CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐÀO TẠO NHÂN LỰC TRONG DOANH NGHIỆP 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Nhân lực Theo GS.TS Phạm Minh Hạc: “Nhân lực là một các nhân độc lập làm chủ quá trình lao động của mình (có sự hợp tác, có kỹ năng lao động theo tổ, đội); lấy lợi ích của người lao động làm nguyên tắc cơ bản của quá trình lao động (trong sự hài hòa với lợi ích của cộng đồng, xã hội); có các chính sách phát huy tiềm năng của người lao động, bảo đảm hiệu quả của công việc.14] Theo tác giả TS. Lê Thanh Hà trong Giáo trình Quản trị nhân lực của trường Đại học Lao động Xã hội “Nhân lực là nguồn lực trong mỗi con người bao gồm cả thể lực và trí lực.
Nó thể hiện ra bên ngoài bởi khả năng làm việc. Nó bao gồm cả sức khỏe, tâm lý, ý thức, mức độ cố gắng, sức sáng tạo, lòng đam mê.8] Qua các khái niệm, tác giả rút ra khái niệm về nhân lực: Nhân lực là bao gồm năng lực về thể chất và tinh thần của con người được sử dụng trong quá trình lao động và sản xuất. Đây được coi là nguồn lực quý giá nhất trong số các yếu tố sản xuất của doanh nghiệp. Nhân lực của doanh nghiệp bao gồm toàn bộ người lao động đang làm việc trong doanh nghiệp.
Đào tạo và Đào tạo nhân lực Theo Từ điển bách khoa Việt Nam: “Đào tạo là quá trình tác động đến một con người, làm cho người đó lĩnh hội và nắm vững tri thức, kỹ năng, kỹ xảo một cách có hệ thống nhằm chuẩn bị cho người đó thích nghi với cuộc sống và có khả năng nhận một sự phân công lao động nhất định, góp 10 phần của mình vào việc phát triển xã hội, duy trì và phát triển nền văn minh của loài người.25] Theo tác giả Trần Xuân Cầu và Mai Quốc Chánh trong Giáo trình Kinh tế nguồn nhân lực: “Đào tạo (hay còn được gọi là đào tạo kỹ năng) được hiểu là các hoạt động học tập nhằm giúp cho người lao động có thể thực hiện có hiệu quả hơn chức năng, nhiệm vụ của mình. Đó chính là quá trình học tập làm cho người lao động nắm vững hơn về công việc của mình, là những hoạt động học tập để nâng 7 cao trình độ kỹ năng của người lao động để thực hiện nhiệm vụ lao động có hiệu quả hơn”.153] Tóm lại, đào tạo được hiểu như là quá trình học tập nhằm giúp người lao động thực hiện công việc hiện tại một cách hiệu quả hơn. Dựa trên điều này, khái niệm về đào tạo nhân lực được tác giả rút ra như sau: là quá trình truyền đạt kiến thức và kinh nghiệm xã hội của con người thông qua việc tổ chức, tác động, giảng dạy và rèn luyện, nhằm phát triển kiến thức chuyên môn và kỹ năng, từ đó tạo ra nhân lực có khả năng tham gia vào công việc và phân công lao động trong giai đoạn phát triển kinh tế - xã hội. Vai trò của đào tạo nhân lực 1.
Đối với doanh nghiệp Đào tạo được coi là một nhân tố cơ bản có vai trò hết sức quan trọng giúp doanh nghiệp (viết tắt DN) đạt được các mục tiêu chiến lược đã đề ra. Ngoài ra, nó còn giúp các công ty giải quyết các vấn đề về tổ chức, chuẩn bị cho đội ngũ lãnh đạo những chuyên môn và giúp các công ty thích ứng nhanh chóng với những thay đổi của xã hội. Trong quá trình đào tạo nhân lực, có các lợi ích sau: Thứ nhất, đào tạo nhân lực giúp tăng cường năng suất, chất lượng và hiệu quả của công việc cho tổ chức hoặc doanh nghiệp. Người lao động (viết tắt NLĐ) qua đào tạo sẽ thực hiện công việc thuần thục và hiệu quả cao hơn so với những NLĐ chưa qua đào tạo bài bản.
