Đề án: Quản lý Ngân Sách Nhà Nước Cấp Xã Phường trên Địa Bàn Tỉnh Hải Dương

Đề án thạc sĩ quản lý ngân sách nhà nước cấp xã phường Hải Dương: Nâng cao năng lực quản lý, sử dụng hiệu quả nguồn lực địa phương. Xem chi tiết!

• Tác giả: Nguyễn Thị Minh Thu
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Hoàng Long
• Trường học: Trường Đại Học Thương Mại
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Quản Lý Ngân Sách Nhà Nước Cấp Xã - Phường Trên Địa Bàn Tỉnh Hải Dương
• Loại tài liệu: Đề án tốt nghiệp thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Quản Lý Ngân Sách Xã Phường Hải Dương Tổng Quan Vai Trò

Ngân sách nhà nước (NSNN) là một phạm trù kinh tế quan trọng, đóng vai trò then chốt trong điều hành và phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia. Ở Việt Nam, hệ thống NSNN được cấu trúc thành nhiều cấp, từ Trung ương đến địa phương, trong đó ngân sách xã, phường giữ một vị trí đặc biệt quan trọng. Ngân sách cấp xã là nguồn lực tài chính trực tiếp đáp ứng nhu cầu hoạt động của chính quyền địa phương, giải quyết các vấn đề dân sinh, và đảm bảo mối liên hệ giữa nhà nước và người dân. Thông qua các hoạt động thu - chi, ngân sách xã phường trở thành công cụ đắc lực để chính quyền cơ sở quản lý toàn diện các hoạt động kinh tế - xã hội, hướng tới sự phát triển bền vững. Việc quản lý hiệu quả ngân sách xã phường có ý nghĩa quyết định đến sự thành công của các mục tiêu kinh tế - xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống và đảm bảo sự phát triển ổn định của địa phương.

1.1. Khái Niệm Đặc Điểm Ngân Sách Nhà Nước Cấp Xã Phường

Ngân sách cấp xã (gồm xã, phường, thị trấn) là một bộ phận cấu thành của hệ thống ngân sách địa phương và ngân sách nhà nước. Nó là toàn bộ các khoản thu và chi của chính quyền cấp xã trong một năm tài chính, được HĐND cấp xã quyết định và UBND cấp xã tổ chức thực hiện. Ngân sách cấp xã có một số đặc điểm riêng biệt so với các cấp ngân sách khác, như quy mô nhỏ, nguồn thu hạn chế, phụ thuộc nhiều vào ngân sách cấp trên, và liên quan trực tiếp đến đời sống dân cư địa phương. Theo nghiên cứu của Nguyễn Thị Minh Thu, việc quản lý hiệu quả ngân sách cấp xã giúp chính quyền cơ sở thực hiện tốt chức năng nhiệm vụ của mình, góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

1.2. Vai Trò Của Ngân Sách Xã Phường Trong Hệ Thống Tài Chính

Ngân sách xã, phường đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo nguồn lực tài chính cho các hoạt động quản lý nhà nước ở cấp cơ sở. Nó cung cấp nguồn vốn để thực hiện các chương trình phát triển kinh tế - xã hội, duy trì an ninh trật tự, và cung cấp các dịch vụ công cộng thiết yếu cho người dân. Ngân sách cấp xã còn là công cụ để chính quyền địa phương điều tiết các hoạt động kinh tế, khuyến khích sản xuất kinh doanh, và giải quyết các vấn đề xã hội. Việc quản lý tốt ngân sách xã giúp nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, đảm bảo công bằng xã hội, và tăng cường niềm tin của người dân vào chính quyền.

II. Thực Trạng Quản Lý Ngân Sách Xã Phường Tại Hải Dương Vấn Đề Cốt Lõi

Mặc dù đã có những tiến bộ đáng kể, công tác quản lý ngân sách nhà nước cấp xã phường tại Hải Dương vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế. Theo nghiên cứu của Nguyễn Thị Minh Thu (2024), công tác lập dự toán ngân sách chưa sát với thực tế, chất lượng chấp hành, kế toán và quyết toán chưa cao. Nhận thức về trách nhiệm trong quản lý ngân sách nhà nước của lãnh đạo xã còn hạn chế, và chế độ chính sách chưa kịp thời đáp ứng tình hình mới. Trình độ đội ngũ cán bộ tham gia quản lý ngân sách nhà nước còn nhiều hạn chế. Những hạn chế này nếu không được khắc phục kịp thời sẽ gây ra những hậu quả lớn trong thời gian tới. Điều này đòi hỏi cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả để nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước cấp xã phường tại Hải Dương.

