Nghiên cứu giống lúa chất lượng cao tại huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình

Khảo nghiệm giống lúa chất lượng cao tại huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình, nghiên cứu tiềm năng và ứng dụng trong sản xuất nông nghiệp.

• Tác giả: Nguyễn Quang Phúc
• Người hướng dẫn: GS. Trần Văn Minh
• Trường học: Đại học Huế
• Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
• Đề tài: Khảo nghiệm giống lúa chất lượng cao tại Lệ Thủy, Quảng Bình
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Huế

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1.1. Nguồn gốc của cây lúa
• 1.1.2. Phân loại lúa
• 1.2. CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.2.1. Tình hình sản xuất và nghiên cứu lúa trên thế giới
• 1.2.2. Tình hình sản xuất và nghiên cứu lúa trong nước
• 1.2.3. Tình hình sản xuất và nghiên cứu giống lúa chất lượng cao ở Quảng Bình
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu
• 2.2. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
• 2.3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.3.1. Điều kiện thí nghiệm
• 2.3.2. Phương pháp bố trí thí nghiệm
• 2.3.3. Các chỉ tiêu và phương pháp theo dõi. Xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. SINH TRƯỞNG, PHÁT TRIỂN VÀ ĐẶC ĐIỂM HÌNH THÁI CÁC GIỐNG LÚA THÍ NGHIỆM
• 3.1.1. Thời gian sinh trưởng của các giống lúa thí nghiệm
• 3.1.2. Động thái tăng trưởng chiều cao cây của các giống thí nghiệm
• 3.1.3. Động thái ra lá của các giống lúa thí nghiệm
• 3.1.4. Khả năng đẻ nhánh của các giống lúa thí nghiệm. Một số đặc trưng về hình thái của các giống lúa tại 2 điểm thực hiện thí nghiệm
• 3.2. KHẢ NĂNG CHỐNG ĐỔ VÀ SÂU BỆNH HẠI CỦA CÁC GIỐNG LÚA THÍ NGHIỆM
• 3.3. CÁC YẾU TỐ CẤU THÀNH NĂNG SUẤT VÀ NĂNG SUẤT CỦA CÁC GIỐNG LÚA THÍ NGHIỆM
• 3.4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VỀ CHẤT LƯỢNG CỦA CÁC GIỐNG LÚA THÍ NGHIỆM
• 3.4.1. Chất lượng xay xát
• 3.4.2. Chất lượng thương mại của các giống
• 3.4.3. Chất lượng ăn uống của các giống lúa thí nghiệm
• 3.4.4. Chất lượng dinh dưỡng của các giống tham gia khảo nghiệm sản xuất
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về giống lúa

Giống lúa là yếu tố quyết định trong sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là trong việc nâng cao năng suất và chất lượng lúa gạo. Việc khảo nghiệm các giống lúa chất lượng cao tại huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình nhằm mục đích tìm ra những giống lúa có khả năng chống chịu sâu bệnh, thích ứng với điều kiện sinh thái địa phương. Các giống lúa mới được nghiên cứu không chỉ có năng suất cao mà còn đảm bảo chất lượng gạo tốt, đáp ứng nhu cầu thị trường. Theo nghiên cứu, việc chuyển đổi từ giống lúa cũ sang giống lúa mới là cần thiết để nâng cao hiệu quả kinh tế cho nông dân. Đặc biệt, giống lúa TBR225 và Hà Phát 3 đã cho thấy triển vọng lớn trong sản xuất tại vùng đất phù sa bồi đắp hằng năm của xã Liên Thủy.

1.1. Tầm quan trọng của giống lúa

Giống lúa không chỉ ảnh hưởng đến năng suất mà còn quyết định đến chất lượng gạo. Việc lựa chọn giống lúa phù hợp với điều kiện canh tác là rất quan trọng. Nghiên cứu cho thấy rằng giống lúa chất lượng cao có thể giúp tăng giá trị sản phẩm trên một đơn vị diện tích. Điều này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế cho nông dân mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành nông nghiệp. Việc khảo nghiệm giống lúa tại Lệ Thủy là một bước đi quan trọng trong việc nâng cao chất lượng lúa gạo của Việt Nam.

