Đẩy Mạnh Xuất Khẩu Hàng Dệt May Tại Đà Nẵng Đến Năm 2020

Luận văn thạc sĩ phân tích giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu hàng dệt may tại thành phố Đà Nẵng, góp phần phát triển kinh tế địa phương.

• Tác giả: Lê Thị Tuyết Nhung
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Hiệp
• Trường học: Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Kinh tế phát triển
• Đề tài: Đẩy Mạnh Xuất Khẩu Hàng Dệt May Tại Đà Nẵng Đến Năm 2020
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ ĐẨY MẠNH XUẤT KHẨU
• 1.1. Những vấn đề chung về xuất khẩu
• 1.2. Lý thuyết cổ điển
• 1.3. Lý thuyết tân cổ điển
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG XUẤT KHẨU HÀNG DỆT MAY VÀ CÔNG TÁC ĐẨY MẠNH XUẤT KHẨU HÀNG DỆT MAY THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG
• 2.1. Cơ cấu tiêu thụ sản phẩm dệt may Đà Nẵng
• 2.2. Kim ngạch xuất khẩu dệt may Đà Nẵng
• 2.3. Thị trường xuất khẩu hàng dệt may tại công ty dệt may Hòa Thọ
• 2.4. Thị trường xuất khẩu dệt may tại công ty CP dệt may Đà Nẵng
• 2.5. Cơ cấu thị trường xuất khẩu của công ty CP Vinatex Đà Nẵng
• 2.6. Kim ngạch xuất khẩu dệt may của một số quốc gia trong khu vực châu Á năm 2008
• 2.7. Cơ cấu mặt hàng xuất khẩu tại công ty dệt may Hòa Thọ
• 2.8. Cơ cấu mặt hàng xuất khẩu tại công ty CP dệt may
• 2.9. Đơn giá bình quân/m2 hàng dệt may nhập vào Mỹ
• 2.10. Tỷ trọng, tốc độ tăng GTSX ngành dệt may
• 2.11. Cơ cấu GTSX dệt may theo ngành
• 2.12. Lao động ngành dệt may Đà Nẵng qua các năm
• 2.13. Cơ cấu lao động tại các doanh nghiệp dệt may Đà Nẵng năm 2009
• 2.14. So sánh chi phí nhân công ngành dệt may năm 2008 của một số nước trên thế giới
• 2.15. Sản lượng sản phẩm chủ yếu ngành dệt may Đà Nẵng
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP ĐẨY MẠNH XUẤT KHẨU HÀNG DỆT MAY THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG ĐẾN NĂM 2020

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Xuất Khẩu Hàng Dệt May Tại Đà Nẵng

Ngành dệt may tại Đà Nẵng đã có những bước phát triển mạnh mẽ trong những năm qua. Với vị trí địa lý thuận lợi và nguồn lao động dồi dào, Đà Nẵng đã trở thành một trong những trung tâm sản xuất hàng dệt may lớn của Việt Nam. Xuất khẩu hàng dệt may không chỉ đóng góp vào kim ngạch xuất khẩu của thành phố mà còn tạo ra hàng triệu việc làm cho người dân địa phương. Theo số liệu thống kê, kim ngạch xuất khẩu hàng dệt may của Đà Nẵng đã tăng trưởng ổn định, chiếm tỷ trọng lớn trong tổng kim ngạch xuất khẩu của thành phố.

1.1. Đặc Điểm Ngành Dệt May Tại Đà Nẵng

Ngành dệt may tại Đà Nẵng có sự đa dạng về sản phẩm, từ quần áo thời trang đến hàng may mặc công nghiệp. Các doanh nghiệp trong ngành này thường áp dụng công nghệ hiện đại để nâng cao chất lượng sản phẩm và giảm chi phí sản xuất.

1.2. Vai Trò Của Xuất Khẩu Hàng Dệt May

Xuất khẩu hàng dệt may không chỉ mang lại nguồn thu ngoại tệ lớn cho Đà Nẵng mà còn góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam trên thị trường quốc tế. Điều này giúp cải thiện đời sống của người lao động và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.

