Luận Văn Thạc Sĩ Về Đầu Tư Trực Tiếp Nước Ngoài Tại Bắc Giang

Khám phá luận văn thạc sĩ về đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Bắc Giang, phân tích tiềm năng và cơ hội phát triển kinh tế địa phương.

• Tác giả: Dương Văn Truyền
• Người hướng dẫn: TS. Khu Thị Tuyết Mai
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Kinh tế chính trị
• Đề tài: Đầu Tư Trực Tiếp Nước Ngoài Tại Bắc Giang
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• BẢNG CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài
• Tình hình nghiên cứu
• Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Đóng góp của đề tài
• Kết cấu của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ FDI VÀ TỔNG QUAN VỀ FDI TẠI VIỆT NAM
• 1.1. Một số vấn đề lý luận chung về FDI
• 1.1.1. Khái niệm, các hình thức, vai trò của FDI với các nước đang phát triển
• 1.1.2. Nguyên nhân dẫn đến FDI
• 1.1.2.2. Các lý thuyết vi mô
• 1.2. Tổng quan FDI ở Việt Nam và kinh nghiệm thu hút FDI của một số tỉnh
• 1.2.1. Quan điểm, chủ trương của Đảng và nhà nước đối với nguồn vốn FDI
• 1.2.2. Khái quát FDI ở Việt Nam thời gian qua
• 1.2.2.1. Cơ cấu FDI theo ngành ở nước ta hiện nay
• 1.2.2.2. Cơ cấu FDI theo vùng lãnh thổ
• 1.2.2.3. Cơ cấu FDI theo đối tác đầu tư
• 1.2.2.4. Cơ cấu FDI phân theo hình thức đầu tư
• 1.2.3. Kinh nghiệm thu hút FDI của một số địa phương
• 1.2.3.1. Kinh nghiệm thu hút FDI của Vĩnh Phúc
• 1.2.3.2. Kinh nghiệm thu hút FDI của Đồng Nai
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI TẠI BẮC GIANG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA
• 2.1. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội chủ yếu ảnh hưởng đến thu hút FDI tại Bắc Giang
• 2.1.1. Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên
• 2.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 2.2. Phân tích thực trạng đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Bắc Giang
• 2.2.1. Tốc độ và quy mô nguồn vốn FDI
• 2.2.2. Thời gian hoạt động, chủ thể, hình thức đầu tư của FDI
• 2.2.3. Cơ cấu ngành nghề của vốn FDI
• 2.2.4. Tình hình thực hiện và tiến độ triển khai dự án FDI
• 2.3. Đánh giá tác động của đầu tư trực tiếp nước ngoài đối với Bắc Giang
• 2.3.1. Tác động tích cực
• 2.3.1.1. FDI đã bổ xung nguồn vốn quan trọng cho phát triển
• 2.3.1.2. FDI góp phần vào việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế
• 2.3.1.3. FDI góp phần phát triển khoa học - công nghệ và nâng cao trình độ quản lý
• 2.3.1.4. FDI góp phần giải quyết việc làm, tăng thu nhập, nâng cao chất lượng lao động
• 2.3.1.5. Đóng góp vào nguồn thu ngân sách
• 2.3.2. Những hạn chế ảnh hưởng tới hoạt động ĐTTTNN tại Bắc Giang thời gian qua
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NHẰM ĐẨY MẠNH THU HÚT VÀ SỬ DỤNG FDI TẠI BẮC GIANG
• 3.1. Những thuận lợi và khó khăn đối với việc thu hút FDI của Bắc Giang
• 3.1.1. Lợi thế của Bắc Giang
• 3.1.2. Thách thức
• 3.2. Phương hướng thu hút đầu tư trực tiếp nước tại Bắc Giang
• 3.2.1. Mục tiêu và nhu cầu về vốn của Bắc Giang giai đoạn 2010 - 2020
• 3.2.2. Phương hướng cơ bản thu hút FDI của Bắc Giang đến năm 2020
• 3.3. Một số giải pháp chủ yếu nhằm đẩy mạnh hoạt động FDI tại Bắc Giang
• 3.3.1. Một số giải pháp của tỉnh
• 3.3.2. Một số kiến nghị đối với nhà nước
• KẾT LUẬN CHUNG
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đầu Tư Trực Tiếp Nước Ngoài Tại Bắc Giang

Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tại Bắc Giang đang trở thành một trong những yếu tố quan trọng thúc đẩy sự phát triển kinh tế của tỉnh. Với vị trí địa lý thuận lợi và chính sách hỗ trợ đầu tư hấp dẫn, Bắc Giang đã thu hút được nhiều nhà đầu tư trong và ngoài nước. Tuy nhiên, để hiểu rõ hơn về tình hình FDI tại đây, cần phân tích các yếu tố ảnh hưởng và tiềm năng phát triển trong tương lai.

1.1. Đặc Điểm Kinh Tế Xã Hội Tại Bắc Giang

Bắc Giang có nền kinh tế đang phát triển mạnh mẽ với nhiều khu công nghiệp được hình thành. Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho việc thu hút vốn đầu tư nước ngoài. Các chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương cũng góp phần không nhỏ vào việc cải thiện môi trường đầu tư.

1.2. Chính Sách Hỗ Trợ Đầu Tư Tại Bắc Giang

Chính sách đầu tư tại Bắc Giang được thiết kế nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư. Các ưu đãi về thuế, đất đai và thủ tục hành chính đã được áp dụng để khuyến khích đầu tư trực tiếp nước ngoài.