II. Phương pháp khảo nghiệm giống lúa

Nghiên cứu được thực hiện thông qua việc bố trí thí nghiệm tại hai xã của huyện Lệ Thủy trong vụ Đông Xuân 2018. Các giống lúa được chọn lựa dựa trên tiêu chí năng suất, chất lượng và khả năng chống chịu sâu bệnh. Phương pháp khảo nghiệm bao gồm việc theo dõi sự sinh trưởng, phát triển của các giống lúa, từ đó đánh giá khả năng thích ứng của chúng với điều kiện địa phương. Kết quả cho thấy, các giống lúa mới có thời gian sinh trưởng ngắn, phù hợp với mùa vụ tại Quảng Bình. Việc áp dụng các kỹ thuật trồng lúa hiện đại cũng góp phần nâng cao năng suất và chất lượng lúa.

2.1. Thiết kế thí nghiệm

Thí nghiệm được thiết kế với các yếu tố như điều kiện đất đai, thời tiết và kỹ thuật canh tác. Các giống lúa được trồng trên hai loại đất khác nhau để so sánh hiệu quả sinh trưởng. Việc theo dõi các chỉ tiêu như chiều cao cây, số nhánh, và khả năng chống đổ được thực hiện định kỳ. Kết quả cho thấy, giống lúa TBR225 và Hà Phát 3 có khả năng sinh trưởng tốt hơn so với giống đối chứng P6, cho thấy tiềm năng lớn trong sản xuất lúa chất lượng cao tại địa phương.

III. Kết quả và thảo luận

Kết quả khảo nghiệm cho thấy, trong số 9 giống lúa mới, có 2 giống lúa TBR225 và Hà Phát 3 có khả năng thay thế giống đối chứng P6 tại vùng đất bằng phẳng. Đặc biệt, giống Thiên ưu 8, Hà Phát 3 và SV181 có thể thay thế giống P6 tại vùng đất thấp, độ phì khá. Các giống lúa này không chỉ có năng suất cao mà còn đảm bảo chất lượng gạo tốt, đáp ứng nhu cầu thị trường. Việc lựa chọn giống lúa phù hợp sẽ giúp nâng cao hiệu quả kinh tế cho nông dân và phát triển bền vững ngành nông nghiệp tại huyện Lệ Thủy.

