovirut đã gây ra đại dịch. Bệnh thể hiện triệu chứng lâm sàng như: niêm mạc miệng và mắt nhợt nhạt, nôn mửa, sốt và tiêu chảy có máu, phân có mùi tanh đặc trưng. Vì vậy vấn đề cấp thiết mà chúng ta phải làm trong tình hình hiện tại là tìm ra biện pháp chẩn đoán nhanh nhất, chính xác nhất, để căn cứ 2 vào đó đưa ra những biện pháp phòng và điều trị bệnh Parvovirus một cách có hiệu quả. Xuất phát từ tình hình thực tế trên, được sự đồng ý của BCN khoa, giảng viên hướng dẫn và cơ sở thực tập em tiến hành thực hiện đề tài: “Đặc điểm dịch tễ, bệnh lý lâm sàng của bệnh Parvo ở chó tại phòng khám thú y Phước Dung, Thịnh Đán, Thái Nguyên và phác đồ điều trị”.

Mục đích và yêu cầu của đề tài 2. Mục đích - Xác định được tình hình nhiễm bệnh Pravo trên chó được đưa đến thăm khám tại Phòng khám thú y Phước Dung, Thịnh Đán, Thái Nguyên. - Biết cách phòng, chẩn đoán và trị bệnh Pravo trên chó đến khám tại Phòng khám thú y Phước Dung, Thịnh Đán, Thái Nguyên. Yêu cầu của chuyên đề - Làm quen với công tác thăm khám, điều trị bệnh tại Phòng khám thú y Phước Dung, Thịnh Đán, Thái Nguyên.

- Học tập cách chăm sóc và vệ sinh phòng bệnh cho chó tại Phòng khám thú y Phước Dung, Thịnh Đán, Thái Nguyên. - Xác định được tỷ lệ nhiễm bệnh, tỷ lệ chết do mắc bệnh Pravo trên chó đến khám tại Phòng khám thú y Phước Dung, Thịnh Đán, Thái Nguyên. - Biết cách phòng và điều trị bệnh Pravo cho chó tại Phòng khám thú y Phước Dung, Thịnh Đán, Thái Nguyên. 3 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.

Điều kiện cơ sở thực tập Phòng khám thú y Phước Dung, Thịnh Đán, Thái Nguyên được đưa vào hoạt động từ năm 2020. Ngoài công việc thăm khám, phòng bệnh và điều trị bệnh cho động vật đặc biệt là cho chó, mèo. Còn có thên những dịch vụ chăm sóc, spa làm đẹp cho thú cảnh trong khu vực thành phố Thái Nguyên và các huyện lân cận… * Chức năng, nhiệm vụ: - Tư vấn, khám, điều trị, phòng bệnh và các dịch vụ về chăn nuôi thú y cho chó, mèo như phụ kiện, tắm gội, làm đẹp trên địa bàn thành phố và các huyện lân cận. - Là địa điểm giúp sinh viên thực tập và nghiên cứu và học tập nhằm nâng cao tay nghề, hướng tới phát triển ngành chăn nuôi thú cảnh nói riêng và ngành chăn nuôi thú y nói chung.

* Cơ cấu phòng khám: - Hiện nay nhân sự của phòng khám gồm có: + Chủ cơ sở gồm anh Hoàng Trọng Phước và chị Vũ Thị Kim Dung + Hai sinh viên thực tập và một nhân viên bán hàng. * Cơ sở vật chất: Trong thời gian hoạt động, phòng khám đã đầu tư nhiều trang thiết bị hiện đại cơ bản đáp ứng được nhu cầu khám, chữa bệnh trên đàn chó mèo trên địa bàn thành phố Thái Nguyên. Phòng khám có đầy đủ các trang thiết bị như máy siêu sâm, xét nghiệm máu, máy chụp X- Quang, máy trợ thở… có không gian riêng cho chó mèo và khu cách ly điều trị bệnh tương đối sạch sẽ đảm bảo vệ sinh và vấn đề phúc lợi động vật. Cơ sở khoa học của chuyên đề 2.

Một số đặc điểm sinh lý của chó  Thân nhiệt (0C) Theo Cù Xuân Dần (1977)[2] trạng thái sinh lý bình thường chó có thân nhiệt là 38 - 390C.Tình trạng bệnh lý của chó được thể hiện qua thân nhiệt và có thể thay đổi tùy vào tính chất và mức độ của bệnh. Tô Du và Xuân Giao (2006)[5] cho biết, nhiệt độ bình thường của chó thay đổi bởi nhiều yếu tố như tuổi (thân nhiệt của con non cao hơn con trưởng thành), giới tính (thân nhiệt con cái cao hơn con đực), thân nhiệt của chó sẽ tăng cao hơn bình thường khi chó vận động nhiều hoặc có thai … Để xác định được con vật có bị sốt hay không thông qua việc kiểm tra thân nhiệt của con vật. Tình trạng nhiệt độ tăng từ 1 - 20C là sốt nhẹ. Trường hợp sốt cao thân nhiệt sẽ tăng từ 2 - 30C gây nguy hiểm tới con vật.