II. Cơ Hội Đầu Tư Tại Bắc Giang Tiềm Năng Và Lợi Thế

Bắc Giang sở hữu nhiều cơ hội đầu tư hấp dẫn nhờ vào vị trí địa lý chiến lược và nguồn nhân lực dồi dào. Các khu công nghiệp lớn như KCN Vân Trung, KCN Đình Trám đang thu hút sự quan tâm của nhiều nhà đầu tư trong và ngoài nước. Điều này không chỉ giúp phát triển kinh tế địa phương mà còn tạo ra nhiều việc làm cho người dân.

2.1. Tiềm Năng Kinh Tế Của Bắc Giang

Bắc Giang có nhiều lợi thế về tài nguyên thiên nhiên và nguồn lao động trẻ. Điều này tạo ra cơ hội lớn cho các nhà đầu tư trong lĩnh vực sản xuất và dịch vụ.

2.2. Lợi Thế Về Vị Trí Địa Lý

Với vị trí gần Hà Nội và các tuyến giao thông quan trọng, Bắc Giang trở thành điểm đến lý tưởng cho các nhà đầu tư muốn mở rộng thị trường.

III. Thách Thức Đối Với Đầu Tư Trực Tiếp Nước Ngoài Tại Bắc Giang

Mặc dù có nhiều cơ hội, nhưng Bắc Giang cũng phải đối mặt với không ít thách thức trong việc thu hút FDI. Các vấn đề như hạ tầng chưa hoàn thiện, thủ tục hành chính phức tạp và cạnh tranh từ các tỉnh khác đang gây khó khăn cho nhà đầu tư.

3.1. Hạ Tầng Cơ Sở Chưa Đáp Ứng Nhu Cầu

Hạ tầng giao thông và dịch vụ công cộng tại Bắc Giang vẫn còn nhiều hạn chế, ảnh hưởng đến quyết định đầu tư của các doanh nghiệp.

3.2. Thủ Tục Hành Chính Phức Tạp

Thủ tục đầu tư tại Bắc Giang vẫn còn nhiều bước phức tạp, gây khó khăn cho các nhà đầu tư trong việc triển khai dự án.

IV. Giải Pháp Đẩy Mạnh Đầu Tư Trực Tiếp Nước Ngoài Tại Bắc Giang

Để thu hút nhiều hơn nữa vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, Bắc Giang cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Việc cải thiện hạ tầng, đơn giản hóa thủ tục hành chính và tăng cường quảng bá hình ảnh tỉnh là những yếu tố quan trọng.

4.1. Cải Thiện Hạ Tầng Giao Thông

Đầu tư vào hạ tầng giao thông sẽ giúp Bắc Giang kết nối tốt hơn với các tỉnh lân cận và tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư.

4.2. Đơn Giản Hóa Thủ Tục Đầu Tư

Cần có những cải cách trong thủ tục hành chính để giảm bớt thời gian và chi phí cho các nhà đầu tư.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Đầu Tư Trực Tiếp Nước Ngoài Tại Bắc Giang

Các dự án FDI đã mang lại nhiều lợi ích cho Bắc Giang, từ việc tạo ra việc làm đến việc nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ. Những thành công này cần được ghi nhận và phát huy hơn nữa trong tương lai.

5.1. Tác Động Tích Cực Đến Kinh Tế Địa Phương

FDI đã góp phần quan trọng vào việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế của Bắc Giang, tạo ra nhiều việc làm và tăng thu nhập cho người dân.

5.2. Nâng Cao Chất Lượng Lao Động

Các doanh nghiệp FDI thường mang theo công nghệ và kỹ thuật mới, giúp nâng cao trình độ lao động tại địa phương.

VI. Kết Luận Tương Lai Của Đầu Tư Trực Tiếp Nước Ngoài Tại Bắc Giang

Tương lai của đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Bắc Giang phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm chính sách hỗ trợ từ chính quyền và sự phát triển của hạ tầng. Nếu được quản lý tốt, FDI sẽ tiếp tục là động lực quan trọng cho sự phát triển kinh tế của tỉnh.

6.1. Dự Báo Tăng Trưởng Kinh Tế

Dự báo rằng Bắc Giang sẽ tiếp tục thu hút nhiều FDI trong những năm tới, nhờ vào các chính sách hỗ trợ và tiềm năng phát triển.

6.2. Vai Trò Của FDI Trong Tương Lai

FDI sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy công nghiệp hóa và hiện đại hóa tỉnh Bắc Giang, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tính đến hết năm 2011, cả nước đã thu hút được 14.186 dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài với tổng vốn đăng ký đạt 229.015,6 triệu USD và tổng vốn thực hiện đạt 88.944,6 triệu USD. Dù dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam từng đạt đỉnh cao kỷ lục vào năm 2008 với 71,7 tỷ USD vốn đăng ký, nhưng giai đoạn sau đó đã xuất hiện xu hướng sụt giảm rõ rệt, rơi xuống còn 14,7 tỷ USD vào năm 2011. Trong bối cảnh đó, tỉnh Bắc Giang, một địa phương tái lập từ năm 1997 thuộc vùng trung du và miền núi phía Bắc, bước vào thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa với nhu cầu vốn đầu tư phát triển hạ tầng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế vô cùng cấp thiết. Mặc dù sở hữu nhiều lợi thế địa kinh tế, quy mô và tốc độ thu hút vốn đầu tư nước ngoài tại địa phương trong giai đoạn 1997 - 2010 vẫn còn khiêm tốn, chưa tương xứng với tiềm năng thực tế.

