Chương 1: Cơ sở lý luận về đánh giá viên chức tại các trường Đại học công lập Chương 2: Thực trạng công tác đánh giá viên chức tại Trường Đại học Sân khấu-Điện ảnh Hà Nội Chương 3: Quan điểm và giải pháp hoàn thiện công tác đánh giá viên chức tại Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐÁNH GIÁ VIÊN CHỨC TẠI CÁC TRƢỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Viên chức Điều 2, Luật Viên chức năm 2010 quy định: Viên chức là công dân Việt Nam được tuyển dụng theo vị trí việc làm, làm việc tại đơn vị sự nghiệp công lập theo chế độ hợp đồng làm việc và hưởng lương từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật.
[22] Từ định nghĩa trên, viên chức tại Việt Nam có 5 đặc điểm chính: Thứ nhất, là công dân Việt Nam. Theo quy định, công dân Việt Nam là những người mang quốc tịch Việt Nam, hiện đang sinh sống, học tập và làm việc tại Việt Nam hoặc ở nước ngoài, được hưởng quyền và có trách nhiệm công dân đối với nhà nước. Thứ hai, viên chức là những người được tuyển dụng theo vị trí việc làm. Cơ sở đầu tiên để có thể tuyển dụng viên chức là thông qua vị trí việc làm tại các đơn vị sự nghiệp công lập.
Điều này có nghĩa là vị trí việc làm không chỉ đơn thuần là một công việc hay nhiệm vụ mà còn liên quan đến chức danh nghề nghiệp hoặc chức vụ quản lí trong một tổ chức. Việc xác định vị trí việc làm là cơ sở để đánh giá nhu cầu công việc, cũng như để quyết định số lượng và cấu trúc của đội ngũ viên chức trong đơn vị, từ đó thực hiện quá trình tuyển dụng và quản lý nhân sự một cách hiệu quả. Điều 20 và Điều 23, Luật Viên chức năm 2010 quy định chế độ tuyển dụng viên chức: “Tuyển dụng viên chức cần căn cứ vào nhu cầu công việc, vị trí việc làm, tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp, quỹ tiền lương của đơn vị sự nghiệp công lập” và “Tuyển dụng viên chức phải được thực hiện thông qua thi tuyển hoặc xét tuyển”. 14 Thứ ba, viên chức là những người làm việc tại các đơn vị sự nghiệp công lập.
Khoản 1, Điều 9 trong Luật Viên chức năm 2010 quy định, đơn vị sự nghiệp công lập là: "Tổ chức do cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội thành lập theo quy định, có tư cách pháp nhân, được cung cấp dịch vụ công nhằm phục vụ quản lý nhà nước". Thứ tư, thời gian làm việc của viên chức được tính kể từ thời điểm họ được tuyển dụng vào đơn vị sự nghiệp công lập. Viên chức sẽ được ký Hợp đồng làm việc sau khi được tuyển dụng. Hợp đồng làm việc của viên chức sẽ tồn tại và có hiệu lực cho đến khi có một trong những trường hợp sau xảy ra: đơn vị sự nghiệp công lập chấm dứt hợp đồng làm việc hoặc viên chức đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định của Bộ Luật Lao động.
Thứ năm, viên chức làm việc căn cứ theo Hợp đồng làm việc và hưởng lương và các chế độ khác từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật. Viên chức và đơn vị sự nghiệp công lập cùng thỏa thuận về quyền và nghĩa vụ của hai bên, tiền lương, thưởng, chế độ đãi ngộ, vị trí việc làm. Họp đồng làm việc là cơ sở pháp lý để giải quyết các vấn đề liên quan đến vi phạm quyền lợi, nghĩa vụ hoặc các việc khác phát sinh giữa hai bên. Lương của viên chức không được chi trả hoàn toàn từ ngân sách Nhà nước, mà thường được chi trả từ quỹ của đơn vị sự nghiệp công lập nơi viên chức đang làm việc [8].
Có thể thấy rằng, viên chức đóng một vai trò không thể phủ nhận trong việc duy trì ổn định và thúc đẩy sự phát triển của đất nước. Họ là những người trực tiếp cung cấp các dịch vụ công đến toàn bộ xã hội. Bởi, họ là những người thực hiện các công việc có yêu cầu về chuyên môn và nghiệp vụ tại các đơn vị sự nghiệp công lập, đóng góp công sức vào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội: từ giáo dục, y tế, khoa học, công nghệ, văn hóa, thể thao, du lịch, lao động - thương binh - xã hội, thông tin - truyền thông, đến tài nguyên, 15 môi trường.Viên chức gồm các chức danh đa dạng như giáo viên, bác sĩ, giảng viên, kỹ sư, kiến trúc sư, nghiên cứu viên và nhiều chức danh khác. Đánh giá viên chức Về tổng quát, đánh giá là quá trình nhận định và phán đoán về kết quả của công việc dựa trên việc phân tích thông tin thu thập được và so sánh với các mục tiêu và tiêu chuẩn đã được đề ra.
