Luận văn thạc sĩ vnu ls địa vị pháp lý của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại các khu công nghiệp và khu chế xuất việt nam trong tương quan so sánh với pháp luật một số quốc gia

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnu ls địa vị pháp lý của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại các khu công nghiệp và khu chế, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Trương Hoàng Nam
• Người hướng dẫn: Pgs.Ts Nguyễn Bá Diễn
• Trường học: Đại học quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật quốc tế
• Đề tài: Địa vị pháp lý của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại các khu công nghiệp và khu chế xuất Việt Nam trong tương quan so sánh với pháp luật một số nước trên thế giới
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ ĐỊA VỊ PHÁP LÝ CỦA DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI TRONG CÁC KHU CÔNG NGHIỆP VÀ KHU CHẾ XUẤT
• 1.1. Khái quát chung về địa vị pháp lý của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài trong các khu công nghiệp và khu chế xuất
• 1.1.1. Khái niệm và đặc điểm của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài
• 1.1.2. Khái niệm và đặc điểm của khu công nghiệp, khu chế xuất
• 1.1.3. Khái niệm địa vị pháp lý của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài trong các khu công nghiệp và khu chế xuất
• 1.1.4. Các quy định điều chỉnh địa vị pháp lý của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài trong các khu công nghiệp và khu chế xuất
• 1.1.5. Vai trò của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài trong các khu công nghiệp và khu chế xuất
• 1.1.5.1. Vai trò trong việc thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 1.1.5.2. Vai trò trong việc phát triển hệ thống cơ cấu hạ tầng cho sản xuất công nghiệp
• 1.1.5.3. Vai trò trong việc phát triển các ngành công nghiệp mũi nhọn theo hướng tập trung
• 1.1.5.4. Vai trò trong việc chuyển giao công nghệ, phương thức quản lý tiên tiến từ nước ngoài vào Việt Nam
• 1.1.5.5. Vai trò trong việc giải quyết việc làm cho lao động trong nước
• 1.1.6. Lược sử hình thành và phát triển địa vị pháp lý của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài trong các khu công nghiệp và khu chế xuất
• 1.1.6.1. Pháp luật trong nước
• 1.1.6.2. Các Điều ước quốc tế có liên quan
• 2. CHƯƠNG 2: QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VIỆT NAM VÀ PHÁP LUẬT NƯỚC NGOÀI VỀ ĐỊA VỊ PHÁP LÝ CỦA DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI TRONG CÁC KHU CÔNG NGHIỆP, KHU CHẾ XUẤT
• 2.1. Quy định pháp luật về việc thành lập, quản lý, chấm dứt hoạt động của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài trong các khu công nghiệp và khu chế xuất
• 2.1.1. Thủ tục thành lập doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài trong các khu công nghiệp và khu chế xuất
• 2.1.2. Quản lý hoạt động của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài trong các khu công nghiệp và khu chế xuất
• 2.1.3. Chấm dứt hoạt động và thanh lý doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài trong các khu công nghiệp và khu chế xuất
• 2.1.4. Đăng ký lại và tổ chức lại doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài trong các khu công nghiệp và khu chế xuất
• 2.2. Quyền và nghĩa vụ của các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài trong các khu công nghiệp và khu chế xuất
• 2.2.1. Sử dụng đất và hạ tầng trong khu công nghiệp và khu chế xuất
• 2.2.2. Đầu tư xây dựng trong khu công nghiệp, khu chế xuất
• 2.2.3. Chính sách ưu đãi trong khu công nghiệp, khu chế xuất
• 2.2.4. Quy chế đặc thù về cư trú, đi lại và trao đổi hàng hóa
• 2.2.5. Sử dụng và quản lý lao động trong khu công nghiệp, khu chế xuất
• 2.2.6. Điều kiện về môi trường trong khu công nghiệp, khu chế xuất
• 2.2.7. Quyền và nghĩa vụ của doanh nghiệp FDI về tài chính, ngoại hối
• 2.2.8. Quyền và nghĩa vụ khác của doanh nghiệp trong khu công nghiệp, khu chế xuất
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG THỰC THI ĐỊA VỊ PHÁP LÝ CỦA DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI TRONG CÁC KHU CÔNG NGHIỆP, KHU CHẾ XUẤT VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP
• 3.1. Thực trạng thực thi pháp luật về địa vị pháp lý của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài trong các khu công nghiệp, khu chế xuất
• 3.1.1. Những kết quả đạt được trong quá trình thực thi pháp luật về địa vị pháp lý của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài trong khu công nghiệp, khu chế xuất
• 3.1.2. Những vướng mắc, tồn tại
• 3.2. Sự cần thiết của việc hoàn thiện địa vị pháp lý của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài trong các khu công nghiệp, khu chế xuất
• 3.3. Các giải pháp, kiến nghị nhằm hoàn thiện địa vị pháp lý của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài trong các khu công nghiệp, khu chế xuất
• 3.3.1. Hoàn thiện pháp luật liên quan đến môi trường đầu tư nước ngoài tại Việt Nam
• 3.3.2. Đổi mới quan niệm về doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế
• 3.3.3. Hoàn thiện hệ thống chính sách để cải thiện môi trường sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài trong các khu công nghiệp, khu chế xuất và tăng cường công tác quản lý nhà nước đối với loại hình doanh nghiệp này
• 3.3.4. Đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật khu công nghiệp, khu chế xuất đồng bộ, hiện đại xứng tầm với các nước trong khu vực và thế giới
• 3.3.5. Tiếp tục thực hiện cải cách thủ tục hành chính
• 3.3.6. Nâng cao trình độ, chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức làm việc tại Ban quản lý các khu công nghiệp, khu chế xuất
• 3.3.7. Thành lập Trung tâm dịch vụ hành chính công
• 3.3.8. Cung ứng nguồn nhân lực có chất lượng
• 3.3.9. Cải thiện môi trường trong khu công nghiệp, khu chế xuất
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về địa vị pháp lý của doanh nghiệp FDI tại khu công nghiệp Việt Nam