2.1. Phân Tích Các Hạn Chế Trong Lập Dự Toán Ngân Sách Xã Phường

Một trong những hạn chế lớn nhất trong quản lý ngân sách xã phường là công tác lập dự toán chưa sát với thực tế. Điều này dẫn đến tình trạng dự toán không phản ánh đúng nhu cầu chi tiêu thực tế của địa phương, gây khó khăn cho việc điều hành ngân sách trong năm. Nguyên nhân của tình trạng này có thể do thiếu thông tin, thiếu năng lực dự báo, hoặc do áp lực phải hoàn thành chỉ tiêu thu ngân sách. Theo số liệu khảo sát, nhiều cán bộ cấp xã cho rằng việc lập dự toán ngân sách còn mang tính hình thức, chưa dựa trên cơ sở khoa học và thực tiễn.

2.2. Đánh Giá Hiệu Quả Chấp Hành và Quyết Toán Ngân Sách Cấp Xã

Chất lượng chấp hành và quyết toán ngân sách xã phường cũng là một vấn đề đáng quan tâm. Theo báo cáo kiểm toán, vẫn còn nhiều sai sót trong việc chi tiêu ngân sách, như chi sai mục đích, chi vượt định mức, hoặc không có chứng từ hợp lệ. Công tác quyết toán ngân sách cũng còn nhiều bất cập, như chậm trễ, thiếu chính xác, và không đầy đủ. Điều này gây khó khăn cho việc kiểm tra, giám sát và đánh giá hiệu quả sử dụng ngân sách.

2.3. Năng Lực Cán Bộ Quản Lý Ngân Sách Điểm Yếu Cần Khắc Phục

Trình độ đội ngũ cán bộ tham gia quản lý ngân sách xã phường còn nhiều hạn chế. Nhiều cán bộ chưa được đào tạo bài bản về tài chính - ngân sách, thiếu kinh nghiệm thực tế, và chưa cập nhật kịp thời các quy định mới của pháp luật. Điều này ảnh hưởng đến chất lượng công tác lập dự toán, chấp hành, quyết toán, và kiểm tra ngân sách. Cần có các chương trình đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ quản lý ngân sách ở cấp xã.

III. Giải Pháp Hoàn Thiện Lập Dự Toán Ngân Sách Xã Phường Hải Dương

Hoàn thiện công tác lập dự toán ngân sách xã phường là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách tại Hải Dương. Cần có những giải pháp đồng bộ từ việc nâng cao năng lực dự báo đến việc tăng cường sự tham gia của cộng đồng vào quá trình lập dự toán. Đồng thời, cần xây dựng một quy trình lập dự toán khoa học và minh bạch, đảm bảo phản ánh đúng nhu cầu chi tiêu thực tế của địa phương.

3.1. Nâng Cao Năng Lực Dự Báo Thu Ngân Sách Cấp Xã Tại Hải Dương

Để lập dự toán thu ngân sách sát với thực tế, cần nâng cao năng lực dự báo của cán bộ quản lý ngân sách. Điều này đòi hỏi phải có hệ thống thông tin đầy đủ, chính xác, và kịp thời về tình hình kinh tế - xã hội của địa phương. Cán bộ ngân sách cần được đào tạo về các phương pháp dự báo hiện đại, và có khả năng phân tích, đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến thu ngân sách. Sử dụng các mô hình kinh tế lượng để dự báo thu ngân sách có thể giúp tăng độ chính xác của dự toán.

3.2. Xác Định Nhu Cầu Chi Tiêu Ngân Sách Cấp Xã Dựa Trên Thực Tế

Việc xác định nhu cầu chi tiêu ngân sách phải dựa trên cơ sở thực tế và khoa học. Cần rà soát lại các định mức chi tiêu hiện hành, đảm bảo phù hợp với tình hình thực tế của địa phương. Tăng cường sự tham gia của cộng đồng vào quá trình xác định nhu cầu chi tiêu ngân sách, thông qua các cuộc họp, hội thảo, hoặc khảo sát ý kiến người dân. Ưu tiên các khoản chi cho các lĩnh vực quan trọng, như giáo dục, y tế, và bảo vệ môi trường.