II. Thách Thức Trong Xuất Khẩu Hàng Dệt May Tại Đà Nẵng

Mặc dù ngành dệt may tại Đà Nẵng đã đạt được nhiều thành tựu, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Cạnh tranh từ các quốc gia khác, đặc biệt là Trung Quốc, đang gia tăng. Ngoài ra, việc thay đổi chính sách thương mại và yêu cầu chất lượng sản phẩm ngày càng cao cũng là những vấn đề cần được giải quyết.

2.1. Cạnh Tranh Quốc Tế

Sự cạnh tranh khốc liệt từ các nước có ngành dệt may phát triển như Trung Quốc, Ấn Độ đang tạo ra áp lực lớn cho các doanh nghiệp dệt may tại Đà Nẵng. Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp phải cải tiến công nghệ và nâng cao chất lượng sản phẩm.

2.2. Thay Đổi Chính Sách Thương Mại

Các chính sách thương mại quốc tế thường xuyên thay đổi, ảnh hưởng đến khả năng xuất khẩu của các doanh nghiệp. Việc nắm bắt kịp thời các thông tin và điều chỉnh chiến lược là rất cần thiết.

III. Phương Pháp Đẩy Mạnh Xuất Khẩu Hàng Dệt May Tại Đà Nẵng

Để đẩy mạnh xuất khẩu hàng dệt may, Đà Nẵng cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Việc nâng cao chất lượng sản phẩm, cải tiến công nghệ sản xuất và mở rộng thị trường xuất khẩu là những giải pháp quan trọng. Đồng thời, cần có sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương trong việc xúc tiến thương mại.

3.1. Nâng Cao Chất Lượng Sản Phẩm

Chất lượng sản phẩm là yếu tố quyết định đến khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Các doanh nghiệp cần đầu tư vào công nghệ và đào tạo nhân lực để nâng cao chất lượng sản phẩm.

3.2. Mở Rộng Thị Trường Xuất Khẩu

Việc tìm kiếm và mở rộng thị trường xuất khẩu mới là rất cần thiết. Các doanh nghiệp cần tham gia các hội chợ thương mại quốc tế và xây dựng mối quan hệ với các đối tác nước ngoài.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Trong Xuất Khẩu Hàng Dệt May Tại Đà Nẵng

Các doanh nghiệp dệt may tại Đà Nẵng đã áp dụng nhiều giải pháp thực tiễn để nâng cao hiệu quả xuất khẩu. Việc hợp tác với các tổ chức quốc tế và tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu đã giúp các doanh nghiệp này nâng cao năng lực cạnh tranh.

4.1. Hợp Tác Quốc Tế

Hợp tác với các tổ chức quốc tế giúp các doanh nghiệp dệt may tại Đà Nẵng tiếp cận công nghệ mới và nâng cao chất lượng sản phẩm. Điều này cũng tạo cơ hội để mở rộng thị trường xuất khẩu.

4.2. Tham Gia Chuỗi Cung Ứng Toàn Cầu

Tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu giúp các doanh nghiệp dệt may tại Đà Nẵng nâng cao giá trị sản phẩm và tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

V. Kết Luận Về Xuất Khẩu Hàng Dệt May Tại Đà Nẵng Đến Năm 2020

Xuất khẩu hàng dệt may tại Đà Nẵng đến năm 2020 đã có những bước tiến đáng kể. Tuy nhiên, để duy trì và phát triển bền vững, cần có những giải pháp đồng bộ từ cả doanh nghiệp và chính quyền địa phương. Việc nâng cao chất lượng sản phẩm, mở rộng thị trường và cải thiện công nghệ sản xuất sẽ là những yếu tố quyết định.

5.1. Đánh Giá Kết Quả Xuất Khẩu

Kết quả xuất khẩu hàng dệt may tại Đà Nẵng đã có sự tăng trưởng ổn định, đóng góp tích cực vào nền kinh tế địa phương. Tuy nhiên, cần tiếp tục cải thiện để đạt được mục tiêu cao hơn.

