HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM MAI NGỌC TUYỀN ĐÁNH GIÁ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN DẠNG GÃY CÁC XƯƠNG CHI SAU CỦA CHÓ VÀ PHƯƠNG PHÁP CAN THIỆP Ngành: Thú Y Mã ngành: 8640101 Người hướng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Bá Tiếp NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày 01 tháng 11 năm 2018 Tác giả luận văn Mai Ngọc Tuyền i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.
Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới TS Nguyễn Bá Tiếp đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Giải Phẫu, Khoa Thú Y - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể đội ngũ bác sỹ thú y tại Trung Tâm phẫu thuật thú y Funpet đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn.
Hà Nội, ngày 01 tháng 11 năm 2018 Tác giả luận văn Mai Ngọc Tuyền ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. v Danh mục bảng.
vi Danh mục hình. vii Trích yếu luận văn. viii Thesis abstract .1 Tính cấp thiết của đề tài. Giả thuyết khoa học.
Tổng quan tài liệu. Những con số về gãy xương chi sau của chó. Đặc điểm giải phẫu xương và khớp chi sau của chó. Ảnh hưởng của giống.
Ảnh hưởng của tuổi. Ảnh hưởng của tính biệt. Ảnh hưởng của dinh dưỡng. Ảnh hưởng của hoạt động.
Các nguyên nhân gây gãy xương chi sau của chó. Vai trò của yếu tố di truyền. Do bệnh còi xương. Gãy xương do chấn thương.
Các dạng gãy xương (Ma et al. Các phương pháp chẩn đoán gãy xương chi sau. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu. Đối tượng, địa điểm nghiên cứu.
Thời gian nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Thiết bị và dụng cụ. Các bước sơ cứu chó nghi bị gãy xương.
Chẩn đoán lâm sàng. Chẩn đoán bằng X quang. Các phương pháp can thiệp kết xương. Kết quả và thảo luận.
Ảnh hưởng của giống đến hình thái và vị trí gãy xương. Ảnh hưởng của tuổi tới vị trí và hình thái gãy xương chi sau. Ảnh hưởng của tính biệt tới vị trí và hình thái gãy xương. Ảnh hưởng của nguyên nhân gây gãy xương tới vị trí và hình thái gãy xương chi sau.
Các dạng tổn thương khớp chi sau của chó được điều trị tại trung tâm. Hiệu quả can thiệp và điều trị gãy xương chi sau. Kết quả can thiệp gãy xương chậu. Các kỹ thuật kết xương đùi.
Kỹ thuật kết xương cẳng chân. Kỹ thuật kết xương bàn – ngón. Kết quả điều trị. Kết luận và kiến nghị.
47 Tài liệu tham khảo. 48 iv DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt NST Nhiễm sắc thể v DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Các bước chụp phim X quang. Vị trí gãy xương ở các giống chó.
Ảnh hưởng của giống đến hình thái gãy xương. Ảnh hưởng của tuổi đến vị trí gãy xương (n = 122). Ảnh hưởng của tuổi đến hình thái gãy xương. Ảnh hưởng của tính biệt đến vị trí gãy xương (n = 122).
Ảnh hưởng của tính biệt đến hình thái gãy xương. Ảnh hưởng của nguyên nhân đến vị trí gãy xương (n = 122). Ảnh hưởng của nguyên nhân đến hình thái gãy xương. Tổn thương xương và khớp chi sau của chó.
Các dạng tổn thương khớp (n = 36). Các kỹ thuật kết xương đùi (n = 58). Kỹ thuật kết xương cẳng chân (n = 42). Tính trạng vết mổ sau can thiệp (n = 122).
Kết quả hình ảnh X quang sau phẫu thuật xương (n = 122). 42 vi DANH MỤC HÌNH Hình 3. Hệ thống đầu đọc phim X quang. Phòng phẫu thuật chỉnh hình.
Máy thở, Moniter theo dõi và các máy hỗ trợ. Máy xét nghiệm sinh lý, sinh hóa, nước tiểu, v. Đinh Kirschner và nẹp vít các cỡ. Dụng cụ phẫu thuật kết xương.
Gãy xương chân ở một số giống chó. Hình ảnh X quang gãy xương ở một số giống chó. Một số hình ảnh X quang giống poodle theo nhóm tuổi. Một số nguyên nhân dẫn tới gãy xương.
Trượt xương bánh chè trên chó poodle. Phẫu thuật chỉnh hình xương chậu. Đóng đinh nội tủy Kirschner xương đùi. Hình ảnh X quang xương đùi sau phẫu thuật chỉnh hình.
Cố định ngoài kết hợp đinh nội tủy xương đùi đối với con nhỏ. Đóng đinh nội tủy có chốt. Kết quả X quang sau phẫu thuật chỉnh hình xương chày. Kết quả sau phẫu thuật chỉnh hình xương chày.
Đóng đinh nội tủy xương bàn chân. Hình ảnh can xương tốt sau phẫu thuật 1 tháng. Hình ảnh X quang sau chỉnh hình bị lệch trục xương. Can xương không tốt sau can thiệp ổ gãy xương đùi hoại tử 2 tháng.