Địa vị pháp lý của doanh nghiệp FDI tại các khu công nghiệp Việt Nam là một vấn đề quan trọng trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài không chỉ đóng góp vào nguồn vốn mà còn mang lại công nghệ và kinh nghiệm quản lý cho nền kinh tế. Tuy nhiên, để hiểu rõ hơn về địa vị pháp lý này, cần phân tích các quy định pháp luật hiện hành và so sánh với pháp luật quốc tế.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của doanh nghiệp FDI

Doanh nghiệp FDI được định nghĩa là doanh nghiệp có vốn đầu tư từ nước ngoài. Đặc điểm của loại hình doanh nghiệp này bao gồm khả năng tiếp cận công nghệ tiên tiến, nguồn nhân lực chất lượng cao và khả năng mở rộng thị trường. Những yếu tố này giúp doanh nghiệp FDI có thể cạnh tranh hiệu quả trong môi trường kinh doanh toàn cầu.

1.2. Đặc điểm của khu công nghiệp Việt Nam

Khu công nghiệp Việt Nam được thiết kế để thu hút đầu tư nước ngoài, với các chính sách ưu đãi về thuế và đất đai. Các khu công nghiệp này không chỉ tạo ra việc làm mà còn thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức trong việc quản lý và phát triển bền vững các khu công nghiệp.

II. Vấn đề pháp lý đối với doanh nghiệp FDI tại khu công nghiệp

Mặc dù có nhiều chính sách hỗ trợ, nhưng doanh nghiệp FDI vẫn gặp phải nhiều vấn đề pháp lý. Các quy định về địa vị pháp lý chưa hoàn thiện, dẫn đến sự không đồng nhất trong việc áp dụng. Điều này ảnh hưởng đến quyết định đầu tư của các nhà đầu tư nước ngoài.

2.1. Những thách thức trong quy định pháp lý

Các quy định pháp lý hiện hành vẫn còn nhiều điểm chưa rõ ràng, gây khó khăn cho doanh nghiệp FDI trong việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình. Sự thiếu minh bạch trong quy trình cấp phép và quản lý cũng là một vấn đề lớn.