Luận văn thạc sĩ kinh tế chính trị của tác giả Dương Văn Truyền, dưới sự hướng dẫn khoa học của Tiến sĩ Khu Thị Tuyết Mai tại Đại học Quốc gia Hà Nội, tập trung phân tích thực trạng thu hút và sử dụng nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài trên địa bàn tỉnh Bắc Giang từ năm 1997 đến năm 2010. Nghiên cứu xác định rõ những thành tựu đạt được, nhận diện các hạn chế cố hữu, đồng thời đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm khơi thông dòng vốn ngoại đến năm 2020.

Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ không gian kinh tế tỉnh Bắc Giang với diện tích tự nhiên 3.827,38 km2 và quy mô dân số 1,5695 triệu người. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc, cung cấp luận cứ xác đáng để địa phương nâng mức GDP bình quân đầu người từ 650 USD năm 2010 lên các ngưỡng tăng trưởng cao hơn, phấn đấu gia tăng tỷ lệ lao động qua đào tạo từ mức 33% lên 60% vào năm 2020, tạo tiền đề vững chắc để xây dựng Bắc Giang cơ bản trở thành tỉnh công nghiệp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý luận kinh tế học vĩ mô và vi mô về dịch chuyển tư bản quốc tế:

Về các lý thuyết kinh tế vĩ mô, tác giả vận dụng mô hình thương mại quốc tế Heckscher - Ohlin - Samuelson mở rộng bởi Richard S. Eckaus để giải thích sự di chuyển dòng vốn bắt nguồn từ chênh lệch hiệu quả sử dụng vốn giữa các quốc gia. Mô hình Macdougall - Kemp bổ sung luận điểm cho thấy sự chênh lệch về năng suất cận biên của vốn thúc đẩy dòng tư bản từ các nước phát triển (nơi thừa vốn, lợi nhuận biên thấp) sang các nước đang phát triển (nơi thiếu vốn, năng suất cận biên của vốn cao). Bên cạnh đó, lý thuyết phân tán rủi ro của Dominick Salvatore làm rõ động cơ đa dạng hóa danh mục đầu tư ra thị trường nước ngoài của các tập đoàn quốc tế nhằm hạn chế rủi ro phá sản trong thị trường nội địa.

Về các lý thuyết kinh tế vi mô, luận văn khai thác lý thuyết tổ chức công nghiệp của Stephen Hymer, Charles Kindleberger và Richard E. Caves nhằm chứng minh các tập đoàn xuyên quốc gia tiến hành đầu tư trực tiếp ra nước ngoài để khai thác tối đa lợi thế độc quyền về công nghệ, kỹ thuật và quản lý. Lý thuyết chu kỳ sống của sản phẩm của Raymond Vernon và lý thuyết chu kỳ bắt kịp của Kaname Akamatsu giải thích quy luật chuyển giao sản xuất từ nước phát triển sang các quốc gia đang phát triển khi sản phẩm bước vào giai đoạn bão hòa và tiêu chuẩn hóa. Đặc biệt, lý thuyết chiết trung của John Dunning được ứng dụng để phân tích tổng hợp ba nhóm lợi thế quyết định dòng vốn: lợi thế sở hữu tài sản vô hình, lợi thế địa điểm tiếp cận tài nguyên nhân công giá rẻ và lợi thế nội vi hóa quy trình sản xuất.

Hệ thống khái niệm học thuật cốt lõi được chuẩn hóa gồm: Đầu tư trực tiếp nước ngoài theo định nghĩa của Quỹ Tiền tệ Quốc tế và Luật Đầu tư Việt Nam, Doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài, Doanh nghiệp liên doanh, Hợp đồng hợp tác kinh doanh, cùng các phương thức đối tác công tư như Xây dựng - Kinh doanh - Chuyển giao, Xây dựng - Chuyển giao - Kinh doanh.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn quán triệt sâu sắc phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của Kinh tế chính trị Mác - Lênin, nhìn nhận quá trình thu hút đầu tư nước ngoài trong mối quan hệ biện chứng giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất, gắn liền với tiến trình đổi mới kinh tế đối ngoại của Việt Nam từ Đại hội Đảng lần thứ VI năm 1986.

Về nguồn dữ liệu và cỡ mẫu, nghiên cứu sử dụng hệ thống dữ liệu thứ cấp chuẩn tắc, có độ tin cậy cao được ban hành bởi Tổng cục Thống kê, Cục Đầu tư nước ngoài thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư, cùng các báo cáo kinh tế - xã hội của Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Bắc Giang. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm chuỗi số liệu vĩ mô cấp quốc gia trong 24 năm từ năm 1988 đến năm 2011 với 14.186 dự án, đồng thời áp dụng phương pháp chọn mẫu toàn bộ đối với 100% các dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài đã được cấp phép và triển khai thực tế trên địa bàn tỉnh Bắc Giang từ thời điểm tái lập tỉnh năm 1997 đến hết năm 2010.