3.1. Đánh giá chất lượng lúa

Chất lượng lúa được đánh giá dựa trên các tiêu chí như tỷ lệ xay xát, chất lượng thương mại và dinh dưỡng. Kết quả cho thấy, các giống lúa mới có chất lượng gạo tốt hơn so với giống cũ. Điều này không chỉ giúp nâng cao giá trị sản phẩm mà còn tạo ra cơ hội xuất khẩu cho nông sản Việt Nam. Việc phát triển giống lúa chất lượng cao là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao giá trị sản phẩm nông nghiệp và cải thiện đời sống cho người nông dân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh sản xuất lúa gạo tại Việt Nam đã có những bước tiến vượt bậc, việc đổi mới cơ cấu giống lúa đóng vai trò then chốt trong nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình, với diện tích trồng lúa khoảng 19.900 ha và năng suất trung bình trên 48,6 tạ/ha, là vùng trọng điểm sản xuất lúa của tỉnh. Tuy nhiên, hiệu quả kinh tế từ cây lúa vẫn còn hạn chế do chất lượng giống chưa đáp ứng được yêu cầu thị trường. Mục tiêu nghiên cứu là khảo nghiệm và tuyển chọn một số giống lúa chất lượng cao, có năng suất tốt, khả năng chống chịu sâu bệnh và phù hợp với điều kiện sinh thái địa phương để đề xuất đưa vào sản xuất đại trà tại huyện Lệ Thủy trong vụ Đông Xuân 2018. Nghiên cứu tập trung vào 9 giống lúa mới thu thập từ nhiều nguồn trong nước, sử dụng giống P6 làm đối chứng, thực hiện tại hai chân đất khác nhau ở xã Liên Thủy và xã Lộc Thủy. Kết quả nghiên cứu không chỉ góp phần nâng cao giá trị kinh tế trên đơn vị diện tích mà còn hỗ trợ chuyển đổi cơ cấu giống theo hướng sản xuất nông nghiệp hàng hóa, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình về sinh trưởng phát triển cây lúa, đặc biệt tập trung vào các khái niệm chính như thời gian sinh trưởng (TGST), khả năng đẻ nhánh, chiều cao cây, các yếu tố cấu thành năng suất (số bông/m2, số hạt/bông, tỷ lệ hạt chắc, khối lượng 1000 hạt) và chất lượng lúa (hàm lượng amylose, độ trong hạt, mùi thơm, chất lượng cơm). Lý thuyết về phân loại giống lúa theo nhóm sinh thái và đặc tính hình thái cũng được áp dụng để đánh giá sự thích nghi của giống với điều kiện sinh thái địa phương. Ngoài ra, các tiêu chuẩn quốc gia về khảo nghiệm giống lúa (QCVN 01-55:2011/BNNPTNT) và các tiêu chuẩn đánh giá chất lượng gạo được sử dụng làm cơ sở đánh giá khách quan.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thu thập từ hai thí nghiệm khảo nghiệm cơ bản tại xã Liên Thủy và xã Lộc Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình trong vụ Đông Xuân 2018. Thí nghiệm được bố trí theo khối hoàn toàn ngẫu nhiên (RCBD) với 10 giống lúa (9 giống mới và 1 giống đối chứng P6), mỗi giống có 3 lần nhắc lại, diện tích mỗi ô thí nghiệm 10 m2, tổng diện tích thí nghiệm khoảng 400 m2. Các chỉ tiêu theo dõi gồm thời gian sinh trưởng, đặc điểm hình thái, sinh trưởng phát triển, khả năng chống chịu sâu bệnh, các yếu tố cấu thành năng suất và phẩm chất lúa. Phân tích số liệu sử dụng phương pháp thống kê mô tả và so sánh trung bình với mức ý nghĩa 5% (LSD0,05). Điều kiện thí nghiệm được kiểm soát theo quy trình kỹ thuật chuẩn, bao gồm làm đất, bón phân, chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh theo hướng dẫn của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. Thời gian nghiên cứu tập trung trong vụ Đông Xuân 2018, với theo dõi diễn biến khí hậu và thời tiết để đánh giá ảnh hưởng đến sinh trưởng và năng suất.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thời gian sinh trưởng và đặc điểm hình thái: Các giống khảo nghiệm thuộc nhóm ngắn ngày, thời gian sinh trưởng từ 100 đến 130 ngày, phù hợp với khung thời vụ của huyện Lệ Thủy. Giống TBR225 và Hà Phát 3 có thời gian sinh trưởng ngắn nhất, giúp rút ngắn chu kỳ sản xuất. Chiều cao cây trung bình dao động từ 85 đến 110 cm, với các giống như Thiên ưu 8 và SV181 có chiều cao cây phù hợp, giúp tăng khả năng chống đổ.

2. Năng suất và các yếu tố cấu thành: Năng suất thực thu của các giống dao động từ 55 đến 62 tạ/ha, trong đó TBR225 đạt năng suất cao nhất với 61,8 tạ/ha, vượt 12% so với giống đối chứng P6 (55,2 tạ/ha). Số bông/m2 và số hạt chắc/bông của các giống mới cũng cao hơn từ 8-15% so với đối chứng, góp phần nâng cao năng suất tổng thể.

3. Khả năng chống chịu sâu bệnh và đổ: Giống Hà Phát 3 và Thiên ưu 8 thể hiện khả năng chống đổ tốt với điểm độ cứng cây trung bình 3, thấp hơn so với P6 (điểm 5). Các giống khảo nghiệm có mức độ nhiễm bệnh đạo ôn lá, đốm nâu và sâu đục thân thấp hơn 20% so với giống đối chứng, cho thấy khả năng thích nghi và chống chịu sâu bệnh hiệu quả.

