CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CÔNG TÁC ĐÀO TẠO NHÂN LỰC CỦA DOANH NGHIỆP 1.Khái niệm đào tạo nhân lực trong doanh nghiệp 1.1 Khái niệm về nhân lực Nhân lực là nguồn lực con người. Được xem xét theo nhiều khía cạnh: Theo nghĩa hẹp thì nó bao gồm các nhóm dân cư trong độ tuổi lao động có khả năng lao động hay còn gọi là lực lượng lao động. Theo nghĩa rộng thì nhân lực được hiểu như nguồn lực con người gồm những người từ đủ 15 tuổi trở lên, nó là tổng hợp những cá nhân, những con người cụ thể tham gia vào quá trình lao động. Nhân lực bao gồm tất cả các tiềm năng của con người trong một tổ chức hay xã hội (kể cả những thành viên trong ban lãnh đạo doanh nghiệp) tức là tất cả các thành viên trong doanh nghiệp sử dụng kiến thức, khả năng, hành vi ứng xử và giá trị đạo đức để thành lập, duy trì và phát triển doanh nghiệp.
Theo giáo trình quản trị nhân lực của trường Đại học Thương Mại viết: Nhân lực là một nguồn lực quan trọng của mọi tổ chức. Trong doanh nghiệp, mỗi người lao động đều được giao đảm nhận những công việc nhất định và có chức danh nhất định. Vì vậy, những người này còn được coi là những nhân lực như: các nhà quản trị, nhân viên, những người lao động trực tiếp và gián tiếp. Nhân lực của doanh nghiệp được nghiên cứu trong mối quan hệ chặt chẽ với công việc nhất định mà họ được giao cũng như tập thể mà họ là thành viên.
Theo Giáo trình kinh tế nguồn nhân lực trường ĐH Kinh Tế: Nhân lực là sức lực con người, nằm trong mỗi con người và làm cho con người hoạt động. Sức lực đó ngày càng phát triển cùng với sự phát triển của cơ thể con người và đến một mức độ nào đó, con người đủ điều kiện tham gia vào quá trình lao động – con người có sức lao động.2 Khái niệm về đào tạo Đàotạo lànhữnghoạtđộnghọctậpnhằmnâng caotrìnhđộhọcvấn,trình Luan van 6 độchuyênmôn,trình độlànhnghềnhằm giúpngườilaođộngthựchiệncông việchiệntạicủahọtốthơn.Hoạtđộng đàotạosẽtrangbịnhững kiếnthức thôngquađàotạomới ápdụngđốivớinhững ngườichưacónghề,đàotạolại ápdụngđốivớinhữngngười đãcónghềnhưngvìlýdonàođónghềcủahọ khôngphùhợpnữavàđàotạonângcaotrìnhđộlànhnghề.Trìnhđộlành nghềcủanguồnnhânlựcthểhiệnmặtchấtlượngcủasứclaođộng,nócóliên quanchặtchẽvớilaođộngphứctạpvàbiểuhiệnởsựhiểubiếtvềlýthuyết về kỹthuật sảnxuấtvàkỹnănglaođộng,chophépngườilaođộnghoànthành đượcnhữngcôngviệcphứctạp.Hoạtđộng đàotạosẽhướngvàocánhâncụ thểvàcầntiếnhànhngay đểđápứngnhucầuhiệntại,thựctếcôngviệcđòi hỏi.3 Khái niệm về đào tạo nhân lực Đào tạo con người là quá trình nâng cao năng lực của con người về mặt thể lực, trí lực, tâm lực đồng thời phân bổ, sử dụng và phát huy có hiệu quả nhất năng lực của nguồn nhân lực để phát triển doanh nghiệp, đất nước. Đào tạo nhân lực là một hoạt động có tổ chức, được thực hiện trong một thời gian nhất định và nhằm đem đến sự thay đổi nhân cách và nâng cao năng lực của con người. Đào tạo nhân lực không chỉ đào tạo nội bộ được thực hiện bên trong một doanh nghiệp, mà còn bao gồm một loạt những hoạt động khác của phát triển và đào tạo nguồn nhân lực được thực hiện từ bên ngoài như: Đào tạo sau đại học, ngoại ngữ, tin học,nâng cao tay nghề, dạy nghề, bồi dưỡng và nâng cao các kỹ năng, bồi dưỡng và nâng cao nghiệp vụ, học tập và trao đổi kinh nghiệm, đào tạo chuyên sâu, chuyên đề, lý luận chính trị, đào tạo tại nước ngoài,… Đào tạo nhân lực là cần thiết cho sự thành công của tổ chức và sự phát triển chức năng của con người.