43 vii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Mai Ngọc Tuyền Tên luận văn: Đánh giá một số yếu tố liên quan đến dạng gãy các xương chi sau của chó và phương pháp can thiệp Ngành: Thú y Mã số: 8640101 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu Đánh giá một số yếu tố liên quan đến dạng gãy các xương chi sau của chó và phương pháp can thiệp. Qua đó giúp các bác sỹ thú y có hướng tư vấn, chẩn đoán và điều trị ca bệnh hiệu quả hơn. Phương pháp nghiên cứu Các phương pháp phỏng vấn thu thập thông tin thú bệnh, các phương pháp chẩn đoán lâm sàng, phương pháp chẩn đoán hính ảnh X quang với cánh tay phẫu thuật C- arm. Các phương pháp đóng đinh Kirschner xuyên tủy,, nẹp vít, đóng đinh nội tủy có chốt và cố định ngoài được ứng dụng trong can thiệp gãy xương.
Kết quả chính và kết luận Các chấn thương chi sau thường gặp nhất gồm gãy xương và chấn thương khớp. Có nhiều yếu tố liên quan đến nguy cơ và tính trạng chấn thương: Các giống chó nhỏ có nguy cơ gãy xương cao hơn các giống chó kích thước lớn. Chó con có nguy cơ gãy cao hơn chó trưởng thành với hình thái gãy đôi là chủ yếu trong khi chó lớn có tỷ lệ gãy dập xương cao hơn. Chó đực có tỷ lệ ca gãy xương cao hơn chó cái.
Gãy xương đùi chiếm tỷ lệ cao hơn các vị trí gãy xương, tiếp đến là xương cẳng chân và xương chậu. Rất ít trường hợp gãy xương bàn và xương ngón. Tai nạn giao thông là nguyên nhân chinh gây gãy xương. Các tổn thương khớp chi sau thường gặp là đứt dây chằng tròn khớp chậu đùi, gẩy chỏm xương đùi, đứt dây chằng chéo khớp đùi chày và trệch xương bánh chè.
Các phương pháp can thiệp gãy xương có kết quả tốt, 100% số ca có thể vaanjj động trở lại. Giám sát sau phẫu thuật vẫn đang được thực hiện. viii THESIS ABSTRACT Master candidate: Mai Ngoc Tuyen Thesis title: Assessment of several factors related to sites and figures of hind limb fractures in dog and identification of appropriate intervention. Major: Veterinary Medicine Code: 8640101 Educational organization: Vietnam National University of Agriculture (VNUA) Research Objectives: Identification of factors related to hind limb fractures in dogs and interventions in order to support veterinary clinicians in counseling, diagnostics and treatment.
Materials and Methods The methods used in this study are interviewing, rountine clinical diagnostics, radiography with X Ray and C-arm equipments. Different interventional options for bone fractures including IM with Kirschner nails, IM with proximal and distal locking, srewing, external casting were employed for intervention. Main findings and conclusions Common hind limb trauma of dogs in Funpet operation center were bone fractures and joint trauma. Several factors were identified as risk factors.
Small dog breeds showed higher bone fracture incident then the big breeds. Young dogs had higher incidences than mature and old dogs with high percentage of complete bone broken while bigger dogs had higher comminuted fracture rate. Male showed higher incidences than female. Femur fractures comprised the highest rate followed by tibia and pelvic bones.
Only few cases of metatarsal and tarsal fractures were observed. Traffic accidents were the main causes of hospitalized dogs. Common dysplasia of hind limb joints included hip joints – art. coxae (ligament ruptures and femur head fracture) and knee joint - art.
The intervention methods resulted in high rates of stability and mobile recovery (100% of hospitalized cases).1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI Chó đã được thuần hoá từ hàng ngàn năm nay. Hiện nay chó được nuôi khắp nơi trên thế giới, hầu như nơi nào con người sinh sống đều có loài chó sống bên cạnh. Trước đây, với khứu giác và thính giác phát triển, chó thường được dùng vào việc giữ nhà, chăn gia súc ở các nông trại, giữ hoa màu, tìm dấu vết tội phạm, tìm ma túy, phát hiện vũ khí, v. Những năm gần đây, mức sống của người dân ở Việt Nam cũng cao hơn.
Vì thế, nhu cầu nuôi chó như thú cưng phát triển mạnh trên toàn quốc, đặc biệt ở các thành phố lớn. Ngoài các giống chó nội có sẵn, nhiều giống chó được đưa vào Việt Nam, người dân còn nhập các giống chó ngoại từ khắp nơi trên thế giới về nuôi làm cho số lượng, chủng loại giống chó ở Việt Nam rất phong phú. Trước đây, bệnh dại của chó và mèo được cả ngành thú y và y tế chú trọng do nguy cơ lây nhiễm sang người. Khi số lượng cho nuôi tăng lên, các bệnh truyền nhiễm như bệnh do parvovirus, bệnh care virus đã trở thành mối quan tâm chính của cả chủ nuôi và bác sĩ thú y.