4. Chất lượng lúa: Hàm lượng amylose của các giống dao động từ 18% đến 22%, thuộc nhóm amylose trung bình đến thấp, phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng địa phương. Tỷ lệ gạo nguyên đạt trên 70% ở các giống TBR225, Hà Phát 3 và Thiên ưu 8, cao hơn 10% so với P6. Độ bạc bụng của các giống khảo nghiệm thấp, điểm trung bình 3, cho thấy chất lượng xay xát tốt. Chất lượng cơm được đánh giá mềm, dẻo, thơm, đặc biệt giống Hà Phát 3 được người tiêu dùng đánh giá cao về mùi thơm và độ ngon.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy các giống lúa khảo nghiệm phù hợp với điều kiện sinh thái của huyện Lệ Thủy, đặc biệt là các giống TBR225, Hà Phát 3 và Thiên ưu 8 có tiềm năng thay thế giống đối chứng P6. Thời gian sinh trưởng ngắn giúp tăng hiệu quả sản xuất, giảm rủi ro do biến đổi khí hậu. Năng suất cao và khả năng chống chịu sâu bệnh tốt góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế cho người nông dân. So với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, kết quả này phù hợp với xu hướng chọn tạo giống lúa ngắn ngày, chất lượng cao, thích nghi rộng. Việc đánh giá chất lượng lúa dựa trên các chỉ tiêu amylose, tỷ lệ gạo nguyên và độ bạc bụng giúp đảm bảo sản phẩm đáp ứng yêu cầu thị trường trong nước và xuất khẩu. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh năng suất và tỷ lệ gạo nguyên giữa các giống, bảng điểm đánh giá sâu bệnh và chất lượng cơm để minh họa rõ nét sự khác biệt.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Đưa giống TBR225 và Hà Phát 3 vào sản xuất đại trà: Khuyến khích nông dân huyện Lệ Thủy áp dụng hai giống này trong vụ Đông Xuân và Hè Thu, nhằm nâng cao năng suất và chất lượng lúa. Thời gian thực hiện từ vụ Đông Xuân 2019, phối hợp với Trung tâm Khuyến nông tỉnh để tập huấn kỹ thuật.

2. Tăng cường công tác chuyển giao kỹ thuật và hỗ trợ giống: Tổ chức các lớp tập huấn về kỹ thuật canh tác, phòng trừ sâu bệnh và bảo quản giống cho nông dân, nhằm đảm bảo hiệu quả sản xuất. Chủ thể thực hiện là Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Quảng Bình, trong vòng 12 tháng tới.

3. Xây dựng mô hình trình diễn và nhân rộng: Thiết lập các mô hình trình diễn giống lúa chất lượng cao tại các xã trọng điểm như Liên Thủy và Lộc Thủy để đánh giá thực tế và tạo niềm tin cho người dân. Thời gian triển khai trong năm 2019, do Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển giống cây trồng tỉnh chủ trì.

4. Nghiên cứu bổ sung và cải tiến giống: Tiếp tục khảo nghiệm các giống lúa mới có đặc tính ngắn ngày, năng suất cao, chất lượng tốt và khả năng chống chịu sâu bệnh để bổ sung vào bộ giống địa phương. Thời gian nghiên cứu kéo dài 3 năm, phối hợp giữa Trường Đại học Nông Lâm Huế và các viện nghiên cứu.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nông dân và hợp tác xã nông nghiệp: Nhận được thông tin về các giống lúa chất lượng cao phù hợp với điều kiện địa phương, giúp nâng cao năng suất và thu nhập.

2. Các cơ quan quản lý và khuyến nông: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, chương trình chuyển giao kỹ thuật và phát triển giống lúa phù hợp với vùng sinh thái.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành nông nghiệp: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, kết quả khảo nghiệm và đánh giá chất lượng giống lúa để phát triển các đề tài nghiên cứu tiếp theo.

4. Doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh giống cây trồng: Áp dụng kết quả khảo nghiệm để lựa chọn, sản xuất và cung ứng giống lúa chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu thị trường trong và ngoài tỉnh.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao cần chọn giống lúa ngắn ngày cho huyện Lệ Thủy?
   Giống lúa ngắn ngày giúp rút ngắn chu kỳ sản xuất, giảm rủi ro do biến đổi khí hậu và tăng khả năng bố trí thời vụ linh hoạt, phù hợp với điều kiện sinh thái địa phương.

2. Các giống lúa khảo nghiệm có khả năng chống chịu sâu bệnh như thế nào?
   Các giống như Hà Phát 3 và Thiên ưu 8 thể hiện khả năng chống chịu sâu bệnh tốt, với mức độ nhiễm bệnh thấp hơn 20% so với giống đối chứng, giúp giảm thiểu tổn thất và chi phí phòng trừ.

3. Chất lượng gạo của các giống khảo nghiệm có đáp ứng yêu cầu thị trường không?
   Các giống khảo nghiệm có hàm lượng amylose trung bình đến thấp, tỷ lệ gạo nguyên cao và độ bạc bụng thấp, phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng trong nước và có tiềm năng xuất khẩu.

4. Phương pháp khảo nghiệm giống được thực hiện như thế nào?
   Thí nghiệm được bố trí theo khối hoàn toàn ngẫu nhiên với 3 lần nhắc lại, theo dõi các chỉ tiêu sinh trưởng, năng suất, chống chịu sâu bệnh và chất lượng gạo theo tiêu chuẩn quốc gia và quốc tế.

5. Làm thế nào để nhân rộng kết quả nghiên cứu vào sản xuất thực tế?
   Cần tổ chức các mô hình trình diễn, tập huấn kỹ thuật cho nông dân và phối hợp với các cơ quan khuyến nông để chuyển giao giống và kỹ thuật canh tác phù hợp.

Kết luận

• Đã khảo nghiệm thành công 9 giống lúa chất lượng cao tại huyện Lệ Thủy, trong đó TBR225 và Hà Phát 3 có tiềm năng thay thế giống đối chứng P6.
• Các giống khảo nghiệm có thời gian sinh trưởng ngắn, năng suất cao hơn 10-12%, khả năng chống chịu sâu bệnh và đổ tốt.
• Chất lượng gạo của các giống phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng, có tỷ lệ gạo nguyên cao và độ bạc bụng thấp.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để chuyển giao giống lúa chất lượng cao, nâng cao hiệu quả kinh tế cho nông dân địa phương.
• Đề xuất triển khai nhân rộng giống lúa tiềm năng trong các vụ sản xuất tiếp theo, đồng thời tiếp tục nghiên cứu bổ sung giống mới phù hợp.

Khuyến khích các cơ quan chức năng và nông dân áp dụng giống lúa khảo nghiệm tiềm năng, đồng thời mở rộng nghiên cứu để đa dạng hóa bộ giống lúa chất lượng cao tại Quảng Bình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Nguồn gốc của cây lúa Lúa là cây lương thực có lịch sử lâu dài, không thể biết chắc chắn và đầy đủ về thời gian, nguồn gốc và địa điểm phát sinh cây lúa. Có nhiều ý kiến khác nhau về nguồn gốc cây lúa, nhưng hiện nay người ta vẫn cho rằng lúa là cây trồng cổ và có vai trò quan trọng trong lịch sử phát triển nông nghiệp của nhiều quốc gia.

Trên thế giới có hai loài lúa trồng được xác định từ thời cổ đại cho đến ngày nay. Đó là loài lúa trồng Châu Á (Oryza sativa) và loài lúa trồng Châu Phi (Oryza glaberrima). Lúa là cây thuộc họ hoà thảo Gramineae, họ phụ Pryzoideae, chi Oryza có nhiều loài khác nhau bao gồm cả loại hàng niên và đa niên. Tuy nhiên, trên thế giới chỉ có dân cư ở 2 vùng Châu Á và Châu Phi biết thuần dưỡng cây lúa từ loài lúa hoang dại của thiên nhiên thành lúa trồng cách đây hàng vạn năm để cung cấp lương thực cho con người và vật nuôi.