2.2. So sánh với pháp luật quốc tế

Pháp luật quốc tế thường có những quy định rõ ràng hơn về quyền lợi của doanh nghiệp FDI. Việc so sánh với các quốc gia như Singapore hay Trung Quốc cho thấy Việt Nam cần cải thiện nhiều hơn nữa để thu hút đầu tư nước ngoài.

III. Phương pháp cải thiện địa vị pháp lý của doanh nghiệp FDI

Để cải thiện địa vị pháp lý của doanh nghiệp FDI, cần có những phương pháp cụ thể nhằm nâng cao tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý. Các giải pháp này không chỉ giúp doanh nghiệp FDI hoạt động hiệu quả hơn mà còn tạo ra môi trường đầu tư hấp dẫn hơn.

3.1. Cải cách quy định pháp lý

Cần tiến hành cải cách các quy định pháp lý để đảm bảo tính minh bạch và công bằng cho doanh nghiệp FDI. Việc đơn giản hóa thủ tục hành chính sẽ giúp doanh nghiệp dễ dàng hơn trong việc thực hiện các quyền lợi của mình.

3.2. Tăng cường hỗ trợ từ chính phủ

Chính phủ cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể cho doanh nghiệp FDI, bao gồm các chương trình đào tạo, hỗ trợ tài chính và tạo điều kiện thuận lợi trong việc tiếp cận thị trường.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về doanh nghiệp FDI

Nghiên cứu về địa vị pháp lý của doanh nghiệp FDI tại khu công nghiệp Việt Nam đã chỉ ra nhiều kết quả tích cực. Doanh nghiệp FDI không chỉ đóng góp vào ngân sách nhà nước mà còn tạo ra hàng triệu việc làm cho người lao động địa phương.

4.1. Kết quả đạt được từ doanh nghiệp FDI

Doanh nghiệp FDI đã góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế của Việt Nam, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghiệp chế biến và chế tạo. Sự hiện diện của các tập đoàn lớn như Samsung hay Intel đã tạo ra động lực cho sự phát triển của ngành công nghiệp Việt Nam.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Các bài học từ việc thực hiện pháp luật về địa vị pháp lý của doanh nghiệp FDI cho thấy cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước và doanh nghiệp để tạo ra môi trường đầu tư thuận lợi hơn.

V. Kết luận và tương lai của doanh nghiệp FDI tại Việt Nam

Tương lai của doanh nghiệp FDI tại Việt Nam phụ thuộc vào khả năng cải cách pháp luật và chính sách đầu tư. Việc tạo ra một môi trường đầu tư minh bạch và hấp dẫn sẽ quyết định sự thành công của doanh nghiệp FDI trong thời gian tới.

5.1. Triển vọng phát triển của doanh nghiệp FDI

Với những cải cách đang diễn ra, doanh nghiệp FDI có thể kỳ vọng vào một tương lai tươi sáng hơn tại Việt Nam. Sự hội nhập kinh tế quốc tế sẽ mở ra nhiều cơ hội mới cho các nhà đầu tư nước ngoài.