5.2. Định Hướng Tương Lai

Định hướng tương lai cho ngành dệt may tại Đà Nẵng cần tập trung vào việc phát triển bền vững, nâng cao chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường xuất khẩu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành dệt may Việt Nam, đặc biệt tại thành phố Đà Nẵng, đã trở thành một trong những ngành công nghiệp mũi nhọn với vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội. Trong giai đoạn 2007-2010, Việt Nam nằm trong top 10 quốc gia có kim ngạch xuất khẩu dệt may lớn nhất thế giới, với thị phần xuất khẩu đạt gần 3% năm 2010. Tại Đà Nẵng, ngành dệt may đóng góp 26,47% tổng kim ngạch xuất khẩu của thành phố năm 2011, đồng thời tạo việc làm cho hàng vạn lao động, nâng cao đời sống người dân. Tuy nhiên, ngành vẫn đối mặt với nhiều thách thức như nguồn nguyên liệu đầu vào hạn chế, công nghệ sản xuất còn lạc hậu, vốn đầu tư chưa đủ mạnh và hoạt động xúc tiến thương mại chưa hiệu quả.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm hệ thống hóa các vấn đề lý luận về xuất khẩu và đẩy mạnh xuất khẩu hàng dệt may tại Đà Nẵng, phân tích thực trạng và nguyên nhân tồn tại, từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp đến năm 2020. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hoạt động xuất khẩu dệt may tại Đà Nẵng từ năm 2000 đến nay, với trọng tâm là các doanh nghiệp dệt may xuất khẩu và các chính sách hỗ trợ của địa phương. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng thị trường xuất khẩu, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương và quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết kinh tế phát triển và thương mại quốc tế để phân tích hoạt động xuất khẩu dệt may:

• Lý thuyết lợi thế so sánh của David Ricardo: Giải thích nguyên tắc các quốc gia nên chuyên môn hóa sản xuất và xuất khẩu những mặt hàng có chi phí sản xuất tương đối thấp hơn, từ đó tối đa hóa lợi ích thương mại.
• Lý thuyết chuỗi giá trị toàn cầu: Mô hình phân tích các công đoạn từ thiết kế, sản xuất, marketing đến phân phối trong chuỗi giá trị ngành dệt may, giúp xác định vị trí và giá trị gia tăng của doanh nghiệp trong chuỗi.
• Mô hình Porter Five Forces: Phân tích các lực lượng cạnh tranh trong ngành dệt may xuất khẩu, bao gồm mối đe dọa từ đối thủ cạnh tranh, khách hàng, nhà cung cấp, sản phẩm thay thế và đối thủ tiềm năng.
• Khái niệm đẩy mạnh xuất khẩu: Tổng hợp các biện pháp, chính sách nhằm tăng quy mô và hiệu quả xuất khẩu, bao gồm tăng năng lực cung ứng, mở rộng thị trường và tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động xuất khẩu.

Các khái niệm chính bao gồm: xuất khẩu trực tiếp, gia công quốc tế, năng lực cạnh tranh, rào cản thương mại, và chính sách hỗ trợ xuất khẩu.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp nghiên cứu tại bàn, thu thập dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo ngành, số liệu thống kê của thành phố Đà Nẵng và các tổ chức thương mại quốc tế. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm số liệu kim ngạch xuất khẩu dệt may từ năm 2000 đến 2011, cùng các báo cáo phân tích thị trường và chính sách hỗ trợ.

Phân tích dữ liệu theo phương pháp suy diễn và quy nạp, kết hợp phân tích định lượng về các chỉ tiêu kim ngạch, tốc độ tăng trưởng, tỷ trọng xuất khẩu dệt may so với tổng giá trị sản xuất công nghiệp và tổng kim ngạch xuất khẩu của địa phương. Timeline nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2000-2011 với dự báo và đề xuất giải pháp đến năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Kim ngạch xuất khẩu dệt may Đà Nẵng tăng trưởng ổn định: Tốc độ tăng trưởng GDP của thành phố bình quân giai đoạn 2000-2011 đạt 10,8%, trong đó ngành dệt may đóng góp 26,47% tổng kim ngạch xuất khẩu năm 2011. Tốc độ tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu dệt may bình quân giai đoạn này đạt khoảng 12% mỗi năm.