Lý do lựa chọn phương pháp chọn mẫu toàn bộ kết hợp với thống kê mô tả, phân tích tổng hợp và so sánh liên tỉnh là nhằm khắc phục tình trạng thiếu hụt dữ liệu rời rạc, bảo đảm tính bao quát của bức tranh kinh tế địa phương. Việc so sánh đối chuẩn với tỉnh Vĩnh Phúc (thu hút 122 dự án với 2,35 tỷ USD vốn đầu tư) và tỉnh Đồng Nai (thu hút hơn 1.000 dự án với trên 18,29 tỷ USD) cho phép tác giả rút ra các bài học thực tiễn xác đáng, phù hợp với đặc thù tự nhiên và xã hội của Bắc Giang trong giai đoạn phân tích 1997 - 2010.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát thực chứng phản ánh bức tranh đa chiều về hoạt động thu hút và sử dụng nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Bắc Giang:

Thứ nhất, tốc độ gia tăng số lượng dự án và quy mô vốn đăng ký còn ở mức khiêm tốn so với tiềm năng to lớn của lực lượng lao động địa phương đạt 1.021 nghìn người trong độ tuổi lao động, chiếm tới 70,7% tổng dân số. Tỷ trọng vốn đầu tư ngoại trên tổng vốn đầu tư toàn xã hội tại tỉnh còn thấp, chưa tạo ra sự đột phá mạnh mẽ như các trung tâm công nghiệp lớn của cả nước.

Thứ hai, cơ cấu theo hình thức đầu tư có sự thiên lệch rõ rệt khi các dự án doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài chiếm tỷ trọng áp đảo, phản ánh xu thế chung của cả nước (nơi hình thức 100% vốn ngoại chiếm 64,52% tổng vốn đăng ký với 127 tỷ USD, trong khi hình thức liên doanh chỉ chiếm 27,29% với 54 tỷ USD và hình thức BOT, BTO, BT chiếm 2,96% với 5,8 tỷ USD). Các đối tác địa phương tại Bắc Giang gặp khó khăn về năng lực vốn và công nghệ để tham gia liên doanh bình đẳng.

Thứ ba, cơ cấu đối tác đầu tư chủ yếu tập trung vào các quốc gia và vùng lãnh thổ Đông Á như Đài Loan, Hàn Quốc và Trung Quốc. Điều này hoàn toàn tương thích với cơ cấu đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam, nơi Đài Loan dẫn đầu với 2.171 dự án trị giá 22.981,2 triệu USD, Hàn Quốc đứng thứ hai với 2.699 dự án trị giá 22.389,1 triệu USD, và Nhật Bản đứng thứ tư với 1.425 dự án trị giá 20.959,9 triệu USD.

Thứ tư, nguồn vốn đầu tư nước ngoài đã tạo xung lực tích cực thúc đẩy chuyển dịch chất lượng lao động của tỉnh: tỷ lệ người lao động chưa qua đào tạo giảm đều đặn từ 85% năm 2000 xuống còn 76% năm 2005 và đạt 67% năm 2010; tỷ lệ học sinh tốt nghiệp thi đỗ các trường cao đẳng, đại học đạt mức cao từ 35% đến 45% mỗi năm với khoảng 1,2 vạn học sinh năm 2010.

Thảo luận kết quả

Khi phân tích sâu nguyên nhân của thực trạng trên, luận văn chỉ ra rằng Bắc Giang sở hữu vị trí địa lý đắc địa trên hành lang kinh tế Lạng Sơn - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, cách Thủ đô Hà Nội 50 km, cách sân bay quốc tế Nội Bài 50 km và cách cảng Hải Phòng 130 km. Tuy nhiên, tốc độ thu hút dòng vốn chưa đạt kỳ vọng do hệ thống hạ tầng các khu công nghiệp chưa đồng bộ và công tác giải phóng mặt bằng còn nhiều vướng mắc.

So sánh với các địa phương điển hình cho thấy khoảng cách phát triển rất rõ nét. Tỉnh Vĩnh Phúc đã tạo bước nhảy vọt khi tỷ trọng công nghiệp - xây dựng tăng từ 18,85% năm 1997 lên 54,8% năm 2011, đóng góp ngân sách từ các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đạt tới 13.900 tỷ đồng năm 2011, chiếm 85% tổng thu ngân sách tỉnh. Trong khi đó, tại Đồng Nai, khu vực kinh tế này đã chiếm 41% cơ cấu kinh tế, 60% giá trị sản lượng công nghiệp, 90% kim ngạch xuất khẩu và tạo việc làm cho khoảng 350.000 lao động. Điểm mấu chốt tạo nên sự khác biệt này nằm ở cơ chế "một dấu, một cửa" và cam kết "chính quyền đồng hành cùng doanh nghiệp" nhằm rút ngắn thời gian cấp phép đầu tư xuống còn 3 - 5 ngày.

Về phương diện trực quan hóa dữ liệu học thuật, các chuỗi số liệu thực trạng trong luận văn có thể được trình bày sinh động thông qua biểu đồ cột kép thể hiện tương quan giữa vốn đăng ký và vốn thực hiện qua từng năm (1997 - 2010), kết hợp biểu đồ hình quạt phân bố tỷ trọng cơ cấu ngành nghề và bảng ma trận đối chuẩn các chỉ số cải cách hành chính liên tỉnh. Cách tiếp cận này giúp các cơ quan quản lý dễ dàng nhận diện điểm nghẽn và tối ưu hóa quy trình xúc tiến đầu tư.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm tạo bước chuyển biến căn bản trong công tác thu hút và sử dụng nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược:

Thứ nhất, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và vận hành cơ chế một cửa liên thông hiện đại. Ủy ban nhân dân tỉnh cùng Ban Quản lý các Khu công nghiệp tỉnh Bắc Giang cần triển khai cắt giảm thời gian thẩm định, cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư từ mức quy định của trung ương xuống còn 3 - 5 ngày làm việc đối với các dự án trong khu công nghiệp; thực hiện định kỳ hàng quý hội nghị đối thoại tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp trong giai đoạn 2012 - 2015.