5.2. Đề xuất chính sách cho tương lai

Cần có các chính sách dài hạn nhằm hỗ trợ doanh nghiệp FDI, bao gồm việc cải thiện cơ sở hạ tầng, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và tạo ra môi trường pháp lý ổn định.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tính đến tháng 6 năm 2011, Việt Nam đã thành lập 257 khu công nghiệp và khu chế xuất tại 57 tỉnh, thành phố trên cả nước, thu hút 8.600 dự án đầu tư với tổng nguồn vốn đăng ký đạt 71 tỷ USD. Trong số đó, khu vực đầu tư trực tiếp nước ngoài đóng góp 3.879 dự án với số vốn lên tới 53 tỷ USD, chiếm tỷ trọng khoảng 74,6% tổng vốn đăng ký. Sự phát triển mạnh mẽ của khu vực này đã khẳng định vai trò là động lực then chốt thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại hóa. Tuy nhiên, quá trình hội nhập quốc tế sâu rộng, đặc biệt là việc thực thi các cam kết khi gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới, đã đặt ra nhiều thách thức đối với hệ thống pháp luật điều chỉnh địa vị pháp lý của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là sự thiếu đồng bộ, minh bạch và tồn tại những khoảng cách nhất định giữa pháp luật trong nước với chuẩn mực quốc tế về quyền, nghĩa vụ và cơ chế bảo hộ nhà đầu tư. Luận văn hướng đến mục tiêu hệ thống hóa cơ sở lý luận, phân tích toàn diện thực trạng quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại các khu công nghiệp, khu chế xuất Việt Nam; đồng thời đối chiếu với kinh nghiệm của một số quốc gia trong khu vực để đề xuất giải pháp hoàn thiện. Phạm vi nghiên cứu bao quát tiến trình lập pháp từ năm 1986 đến năm 2011, tập trung sâu vào giai đoạn sau khi Luật Đầu tư năm 2005 có hiệu lực. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi khu vực doanh nghiệp này tạo ra từ 20 đến 27 tỷ USD giá trị sản xuất mỗi năm, đóng góp 60% tổng giá trị sản xuất công nghiệp toàn ngành, trên 40% kim ngạch xuất khẩu và giải quyết việc làm cho hơn 1,55 triệu lao động trực tiếp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự kết hợp giữa lý thuyết về địa vị pháp lý của chủ thể kinh doanh và lý thuyết tự do hóa thương mại quốc tế. Địa vị pháp lý của doanh nghiệp được hiểu là tổng hòa các quyền và nghĩa vụ do pháp luật xác lập, tạo tư cách độc lập để tham gia vào các quan hệ pháp luật kinh tế. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, địa vị này chịu sự chi phối mạnh mẽ bởi các nguyên tắc thương mại đa phương của Tổ chức Thương mại Thế giới, tiêu biểu là nguyên tắc đối xử quốc gia và nguyên tắc đối xử tối huệ quốc nhằm bảo đảm một sân chơi bình đẳng.

Khung phân tích của đề tài xoay quanh bốn khái niệm trọng tâm:

Thứ nhất, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài theo quy định tại Khoản 6 Điều 3 Luật Đầu tư năm 2005, bao gồm doanh nghiệp do nhà đầu tư nước ngoài thành lập hoặc doanh nghiệp Việt Nam do nhà đầu tư nước ngoài mua cổ phần, sáp nhập, mua lại.

Thứ hai, khu công nghiệp là khu vực chuyên sản xuất hàng công nghiệp và cung ứng dịch vụ công nghiệp, có ranh giới địa lý xác định theo Nghị định 29/2008/NĐ-CP.

Thứ ba, khu chế xuất là khu công nghiệp đặc thù chuyên sản xuất hàng xuất khẩu và thực hiện dịch vụ liên quan, hoạt động theo quy chế khu phi thuế quan.

Thứ tư, địa vị pháp lý đặc thù của doanh nghiệp đầu tư trực tiếp nước ngoài trong các khu tập trung, bao gồm hệ thống quyền sử dụng đất 50 năm, cơ chế ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp, thủ tục kho bảo thuế và cơ chế giải quyết hành chính một cửa, tại chỗ.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được tổng hợp từ hệ thống báo cáo chính thức của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Vụ Quản lý Khu kinh tế, Bộ Tài chính, Tổng cục Hải quan và Ban Quản lý các khu công nghiệp tại 57 tỉnh, thành phố. Mẫu nghiên cứu bao trùm toàn bộ 257 khu công nghiệp, khu chế xuất đã thành lập trên phạm vi toàn quốc tính đến giữa năm 2011, đồng thời tiến hành khảo sát chọn mẫu có chủ đích tại 5 địa bàn trọng điểm gồm Hà Nội, Bắc Ninh, Thành phố Hồ Chí Minh, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu. Đây là những địa phương dẫn đầu, thu hút khoảng 40% tổng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài của cả nước (tương đương 1,4 tỷ USD trong 8 tháng đầu năm 2010).