2. Cơ cấu sản phẩm và thị trường xuất khẩu đa dạng nhưng còn hạn chế: Sản phẩm chủ lực là may mặc, chiếm tỷ trọng lớn trong tổng kim ngạch xuất khẩu. Thị trường xuất khẩu chính gồm EU, Mỹ, Nhật Bản, với sự cạnh tranh gay gắt từ Trung Quốc và các nước trong khu vực ASEAN. Tỷ trọng xuất khẩu dệt may Đà Nẵng so với cả nước đạt khoảng 15-20%.

3. Năng lực sản xuất và công nghệ còn hạn chế: Các doanh nghiệp chủ yếu thực hiện gia công xuất khẩu (CMT), công nghệ sản xuất còn lạc hậu, năng suất lao động thấp. Tỷ lệ nội địa hóa nguyên liệu thấp, phụ thuộc lớn vào nhập khẩu nguyên liệu đầu vào (khoảng 80%).

4. Rào cản thương mại và chính sách hỗ trợ chưa đồng bộ: Các rào cản phi thuế quan như tiêu chuẩn kỹ thuật, chống bán phá giá từ thị trường Mỹ gây khó khăn cho doanh nghiệp. Chính sách hỗ trợ tài chính, xúc tiến thương mại còn thiếu hiệu quả, chưa phát huy hết vai trò trong việc mở rộng thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của những tồn tại trên là do hạn chế về vốn đầu tư công nghệ, trình độ quản lý và nguồn nhân lực chất lượng cao. So với các nghiên cứu trước đây, kết quả này phù hợp với nhận định về năng lực cạnh tranh thấp của ngành dệt may Việt Nam trong bối cảnh hội nhập WTO và cạnh tranh toàn cầu ngày càng khốc liệt.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tốc độ tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu dệt may giai đoạn 2000-2011, bảng cơ cấu thị trường xuất khẩu và biểu đồ tỷ trọng nội địa hóa nguyên liệu. Những biểu đồ này minh họa rõ xu hướng tăng trưởng nhưng cũng phản ánh các điểm yếu về cơ cấu và năng lực sản xuất.

Ý nghĩa của kết quả nghiên cứu là làm rõ vai trò quan trọng của ngành dệt may trong phát triển kinh tế Đà Nẵng, đồng thời chỉ ra các thách thức cần giải quyết để duy trì và nâng cao vị thế trên thị trường quốc tế.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đầu tư công nghệ hiện đại: Khuyến khích doanh nghiệp đầu tư máy móc thiết bị tiên tiến, áp dụng công nghệ tự động hóa trong sản xuất để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Mục tiêu đạt tăng trưởng năng suất lao động 15% trong 5 năm tới. Chủ thể thực hiện: doanh nghiệp phối hợp với chính quyền địa phương.

2. Phát triển nguồn nguyên liệu nội địa: Quy hoạch và hỗ trợ phát triển vùng nguyên liệu bông, sợi trong nước nhằm giảm tỷ lệ nhập khẩu nguyên liệu từ 80% xuống còn khoảng 50% đến năm 2025. Chủ thể thực hiện: UBND thành phố phối hợp với các sở ngành và doanh nghiệp.

3. Mở rộng và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu: Tăng cường xúc tiến thương mại, thiết lập các đại diện thương mại tại các thị trường mới như châu Phi, Nam Mỹ để giảm phụ thuộc vào thị trường truyền thống. Mục tiêu tăng số lượng thị trường xuất khẩu lên ít nhất 10 quốc gia mới trong 3 năm. Chủ thể thực hiện: Sở Công Thương, Hiệp hội Dệt may.

4. Hoàn thiện chính sách hỗ trợ và cải cách hành chính: Đơn giản hóa thủ tục xuất khẩu, giảm thuế xuất khẩu nguyên liệu, tăng cường hỗ trợ tài chính và đào tạo nhân lực cho doanh nghiệp. Mục tiêu rút ngắn thời gian thông quan hàng hóa xuống dưới 48 giờ. Chủ thể thực hiện: các cơ quan quản lý nhà nước.