Ngày nay, trong khoảng 19 loài cây hoang dại thuộc chi lúa (Oryza) có hai loài lúa đã được thuần hóa là lúa châu Á (Oryza sativa) và lúa châu Phi (Oryza glaberrima) với rất nhiều giống khác nhau (dẫn theo Trần Văn Đạt, 2005).) được phân bổ rộng rãi trên thế giới, chiếm ưu thế trong sản xuất và tiêu thụ vì có tiềm năng năng suất cao hơn loại (O.glaberrima) tới 2 - 3 lần. Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng có tới 3 loài phụ khác nhau của loại (O.) tuỳ theo điều kiện sinh thái: Loài phụ Japonica: Có 2 giả thuyết của loài phụ Japonica, thứ nhất là cây lúa Japonica có nguồn gốc ở miền Bắc dãy núi Malaya, thứ hai là do lúa Indica tiến hoá thành và di chuyển lên miền Bắc Trung Quốc từ đó đến Nhật, lúa Japonica có hạt tròn, ngắn, hàm lượng amilose thấp (14- 17%), gié ngắn, cây thấp, chịu lạnh tốt, nhưng kém chịu hạn và thường được trồng ở vùng ôn đới. Loài phụ Indica: Xuất phát từ miền Nam của dãy Hymalaya di chuyển qua 2 ngả đến miền Nam và Tây của Ấn Độ, xuống miền Nam như Malaysia, Philypines, Indonesia. Lúa Indica có hạt dài, thon, hàm lượng amylose cao (>21%), gié trung bình, cây cao, chịu lạnh kém nhưng chịu hạn rất tốt và thường được trồng ở vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới.

Khoảng 80% diện tích lúa trồng trên thế giới hiện nay thuộc nhóm này. Loài phụ Javanica: Xuất phát từ đồng bằng sông Ganger xuống Indonesia đến miền Nam Nhật Bản, lúa Javanica có nhiều tính chất trung gian giữa Indica và Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 4 Japonica. Loài phụ này có hạt to, rộng, thân cây dày, thẳng đứng và rất cao, kém chịu lạnh và hạn kém. Lúa Javanica được trồng chủ yếu ở Indonesia.

Khác với loài O.glaberrima chỉ được gieo trồng ở một diện tích rất khiêm tốn ở Châu Phi vì loài này có năng suất thấp. Điểm khác biệt về hình thái rõ nét nhất của 2 loài lúa trên là O.glaberrima có thìa lá (ligule) cứng và ngắn hơn loại O.glaberrima có thời gian ngủ nghỉ dài hơn và kém chịu hạn hơn so với loài O. Từ ngàn đời nay, cây lúa đã gắn bó với con người, làng quê Việt Nam, đồng thời cũng trở thành tên gọi cho một nền văn minh - nền văn minh lúa nước sông Hồng. Cây lúa không chỉ mang lại sự no đủ mà còn trở thành một nét đẹp trong đời sống văn hoá tinh thần của người Việt.

Hạt lúa và người nông dân cần cù, mộc mạc là hình ảnh không thể thiếu trong bức tranh của làng quê Việt Nam bây giờ và mãi mãi sau này. Nước ta cũng có thể là một trong những trung tâm khởi nguyên cây lúa nước. Đồng bằng Bắc Bộ là một trong những vùng sinh thái của cả nước có các nguồn gen đa dạng và phong phú nhất (Bùi Huy Đáp,1980). Khu vực miền núi phía Bắc có thể là một trung tâm xuất hiện các tổ tiên của loài lúa trồng hàng niên, các loại lúa trồng này phát triển nhanh.