3.3. Minh Bạch Hóa Quá Trình Lập Dự Toán Ngân Sách Xã Phường

Tính minh bạch là yếu tố quan trọng để đảm bảo sự tin tưởng của người dân vào chính quyền. Cần công khai thông tin về dự toán ngân sách, kế hoạch thu chi, và kết quả thực hiện ngân sách trên các phương tiện thông tin đại chúng. Tạo điều kiện cho người dân tham gia vào quá trình giám sát việc sử dụng ngân sách. Xây dựng cơ chế tiếp nhận và xử lý phản ánh, kiến nghị của người dân về ngân sách nhà nước.

IV. Giải Pháp Tăng Cường Quản Lý Thu Chi Ngân Sách Xã Tại Hải Dương

Quản lý thu chi ngân sách hiệu quả là yếu tố then chốt để đảm bảo nguồn lực tài chính cho sự phát triển của địa phương. Cần có các giải pháp đồng bộ từ việc tăng cường thu ngân sách đến việc tiết kiệm chi tiêu. Đồng thời, cần xây dựng một hệ thống kiểm soát chi tiêu chặt chẽ, đảm bảo ngân sách được sử dụng đúng mục đích và hiệu quả.

4.1. Giải Pháp Mở Rộng Các Nguồn Thu Ngân Sách Cấp Xã Tại Hải Dương

Để tăng thu ngân sách, cần khai thác tối đa các nguồn thu hiện có, đồng thời tìm kiếm các nguồn thu mới. Rà soát lại các quy định về thu ngân sách, đảm bảo thu đúng, thu đủ, và thu kịp thời. Khuyến khích các hoạt động sản xuất kinh doanh, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp phát triển. Tăng cường quản lý đất đai, tài nguyên, và các nguồn thu từ hoạt động kinh tế.

4.2. Tiết Kiệm Chi Ngân Sách Cấp Xã Giải Pháp Thực Tiễn

Tiết kiệm chi tiêu là một trong những biện pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách. Cần rà soát lại các khoản chi tiêu, cắt giảm các khoản chi không cần thiết, và thực hiện tiết kiệm triệt để trong mọi hoạt động. Tăng cường sử dụng các dịch vụ công nghệ thông tin để giảm chi phí hành chính. Thực hiện mua sắm công tập trung để tiết kiệm chi phí.

4.3. Kiểm Soát Chi Ngân Sách Đảm Bảo Hiệu Quả Sử Dụng

Cần xây dựng một hệ thống kiểm soát chi tiêu chặt chẽ, đảm bảo ngân sách được sử dụng đúng mục đích và hiệu quả. Tăng cường kiểm tra, giám sát việc sử dụng ngân sách của các đơn vị, tổ chức. Xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm quy định về quản lý ngân sách. Thực hiện công khai thông tin về chi tiêu ngân sách để người dân tham gia giám sát.

V. Ứng Dụng CNTT Trong Quản Lý Ngân Sách Xã Phường Tại Hải Dương

Ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách xã phường. CNTT giúp tự động hóa các quy trình nghiệp vụ, giảm thiểu sai sót, và tăng cường tính minh bạch. Đồng thời, CNTT còn giúp cung cấp thông tin kịp thời và chính xác cho các nhà quản lý, giúp họ đưa ra các quyết định đúng đắn.

5.1. Xây Dựng Phần Mềm Quản Lý Ngân Sách Cấp Xã Đồng Bộ

Cần xây dựng một phần mềm quản lý ngân sách cấp xã đồng bộ, có đầy đủ các chức năng, như lập dự toán, chấp hành, quyết toán, và kiểm tra ngân sách. Phần mềm này phải được kết nối với hệ thống ngân sách của cấp trên, đảm bảo thông tin được truyền tải nhanh chóng và chính xác. Phần mềm nên có giao diện thân thiện, dễ sử dụng, và được bảo mật an toàn.

5.2. Đào Tạo Kỹ Năng Sử Dụng Phần Mềm Quản Lý Ngân Sách

Để sử dụng hiệu quả phần mềm quản lý ngân sách, cần đào tạo kỹ năng cho cán bộ ngân sách. Các khóa đào tạo cần cung cấp kiến thức về các chức năng của phần mềm, cách sử dụng phần mềm để thực hiện các nghiệp vụ ngân sách, và cách bảo mật thông tin. Nên tổ chức các khóa đào tạo định kỳ để cập nhật kiến thức cho cán bộ.