Thứ hai, tập trung nguồn lực hoàn thiện hệ thống kết cấu hạ tầng kỹ thuật và logistics đồng bộ. Sở Giao thông Vận tải chủ trì phối hợp đẩy nhanh tiến độ nâng cấp tuyến cao tốc Hà Nội - Bắc Giang - Lạng Sơn trên nền Quốc lộ 1A (chiều dài toàn tuyến quốc lộ qua tỉnh là 278 km), đồng thời phối hợp các nhà đầu tư hạ tầng triển khai xây dựng cảng container Đồng Sơn cách thành phố Bắc Giang 6 km và cụm cảng cạn nội địa ICD, hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ lấp đầy diện tích đất công nghiệp cho thuê đạt trên 60% vào năm 2020.

Thứ ba, đổi mới phương thức xúc tiến đầu tư theo hướng chủ động và có chọn lọc công nghệ cao. Sở Kế hoạch và Đầu tư cùng Trung tâm Xúc tiến Đầu tư tỉnh Bắc Giang cần xây dựng danh mục dự án trọng điểm kêu gọi các tập đoàn đa quốc gia đến từ Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore và các nước Tây Âu; ưu tiên các ngành công nghiệp phụ trợ điện tử, cơ khí chính xác, chế biến nông sản công nghệ cao, phấn đấu nâng tỷ trọng đóng góp của khu vực đầu tư nước ngoài vào thu ngân sách địa phương lên mức 40 - 50% vào năm 2020.

Thứ tư, nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực gắn liền với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp. Sở Lao động - Thương binh và Xã hội chủ trì liên kết mạng lưới 4 trường cao đẳng, 7 trường trung cấp và 82 cơ sở đào tạo nghề trên địa bàn với các doanh nghiệp nước ngoài; triển khai các chương trình đào tạo kỹ thuật chuyên sâu và ngoại ngữ, phấn đấu hoàn thành mục tiêu nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo của toàn tỉnh đạt 60% vào năm 2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị thực tiễn và học thuật cho 4 nhóm đối tượng chính:

Nhóm thứ nhất là các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước tại tỉnh Bắc Giang (Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Công Thương, Ban Quản lý các Khu công nghiệp). Luận văn cung cấp khung phân tích thực trạng và bộ giải pháp hành động cụ thể để hoàn thiện quy hoạch phân khu công nghiệp, nâng cao chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh đến năm 2020.

Nhóm thứ hai là các nhà đầu tư trong nước, đối tác quốc tế và các doanh nghiệp đầu tư kinh doanh hạ tầng khu công nghiệp. Tài liệu phác thảo chi tiết bức tranh địa lý, tiềm năng chuyển đổi từ 127,2 ngàn ha đất nông nghiệp, hệ sinh thái giao thông 347 km đường sông và mạng lưới phân bố lao động dồi dào, giúp doanh nghiệp xây dựng phương án khả thi khi thâm nhập thị trường Bắc Giang.

Nhóm thứ ba là giảng viên, nghiên cứu sinh, học viên cao học và sinh viên các chuyên ngành Kinh tế chính trị, Kinh tế quốc tế, Quản lý kinh tế và Kinh tế phát triển. Công trình là tài liệu tham khảo chuẩn mực trong việc vận dụng các lý thuyết kinh tế vĩ mô, vi mô và lý thuyết chiết trung của John Dunning vào giải quyết bài toán phát triển kinh tế vùng.

Nhóm thứ tư là ban quản lý các khu công nghiệp và trung tâm xúc tiến đầu tư tại các tỉnh thuộc vùng Trung du và Miền núi phía Bắc. Nghiên cứu mang lại những gợi mở có giá trị thông qua mô hình so sánh đối chuẩn kinh nghiệm phát triển từ tỉnh Vĩnh Phúc và tỉnh Đồng Nai, giúp các địa phương lân cận xây dựng chiến lược thu hút tư bản ngoại phù hợp với đặc thù riêng.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao nghiên cứu lại lựa chọn kinh nghiệm thu hút vốn của tỉnh Vĩnh Phúc và tỉnh Đồng Nai để so sánh với Bắc Giang?

Vĩnh Phúc và Đồng Nai là hai mô hình tiêu biểu về thu hút đầu tư nước ngoài tại hai miền Nam - Bắc. Vĩnh Phúc đạt giá trị thu ngân sách 13.900 tỷ đồng năm 2011 (chiếm 85% tổng thu tỉnh) nhờ đi đầu trong cơ chế "một dấu, một cửa", còn Đồng Nai thu hút hơn 1.000 dự án với 18,29 tỷ USD vốn đăng ký. Những kinh nghiệm này là bài học thực chứng trực tiếp để Bắc Giang học tập và vận dụng.

Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên mang lại những lợi thế cạnh tranh gì cho Bắc Giang trong việc đón dòng vốn đầu tư nước ngoài?