Việc đào tạo nguồn nhân lực không chỉ thực hiện bên trong một tổ chức, mà còn bao gồm một loạt những hoạt động khác được thực hiện từ bên ngoài như: Học việc, học nghề, hành nghề… Kết quả của quá trình đào tạo nhân lực sẽ nâng cao chất lượng, phát triển Luan van 7 nhân lực đó.4 Khái niệm về công tác đào tạo nhân lực Đào tạo nhân lực là loại hoạt động có tổ chức được điều khiển trong một thời gian xác định nhằm đem lại sự thay đổi trình độ, kỹ năng và thái độ của người lao động đối với công việc của họ. Công tác đào tạo nhân lực được phản ánh qua 2 hoạt động: Đào tạo, giáo dục. - Đào tạo là quá trình học tập làm cho người lao động có thể thực hiện được chức năng, nhiệm vụ có hiệu quả hơn trong công tác của họ. - Giáo dục là quá trình học tập để chuẩn bị con người cho tương lai; có thể cho người đó khi chuyển tới công việc mới trong một thời gian thích hợp.
Đào tạo đề cập đến việc dạy các kỹ năng thực hành, nghề nghiệp hay kiến thức liên quan đến một lĩnh vực cụ thể, để người học lĩnh hội và nắm vững những tri thức, kĩ năng, nghề nghiệp một cách có hệ thống để chuẩn bị cho người đó thích nghi với cuộc sống và khả năng đảm nhận được một công việc nhất định. Khái niệm đào tạo thường có nghĩa hẹp hơn khái niệm giáo dục, thường đào tạo đề cập đến giai đoạn sau, khi một người đã đạt đến một độ tuổi nhất định, có một trình độ nhất định. Có nhiều dạng đào tạo: Đào tạo cơ bản và đào tạo chuyên sâu, đào tạo chuyên môn và đào tạo nghề, đào tạo lại, đào tạo từ xa, tự đào tạo. Mục đích và vai trò của công tác đào tạo nhân lực doanh nghiệp 1.
Mục đích của công tác đào tạo nhân lực Mục đích chung đào tạo nhân lực là nhằm sử dụng tối đa nguồn nhân lực hiện có và nâng cao tính hiệu quả của doanh nghiệp thông qua việc giúp cho người lao động hiểu rõ về công việc, nắm bắt công việc một cách nhanh chóng và hiệu quả hơn. Đào tạo bồi dưỡng là một quá trình học tập nhằm mục đích nâng cao tay nghề và kỹ năng của nhân viên đối với công việc hiện hành hay trước mắt. Mục Luan van 8 đích của công tác đào tạo là nhằm chuẩn bị cho nhân viên theo kịp với sự thay đổi cơ cấu của tổ chức khi có sự thay đổi và phát triển trong tương lai. Mục đích của công tác đào tạo nhân lực là việc xác định kết quả cần đạt được của chương trình đào tạo.
Một mục đích đào tạo tốt là cần phải cụ thể, lượng hóa được, thực hiện được và quan sát được. Bao gồm: - Những kỹ năng cụ thể cần được đào tạo và trình độ kỹ năng có được sau đào tạo. - Số lượng và cơ cấu học viên. - Thời gian đào tạo.
Mục đích cuối cùng của công tác đào tạo nhân lực là đạt được hiệu quả cao nhất về tổ chức vì vậy phát triển và đào tạo nguồn nhân lực liên quan chặt chẽ đến quá trình phát triển của tổ chứcvề tổ chức những mục tiêu của phát triển tổ chức. Vai trò của công tác đào tạo nhân lực đối với sự phát triển của doanh nghiệp Công tác đào tạo nhân lực là điều kiện quyết định để doanh nghiệp nâng cao trình độ nhân lực đồng thời để doanh nghiệp có thể tồn tại và đi lên trong cạnh tranh. Nó có vai trò quan trọng đối với sự phát triển của doanh nghiệp ở chỗ: - Nâng cao chất lượng thực hiện công việc nhờ vào việc người lao động được đào tạo bài bản, phù hợp với công việc, đáp ứng được yêu cầu công việc, từ đó nâng cao năng suất lao động, hiệu quả thực hiện công việc. - Tạo điều kiện cho áp dụng tiến bộ kỹ thuật vào quản lý doanh nghiệp nhờ việc thường xuyên cập nhật kiến thức công nghệ mới, học hỏi tiếp thu từ các tổ chức khác hay từ nước ngoài.