Qua đó có thể chẩn đoán được nguyên nhân, tính chất và mức độ tiên lượng của con vật qua đó có thể đánh giá được hiệu quả điều trị tốt hay xấu.  Tần số hô hấp Theo Vũ Triệu An (1978)[1] tần số hô hấp được tính là số lần thở trong 1 phút, thường đếm số lần thở trong 2 - 3 phút sau đó lấy trung bình. Căn cứ vào hõm hông, thành ngực, thành bụng, xương cánh mũi khi thở để tính tần số hô hấp. Tần số hô hấp còn lệ thuộc vào cường độ trao đổi chất của cơ thể, tuổi tác, tầm vóc, trạng thái sinh lý, thời tiết và tình trạng bệnh lý.

Tần số hô hấp ở trạng thái sinh lý bình thường được tính trung bình trên chó là 10 - 30 lần/phút. Từ 18 - 20 lần/phút đối với chó con; Từ 10 - 20 lần/phút đối với chó trưởng thành, giống chó to, còn với chó nhỏ tần số sẽ từ 20 - 30 lần/phút.  Tần số tim Tần Tần số tim mạch đuợc tính bằng số lần co bóp của tim trong thời 5 gian 1 phút (lần/phút). Khi tim hoạt động mỏm tim hoặc thân tim chạm vào thành ngực, lúc này ta có thể sử dụng dụng cụ thăm khám như ống nghe thực hiện bằng cách áp vào thành ngực vùng tim hoạt động để nghe và đếm tiếng tim.

Trong quá trình hoạt động co bóp tim sẽ đẩy một lượng máu vào động mạch làm cho mạch quản lúc này mở rộng, thành mạch quản trở nên căng cứng. Nhờ vào tính chất đàn hồi của mạch quản và khả năng tự co bóp lại tạo nên hiện tượng động mạch đập. Dựa vào tính chất trên cho ta thấy tần số mạch có thể tính được sẽ tương đương với tần số nhịp đập. Ở trạng thái sinh lý bình thường: chó nhỏ có nhịp tim từ 100 - 130 lần/phút, chó lớn từ 70 - 100 lần/phút (Nguyễn Văn Thanh và cs.

 Một số chỉ tiêu sinh lý, sinh hóa máu trên chó trưởng thành Máu được tạo ra từ lá lách một bộ phận tạo máu của cơ thể. Máu còn tham gia vào hầu hết các quá trình sinh lý, sinh hóa của cơ thể. Máu đóng vai trò vận chuyển oxy, các chất dinh dưỡng và nhận các chất cặn bã đến các cơ quan bài tiết thải ra ngoài. Máu chức năng điều hòa thân nhiệt, duy trì cân bằng nội mô, điều hòa thể dịch, … Đặc biệt máu còn chứa nhiều loại kháng thể, các loại bạch cầu tham gia vào các chức năng bảo vệ cơ thể chống lại sự xâm nhập của mầm bệnh và vi khuẩn.

Vì vậy việc xét nghiệm máu là phương pháp cơ bản được sử dụng để đánh giá tình trạng sức khỏe của con vật cũng như giúp việc chẩn đoán bệnh một cách dễ dàng hơn. Một số chỉ tiêu sinh lý, sinh hóa máu trên chó khỏe TT Chỉ tiêu Đơn vị tính Trị số 1 Hồng cầu 106/mm 5,5 - 8,5 2 Bạch cầu 103/mm3 6 - 18 3 Hemoglobin g/100ml 12 - 8 4 Hematocrite ml/100ml 37 - 55 5 ASAT (aspartate aminotransferase) UI/I < 20 6 6 ALAT (alanine aminotransferase) UI/I < 30 7 Urea g/l 0,2 - 0,5 8 Bilirubine Mg/l 1-6 9 Creatine g/l 10 - 20 10 Protein tổng số g/l 54 - 71 11 Albumin g/l 23 - 32 12 Globulin g/l 27 - 44 (Nguồn: Harrison, 1993) 2. Bệnh Parvo ở chó 2. Đặc điểm của bệnh Canine Parvovirus type 2 (CPV-2) là một tác nhân gây bệnh quan trọng của chó nhà và chó hoang dã trên toàn thế giới, bệnh xuất hiện vào những năm 1970, gây nên tình trạng viêm ruột ở chó (Nguyễn Thị Yến Mai và cs.

Đặc điểm bệnh do Parvovirus gồm có tiêu chảy, phân lẫn máu, số lượng bạch cầu giảm, tỷ lệ tử vong trên chó con cao. Đây là bệnh cơ hội gây những tổn thất lớn cho ngành chăn nuôi chó ở nhiều quốc gia trên toàn thế giới (Nguyễn Như Pho 2003)[14]. Canine Parvovirus (CPV) được phát hiện vào cuối những năm 1970, được xác nhận là dịch lần đầu tiên vào năm 1978 nhưng chỉ trong vòng một đến hai năm sau đó nó đã trở thành đại dịch của chó trên toàn thế giới. Bệnh thường xảy ra ở dạng nhỏ hoặc nhiều ổ dịch.

Theo Phạm Sỹ Lăng và cs. (2006)[11], bệnh xuất hiện vào mùa thu năm 1977 ở Texas đến mùa hè năm 1978 bệnh lan rộng ra nhiều vùng khác nhau Hoa Kỳ và Canada. Đầu năm 1979 bệnh xuất hiện ở Úc, Bỉ, Hà Lan, Anh, Pháp. Bệnh được ghi nhận lần đầu tiên ở nước ta vào năm 1990 trên chó nghiệp vụ.

7 Những con vật chỉ mẫn cảm với Giống Parvovirus gồm có: các con vật thuộc họ nhà chó như chó nhà, chó sói, sói có lông bờm cổ, cáo ăn cua, gấu mèo Mỹ.