5. Nâng cao năng lực quản lý và đào tạo nhân lực: Tổ chức các khóa đào tạo nâng cao kỹ năng quản lý, marketing quốc tế và ngoại ngữ cho cán bộ doanh nghiệp. Mục tiêu tăng tỷ lệ lao động có kỹ năng cao lên 40% trong ngành dệt may. Chủ thể thực hiện: các trường đại học, trung tâm đào tạo nghề.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý và hoạch định chính sách địa phương: Nhận diện các vấn đề thực tiễn và đề xuất chính sách hỗ trợ phát triển ngành dệt may xuất khẩu phù hợp với điều kiện Đà Nẵng.

2. Doanh nghiệp dệt may xuất khẩu: Hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh, từ đó xây dựng chiến lược đầu tư, mở rộng thị trường và nâng cao chất lượng sản phẩm.

3. Các tổ chức xúc tiến thương mại và hiệp hội ngành nghề: Sử dụng luận văn làm cơ sở để thiết kế các chương trình hỗ trợ, đào tạo và xúc tiến thương mại hiệu quả.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành kinh tế phát triển, thương mại quốc tế: Tham khảo các lý thuyết áp dụng, phương pháp nghiên cứu và kết quả phân tích thực tiễn về ngành dệt may xuất khẩu tại một địa phương cụ thể.

Câu hỏi thường gặp

1. Đẩy mạnh xuất khẩu hàng dệt may là gì?
   Đây là tổng hợp các biện pháp, chính sách nhằm tăng quy mô và hiệu quả xuất khẩu hàng dệt may, bao gồm tăng năng lực cung ứng, mở rộng thị trường và tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp xuất khẩu.

2. Các chỉ tiêu nào dùng để đánh giá kết quả đẩy mạnh xuất khẩu?
   Các chỉ tiêu chính gồm tổng kim ngạch xuất khẩu hàng năm, tốc độ tăng trưởng kim ngạch, tỷ trọng giá trị xuất khẩu dệt may so với tổng giá trị sản xuất công nghiệp và tổng kim ngạch xuất khẩu của địa phương.

3. Những nhân tố nào ảnh hưởng đến hoạt động đẩy mạnh xuất khẩu?
   Bao gồm các nhân tố đầu vào như công nghệ, nguyên liệu, nhân lực; nhân tố đầu ra như cạnh tranh thị trường, chính sách thương mại quốc tế; môi trường tác động như văn hóa, chính trị, pháp luật; và đặc điểm ngành như tính lao động nhiều và vốn đầu tư thấp.

4. Thực trạng đẩy mạnh xuất khẩu hàng dệt may tại Đà Nẵng hiện nay ra sao?
   Ngành dệt may tại Đà Nẵng có tốc độ tăng trưởng ổn định, đóng góp lớn vào kim ngạch xuất khẩu thành phố, nhưng còn hạn chế về công nghệ, năng lực sản xuất và phụ thuộc nhiều vào nguyên liệu nhập khẩu.

5. Giải pháp nào thiết thực để đẩy mạnh xuất khẩu dệt may Đà Nẵng?
   Bao gồm đầu tư công nghệ hiện đại, phát triển nguồn nguyên liệu nội địa, mở rộng thị trường xuất khẩu, cải cách chính sách hỗ trợ và nâng cao năng lực quản lý, đào tạo nhân lực.

Kết luận

• Ngành dệt may Đà Nẵng đóng góp trên 26% tổng kim ngạch xuất khẩu thành phố, là ngành công nghiệp mũi nhọn với tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 12%/năm.
• Năng lực sản xuất và công nghệ còn hạn chế, tỷ lệ nội địa hóa nguyên liệu thấp, phụ thuộc lớn vào nhập khẩu.
• Rào cản thương mại và chính sách hỗ trợ chưa đồng bộ, ảnh hưởng đến hiệu quả xuất khẩu và năng lực cạnh tranh.
• Cần tập trung đầu tư công nghệ, phát triển nguyên liệu nội địa, mở rộng thị trường và hoàn thiện chính sách hỗ trợ.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững ngành dệt may xuất khẩu Đà Nẵng đến năm 2020.

