CHƯƠNG I ĐÀ 2 Bệnh sâu răng và bệnh quanh răng là hai bệnh phổ biến nhất trong các bệnh răng miệng và cũng là hai bệnh phổ biến trong xã hội, người ta cho là hai bệnh phổ biến của loài người ít ai là không mắc phải. Hai thập niên qua khoa học đã đạt được nhiều tiến bộ trong việc giải thích bệnh căn của sâu răng. Do đó ở các nước phát triển úc, Mỹ đã giảm tỷ lệ sâu răng xuống còn khoảng 1/2. Ở Đan Mạch người ta tiên lượng sau nãm 2000 lứa tuổi thanh niên sẽ không mắc bệnh sâu răng nhờ các biện pháp dự phòng, ở nước ta từ nhiều năm trước đây nhiều công trình đã công bố cho thấy tình hình mắc bệnh sâu răng và bệnh quanh răng ở nhiều địa phương nhiều vùng khác nhau với các mức độ trầm trọng thể hiện ở các điểm: Bệnh sâu răng mắc rất sớm (trẻ 2 tuổi có thể bị sâu răng 3,67%, trẻ 4 tuổi là 34,45%).
Bệnh sâu răng và bệnh quanh răng là 2 nguyên nhân chính làm người ta mất răng và ảnh hưởng đến sức khỏe chung. ở nước ta Chính phủ đã ban hành nghị định số 37-CP về chiến lược phát triển công tác bảo vệ sức khoẻ nhân dân đến năm 2000. Bộ Y Tế đã cụ thể hoá thành chương trình Nhà nước về vệ sinh trong lứa tuổi học đường trong đó chương trình nha học đường đã trở thành chương trình cấp Nhà nước nhằm chăm sóc sức khoẻ răng miệng cho học sinh. Quận Cầu Giấy nơi chúng tôi đến thực địa là quận mới thành Tập.
Để có số liệu chính xác làm cơ sở cho việc lập kế hoạch triển khai chương trình nha học đường của Bộ và Sở Y Tế trên địa bàn Quân và cũng là góp phấn tìm hiểu các nguyên nhân gây bệnh để phòng ngừa, hạn chế bênh răng miệng, cũng như đề ra các giải pháp can thiệp nhằm phục hổi sức khoẻ răng miệng, chúng tôi tiến hành đề tài nghiên cứu này. Tuy nhiên do điều kiện về thời gian và nhân lực có hạn nên chúng tôi chỉ chọn trường phổ thông dàn lập HERMANN nơi hội tụ những học sinh có hoàn cảnh đặc biệt về học tập với hy vọng có một đóng góp nhỏ bé sớm giúp các em phát hiện và phòng ngừa được bệnh tật của bản thân. Đề tài nghiên cứu này được đặt ra nhằm các mục tiêu sau: 3 MỤC TIÊU CHƯNG: Xác định tỷ lệ bệnh răng miệng cùng các yếu tô nguy cơ ở học sinh lớp 6 trường phổ thông dân lập HERMANN quận Cầu Giấy - Hà Nội và đánh giá hiệu quả can thiệp bằng biện pháp giáo dục. MƯC TIÊU CU THẾ: 1.
Xác định tỷ lệ bệnh sáu răng và bệnh quanh răng ở học sinh lớp 6 trường phổ thôỉig dán lập HERMANN. Tìm hiểu vai trò của các yếu tố nguy cơ. Can thiệp và đánh giá hiệu quả can thiệp bằng biện pháp giáo dục kỹ thuật chải răng. 4 CHƯƠNG II Sâu răng và bệnh quanh răng từ lâu đã là một bệnh phổ biến trong tất cả các nước.
Cùng với sự phát triển của K.H-KT và sự tiến bộ của loài người nhiều bệnh tật đã được thanh toán hoặc giảm dần tỷ lệ mắc và hậu quả của chúng, nhưng bệnh răng miệng vẫn chiếm tỷ lệ cao. Tổ chức Y tế thế giới (WHO-OMS) vào những năm 70 đã xếp bệnh sâu răng là tai họa thứ 3 về bệnh tật của loài người sau bệnh tim mạch và ung thư. Bên cạnh đó phí tổn để giải quyết sâu răng, bệnh quanh răng và những hậu qủa của nó lại rất lớn, mà như WHO đã kết luận: chi phí chữa răng rất lớn vượt quá khả nãng của mọi chính phủ kể cả những nước phát triển. Một điều đáng quan tâm nữa là bệnh sâu răng bị mắc từ rất sớm (trẻ 2 tuổi có tỷ lệ sâu răng là 3,67%, trẻ 4 tuổi: 34,45% và tăng dần theo lứa tuổi).