Từ đó, các giải pháp phù hợp có thể được đề xuất để cải thiện tình hình hiện tại, điều chỉnh hoặc nâng cao hiệu quả và chất lượng của công việc. Trong lĩnh vực khoa học quản lý, theo Từ điển Tiếng Việt, đánh giá trong quản lý được định nghĩa “Là việc nhận xét, bình phẩm về giá trị và sử dụng nhận xét đó cho mục đích quản lý, nhằm đạt được mục tiêu của tổ chức. Theo quan điểm cá nhân của Luật sư Nguyễn Văn Dương (đăng tải trên trang web Luật Dương Gia ngày 02/4/2022): “Đánh giá và xếp loại viên chức là quá trình mà người có thẩm quyền dựa trên các tiêu chí theo quy định của pháp luật, áp dụng các nguyên tắc đánh giá để xếp loại từng viên chức trong đơn vị sau một năm làm việc. Kết quả của quá trình đánh giá xếp, loại viên chức là cơ sở để bố trí, bổ nhiệm, khen thưởng viên chức”.
Khái niệm về đánh giá, xếp loại viên chức của tác giả Tạ Quang Ngọc và Luật sư Nguyễn Văn Dương mang tới một khái niệm đánh giá viên chức tương đối đầy đủ, rõ ràng, giúp người nghiên cứu có cái nhìn tổng quát nhất đối với việc đánh giá viên chức nói chung, trong đó có đánh giá viên chức tại các trường đại học, nói riêng và với mỗi vị trí việc làm cụ thể, viên chức sẽ được đánh giá thông qua các tiêu chí tương ứng. 16 Từ những khái niệm trên, có thể đưa ra khái niệm về đánh giá viên chức như sau: “Đánh giá viên chức là việc chủ thể có thẩm quyền đánh giá dựa trên các tiêu chí theo quy định của pháp luật, các nguyên tắc đánh giá để đánh giá mỗi viên chức theo từng vị trí việc làm sau quá trình một năm làm việc”. Về chủ thể thực hiện: Đánh giá viên chức thuộc thẩm quyền của người đứng đầu đơn vị sự nghiệp thực hiện, đối với nhận xét viên chức, chủ thể thực hiện sẽ rộng hơn: có thể là đồng nghiệp, viên chức các đơn vị liên quan, hoặc cá nhân, tổ chức bên ngoài có trao đổi công việc với viên chức. Về cách thức thực hiện: Nếu như đánh giá viên chức được thực hiện dựa trên các tiêu chí, các nguyên tắc được pháp luật quy định cụ thể thì nhận xét viên chức sẽ không phải tuân theo những quy định của pháp luật, chủ thể nhận xét viên chức tùy thuộc vào mục đích của việc nhận xét sẽ đưa ra ý kiến chủ quan của mình đối với viên chức được nhận xét, ý kiến nhận xét mang tính chất tham khảo.
Về mục đích thực hiện: Nếu đánh giá viên chức là căn cứ quan trọng để để bố trí, sử dụng, đào tạo, bồi dưỡng, nâng ngạch hoặc thăng hạng chức danh nghề nghiệp, quy hoạch, bổ nhiệm, miễn nhiệm, điều động, luân chuyển, biệt phái, khen thưởng, kỷ luật viên chức thì nhận xét viên chức là một khâu trong quá trình đánh giá viên chức, căn cứ vào việc các chủ thể nhận xét viên chức để quá trình đánh giá khách quan, chính xác, sát với thực tế hơn. Từ những phân tích trên có thể thấy đánh giá viên chức là một khâu rất quan trọng trong quá trình quản lý, sử dụng viên chức của người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập; là công tác được thực hiện theo luật định với những nguyên tắc, tiêu chí cụ thể đánh giá năng lực, phẩm chất, thái độ làm việc của viên chức để thực hiện các chế độ chính sách cũng như có những bố trí phù hợp với từng viên chức. Nội dung đánh giá viên chức Theo quy định của Luật viên chức và Nghị định số: 90/2020/NĐ-CP ngày 13 tháng 8 năm 2020 của Chính phủ về đánh giá và xếp loại chất lượng cán bộ, công chức, viên chức thì tiêu chí chung về đánh giá, xếp loại chất lượng viên chức: 1. Chính trị tư tưởng Chấp hành chủ trương, đường lối, quy định của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và các nguyên tắc tổ chức, kỷ luật của Đảng, nhất là nguyên tắc tập trung dân chủ, tự phê bình và phê bình; Có quan điểm, bản lĩnh chính trị vững vàng; kiên định lập trường; không dao động trước mọi khó khăn, thách thức; Đặt lợi ích của Đảng, quốc gia - dân tộc, nhân dân, tập thể lên trên lợi ích cá nhân; Có ý thức nghiên cứu, học tập, vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, nghị quyết, chỉ thị, quyết định và các văn bản của Đảng.
Đạo đức, lối sống Không tham ô, tham nhũng, tiêu cực, lãng phí, quan liêu, cơ hội, vụ lợi, hách dịch, cửa quyền; không có biểu hiện suy thoái về đạo đức, lối sống, tự diễn biến, tự chuyển hóa; Có lối sống trung thực, khiêm tốn, chân thành, trong sáng, giản dị; Có tinh thần đoàn kết, xây dựng cơ quan, tổ chức, đơn vị trong sạch, vững mạnh; Không để người thân, người quen lợi dụng chức vụ, quyền hạn của mình để trục lợi. Tác phong, lề lối làm việc Có trách nhiệm với công việc; năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, linh hoạt trong thực hiện nhiệm vụ; 18 Phương pháp làm việc khoa học, dân chủ, đúng nguyên tắc; Có tinh thần trách nhiệm và phối hợp trong thực hiện nhiệm vụ; Có thái độ đúng mực và phong cách ứng xử, lề lối làm việc chuẩn mực, đáp ứng yêu cầu của văn hóa công vụ.