Tác giả sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng kết hợp với phương pháp luật học so sánh và điều tra xã hội học. Lý do lựa chọn phương pháp luật học so sánh là nhằm đối chiếu các quy phạm pháp luật của Việt Nam với các mô hình thành công tại Trung Quốc, Thái Lan và Singapore, từ đó tìm ra những điểm nghẽn và tiếp thu bài học lập pháp tiến bộ. Phương pháp phân tích thống kê kinh tế được ứng dụng để lượng hóa tác động thực tế của chính sách đối với dòng vốn và tăng trưởng. Timeline nghiên cứu chia thành ba giai đoạn phát triển lập pháp: giai đoạn sơ khai 1986-1992, giai đoạn định hình 1992-2005 và giai đoạn hoàn thiện, hội nhập từ 2005 đến năm 2011.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, khu công nghiệp và khu chế xuất là hạt nhân thu hút dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài với quy mô vượt trội. Đến tháng 6 năm 2011, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký đạt 53 tỷ USD cho 3.879 dự án, trong đó vốn thực hiện đạt gần 18 tỷ USD (chiếm tỷ lệ 33,5% vốn đăng ký). Hiệu suất sử dụng đất đạt mức rất cao: bình quân 1 ha đất khu công nghiệp thu hút 6,5 triệu USD vốn đầu tư, tạo ra 18 triệu USD kim ngạch xuất khẩu, nộp ngân sách địa phương 725 triệu đồng mỗi năm và giải quyết việc làm cho gần 200 lao động. Nhiều dự án công nghệ quy mô hàng tỷ USD đã được thiết lập, tiêu biểu như dự án Canon tại Quế Võ với 1,1 tỷ USD hay Samsung Electronics tại Yên Phong với 670 triệu USD.

Thứ hai, cơ cấu ngành nghề và trình độ công nghệ của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài có sự phân hóa sâu sắc. Dữ liệu ngành cho thấy công nghiệp nhẹ chiếm tỷ trọng lớn nhất với 50,8% tổng số dự án (583 dự án) và 29,6% tổng vốn đăng ký (3.347,75 triệu USD). Công nghiệp nặng đứng thứ hai với 26,0% số dự án (298 dự án) nhưng chiếm tới 28,6% tổng vốn đăng ký (3.234,94 triệu USD). Về trình độ công nghệ, có 44,4% doanh nghiệp đầu tư nước ngoài trong khu công nghiệp đạt trình độ hiện đại, 55,6% đạt mức trung bình và 0% lạc hậu. Ngược lại, khối doanh nghiệp trong nước có tới 48,5% công nghệ lạc hậu và chỉ 9% đạt trình độ hiện đại.

Thứ ba, sự hạn chế trong liên kết chuỗi cung ứng và phát triển công nghiệp phụ trợ. Tỷ lệ nội địa hóa trong các ngành công nghiệp chủ lực còn rất thấp: ngành sản xuất ô tô chỉ đạt từ 5% đến 10%, ngành điện tử viễn thông dao động từ 20% đến 40%, còn ngành dệt may da giày phải nhập khẩu từ 70% đến 80% nguyên phụ liệu.

Thảo luận kết quả

Thực trạng trên bắt nguồn từ những hạn chế cốt lõi trong hệ thống pháp luật. Định nghĩa về doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại Luật Đầu tư năm 2005 mang tính liệt kê thuần túy, thiếu tiêu chí định lượng về tỷ lệ vốn góp của nhà đầu tư nước ngoài (ví dụ như mức 51% hay 49%), gây lúng túng cho việc xác định tư cách pháp lý khi doanh nghiệp nội địa chuyển nhượng cổ phần hoặc nhận góp vốn. Thêm vào đó, việc gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới đòi hỏi Việt Nam phải bãi bỏ các ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp gắn với điều kiện tỷ lệ xuất khẩu đối với doanh nghiệp chế xuất trước ngày 31 tháng 12 năm 2011, tạo ra áp lực tái cấu trúc chính sách.

Khi so sánh với Trung Quốc, quốc gia này áp dụng chính sách thuế suất ưu đãi thống nhất 15% tại các đặc khu kinh tế để thu hút công nghệ cao, đồng thời xây dựng quy chế hải quan linh hoạt. Trong khi đó, Thái Lan đã dành hơn 15 năm kiên trì ban hành các quy định ưu đãi chuyên biệt cho mạng lưới doanh nghiệp phụ trợ vệ tinh.