Bắc Giang nằm trên hành lang kinh tế chiến lược Lạng Sơn - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, cách Hà Nội và sân bay Nội Bài 50 km, cách cảng biển nước sâu Cái Lân 130 km. Địa hình trung du có nền địa chất ổn định, diện tích tự nhiên 3.827,38 km2 và hệ thống 3 con sông lớn dài 347 km là điều kiện lý tưởng để quy hoạch xây dựng các khu công nghiệp tập trung quy mô lớn.

Cơ cấu hình thức đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Bắc Giang trong giai đoạn nghiên cứu có đặc điểm gì nổi bật?

Hình thức doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài chiếm tỷ trọng áp đảo, phản ánh xu hướng chung của cả nước (nơi hình thức này chiếm 64,52% tổng vốn đăng ký toàn quốc với 127 tỷ USD). Hình thức liên doanh chỉ chiếm 27,29% và hợp đồng BOT, BTO chiếm 2,96% do tiềm lực tài chính, công nghệ và kinh nghiệm quản lý của các doanh nghiệp nội tỉnh thời kỳ này còn nhiều hạn chế.

Thực trạng chất lượng nguồn nhân lực tại địa phương đặt ra những thách thức gì cho các dự án đầu tư nước ngoài?

Dù tỉnh sở hữu 1.021 nghìn người trong độ tuổi lao động (chiếm 70,7% dân số) và tỷ lệ đỗ cao đẳng, đại học đạt 35 - 45% mỗi năm, nhưng tỷ lệ lao động chưa qua đào tạo năm 2010 vẫn ở mức cao 67%. Thực tế này khiến giai đoạn đầu tỉnh chủ yếu thu hút các ngành gia công thâm dụng lao động, đòi hỏi phải nhanh chóng nâng cấp mạng lưới trường nghề.

Những giải pháp trọng tâm nào cần được ưu tiên triển khai để Bắc Giang bứt phá thu hút vốn ngoại đến năm 2020?

Bắc Giang cần tập trung rút ngắn thời gian cấp phép đầu tư xuống 3 - 5 ngày, đẩy nhanh tiến độ xây dựng cụm cảng container Đồng Sơn và cảng cạn ICD, đồng thời nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 60% vào năm 2020. Địa phương cần chủ động chuyển đổi từ thu hút đại trà sang tiếp nhận có chọn lọc các dự án công nghệ cao, thân thiện với môi trường.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện các luận cứ lý thuyết kinh tế chính trị về phân bổ dòng vốn quốc tế kết hợp phân tích kinh nghiệm thu hút đầu tư nước ngoài thực tiễn từ tỉnh Vĩnh Phúc và tỉnh Đồng Nai.
• Đánh giá sâu sắc thực trạng thu hút và sử dụng nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Bắc Giang từ năm 1997 đến năm 2010 dựa trên lợi thế địa kinh tế và quy mô 1,021 triệu lao động.
• Làm rõ các nút thắt về cơ sở hạ tầng khu công nghiệp, tỷ lệ 67% lao động chưa qua đào tạo và xu hướng suy giảm của dòng vốn sau năm 2008.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đột phá về cải cách hành chính, phát triển hạ tầng logistics cảng cạn ICD, xúc tiến đầu tư chọn lọc và liên kết đào tạo nghề.
• Xác lập mục tiêu đưa khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài trở thành động lực then chốt, nâng cao mức GDP bình quân đầu người vượt mốc 650 USD năm 2010 và đưa Bắc Giang trở thành tỉnh công nghiệp vào năm 2020.

Đóng góp khoa học cốt lõi của luận văn là công trình chuyên khảo đầu tiên phân tích chuyên sâu về đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Bắc Giang dưới lăng kính Kinh tế chính trị học, cung cấp hệ thống số liệu tin cậy và cơ sở thực tiễn xác đáng cho công tác quản lý địa phương. Trong tiến trình phát triển đến năm 2020, tỉnh Bắc Giang cần quyết liệt triển khai đồng bộ các khuyến nghị nêu trên; các nhà khoa học, nhà quản lý và cộng đồng doanh nghiệp được khuyến khích tiếp tục khai thác công trình nghiên cứu này để xây dựng những chiến lược phát triển kinh tế bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ FDI VÀ TỔNG QUAN VỀ FDI TẠI VIỆT NAM 1. Một số vấn đề lý luận chung về FDI 1.1 Khái niệm, các hình thức, vai trò của FDI với các nước đang phát triển *Khái niệm về FDI Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) là một trong những hình thức đầu tư quốc tế, với đặc trưng của hình thức đầu tư này là sự di chuyển vốn giữa các quốc gia trên thế giới. Mặc dù có nhiều khác biệt trong quan niệm về FDI nhưng nhìn chung thì FDI được xem xét như một hoạt động kinh doanh mà ở đó có yếu tố di chuyển vốn quốc tế và kèm theo đó là sự chuyển giao công nghệ, kỹ năng quản lý và các ảnh hưởng kinh tế xã hội khác đối với nước nhận đầu tư. Điều này có nghĩa là đầu tư trực tiếp nước ngoài là dạng quan hệ kinh tế có yếu tố nước ngoài, yếu tố nước ngoài ở đây không chỉ là sự khác biệt về quốc tịch hay lãnh thổ sống mà còn xác định tư bản di chuyển trong đầu tư trực tiếp nước ngoài bắt buộc phải vượt ra ngoài biên giới một quốc gia.