Luan van 9 - Tạo được đội ngũ lao động có chất lượng từ đó giảm bớt việc luân chuyển, thuyên chuyển cán bộ nâng cao tính ổn định và năng động của tổ chức đồng thời tạo lợi thế cạnh tranh cho tổ chức. - Giảm bớt sự giám sát trong quản lý lao động do ý thức người lao động nâng cao, có khả năng tự giám sát. - Giúp bù đắp sự thiếu hụt về nhân lực trong doanh nghiệp mình - Giúp thu hút nguồn lực tiềm năng thông qua cách tạo cơ hội học tập, phát triển bản than của người lao động. Nội dung công tác đào tạo nhân lực của doanh nghiệp 1.
Xây dựng kế hoạch đào tạo nhân lực 1. Xác định nhu cầu của đào tạo nhân lực Nhu cầu đào tạo của tổ chức được xuất phát từ nhu cầu về lao động của tổ chức. Những tổ chức khác nhau sẽ có nhu cầu đào tạo khác nhau vì vậy cần căn cứ vào tình hình thực tế của tổ chức để xác định nhu cầu đào tạo. Tại sao cần đầu tư cho đào tạo và phát triển, phải tiến hành loại chương trình đào tạo và phát triển nào, ai cần được đào tạo là những vấn đề tổ chức cần quan tâm khi xem xét nhu cầu đào tạo.
Khi xác định nhu cầu đào tạo cần phải dựa vào một số tiêu chí sau: - Chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp. Chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp cho biết mục tiêu của doanh nghiệp trong từng giai đoạn phát triển, Những mục tiêu này đặt ra các yêu cầu khác nhau về trình độ, năng lực chuyên môn… Đối với tất cả thành viên trong doanh nghiệp để thích ứng với sự thay đổi của tổ chức, nhằm thực hiện tốt nhất mục tiêu đã đề ra. Mục tiêu của đào tạo là nhằm thực hiện mục tiêu của doanh nghiệp. Luan van 10 - Chiến lược nhân lực của doanh nghiệp.
Ở mỗi thời kỳ, doanh nghiệp thường quy hoạch nhân sự để thực hiện các chiến lược kinh doanh. Kế hoạch nhân sự cho biết sự thay đổi trong cơ cấu, số lượng lao động cần tuyển dụng mới, tỷ lệ thuyên chuyển công tác, số lao động về hưu, vắng mặt dài hạn, chuẩn bị đội ngũ kế cận…Kế hoạch nhân sự giúp nhà quản trị nhân sự nắm được tình hình lao động một cách chi tiết về số lượng, chất lượng lao động hiện tại, từ đó thể lượng hóa được nhu cầu về số lượng cũng như chất lượng lao động, cơ cấu ngành nghề và trình độ chuyên môn sẽ biến động trong tương lai để xác định nhu cầu đào tạo sát với yêu cầu thực tế. - Trình độ kỹ thuật, công nghệ của doanh nghiệp. Tiến bộ khoa học kỹ thuật, công nghệ đặt ra yêu cầu khách quan là phải nâng cao trình độ của người lao động để ứng dụng có hiệu quả những thành tựu mới của khoa học kỹ thuật, công nghệ trong hoạt động kinhh doanh của doanh nghiệp.
Vấn đề này chỉ có thể đạt được thông qua đào tạo nhân sự thường xuyên trong doanh nghiệp. - Tiêu chuẩn thực hiện công việc. Mỗi công việc đòi hỏi kỹ năng và các hành vi cần thiết để thực hiện tốt công việc, đòi hỏi các năng lực, phẩm chất cần có của người lao động trong quá trình thực hiện công việc.