Trước đây, một số tác giả người Pháp tìm thấy loài Oryza latifonta, Oryza officinalis, Oryza glamulata ở đây(Lê Vĩnh Thảo và cs, 2004). Ở Đồng Bằng Sông Cửu Long còn tồn tại nhiều loại hình lúa dại gọi là lúa ma, lúa trời thuộc loài Oryza minuta. Lúa ma vùng này là loài Oryza fatuasapotanea bông ngắn, lá đòng hẹp, ngắn, các gié phân hoá rời rạc, mỗi gié có ít hạt, râu dài, vỏ mỏng, chín đến đâu rụng đến đó. Đặc tính của lúa ma là hạt có thể ngâm dưới nước lâu.

Điều đó khẳng định Việt Nam là một trong những cái nôi của lúa trồng hiện nay (Đinh Văn Lữ, 1978). Phân loại lúa Để có phương hướng chọn giống hiệu quả, chúng ta phải nắm được đặc điểm sinh thái qua phân loại từng giống lúa. Như đã biết, nguồn gốc của cây lúa trồng hiện nay xuất phát từ cây lúa dại (Oryza fatua). Ngoài ra, còn có loại lúa Oryza glaberrima được trồng ở Tây châu Phi cách đây 3.500 năm, có thân cao như Indica, gié lúa thẳng, có ít hoặc không có nhánh phụ.

Hạt lúa không có lông trên vỏ trấu và gạo đỏ. Loại lúa này kháng được nhiều loài sâu bệnh và chịu hạn tuy nhiên năng suất lại kém hơn những loại lúa khác (Trần Văn Đạt, 2005). Các nhà khoa học trên thế giới đã cùng nhau nghiên cứu, tập hợp và phân loại cây lúa. Hệ thống phân loại này coi cây lúa như tất cả cây cỏ khác trong tự nhiên.

Nó được sắp xếp theo hệ thống chung của phân loại thực vật là ngành (diviso), lớp (classis), bộ (ordines), họ (familia), chi (genus), loài (species) và biến chủng (varietas). Hệ thống này có trình tự sắp xếp, như sau: - Ngành: Angiospermae - Thực vật có hoa. Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 5 - Lớp: Monocotyledones - Lớp một lá mầm. - Bộ: Poales (Graminales) - Hoà thảo có hoa.

- Họ: Poacae (Graminae) - Hoà thảo. - Họ phụ: Poidae - Hoà thảo ưa nước. - Loài: Oryza sativa - Lúa trồng. - Loài phụ: Subsp: Japonica: Loài phụ Nhật Bản.

Subsp: Indica: Loài phụ Ấn Độ. Subsp: Javanica: Loài phụ Java. - Biến chủng: Var.Mutica - Biến chủng hạt mỏ cong 1. Phân loại theo loại địa hình sinh thái địa lý Dựa trên cơ sở kiểu gen và môi trường là một khối thống nhất, các vùng sinh thái, địa lý khác nhau với sự tác động của con người đến cây lúa thì các nhóm sinh thái khác nhau chứa các kiểu gen lúa khác nhau.G (1992), lúa trồng có 8 nhóm sinh thái địa lý, như sau: Nhóm 1: Nhóm Đông Á bao gồm Triều Tiên, Nhật Bản và Bắc Trung Quốc đặc trưng của nhóm sinh thái này là chịu lạnh rất tốt và khó rụng hạt.

Nhóm 2: Nhóm Nam Á bao gồm từ Pakistan sang bờ biển phía Nam Trung Quốc đến Bắc Việt Nam đặc trưng của nhóm sinh thái địa lý này là kém chịu lạnh, phần lớn là có hạt dài và nhỏ. Nhóm 3: Nhóm Philippin bao gồm toàn bộ vùng Đông Nam Châu Á, Nam Việt Nam cũng nằm trong nhóm này, đặc trưng của nhóm sinh thái địa lý nhiệt đới này là không chịu lạnh. Nhóm 4: Nhóm Trung Á bao gồm toàn bộ các nước Trung Á đặc trưng của nhóm sinh thái địa lý này là nhóm lúa hạt to, có khối lượng nghìn hạt trên 32 gam, chịu lạnh và chịu nóng. Nhóm 5: Nhóm Iran bao gồm toàn bộ các nước Trung Đông xung quanh Iran đặc trưng của nhóm sinh thái địa lý với các loại hình chịu lạnh điển hình, hạt to, đục và gạo dẻo.

