Nghiên cứu nâng cao năng suất chất lượng lúa kháng bệnh bạc lá bằng phương pháp đột biến và chỉ ...

• Tác giả: Nguyễn Thị Hồng
• Người hướng dẫn: GS. Lê Huy Hàm
• Trường học: Viện Khoa Học Nông Nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Di Truyền Và Chọn Giống Cây Trồng
• Đề tài: Nghiên Cứu Nâng Cao Năng Suất Chất Lượng Lúa Kháng Bệnh Bạc Lá Bằng Phương Pháp Đột Biến Và Chỉ Thị Phân Tử
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU VÀ CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Đột biến trong nghiên cứu, chọn tạo giống cây trồng
• 1.1.1. Phân loại các tác nhân gây đột biến
• 1.2. Bức xạ ion beam trong chọn tạo giống cây trồng
• 2. VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN

Tóm tắt

I. Tổng quan về đột biến và bệnh bạc lá trên lúa

Luận án tập trung vào việc nâng cao năng suất và chất lượng lúa kháng bệnh bạc lá bằng phương pháp đột biến kết hợp chỉ thị phân tử. Bệnh bạc lá là một trong những bệnh gây hại nghiêm trọng trên lúa ở miền Bắc Việt Nam, ảnh hưởng đáng kể đến năng suất. Tuy nhiên, các giống lúa kháng bệnh thường có năng suất và chất lượng chưa cao. Đột biến là một phương pháp hiệu quả để cải tiến giống cây trồng, cho phép thay đổi đặc điểm mong muốn mà không làm mất các tính trạng tốt vốn có. "Nếu sử dụng phương pháp đột biến để cải tiến tính trạng năng suất, chất lượng của các dòng lúa mang gen kháng bạc lá, đồng thời dùng chỉ thị phân tử để hỗ trợ chọn lọc gen kháng sẽ tăng khả năng thành công." Luận án sử dụng kết hợp đột biến và chỉ thị phân tử nhằm tạo ra giống lúa vừa kháng bệnh, vừa đạt năng suất và chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu sản xuất và thị hiếu tiêu dùng.

1.1. Các tác nhân gây đột biến: Các tác nhân gây đột biến được chia thành ba loại: hóa học, vật lý và sinh học. Trong đó, tác nhân vật lý, đặc biệt là bức xạ ion hóa (tia gamma, tia X) và không ion hóa (tia tử ngoại), được ưu tiên sử dụng do tính hiệu quả và an toàn.

1.2. Bức xạ ion beam: Bức xạ ion beam của các nguyên tố Li, C, H, Ar, He, Ne... được đánh giá là công cụ mạnh mẽ trong chọn tạo giống, tạo ra phổ đột biến rộng hơn so với tia gamma. "Ion beam là dạng bức xạ có hệ số truyền năng lƣợng cao, có khả năng tạo ra sự xáo trộn lớn trong hệ gen, tạo nên những thiệt hại lớn trên ADN mà cơ thể không thể tự sửa chữa." Tuy nhiên, các đột biến lớn này có thể không có ý nghĩa đối với chọn giống nhưng lại có tiềm năng tạo ra giống, loài mới.

II. Chỉ thị phân tử và ứng dụng trong chọn giống lúa

Chỉ thị phân tử đóng vai trò quan trọng trong chọn giống, đặc biệt là trong việc xác định và chọn lọc các gen mong muốn. "Chỉ thị phân tử trong chọn giống đột biến" giúp tăng hiệu quả và rút ngắn thời gian chọn tạo giống.

2.1. Phân loại chỉ thị phân tử: Có nhiều loại chỉ thị phân tử khác nhau, mỗi loại có ưu nhược điểm riêng. Việc lựa chọn chỉ thị phân tử phù hợp phụ thuộc vào mục tiêu nghiên cứu và đặc điểm của đối tượng.

2.2. Ứng dụng trong chọn giống lúa kháng bạc lá: Chỉ thị phân tử được sử dụng để xác định các gen kháng bệnh bạc lá, giúp chọn lọc các dòng lúa mang gen kháng một cách nhanh chóng và chính xác. Điều này đặc biệt hữu ích trong việc kết hợp với phương pháp đột biến, cho phép đánh giá hiệu quả của đột biến lên gen kháng bệnh.

III. Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Luận án đã tiến hành đánh giá và chọn lọc các dòng lúa vật liệu, chiếu xạ bằng tia gamma và ion beam để tạo đột biến. "Đề tài đã chọn tạo được 5 dòng lúa đột biến triển vọng kháng bạc lá, năng suất cao (6- 7 tấn/ha), một số chỉ tiêu chất lượng được cải thiện." Kết quả cho thấy liều lượng chiếu xạ ảnh hưởng đến tỷ lệ sống sót, biến dị và tần số đột biến.

3.1. Chọn lọc dòng đột biến: Qua nhiều thế hệ chọn lọc, luận án đã xác định được 52 dòng đột biến có ý nghĩa cho chọn giống và 5 dòng triển vọng kháng bạc lá, năng suất cao và chất lượng được cải thiện.

3.2. Phân tích sai khác di truyền: Sử dụng chỉ thị SSR và giải trình tự gen, luận án đã phân tích được sai khác di truyền giữa các dòng đột biến ở mức độ phân tử, cung cấp thông tin valuable cho việc nghiên cứu cơ chế kháng bệnh và chọn giống.

IV. Kết luận và ý nghĩa

Luận án đã thành công trong việc chọn tạo các dòng lúa đột biến kháng bạc lá, năng suất cao và chất lượng tốt. "Từ các kết quả thu được, nổi bật nhất là các dòng lúa triển vọng kháng bạc lá, có năng suất và chất lượng được cải thiện đã khẳng định tính hiệu quả của việc kết hợp phương pháp đột biến và chỉ thị phân tử trong cải tiến giống cây trồng."

4.1. Ý nghĩa khoa học: Nghiên cứu đã khẳng định tính hiệu quả của việc kết hợp phương pháp đột biến và chỉ thị phân tử trong cải tiến giống cây trồng, mở ra hướng nghiên cứu mới cho các nhà chọn giống.

4.2. Ý nghĩa thực tiễn: Luận án đã tạo ra được nguồn vật liệu quý giá cho sản xuất, bao gồm 5 dòng lúa đột biến triển vọng và 52 dòng đột biến có ý nghĩa cho chọn giống, góp phần đảm bảo an ninh lương thực.