Chính vì vậy, các doanh nghiệp thường rất chú trọng đến công tác đào đạo, bồi dưỡng nâng cao kỹ năng chuyên môn nghiệp vụ để giúp NLĐ nâng cao tay nghề, từ đó giảm tải chi phí sản xuất đầu và chất lượng công việc vẫn được đảm bảo. Thứ hai, đào tạo nhân lực giúp tăng tính ổn định cho DN. Đào tạo nhân lực không chỉ giúp tổ chức và doanh nghiệp cải thiện năng suất, chất lượng và hiệu quả, mà còn thúc đẩy tính linh hoạt trong hoạt động và tạo điều kiện thuận lợi cho việc áp dụng khoa học, công nghệ và quản lý. Một nguồn nhân lực đầy đủ sẽ đảm bảo sự ổn định của doanh nghiệp ngay cả khi đối diện với việc thiếu những nhân sự chủ chốt, bởi vì có sẵn nguồn dự trữ được đào tạo sẵn sàng thay thế.
Đây là thế mạnh to lớn mà công tác đào tạo nhân lực đem lại cho doanh nghiệp. 8 Thứ ba, đào tạo nhân lực góp phần giảm bớt sự giám sát trong công việc. Lý do là bởi những nhân viên được đào tạo đầy đủ và được trang bị những kiến thức chuyên môn cần thiết có thể kiểm soát hoạt động của mình và độc lập hơn, giảm phụ thuộc vào nhà quản lý. Điều này giúp cho doanh nghiệp giảm được số lượng cán bộ giám sát, quản lý trong quá trình NLĐ làm việc và giúp nhà lãnh đạo củng cố lòng tin với lực lượng lao động.
Thứ tư, tạo ra được lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp. Nguồn nhân lực (viết tắt NNL) chính có chất lượng là yếu tố cốt lõi, chìa khóa giúp doanh nghiệp phát triển. Đào tạo nhân sự giúp doanh nghiệp xây dựng đội ngũ nhân viên giỏi, giữ chân những nhân viên này và thu hút những nhân viên giỏi về công ty. NLĐ với sự năng động, sáng tạo sẽ biết tiếp thu và vận dụng những tiến bộ khoa học kĩ thuật để tạo ra các sản phẩm có tính đột phá, khác biệt.
Việc người quản lý biết cách tận dụng và khai thác những điểm mạnh này sẽ đóng góp vào sự phát triển mạnh mẽ của công ty. Đối với người lao động Việc đào tạo nhân lực không chỉ mang lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp mà còn giúp nhân viên mở rộng kiến thức và kỹ năng, áp dụng chúng một cách hiệu quả trong bối cảnh thay đổi về công nghệ và kỹ thuật. Sự phát triển của tổ chức và xã hội được thúc đẩy bởi việc đào tạo nhân viên, giúp tránh được việc cần phải sa thải. Đồng thời, đào tạo còn đáp ứng nhu cầu phát triển cá nhân như: Thứ nhất, đào tạo nhân lực đáp ứng các mong muốn và nhu cầu học tập, cũng như sự phát triển cá nhân.
Bên cạnh những giá trị về mặt vật chất như lương hay các chế độ bảo hiểm xã hội thì NLĐ sẽ cảm thấy có động lực hơn trong quá trình làm việc bằng việc được thỏa mãn nhu cầu học hỏi và phát triển năng lực của bản thân ở nhiều lĩnh vực khác nhau thông qua công tác đào tạo. Thứ hai, công tác đào tạo nhân lực tạo sự gắn kết giữa NLĐ và doanh nghiệp. Trong quá trình đào tạo thì người lao động sẽ hiểu hơn về bản sắc, mục đích của tổ chức. Nhờ các hoạt động đào tạo, sự hài lòng của NLĐ đối với công việc ngày càng tăng cao, liên kết chặt chẽ hơn với doanh nghiệp.