5.3. Tăng Cường Tính Minh Bạch Thông Qua Cổng Thông Tin Điện Tử

Xây dựng cổng thông tin điện tử về ngân sách cấp xã, cung cấp thông tin về dự toán ngân sách, kế hoạch thu chi, và kết quả thực hiện ngân sách. Cổng thông tin này phải được cập nhật thường xuyên và đầy đủ. Cho phép người dân truy cập và tải về các tài liệu liên quan đến ngân sách. Tạo diễn đàn để người dân trao đổi, thảo luận về các vấn đề ngân sách.

VI. Kết Luận Hướng Đến Quản Lý Ngân Sách Xã Phường Hiệu Quả Tại Hải Dương

Quản lý ngân sách nhà nước cấp xã phường tại Hải Dương hiệu quả là một quá trình liên tục, đòi hỏi sự nỗ lực của cả hệ thống chính trị, sự tham gia của cộng đồng, và sự đổi mới không ngừng. Bằng việc thực hiện đồng bộ các giải pháp đã nêu, Hải Dương có thể nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách, góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

6.1. Tầm Quan Trọng Của Quản Lý Ngân Sách Cấp Xã Trong Phát Triển

Quản lý tốt ngân sách cấp xã không chỉ đảm bảo nguồn lực tài chính cho hoạt động của chính quyền cơ sở mà còn tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Nguồn lực này có thể được sử dụng để đầu tư vào cơ sở hạ tầng, hỗ trợ sản xuất kinh doanh, và cung cấp các dịch vụ công cộng thiết yếu cho người dân, từ đó tạo ra một môi trường sống tốt đẹp và thu hút đầu tư.

6.2. Đề Xuất Các Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Quản Lý Ngân Sách

Để tiếp tục hoàn thiện công tác quản lý ngân sách nhà nước cấp xã phường, cần có các nghiên cứu sâu hơn về các vấn đề như: Ảnh hưởng của phân cấp ngân sách đến hiệu quả quản lý ngân sách. Tác động của chính sách thu ngân sách đến đời sống người dân. Vai trò của kiểm toán độc lập trong việc nâng cao tính minh bạch của ngân sách.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP XÃ - PHƯỜNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH 1. Khái quát về ngân sách nhà nước và ngân sách nhà nước cấp xã phường trong hệ thống NSNN Việt Nam hiện nay 1. Tổng quan về Ngân sách nhà nước 1. Khái niệm Ngân sách nhà nước Ngân sách nhà nước (NSNN), hay ngân sách chính phủ, là một phạm trù kinh tế và là phạm trù lịch sử; là một bộ phận chủ đạo trong hệ thống tài chính; là điều kiện vật chất quan trọng để Nhà nước thực hiện các nhiệm vụ của mình.

Mặt khác nó còn là công cụ quan trọng để Nhà nước thực hiện điều tiết vĩ mô nền kinh tế xã hội. Sự hình thành và phát triển của ngân sách nhà nước gắn liền với sự xuất hiện và phát triển của kinh tế hàng hóa - tiền tệ trong các phương thức sản xuất của cộng đồng và nhà nước của từng cộng đồng. Nói cách khác, sự ra đời của nhà nước, sự tồn tại của kinh tế hàng hóa - tiền tệ là những tiền đề cho sự phát sinh, tồn tại và phát triển của ngân sách nhà nước. Thuật ngữ "Ngân sách nhà nước" được sử dụng rộng rãi trong đời sống kinh tế, xã hội ở mọi quốc gia.

Song quan niệm về ngân sách nhà nước lại chưa thống nhất, người ta đã đưa ra nhiều định nghĩa về ngân sách nhà nước tùy theo các trường phái và các lĩnh vực nghiên cứu. Luật Ngân sách Nhà nước của Việt Nam đã được Quốc hội Việt Nam thông qua ngày 16/12/2002 định nghĩa: “Ngân sách Nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước trong dự toán đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm để đảm bảo thực hiện các chức năng và nhiệm vụ của nhà nước” [Bộ Tài chính, 2002]. Luật Ngân sách Nhà nước của Việt Nam đã được Quốc hội Việt Nam thông qua ngày 25/06/2015 định nghĩa: “Ngân sách Nhà nước là toàn bộ các khoản thu, 9 chi của Nhà nước trong dự toán đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm để đảm bảo thực hiện các chức năng và nhiệm vụ của nhà nước” [Bộ Tài chính, 2015]. Như vậy từ những định nghĩa trên có thể hiểu NSNN phản ánh các quan hệ kinh tế phát sinh gắn liền với quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng quỹ tiền tệ chung của Nhà nước khi Nhà nước tham gia phân phối các nguồn tài chính quốc gia nhằm thực hiện các chức năng của mình trên cơ sở luật định, với một số điểm đặc trưng sau: Thứ nhất, NSNN là toàn bộ các khoản thu và chi của Nhà nước nằm trong dự toán đã được quyết định bởi cơ quan nhà nước có thẩm quyền; Thứ hai, các khoản thu, chi này chỉ được thực hiện trong thời hạn 1 năm; Thứ ba, các khoản thu, chi này được xây dựng và thực hiện nhằm mục tiêu bảo đảm về mặt tài chính cho việc thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước.

