HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM LÊ THANH TÙNG ĐÁNH GIÁ VÀ TUYỂN CHỌN MỘT SỐ GIỐNG LÚA CÓ TRIỂN VỌNG Ở VỤ XUÂN VÀ VỤ MÙA 2016 TẠI HUYỆN TIÊN DU, TỈNH BẮC NINH Chuyên ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 60.10 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Vũ Thị Thu Hiền NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2017 c LỜI CAM ĐOAN Tác giả xin cam đoan, số liệu và kết quả nghiên cứu trình bày trong luận văn này là trung thực và chưa được sử dụng để bảo vệ một học vị nào. Tác giả xin cam đoan, mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cám ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Lê Thanh Tùng ii c LỜI CÁM ƠN Để hoàn thành luận văn này, ngoài sự cố gắng, nỗ lực của bản thân, tôi đã nhận được rất nhiều sự quan tâm, giúp đỡ nhiệt tình của thầy cô, bạn bè và người thân.
Trước tiên, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS. Vũ Thị Thu Hiền - Bộ môn Di Truyền - Giống cây trồng, Khoa Nông Học, Học viện Nông nghiệp Việt Nam, người đã tận tình hướng dẫn, định hướng và giúp đỡ tôi về chuyên môn trong suốt thời gian thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn tốt nghiệp. Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo trong Bộ môn Di Truyền - Giống cây trồng, Khoa Nông học, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tạo điều kiện hướng dẫn giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu để tôi thực hiện tốt đề tài này. Tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới gia đình người thân, anh em, bạn bè những người luôn ủng hộ, động viên tạo điều kiện cho tôi trong quá trình học tập, công tác và thực hiện luận văn.
Luận văn này khó tránh khỏi những thiếu sót, tôi rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của các thầy cô, đồng nghiệp và bạn đọc. Xin trân trọng cảm ơn! Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Lê Thanh Tùng iii c MỤC LỤC Lời cam đoan. iii Mục lục. iv Danh mục chữ viết tắt.vii Danh mục bảng .viii Danh mục hình.
ix Trích yếu luận văn. Tính cấp thiết của đề tài. Mục đích và yêu cầu. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn.
Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn. Tổng quan tài liệu. Tình hình sản xuất lúa và lúa có chất lượng cao trên thế giới.
Tình hình sản xuất lúa trên thế giới. Tình hình nghiên cứu chọn tạo và sản xuất giống lúa chất lượng tốt trên thế gới. Thị trường gạo, gạo thơm trên thế giới. Tình hình sản xuất lúa và lúa có chất lượng cao tại Việt Nam.
Tình hình sản xuất lúa tại Việt Nam. Tình hình nghiên cứu và chọn tạo giống lúa có chất lượng cao ở Việt Nam. Tình hình sản xuất lúa và lúa chất lượng cao tại tỉnh Bắc Ninh. Nghiên cứu về các tính trạng đặc trưng của cây lúa.
Thời gian sinh trưởng. Chiều cao cây lúa. Khả năng đẻ nhánh. Số lá và chỉ số diện tích lá.
Năng suất và các yếu tố cấu thành năng suất. Di truyền về tính chống chịu của cây lúa. Các chỉ tiêu nghiên cứu chất lượng lúa gạo. Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng gạo.
Ảnh hưởng của các yếu tố giống lúa. Ảnh hưởng hưởng của phân bón và mùa vụ. Hiện trạng sản xuất lúa và lúa chất lượng cao của huyện Tiên Du. Diện tích, sản lượng, năng suất lúa chất lượng cao của huyện từ 2008 - 2015.
Cơ cấu giống lúa của huyện Tiên Du năm 2015. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu. Đối tượng, thời gian và địa điểm nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu:.
Thời gian tiến hành nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp bố trí thí nghiệm.
Các biện pháp kỹ thuật. Chỉ tiêu theo dõi. Phương pháp xử lý số liệu. Kết quả nghiên cứu và thảo luận.
Kết quả nghiên cứu đặc điểm nông sinh học của các giống lúa có triển vọng trong vụ xuân và vụ mùa 2016 tại Tiên Du - Bắc Ninh. Một số đặc điểm sinh vật học ở giai đoạn mạ của các giống lúa thí nghiệm. Thời gian qua các giai đoạn sinh trưởng của các giống lúa khảo nghiệm. Động thái tăng trưởng chiều cao cây của các giống lúa.
Động thái đẻ nhánh của các giống lúa thí nghiệm. Một số chỉ tiêu sinh lý của các giống lúa chất lượng cao. Chỉ số diện tích lá. Khối lượng chất khô tích lũy của các giống lúa ở các giai đoạn sinh trưởng.
Đặc điểm hình thái của các giống lúa tham gia thí nghiệm. Đặc điểm lá đòng và bông của các giống tham gia thí nghiệm. Mức độ chống chịu sâu bệnh của các giống lúa. Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của các giống lúa thí nghiệm.
Một số chỉ tiêu chất lượng gạo của các giống lúa tham gia thí nghiệm. Đánh giá phẩm chất cơm của các giống lúa tham gia thí nghiệm. Kết luận và đề nghị. 71 Tài liệu tham khảo.