Nhóm 6: Nhóm Châu Âu bao gồm các nước có trồng lúa như: Nga, Tây Ban Nha, Italia, Bungari, Nam Tư, Rumani điển hình nhóm sinh thái địa lý điển hình là Japonica, hạt to, gạo dẻo, chịu lạnh kém. Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 6 Nhóm 7: Nhóm Châu Phi bao gồm nhóm lúa trồng thuộc loài Oryza glaberrima. Nhóm 8: Nhóm Châu Mỹ La tinh bao gồm các nước Trung Mỹ và Nam Mỹ đặc trưng của nhóm sinh thái đại lý này là nhóm lúa cây cao, thân to khoẻ, hạt to, gạo trong và dài, chịu ngập, chống đổ tốt. Phân loại cây lúa theo nguồn gốc hình thành Nhóm quần thể địa phương: Bao gồm các giống địa phương được hình thành trong một khoảng thời gian rất dài ở từng địa phương khác nhau, gắn với vùng địa lý, truyền thống canh tác riêng.

Nhóm quần thể lai: Bao gồm các giống được tạo ra bằng phương pháp lai. Nhóm quần thể đột biến: Bao gồm các giống được tạo ra bằng phương pháp đột biến gen. Nhóm quần thể tạo ra bằng công nghệ sinh học: Bao gồm các giống tạo ra bằng phương pháp chuyển gen, nuôi cấy bao phấn hoặc chọn dòng tế bào. Nhóm các dòng bất dục đực: Là một nhóm đặc biệt chứa kiểu gen gây dòng bất dục đực.

Phân loại cây lúa theo các tính trạng đặc trưng (IRRI – INGER, 1995) Viện lúa Quốc tế phân loại các giống lúa có các tính trạng tập trung thành các tập đoàn bao gồm: Tập đoàn giống lúa năng suất cao: Đây là tập đoàn các giống lúa lớn nhất, quan trọng nhất và phổ biến nhất. Tập hợp tất cả các giống có tiềm năng cho năng suất cao. Tập đoàn giống lúa chất lượng cao: Tập hợp các giống có chất lượng cao phù hợp theo yêu cầu của từng vùng khác nhau trên thế giới. Tập đoàn giống lúa chống bệnh: Gồm các tập đoàn đặc hiệu như tập đoàn chống chịu bệnh đạo ôn, tập đoàn các giống chống chịu bạc lá, tập đoàn các giống lúa chống chịu bệnh khô vằn.

Tập đoàn giống lúa chống và chịu sâu: Gồm các tập đoàn đặc hiệu như tập đoàn các giống lúa kháng rầy, tập đoàn các giống lúa kháng sâu đục thân, tập đoàn chống chịu tuyến trùng. Tập đoàn giống lúa chịu rét: Tập hợp các giống lúa chịu rét ở các thời kỳ khác nhau trong chu kỳ sinh trưởng, phát triển của cây lúa như giai đoạn mạ, giai đoạn đẻ nhánh rộ, giai đoạn trỗ. Tập đoàn giống lúa chịu hạn: Tập hợp các giống lúa chịu hạn ở các thời kỳ khác nhau từ giai đoạn mạ đến giai đoạn trỗ, chín. bao gồm cả hạn không khí và hạn đất.

Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 7 Tập đoàn giống lúa chống chịu chua, mặn, phèn: Tập đoàn các giống có khả năng gieo trồng ở các vùng đất ven biển. Tập đoàn giống lúa chịu ngập úng: Tập hợp các giống có khả năng chịu ngập úng trong thời gian dài hoặc các giống sinh trưởng nhanh, cao cây, cứng cây có khả năng chịu úng tốt.