Hệ thống NSNN Hệ thống ngân sách nhà nước là tổng thể ngân sách của các cấp chính quyền nhà nước. Tổ chức hệ thống ngân sách chịu tác động bởi nhiều yếu tố mà trước hết đó là chế độ xã hội của một nhà nước và phân chia lãnh thổ hành chính. Thông thường ở các nước hệ thống ngân sách được tổ chức phù hợp với hệ thống hành chính. Ở nước ta với mô hình nhà nước thống nhất nên hệ thống ngân sách được tổ chức theo hai cấp: ngân sách trung ương và ngân sách của các cấp chính quyền địa phương, trong đó: ngân sách địa phương bao gồm ngân sách của đơn vị hành chính các cấp có HĐND và UBND theo quy định của Luật ngân sách nhà nước năm 2002; Luật ngân sách nhà nước năm 2015.

Cơ cấu hệ thống NSNN được thể hiện qua sơ đồ sau: 10 Hình 1.1: Cơ cấu ngân sách nhà nước Ngân sách nhà nước Ngân sách trung ương Ngân sách địa phương Ngân sách tỉnh Ngân sách Ngân sách các và thành phố huyện, quận, thị xã, phường, thị trực thuộc trung xã, thành phố trấn ương thuộc tỉnh (Nguồn: Bộ Tài chính, 2015) 1. Ngân sách nhà nước cấp xã – phường 1. Khái niệm Ngân sách cấp xã là kế hoạch thu chi tài chính của chính quyền cấp xã, để đảm bảo điều kiện vật chất cho Hội đồng nhân dân và Ủy ban hành chính xã làm tròn chức trách, nhiệm vụ của mình; Bảo đảm việc chấp hành pháp luật, giữ vững trật tự trị an, bảo vệ tài sản công cộng, bảo hộ quyền lợi hợp pháp của công dân, quản lý mọi hoạt động kinh tế, văn hóa, xã hội trong xã, động viên và giám sát các hợp tác xã và công dân thi hành nghiêm chỉnh các nghĩa vụ đối với Nhà nước (Hội đồng Chính phủ, 1972). Ngân sách cấp xã là một bộ phận của hệ thống ngân sách nhà nước, Ngân sách cấp xã do Uỷ ban nhân dân xã xây dựng và quản lý, Hội đồng nhân dân xã quyết định và giám sát.

Ngân sách cấp xã bao gồm các khoản thu ngân sách cấp xã và chi ngân sách cấp xã (Bộ Tài chính, 2003). Ngân sách cấp xã vừa là phạm trù kinh tế vừa là phạm trù lịch sử. Sự hình 11 thành và phát triển của NSNN gắn liền với sự xuất hiện và phát triển của kinh tế hàng hóa – tiền tệ trong các phương thức sản xuất của các cộng đồng và Nhà nước của từng cộng đồng. Nói theo một cách khác, sự ra đời của Nhà nước, sự tồn tại của nền kinh tế hàng hóa – tiền tệ là những tiền đề cho sự phát triển của NSNNX.

“Ngân sách cấp xã” là một thuật ngữ đã được dùng từ lâu và phổ biến trong xã hội, NSNNX đã xuất hiện cùng với sự hiện diện của Nhà nước. Như vậy, NSNNX luôn gắn liền với Nhà nước, nó dùng để chỉ các khoản thu, chi của Nhà nước được thể chế hóa bằng pháp luật. “Quốc hội thực hiện quyền lập pháp về NSNNX, còn quyền hành pháp giao cho Chính Phủ thực hiện”. Từ xưa đến nay đã có rất nhiều quan niệm về khái niệm NSNN, trong đó có ba quan niệm thường được phổ cập đến nhiều nhất: Ngân sách cấp xã là quỹ tiền tệ tập trung của Nhà nước, là kế hoạch Tài chính cơ bản của Nhà nước.