Các nhà quản lý, doanh nghiệp và tổ chức liên quan cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, cập nhật thông tin thị trường để thích ứng kịp thời với biến động kinh tế toàn cầu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ ĐẨY MẠNH XUẤT KHẨU 1. Những vấn đề chung về xuất khẩu 1. Khái niệm xuất khẩu Trong lý luận thương mại quốc tế, khái niệm xuất khẩu được định nghĩa: Xuất khẩu là việc bán hàng hóa và dịch vụ cho quốc gia khác trên cơ sở dùng tiền tệ làm phương tiện thanh toán, với mục tiêu là lợi nhuận. Tiền tệ có thể là ngoại tệ đối với một quốc gia hoặc cả hai quốc gia.

Mục đích của hoạt động này là thu được một khoảng ngoại tệ dựa trên cơ sở khai thác lợi thế so sánh của từng quốc gia trong phân công lao động quốc tế. Khi hoạt động trao đổi hàng hóa giữa các quốc gia đều có lợi thì các quốc gia đều tích cực tham gia hoạt động này [14]. Hoạt động xuất khẩu là hoạt động cơ bản của hoạt động ngoại thương. Nó xuất hiện từ rất sớm trong sự phát triển của xã hội và ngày càng phát triển mạnh mẽ cả về chiều rộng và chiều sâu.

Hình thức sơ khai của chúng chỉ là hoạt động trao đổi hàng hóa nhưng đến nay nó đã phát triển mạnh và biểu hiện dưới nhiều hình thức. Hoạt động xuất khẩu diễn ra trên mọi lĩnh vực và trong mọi điều kiện của nền kinh tế. Từ xuất khẩu hàng tiêu dùng đến tư liệu sản xuất, máy móc,… Tất cả các hoạt động này nhằm đem lại lợi ích cho quốc gia nói chung và các doanh nghiệp kinh doanh xuất nhập khẩu nói riêng. Hoạt động xuất khẩu rất rộng cả về không gian và thời gian.

Nó có thể diễn ra trong một thời gian rất ngắn, cũng có thể kéo dài trong nhiều năm và có thể diễn ra trên phạm vi một quốc gia hay nhiều quốc gia khác nhau. Một số lý thuyết chủ đạo làm cơ sở, nền tảng cho xuất khẩu [3] Lý thuyết cổ điển - Lợi thế tuyệt đối Adam Smith (1723 - 1790): Lợi thế tuyệt đối là lợi thế đạt được trong trao đổi thương mại quốc tế khi mỗi quốc gia tập trung chuyên môn hóa vào sản xuất và trao đổi những sản phẩm có mức chi phí sản xuất thấp hơn hẳn so với các quốc gia khác và thấp hơn mức chi phí trung bình của quốc tế thì tất cả các quốc gia đều cùng có lợi. Luan van 8 Quá trình trao đổi trên cơ sở lợi thế tuyệt đối làm khối lượng tổng sản phẩm toàn xã hội tăng lên, làm cho các nguồn lực trong nước được sử dụng một cách có hiệu quả hơn. Thương mại quốc tế sẽ tạo điều kiện để phát triển những ngành có lợi thế và thu hẹp những ngành bất lợi thế, là cơ sở lý luận sau này cho việc chuyển đổi cơ cấu kinh tế giữa các quốc gia.

Lý thuyết này có ưu điểm là đã khắc phục được hạn chế của lý thuyết trọng thương, đó là khẳng định được cơ sở tạo ra giá trị là sản xuất chứ không phải lưu thông. Chứng minh thương mại đem lại lợi ích cho cả hai quốc gia. Tuy nhiên, lý thuyết này cũng còn có nhiều điểm hạn chế: Không giải thích được hiện tượng chỗ đứng trong phân công lao động quốc tế và thương mại quốc tế sẽ xảy ra như thế nào với những nước không có lợi thế tuyệt đối. Coi lao động là yếu tố sản xuất duy nhất tạo ra giá trị, là đồng nhất và được sử dụng với tỷ lệ như nhau trong tất cả các loại hàng hóa.