Dữ liệu của nghiên cứu được trực quan hóa sinh động thông qua biểu đồ tròn thể hiện cơ cấu vốn đăng ký theo ngành, làm nổi bật sự vượt trội của công nghiệp nhẹ và nặng (chiếm hơn 58% tổng vốn). Đồng thời, bảng ma trận đối sánh chính sách ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp giữa Việt Nam (thuế suất phổ thông 25% năm 2011) và các nước trong khu vực phản ánh rõ nét nhu cầu cấp thiết phải cải cách cơ chế tài chính nhằm duy trì năng lực cạnh tranh quốc gia.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, chuẩn hóa khái niệm pháp lý về doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Bộ Kế hoạch và Đầu tư cần phối hợp với Quốc hội sửa đổi Luật Đầu tư trong giai đoạn 2012-2014, bổ sung quy định định lượng rõ ràng: chỉ coi doanh nghiệp là đối tượng có vốn đầu tư nước ngoài khi nhà đầu tư ngoại nắm giữ từ 51% vốn điều lệ trở lên, nhằm giảm 50% các vướng mắc hành chính khi thực hiện thủ tục đăng ký lại hoặc góp vốn.

Thứ hai, nâng cấp và triệt để phân cấp cơ chế một cửa, tại chỗ. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh cần trao quyền toàn diện cho Ban Quản lý các khu công nghiệp trong giai đoạn 2012-2015, thực hiện mục tiêu rút ngắn thời gian cấp Giấy chứng nhận đầu tư từ 15-20 ngày theo luật định xuống dưới 10 ngày làm việc, nâng tỷ lệ hài lòng của doanh nghiệp lên mức 95%.

Thứ ba, ban hành đạo luật riêng biệt về phát triển công nghiệp phụ trợ. Bộ Công Thương và Bộ Tài chính cần hoàn thiện khung chính sách giai đoạn 2012-2016, áp dụng mức thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp 10% trong thời hạn 15 năm cho các dự án sản xuất linh kiện, phụ tùng thay thế, đặt mục tiêu nâng tỷ lệ nội địa hóa ngành cơ khí và điện tử lên mức 45% vào năm 2020.

Thứ tư, siết chặt tiêu chuẩn kỹ thuật môi trường và hoàn thiện hạ tầng khu công nghiệp. Bộ Tài nguyên và Môi trường cùng chính quyền địa phương cần giám sát lộ trình 2012-2015, bảo đảm 100% các khu công nghiệp đang vận hành phải hoàn thiện hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt chuẩn ISO 14001, xử lý dứt điểm 100% các vi phạm xả thải chưa qua xử lý ra môi trường tự nhiên.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm nhà đầu tư trực tiếp nước ngoài và các tập đoàn đa quốc gia đang chuẩn bị gia nhập thị trường Việt Nam (như Canon, Samsung, Panasonic) sẽ tìm thấy trong luận văn bức tranh toàn diện về quyền thuê đất 50 năm, cơ chế vận hành kho bảo thuế, cũng như các nghĩa vụ tài chính và thuế chuyển lợi nhuận từ 3% đến 5% đối với các dự án có quy mô vốn từ 5 đến trên 10 triệu USD.

Ban Quản lý các khu công nghiệp, khu chế xuất tại 57 tỉnh, thành phố và các cơ quan quản lý nhà nước cấp trung ương có thể khai thác tài liệu này làm căn cứ thực tiễn để rà soát quy trình cấp phép, tinh gọn thủ tục hành chính và nâng cao hiệu lực quản lý đối với hơn 8.600 dự án đang hoạt động.

Đội ngũ luật sư, chuyên viên tư vấn pháp lý đầu tư và kinh doanh thương mại quốc tế sẽ nắm bắt được các luận điểm sâu sắc để tư vấn cấu trúc giao dịch M&A, giải quyết tranh chấp hợp đồng thuê hạ tầng và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp theo các hiệp định song phương và đa phương.

Giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên ngành Luật Quốc tế, Luật Kinh tế có thể sử dụng công trình 133 trang này như một tài liệu học thuật giá trị, cung cấp phương pháp luận luật học so sánh mẫu mực giữa pháp luật Việt Nam với hệ thống pháp lý của Trung Quốc, Thái Lan và Singapore.

Câu hỏi thường gặp

Địa vị pháp lý của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài trong khu công nghiệp có gì khác biệt so với doanh nghiệp ngoài khu công nghiệp? Doanh nghiệp trong khu công nghiệp được hưởng cơ chế phục vụ một cửa, tại chỗ qua Ban Quản lý chuyên trách, giúp rút ngắn thời gian cấp phép xuống còn 10 đến 15 ngày. Doanh nghiệp được bảo đảm hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, có quyền thuê lại đất đã có hạ tầng trong thời hạn 50 năm và được thế chấp quyền sử dụng đất để vay vốn tái đầu tư.

Doanh nghiệp chế xuất được hưởng những đặc quyền gì về quy chế xuất nhập khẩu và thuế quan? Doanh nghiệp chế xuất hoạt động theo quy chế khu phi thuế quan, được miễn thuế nhập khẩu và thuế giá trị gia tăng đối với máy móc, nguyên vật liệu phục vụ sản xuất xuất khẩu 100%. Mọi giao dịch giữa khu chế xuất và thị trường nội địa đều được quản lý chặt chẽ theo thủ tục hải quan xuất nhập khẩu.

Trình độ công nghệ và mức độ tham gia vào chuỗi cung ứng của các doanh nghiệp FDI tại Việt Nam ra sao? Khối doanh nghiệp FDI có 44,4% đơn vị sở hữu công nghệ hiện đại và 55,6% đạt mức trung bình. Tuy nhiên, mức độ liên kết nội địa hóa còn thấp, ngành ô tô chỉ đạt 5% đến 10% và ngành dệt may phải nhập khẩu tới 70% đến 80% nguyên phụ liệu từ nước ngoài.

Việc gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới tác động như thế nào đến các chính sách ưu đãi của khu chế xuất? Theo nguyên tắc cấm trợ cấp xuất khẩu của Tổ chức Thương mại Thế giới, các ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp gắn liền với kết quả xuất khẩu của doanh nghiệp chế xuất đã phải chấm dứt hiệu lực theo đúng lộ trình cam kết sau ngày 31 tháng 12 năm 2011.

Quyền quản lý ngoại hối và chuyển lợi nhuận của nhà đầu tư nước ngoài được quy định như thế nào? Nhà đầu tư nước ngoài có quyền chuyển lợi nhuận hợp pháp về nước sau khi thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế và trích lập 5% quỹ dự phòng (không vượt quá 25% vốn pháp định). Tỷ lệ thuế chuyển lợi nhuận được áp dụng lũy thoái từ 3% đến 7% tương ứng với quy mô vốn đầu tư từ trên 10 triệu USD đến dưới 5 triệu USD.

Kết luận

Luận văn đã khái quát hóa và làm sâu sắc thêm bản chất địa vị pháp lý của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài trong 257 khu công nghiệp, khu chế xuất tại Việt Nam.

Công trình chỉ rõ những bất cập về mặt kỹ thuật lập pháp trong Luật Đầu tư năm 2005, đặc biệt là khoảng trống định lượng tỷ lệ vốn góp chi phối và xung đột với các chuẩn mực của Tổ chức Thương mại Thế giới.

Nghiên cứu khẳng định đóng góp to lớn của khu vực đầu tư trực tiếp nước ngoài khi chiếm lĩnh 74,6% tổng vốn đăng ký (53 tỷ USD) và tạo việc làm cho hơn 1,55 triệu lao động trên toàn quốc.

Tác giả đã đề xuất hệ thống 3 giải pháp trọng tâm và 6 nhóm kiến nghị lập pháp có tính khả thi cao nhằm hoàn thiện khung khổ pháp lý giai đoạn 2012-2015 và định hướng đến năm 2020.