Ngân sách cấp xã là bản dự toán thu, chi Tài chính của Nhà nước trong một khoảng thời gian nhất định thường là một năm. Ngân sách cấp xã là những quan hệ kinh tế phát sinh trong quá trình Nhà nước huy động và sử dụng các nguồn Tài chính khác nhau. Ta thấy được từ những quan niệm trên về ngân sách cấp xã, có những nhân tố hợp lý song vẫn chưa đầy đủ, nó mới cho thấy được mặt cụ thể, mặt vật chất của NSNNX mà chưa thấy hết được các mặt về kinh tế - xã hội của NSNNX. Nếu nhìn một cách đơn giản thì NSNNX là các hoạt động thu chi Tài chính của NSNNX.

Khái niệm về NS xã phải thể hiện được nội dung kinh tế xã hội của NSNNX, phải được xem xét trên các mặt hình thức, thực thể và quan hệ kinh tế chứa đựng trong ngân sách cấp xã. Luật NSNN chính thức ra đời năm 1996, được Quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam thông qua ngày 20/03/1996 (sau này được sửa đổi bổ sung năm 1998, được thay thế bằng Luật NSNN ban hành năm 2005 và giờ tiếp tục được bổ sung thay thế Luật NSNN ban hành năm 2015 áp dụng từ 01/01/2017). Luật NSNN ra đời đã đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong quản lý và điều hành về Tài chính, ngân sách của nước ta, để phù hợp với điều kiện thực tế của đất nước ta trong quá trình hội nhập và phát triển của giai đoạn hiện nay, năm 2005 nước ta đã 12 ban hành Luật NS xã mới, tại điều 1 của Luật này đã đưa ra rằng: “Ngân sách cấp xã là một phần các khoản thu, chi của Nhà nước được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm để đảm bảo thực hiện các chức năng nhiệm vụ của ngân sách cấp xã” (Quốc Hội, 2005). Ngân sách cấp xã là một bộ phận của hệ thống ngân sách nhà nước, Ngân sách cấp xã do Uỷ ban nhân dân xã xây dựng và quản lý, Hội đồng nhân dân xã quyết định và giám sát.

Ngân sách cấp xã bao gồm các khoản thu ngân sách cấp xã và chi ngân sách cấp xã (Bộ Tài chính, 2003). Thu ngân sách cấp xã bao gồm các khoản thu của ngân sách nhà nước phân cấp cho ngân sách cấp xã và các khoản huy động đóng góp của tổ chức, cá nhân trên nguyên tắc tự nguyện để xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng theo quy định của pháp luật do Hội đồng nhân dân xã quyết định đưa vào ngân sách cấp xã quản lý. Thu ngân sách cấp xã gồm: các khoản thu ngân sách cấp xã hưởng 100%, các khoản thu phân chia theo tỷ lệ phần trăm (%) giữa ngân sách cấp xã với ngân sách cấp trên, thu bổ sung từ ngân sách cấp trên. Chi ngân sách cấp xã bao gồm các khoản chi duy trì hoạt động của các cơ quan Nhà nước, Đảng, đoàn thể cấp xã và các khoản chi về quản lý và phát triển kinh tế xã hội thuộc chức năng, nhiệm vụ của chính quyền cấp xã (Bộ Tài chính, 2003).

Đặc điểm - NSNNX là một bộ phận chủ yếu của hệ thống tài chính Quốc gia. NS xã bao gồm những mối quan hệ Tài chính nhất định trong tổng thể các quan hệ Tài chính Quốc gia. - Các quan hệ Tài chính thuộc NS xã gồm những đặc điểm + Các hoạt động thu, chi của NS xã luôn gắn chặt với quyền lực về kinh tế, chính trị của Nhà nước, nó được thể hiện bằng thể chế, bằng luật định và những công cụ hành chính. + Ngân sách cấp xã luôn gắn chặt với sở hữu Nhà nước, luôn chứa đựng lợi ích chung, lợi ích công cộng.

Toàn bộ các hoạt động thu, chi của NS xã chứa đựng bao hàm các nội dung về kinh tế, xã hội và chứa đựng tổng thể các mặt lợi ích của các đối 13 tượng liên quan. Các mối quan hệ lợi ích đó luôn được hài hoà và đảm bảo công bằng giữa các đối tượng. Nhưng vấn đề lợi ích của Quốc gia, lợi ích của tập thể vẫn phải được đặt lên hàng đầu, nó thực hiện việc chi phối tất cả các mặt lợi ích khác. + Ngân sách cấp xã cũng có những đặc điểm như các quỹ tiền tệ khác.