- Lợi thế so sánh của David Ricardo (1772 - 1823): Lợi thế so sánh là một nguyên tắc trong kinh tế học phát biểu rằng mỗi quốc gia sẽ được lợi khi nó chuyên môn hóa sản xuất và xuất khẩu những hàng hóa mà mình có thể sản xuất với chi phí tương đối thấp (hay tương đối có hiệu quả hơn các nước khác); ngược lại, mỗi quốc gia sẽ được lợi nếu nhập khẩu những hàng hóa mà mình có thể sản xuất với chi phí tương đối cao (hay tương đối không hiệu quả bằng các nước khác). Nguyên tắc lợi thế so sánh cho rằng một nước có thể thu được lợi từ thương mại bất kể nó tuyệt đối có hiệu quả hơn hay tuyệt đối không hiệu quả bằng các nước khác trong việc sản xuất mọi hàng hóa. Lý thuyết này có ưu điểm là đã mở rộng phân tích lợi thế so sánh cho nhiều hàng hóa và nhiều quốc gia. Trường hợp có nhiều hàng hóa với chi phí không đổi và có hai quốc gia thì lợi thế so sánh của từng hàng hóa sẽ được sắp xếp theo thứ tự ưu tiên từ hàng hóa có lợi thế so sánh cao nhất đến hàng hóa có lợi thế so sánh thấp nhất.

Trường hợp có nhiều quốc gia thì có thể gộp chung tất cả các nước khác thành một nước gọi là phần còn lại của thế giới và những phân tích như trên vẫn giữ nguyên tính đúng đắn của nó. Luan van 9 Lợi thế so sánh không chỉ áp dụng trong trường hợp thương mại quốc tế mà còn có thể áp dụng cho các vùng trong một quốc gia một cách hoàn toàn tương tự. Lý thuyết tân cổ điển - Lý thuyết về nguồn lực sản xuất vốn có (Lý thuyết H – O): Câu hỏi mà Heckscher và Ohlin muốn trả lời là: Tại sao năng suất lao động lại khác nhau giữa các nước. Theo Ricardo thì lý do là công nghệ sản xuất ở các nước khác nhau.

Tuy nhiên, Heckscher và Ohlin lại cho rằng nguyên nhân là ở chỗ các quốc gia có sự khác nhau về mức độ trang bị cũng như về mức độ sử dụng các yếu tố sản xuất. Cụ thể là, các quốc gia được trang bị với mức độ khác nhau các yếu tố như đất đai, lao động, vốn và tài nguyên thiên nhiên, điều này dẫn đến hình thành lợi thế so sánh. Lý thuyết hiện đại - Thương mại dựa trên hiệu suất tăng dần theo quy mô: Đối với những nước có điều kiện sản xuất giống nhau, một trong những lý do quan trọng dẫn đến trao đổi thương mại quốc tế là tính hiệu quả tăng dần theo quy mô. Sản xuất được coi là có hiệu quả nhất khi được tổ chức trên quy mô lớn.

Lúc đó, một sự gia tăng đầu vào với tỷ lệ nào đó sẽ dẫn đến sự gia tăng đầu ra với tỷ lệ cao hơn. - Thương mại dựa trên yếu tố công nghệ: Lý thuyết này có thể giải thích cho hai dạng thương mại. Thứ nhất, nếu cả hai quốc gia đều có tiềm năng công nghệ như nhau thì vẫn có thể hình thành thương mại, bởi vì phát minh sáng chế trong trường hợp nào đó sẽ đối lại được trò tiên phong của nước kia trong một lĩnh khác. Dạng thương mại này thường diễn ra giữa các nước phát triển.

Thứ hai, thương mại hình thành khi một nước tỏ ra năng động hơn về công nghệ so với nước kia. Khi đó, nước thứ nhất thường xuất khẩu những mặt hàng mới và phức tạp để đổi lấy những mặt hàng đã chuẩn hóa từ nước thứ hai. - Lý thuyết thương mại liên quan đến cầu: Cách tiếp cận thứ nhất cho rằng, các dạng biến tướng khác nhau của cùng một loại SP đòi hỏi tỷ lệ các yếu tố sản xuất dùng để sản xuất ra chúng là khác nhau. Cách tiếp cận thứ hai gắn liền sự phân hóa sản phẩm với hiệu suất tăng dần theo quy mô.