9 Thứ ba, công tác đào tạo còn giúp NLĐ thích ứng được với công việc hiện tại cũng như trong tương lai, giúp cho họ tiếp thu những tri thức, kỹ năng mới phù hợp để có thể áp dụng vào trong quá trình làm việc một cách hiệu quả. Điều này tạo ra sự ổn định của người lao động trong suốt quá trình làm việc đem lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp. Thứ tư, hỗ trợ người lao động thay đổi cách suy nghĩ và quan điểm mới đối với công việc. Điều này giúp cho NLĐ không bị gò bó theo cách thức làm việc khuôn mẫu, cứng nhắc.
Có cơ hội tự do, sáng tạo theo cách thức riêng, năng suất lao động sẽ ngày một nâng cao và doanh nghiệp sẽ phát triển ngày một đa dạng hơn. Đối với xã hội Đào tạo nhân lực không chỉ đóng vai trò quan trọng đối với doanh nghiệp mà còn ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế - xã hội của một quốc gia. Giúp cho quốc gia đó có một đội ngũ NNL chất lượng cao, tăng năng suất lao động và nền kinh tế đất nước cũng phát triển vượt bậc. Bên cạnh đó, còn giúp giảm thiểu tình trạng thất nghiệp, hạn chế các tệ nạn xã hội,.
Việc nâng cao trình độ nhân lực trong tổ chức là yếu tố tích cực thúc đẩy sự phát triển toàn diện của quốc gia. Các nguyên tắc của đào tạo nhân lực 1. Đào tạo nhân lực cần tập trung vào việc đạt được các mục tiêu của doanh nghiệp Quá trình đào tạo nhân lực cần tập trung vào việc đạt được các mục tiêu của doanh nghiệp, bao gồm cả những mục tiêu ngắn hạn, trung hạn và dài hạn. Các mục tiêu ngắn hạn thường xoay quanh việc khắc phục những thiếu sót về kiến thức, kỹ năng và thái độ đối với công việc hiện tại.
Các mục tiêu trung gian thường tập trung vào thực tế là trong tương lai gần, doanh nghiệp sẽ cần đi theo hướng giúp nhân viên tiếp thu kiến thức và kỹ năng để góp phần đạt được các mục tiêu này. 10 Để có mục tiêu lâu dài, công ty phải lựa chọn nhân sự cốt lõi để đào tạo chuyên sâu dựa trên định hướng phát triển trong tương lai của công ty, đồng thời xây dựng kế hoạch đào tạo cho số lượng nhân viên còn lại. Công tác đào tạo phải có tính toàn diện Với doanh nghiệp, mọi nguồn lực đều có hạn. Trong quá trình đào tạo, việc sử dụng nguồn lực tài chính và các nguồn lực khác như giảng viên, cơ sở vật chất là rất quan trọng.
Mặc dù việc cung cấp kiến thức và kỹ năng cho nhân viên mang lại lợi ích, nhưng doanh nghiệp cần xác định rõ kiến thức và kỹ năng nào là cần thiết nhất ở mỗi giai đoạn cụ thể. Điều này phải dựa trên các mục tiêu ngắn hạn, trung hạn và dài hạn của doanh nghiệp. Để làm điều này, doanh nghiệp cần lập kế hoạch đào tạo dựa trên sự ưu tiên, sắp xếp nội dung đào tạo theo thứ tự quan trọng và chọn lựa nội dung đào tạo dựa trên các ưu tiên này, phù hợp với nguồn lực có sẵn, nhằm tối ưu hóa hiệu quả của quá trình đào tạo. Công tác đào tạo phù hợp với trình độ nhân viên Điều này đòi hỏi quá trình đào tạo phải được thực hiện một cách cẩn thận, với việc lựa chọn nội dung và phương pháp đào tạo phải đảm bảo rằng nhân viên có thể hấp thụ và phát triển các kiến thức và kỹ năng cần thiết.