Các cơ quan hoạch định chính sách, cơ quan quản lý chuyên ngành và cộng đồng doanh nghiệp cần sớm tiếp cận, tham khảo toàn văn luận văn tại Trung tâm tư liệu Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội để hiện thực hóa các giải pháp cải cách, kiến tạo môi trường đầu tư minh bạch và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ ĐỊA VỊ PHÁP LÝ CỦA DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI TRONG CÁC KHU CÔNG NGHIỆP VÀ KHU CHẾ XUẤT 1. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ ĐỊA VỊ PHÁP LÝ CỦA DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI TRONG CÁC KHU CÔNG NGHIỆP VÀ KHU CHẾ XUẤT 1. Khái niệm và đặc điểm của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài Doanh nghiệp có vốn ĐTNN là thuật ngữ pháp lý quan trọng trong hệ thống pháp luật về đầu tư tại Việt Nam. Trong những năm gần đây, Đảng và Nhà nước ta có chủ trương rút ngắn khoảng cách giữa các nhà đầu tư trong nước và các nhà đầu tư nước ngoài, tuy nhiên, cũng như pháp luật của hầu hết các nước trên thế giới, theo các quy định hiện hành của pháp luật Việt Nam, giữa nhà đầu tư trong nước và nhà đầu tư nước ngoài vẫn còn tồn tại nhiều khác biệt.

Chính vì vậy, việc xác định và làm rõ khái niệm doanh nghiệp có vốn ĐTNN là hết sức quan trọng vì đây là cơ sở pháp lý đầu tiên để xác định địa vị pháp lý của doanh nghiệp, pháp luật điều chỉnh hoạt động của doanh nghiệp, là tiền đề để doanh nghiệp có thể xác định rõ quyền và nghĩa vụ của mình theo pháp luật Việt Nam. Theo khoản 6 Điều 3 Luật Đầu tư năm 2005, doanh nghiệp có vốn nước ngoài được xác định gồm: "doanh nghiệp do nhà đầu tư nước ngoài thành lập thực hiện hoạt động đầu tư tại Việt Nam; doanh nghiệp Việt Nam do nhà đầu tư nước ngoài mua cổ phần, sáp nhập, mua lại" [42]. Như vậy, theo Luật Đầu tư, cách hiểu về doanh nghiệp có vốn ĐTNN chưa được rõ ràng, chưa có một cách hiểu chung thống nhất mà mới chỉ liệt kê được các trường hợp được coi là doanh nghiệp có vốn ĐTNN. Điều này khiến cho các 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] nhà đầu tư gặp rất nhiều khó khăn trong việc xác định liệu doanh nghiệp của mình có phải là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài hay không? Nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ bao nhiêu phần trăm vốn trong doanh nghiệp thì doanh nghiệp được coi là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài? Đặc biệt, trong các trường hợp nhà đầu tư nước ngoài góp vốn, mua cổ phần trong các doanh nghiệp Việt Nam đang hoạt động thì nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ đến bao nhiều phần trăm vốn điều lệ thì doanh nghiệp sẽ chuyển sang hoạt động dưới hình thức doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài? Các doanh nghiệp được thành lập do sự tham gia góp vốn của (các) doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài khác đã được thành lập ở Việt Nam thì được coi là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài hay doanh nghiệp có vốn đầu tư trong nước? Trong giai đoạn chuyển đổi của nền kinh tế và pháp luật đang trong quá trình hoàn thiện, những điểm chưa rõ ràng nêu trên là hoàn toàn dễ hiểu.

Tuy nhiên, một cách khái quát nhất, doanh nghiệp có vốn ĐTNN được hiểu là doanh nghiệp có sự góp vốn của nhà đầu tư nước ngoài. Đây là cơ sở quan trọng nhất để nhận diện một doanh nghiệp có phải là doanh nghiệp có vốn ĐTNN hay không. Việc góp vốn của nhà đầu tư nước ngoài có thể được thực hiện dưới hình thức thành lập doanh nghiệp mới hoặc mua cổ phần, sáp nhập, mua lại. Ngoài ra, trên thực tiễn, các cơ quan quản lý nhà nước đều cho rằng các doanh nghiệp được thành lập từ các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài khác tại Việt Nam cũng được coi là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.