Cách thức hiệu quả nhất để cung cấp Luan van 10 các dạng biến tướng của sản phẩm là thực hiện chuyên môn hóa sản xuất từng dạng biến tướng và sau đó tiến hành trao đổi. - Lý thuyết về chu kỳ sống của sản phẩm: Lý thuyết này đã đưa ra cách giải thích khác về động cơ buôn bán giữa các nước. Lý thuyết chu kỳ sống của SP xem xét khả năng xuất khẩu tiềm tàng của sản phẩm gắn liền với 4 pha trong chu kỳ sống của nó: giai đoạn đổi mới sản phẩm, giai đoạn tăng trưởng sản phẩm, giai đoạn bão hòa và giai đoạn suy giảm – triệt tiêu. Xuất khẩu trong xu thế toàn cầu hóa có sự tham gia của chuỗi giá trị Chuỗi giá trị toàn cầu là chuỗi giá trị bao gồm các công việc như thiết kế, sản xuất, marketing, phân phối và dịch vụ khách hàng.

Các hoạt động có thể do một doanh nghiệp tự thực hiện hoặc được phân chia cho nhiều doanh nghiệp trong phạm vi một hoặc nhiều khu vực địa lý [9]. Ngày nay, cùng với quá trình toàn cầu hóa, hiếm có một doanh nghiệp nào có thể thống lĩnh toàn bộ chuỗi giá trị. Doanh nghiệp dựa vào thế mạnh của mình để tham gia vào chuỗi giá trị bằng cách chuyên môn hóa từng giai đoạn.1 dưới đây sẽ minh họa về giá trị gia tăng mà các doanh nghiệp thường tạo ra trong chuỗi giá trị toàn cầu. Hình vẽ cũng sẽ cho ta thấy được rằng giá trị mà các doanh nghiệp tạo ra trong quá trình sản xuất hay trong một chuỗi giá trị là khác nhau.

Trong khi các doanh nghiệp chuyên tập trung vào nghiên cứu và phát triển, thiết kế, phân phối và marketing có thể tạo ra một mức giá trị lớn thì các doanh nghiệp lắp ráp và sản xuất lại chỉ tạo ra một phần giá trị khiêm tốn và là phần thấp nhất trong chuỗi giá trị toàn cầu. Do đó, khi tham gia xuất khẩu, dựa vào chuỗi giá trị toàn cầu mà doanh nghiệp có thể biết được chỗ đứng của mình ở đâu và biết được giá trị mà doanh nghiệp có được là cao hay thấp. Luan van 11 Giá trị gia tăng R&D Thiết kế sản Lắp ráp và Phân phối Marketing phẩm sản xuất (Nguồn:[9] ) Các công đoạn của quá trình sản xuất Hình 1. Chuỗi giá trị toàn cầu Các lý thuyết thương mại quốc tế ra đời trong những điều kiện thương mại quốc tế khác nhau nhằm thực hiện các mục tiêu nhất định, và do vậy, chúng chỉ đúng trong những điều kiện lịch sử nhất định.

Cho đến nay, vẫn chưa có lý thuyết nào giải thích một cách đầy đủ về bản chất của thương mại quốc tế. Vì vậy, các lý thuyết còn được tiếp tục bổ sung, hoàn chỉnh và kiểm nghiệm trong thực tiễn hoạt động thương mại. Vai trò của xuất khẩu [14] Một là, xuất khẩu tạo nguồn chủ yếu cho nhập khẩu Xuất khẩu sẽ tạo ra nguồn vốn cho nhập khẩu, phục vụ cho quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Đối với các quốc gia đang phát triển thì quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa là bước đi thích hợp và đúng đắn nhằm đưa đất nước thoát ra khỏi tình trạng nghèo nàn, lạc hậu, kém phát triển.

Nhưng quá trình công Luan van 12 nghiệp hóa, hiện đại hóa lại đòi hỏi một lượng vốn đủ lớn để nhập khẩu trang thiết bị, công nghệ hiện đại, tiên tiến.