76 vi c DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt Cs Cộng sự CV% Hệ số biến động (Coefficient of variation) DT Diện tích HH Hữu hiệu Kg Kilogam LAI Chỉ số diện tích lá (Leaf Area Index) LSD0,05 Sự sai khác nhỏ nhất có ý nghĩa ở mức 0,05 (Least significant differerence) NSLT Năng suất lý thuyết NSTT Năng suất thực thu P1000 Khối lượng 1000 hạt PTNT Phát triển nông thôn TB Trung bình TGST Thời gian sinh trưởng TP Thành phố TX Thị xã VM Vụ Mùa VX Vụ Xuân vii c DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Tình hình sản xuất lúa gạo của 5 nước sản xuất lúa gạo lớn nhất trên thế giới 2015. Tình hình sản xuất lúa ở Việt Nam giai đoạn từ năm 2000-2016. Một số đặc điểm sinh trưởng của mạ trong vụ xuân và vụ mùa tại huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh.
Thời gian sinh trưởng của các giống lúa thí nghiệm trong vụ xuân và vụ mùa năm 2016 tại huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh. Động thái tăng trưởng chiều cao của các giống lúa vụ xuân và vụ mùa năm 2016 tại huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh. Động thái đẻ nhánh của các giống lúa thí nghiệm tại vụ xuân và vụ mùa năm 2016 tại huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh. Chỉ số diện tích lá (LAI) tại các giai đoạn sinh trưởng của các giống lúa chất lượng cao trong vụ Xuân và vụ Mùa 2016 tại Tiên Du- Bắc Ninh.
Khối lượng chất khô tích lũy tại các giai đoạn sinh trưởng của các giống lúa trong vụ Xuân và vụ Mùa 2016 tại Tiên Du- Bắc Ninh. Đặc điểm hình thái của các giống lúa tham gia thí nghiệm. Đặc điểm lá đòng và bông của các giống tham gia thí nghiệm trong vụ Xuân và vụ Mùa 2016 tại Tiên Du- Bắc Ninh. Mức độ gây hại của một số loại sâu, bệnh hại trên các giống lúa trong vụ Xuân và vụ Mùa 2016 tại Tiên Du- Bắc Ninh.
Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của các giống lúa trong vụ Xuân và vụ Mùa 2016 tại Tiên Du- Bắc Ninh. Một số chỉ tiêu về chất lượng gạo của các giống lúa thí nghiệm. Đánh giá phẩm chất cơm của các giống lúa tham gia thí nghiệm .70 viii c DANH MỤC HÌNH Hình 2. Sản lượng và diện tích thu hoạch lúa gạo toàn cầu 2006 - 2015.
Động thái tăng trưởng chiều cao của các giống lúa vụ xuân năm 2016 tại huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh. Động thái tăng trưởng chiều cao của các giống lúa vụ mùa năm 2016 tại huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh. Năng suất lý thuyết và năng suất thực thu của các giống lúa vụ xuân 2016 tại Tiên Du, Bắc Ninh. Năng suất lý thuyết và năng suất thực thu của các giống lúa vụ mùa 2016 tại Tiên Du, Bắc Ninh.
64 ix c TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Lê Thanh Tùng Tên luận văn: Đánh giá và tuyển chọn một số giống lúa có triển vọng ở vụ xuân và vụ mùa 2016 tại huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh Ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 60.10 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu: Nghiên cứu đề tài nhằm lựa chọn được một số giống lúa triển vọng có năng suất, chất lượng cao, ít nhiễm sâu bệnh phù hợp với điều kiện sinh thái tại huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh, từ đó làm phong phú thêm bộ giống lúa trên địa bàn tỉnh, đáp ứng nhu cầu sản xuất và đảm bảo an ninh lương thực của tỉnh. Phương pháp nghiên cứu Thí nghiệm tiến hành ở vụ Xuân và vụ mùa năm 2016 tại huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh. Thí nghiệm so sánh 11 giống lúa LTH35, KB1, KB5, KB6, KB13, KB16, KB18, KB19, KB20, KB27, KB32 và giống đối chứng Khang dân 18 với 3 lần nhắc lại. Diện tích ô thí nghiệm 10m2 Các chỉ tiêu theo dõi gồmquá trình sinh trưởng, phát triển, tình hình sâu bệnh, năng suất và các yếu tố cấu thành năng suất.
Số liệu được xử lý thống kê bằng chương trình MS Excel và IRRISTART 5. Kết quả chính và kết luận Trong điều kiện vụ xuân, thời gian sinh trưởng của các giống lúa thí nghiệm dao động trong khoảng 128 - 139 ngày; dài nhất là giống KB1 (139 ngày) và thấp nhất là giống KB20 (128 ngày). Chiều cao cây dao động dao động từ 110,1 - 117,5 cm; thấp nhất là giống đối chứng KD18 (đạt 110,1cm); cao nhất là giống KB19 (đạt 117,5). Các giống lúa thí nghiệm có khả năng chống đổ tốt, nhiễm nhẹ sâu bệnh hại lúa.
Giống lúa KB1 có năng suất thực thu cao nhất, đạt trung bình là 76,5 tạ/ha Trong điều kiện vụ mùa, thời gian sinh trưởng của các giống lúa thí nghiệm dao động trong khoảng từ 102 - 117 ngày, ngắn nhất là giống lúa KB13 (102 ngày) và dài nhất là giống lúa KB1 (117 ngày). Chiều cao trung bình và đều cao hơn giống đối chứng KD18 (114,2) dao động từ 114,2 - 121,9 cm; cao nhất là giống KB1 (đạt 121,9cm). Các giống lúa thí nghiệm có khả năng chống đổ tốt, nhiễm nhẹ sâu bệnh hại lúa.