Khái niệm đầu tư trực tiếp nước ngoài có nhiều cách diễn giải khác nhau, tùy theo góc độ tiếp cận của các nhà kinh tế. Tuy nhiên, cách định nghĩa được sử dụng rộng rãi hơn cả là do quỹ tiền tệ quốc tế (IMF) đưa ra. Theo IMF: FDI là số vốn đầu tư được thực hiện để thu được lợi ích lâu dài, trong một doanh nghiệp hoạt động ở một nền kinh tế khác với nền kinh tế của nhà đầu tư. Ngoài mục đích lợi nhuận, nhà đầu tư mong muốn tìm được chỗ đứng trong việc quản lý doanh nghiệp và mở rộng thị trường.

Khái niệm này nhấn mạnh vào hai yếu tố là tính lâu dài của hoạt động đầu tư và động cơ đầu tư là 12 dành quyền kiểm soát trực tiếp hoạt động quản lý doanh nghiệp. Theo luật đầu tư nước ngoài tại Việt Nam ngày 12-11-1996: FDI là việc nhà đầu tư nước ngoài đưa vào Việt Nam vốn bằng tiền hoặc bất kỳ tài sản nào để tiến hành các hoạt động đầu tư theo quy định của luật này. Khái niệm này nhấn mạnh chủ đầu tư là người nước ngoài, nhằm xác định tư bản được chuyển dịch trong FDI nhất thiết phải vượt ra khỏi phạm vi của một quốc gia. Có thể phân biệt FDI với các dạng đầu tư nước ngoài khác trên các khía cạnh: - Đây là loại hình đầu tư chủ yếu có thời hạn dài, vốn của nhà đầu tư từ quốc gia này đưa sang quốc gia khác nhằm mục tiêu lợi nhuận.

- Nguồn vốn FDI có thể của chính phủ, cá nhân hoặc hỗn hợp - Nghĩa là chủ đầu tư phải có yếu tố nước ngoài, sự khác nhau về quốc tịch, lãnh thổ. - Chủ sở hữu vốn trực tiếp tham gia quản lý, điều hành quá trình sử dụng vốn và chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động vốn của mình, tùy theo mức độ góp vốn. Các chủ đầu tư nước ngoài phải đóng góp một số vốn tối thiểu vào vốn pháp định của dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài tùy theo luật đầu tư của mỗi nước. Trong điều kiện nền kinh tế hiện đại, FDI là nguồn vốn có nhiều ưu điểm hơn so với các nguồn vốn đầu tư nước ngoài khác.

Nhất là đối với các nước đang phát triển, khi khả năng tổ chức sản xuất đạt hiệu quả còn thấp thì ưu điểm đó càng rõ rệt. FDI không chỉ đưa vốn bằng tiền vào nước tiếp nhận mà còn có thể kèm theo việc chuyển giao công nghệ, kỹ thuật, bí quyết, kinh nghiệm quản lý, năng lực marketing… Chủ đầu tư khi đưa vốn vào cũng tiến hành tổ chức sản xuất kinh doanh và sản phẩm làm ra được tiêu thụ trên thị trường nước chủ nhà hoặc thị trường các nước lân cận. Do vậy, FDI sẽ góp phần chuyển giao kỹ thuật, nâng cao chất lượng sản phẩm, thúc đẩy phát triển các ngành 13 nghề mới, tăng kim ngạch xuất khẩu, tăng sức cạnh tranh trên thị trường, tạo ra hiệu ứng tích cực cho nền kinh tế và khoa học công nghệ. Do trực tiếp tham gia quản lý, điều hành, tổ chức sản xuất và chịu trách nhiệm về đồng vốn cũng như kết quả sản xuất kinh doanh, nên trước khi đầu tư, nhà đầu tư phải tính toán kỹ các điều kiện cần thiết cho việc thực hiện dự án.

Đây là ưu thế hơn hẳn của loại vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài so với các loại vốn khác. *Các hình thức FDI FDI tuy được thực hiện dưới nhiều hình thức khác nhau, song không phải quốc gia nào cũng áp dụng đầy đủ mọi loại hình. Trong thực tiễn hoạt động FDI có nhiều cách thức tổ chức cụ thể khác nhau, tùy theo tính chất pháp lý và vai trò của mỗi bên trong quá trình hợp tác đầu tư. Xét trên bình diện toàn cầu có các hình thức đầu tư đầu tư trực tiếp chủ yếu sau: - Hợp đồng hợp tác kinh doanh (Contractual Business Co-operation) Đây là hình thức liên kết kinh doanh giữa đối tác trong nước với các nhà đầu tư nước ngoài, trên cơ sở quy định trách nhiệm và phân chia kết quả kinh doanh cho mỗi bên bằng các văn bản ký kết, trong đó các bên vẫn giữ nguyên tư cách pháp nhân riêng, mà không tạo nên một pháp nhân mới.

Hợp đồng hợp tác kinh doanh có một số đặc điểm như: + Là một hình thức đầu tư trực tiếp, chịu sự điều chỉnh của Luật đầu tư, do vậy nó khác với các hợp đồng thương mại, hợp đồng kinh tế về trao đổi mua bán thông thường (Các hợp đồng này không bị Luật đầu tư điều chỉnh) + Không hình thành một pháp nhân mới. + Các bên hợp doanh vẫn giữ nguyên sở hữu riêng đối với tài sản góp vào hợp doanh. Nội dung hoạt động kinh doanh, các quyền và nghĩa vụ của mỗi bên, cách thức xác định và phân chia kết quả, thời hạn hợp đồng, cách giải quyết 14 tranh chấp… được xác định cụ thể trong hợp đồng. Hình thức đầu tư trực tiếp của nước ngoài này phải được xét duyệt và cấp giấy phép kinh doanh của Bộ kế hoạch và đầu tư.

- Doanh nghiệp liên doanh( Joint Venture Enterprise) Đây là một tổ chức kinh doanh quốc tế của các bên tham gia có quốc tịch khác nhau, trên cơ sở cùng sở hữu về vốn góp, cùng quản lý, cùng phân phối lợi nhuận, cùng chia sẻ rủi ro để tiến hành các hoạt động sản xuất kinh doanh, hoạt động dịch vụ, hoặc các hoạt động nghiên cứu bao gồm: Nghiên cứu cơ bản và nghiên cứu triển khai theo các điều khoản cam kết trong hợp đồng liên doanh ký kết giữa các bên tham gia, phù hợp với các quy định của pháp luật của nước sở tại. - Doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài (100% Foreign Capital Enterprise) Đây là doanh nghiệp do các nhà đầu tư nước ngoài đầu tư 100% vốn, do đó hoàn toàn thuộc quyền sở hữu của các nhà đầu tư nước ngoài, chịu sự điều hành, quản lý của nước ngoài, nhưng vẫn là pháp nhân nước sở tại, chịu sự kiểm soát của nước sở tại. - Hình thức BOT (Build - Operate - Tranfer: Xây dựng - Kinh doanh - Chuyển giao) Đây là doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài được thành lập trên cơ sở văn bản ký kết giữa một bên là nhà đầu tư nước ngoài và một bên là chính phủ nước sở tại để thành một pháp nhân mới ở nước sở tại, nhằm thực hiện trách nhiệm của từng bên theo văn bản đã ký. Hình thức BOT thường chủ yếu áp dụng cho các dự án đầu tư vào cơ sở hạ tầng và kinh doanh trong thời hạn nhất định để thu hồi vốn đầu tư và có lợi nhuận hợp lý.

Khi hết thời hạn kinh doanh, công trình sẽ được chuyển giao không bồi hoàn cho nước sở tại. - Hình thức BTO (Build - Transfer - Operate: Xây dựng - Chuyển giao - Kinh doanh) 15 Hình thức này giống BOT, nhưng khác ở điểm, trong hình thức BOT công trình sau khi xây dựng được khai thác sử dụng một thời gian mới chuyển giao cho nước sở tại, còn hình thức BTO thì sau khi xây dựng xong, công trình cơ sở hạ tầng được chuyển giao ngay cho nước sở tại, chính phủ cho phép nhà đầu tư nước ngoài thực hiện một dự án khác để thu hồi vốn đầu tư và có lợi nhuận hợp lý. Ngoài những hình thức trên, FDI còn được thực hiện dưới các hình thức khác như: Công ty cổ phần trong nước có vốn đầu tư nước ngoài, cổ phần hóa các doanh nghiệp có vốn ĐTNN, doanh nghiệp FDI đa mục tiêu, doanh nghiệp hợp doanh… Trong các loại hình đầu tư trực tiếp trên đây, hợp đồng hợp tác kinh doanh là hình thức đa dạng và được áp dụng trong lĩnh vực thăm dò, khai thác dầu khí, bưu chính viễn thông, công nghiệp gia công và dịch vụ. Doanh nghiệp liên doanh là loại hình đầu tư được nước chủ nhà ưa chuộng, vì có điều kiện để học tập kinh nghiệm quản lý tiên tiến của nước ngoài, đào tạo lao động, tiếp cận dần chỗ đứng trên thị trường quốc tế.

Tuy nhiên, hình thức này đòi hỏi nước chủ nhà phải có khả năng góp vốn, có đủ trình độ tham gia quản lý doanh nghiệp với người nước ngoài thì nước chủ nhà mới đạt hiệu quả như mong muốn. Xu hướng chung của tất cả các nước là tăng dần góp vốn của bên nước sở tại trong doanh nghiệp liên doanh, từ đó tăng cường ảnh hưởng của mình trong doanh nghiệp tiến tới kiểm soát và quản lý hoàn toàn các hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp liên doanh. Tuy nhiên, hình thức này ngày càng không được chủ đầu tư nước ngoài ưa thích vì những phiền phức do nguyên tắc nhất trí trong quản lý, đối tác đầu tư ngang tầm…Doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài lúc đầu không được người nước ngoài lựa chọn do chưa nắm rõ tình hình và luật pháp nước sở tại, họ muốn chia sẻ rủi ro với nhà đầu tư của nước chủ nhà. Mặt khác, nước 16 chủ nhà cũng không thích hình thức này vì họ muốn chia sẻ lợi ích, học hỏi kinh nghiệm.

Xu hướng chung, hình thức doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài ngày càng được mở rộng vì các chủ đầu tư nước ngoài muốn tự mình quản lý và hưởng lợi nhuận do các thành quả đầu tư đem lại, còn nước sở tại buộc phải chấp nhận để cạnh tranh. Hình thức BOT, BTO, BT rất được ưa chuộng ở những nước có cơ sở hạ tầng kém phát triển, vì họ không có đủ vốn đầu tư cho lĩnh vực này.