Gần đây tổ chức Y tế thê giới đã đưa ra một nhận xét về hai xu hướng phát triển bệnh sâu răng trên thế giới: a- Tinh trạng sức khoẻ răng miệng càng ngày càng khả quan trong nhiều nước phát triển nhờ có sử dụng Fluor và biện pháp giáo dục nha khoa trong nhân dân. b- Tinh trạng sức khoẻ răng miệng ngày càng trầm trọng trong nhiều nước đang phát triển do có sự thay đổi về sinh hoạt ăn uống (đặc biệt là ăn nhiều bánh kẹo ngọt hơn) và thiếu các biện pháp phòng bệnh. Trong chiến lược "sức khoẻ cho mọi người đến năm 2000" của mình, WHO đã đề ra nội dung và mục tiêu phấn đấu cụ thể trong lĩnh vực chăm sóc răng miệng. Năm 1987, WHO đã chính thức đề ra mục tiêu về sức khoẻ răng miệng đến năm 2000 của Thế giới như sau: 6 Lứa tuổi Muc tiêu 5-6 tuổi 50% không bị sâu rãng 12 tuổi chỉ sô' SMT không quá 3 15 tuổi 85% có đầy đủ răng hoàn toàn lành mạnh 15 - 19 tuổi chỉ số CPITN2 không quá 25% Ớ các nước tiên tiến nhờ áp dụng các biện pháp phòng ngừa sâu răng bệnh quanh răng rộng rãi trong nhân dân đã thu được kết quả lớn.
ớ Việt Nam ta do điều kiên chiến tranh liên miên nên công tác chăm sóc sức khoẻ răng miệng ban đẩu gần đây mới được chú ý tới và mới chỉ được tập trung vào công tác nha học đường từ những năm đầu của thập niên 80, nhưng cũng chưa có công trình nghiên cứu nào được tiến hành nhằm đánh giá hiệu quả của chương trình. Theo điều tra cơ bản toàn quốc nãm 1990 của GS Võ Thế Quang tỷ lệ sâu răng ở lứa tuổi 12 trong toàn quốc là 57,3% ± 0,99, trong đó miền Bắc là 43,33 %, miền Nam là 76,33 %, ở lứa tuổi 15 tỷ lệ này là 60% ± 0,98, trong đó miền Bắc là 47,33%, miền Nam là 82,95 %, về chỉ số sâu mất trám (SMT) ở lứa tuổi 12 ở miền Bắc là 1,15 và miền Nam là 2,93, ở lứa tuổi 15 chỉ số SMT toàn quốc là 2,16, trong đó miền Bắc 1,38 và miền Nam là 3,59. Về bệnh tổ chức quanh rang thì ở lứa tuổi 12 chỉ có 2,67% còn tổ chức quanh răng lành mạnh còn 96,34% bị bệnh quanh răng và 1 % đã có túi lợi rộng. Theo kết quả điều tra mới nhất (năm 1997) của GS Trần Văn Trường tỵ lệ trẻ em mắc bệnh răng miệng vẫn rất cao: trẽn 50% bị sâu răng và trên 90% trè em bị bệnh quanh răng trong số 15 triệu học sinh phổ thông cơ sở của Việt Nam.
Kết quả này đáng lo ngại, trong khi ở nước ta chương trình 7 chăm sóc răng miệng trẻ em học đường (nha học đường) đã được tiên hành ở tất cả 61 tinh thành. Còn tại Quân Cầu Giấy, theo một khảo sát gần đây nhất của BS Nguyễn Lê Thanh (tháng 3/1998) thì tỷ lệ sâu răng của học sinh tuổi 12 trong quận Cầu Giấy là 37,9%, tỷ lệ bệnh quanh răng là 77,9%. Do vậy việc tiến hành nghiên cứu tình hình mắc bênh răng miệng tại các địa phương trong toàn quốc và tìm hiểu mối nguy cơ của nó nhằm góp phần nâng cao hiệu quá chương trình nha học đường là cần thiết. Bôn cạnh đó, việc áp dụng các biện pháp can thiệp và đánh giá hiệu quả các biên pháp can thiệp cũng là một nhu cầu bức bách được đặt ra.
Một số khái niệm được dùng trong nghiên cứu này: 1/ Sâu răng là những em qua khám phát hiện ra các biểu hiện có lỗ sâu theo quan điểm điều tra cơ bản SKRM của OMS -> cho thám châm thấy mắc - hoặc có vết trắng, nháp. 2/ Bệnh quanh răng: - Nhẹ: lợi đỏ - chảy máu - Viêm quanh răng: viôm lợi + túi lợi bệnh lý (có phá huỷ tổ chức cứng quanh răng) 3/ Ăn kẹo thường xuyên là ăn kẹo ngoài bữa ăn hoặc ăn trước lúc đi ngủ với số lượt từ 2 lán trở lên/ngày. 4/ Đánh răng đúng phương pháp là đánh dọc, đánh xoay và đánh sau bữa ăn, trước khi đi ngủ. 5/ Khám răng định kỳ là khám 6 tháng I lần 6/ Đánh răng hàng ngày: là có đánh răng hàng ngày - Không đánh răng hàng ngày là thỉnh thoảng mới đánh, không liên tục.
8 7/ Số lần đánh răng trong một ngày; 1 : đánh răng mỗi ngày một lần trở xuống 2 : đánh răng mỗi ngày hai lần trở lên 8/ Thời gian đánh răng: 1 : Thời gian đánh rãng mỗi lần từ ba phút trở xuống 2 : Thời gian đánh răng mỗi lần từ ba phút trở lên 9/ Hiểu biết về nguyên nhân sâu răng 1 : Hiểu biết trung bình, kém về nguyên nhân gây sâu răng, bệnh quanh răng (trả lời đúng dưới 50% các câu hỏi theo yêu cầu). 2 : Hiểu biết khá, tốt về nguyên nhân gây sâu răng, bệnh quanh răng (trả lời đúng từ 75% trở lên các câu hỏi theo yêu cầu). 10/ Kiến thức về phòng bệnh sâu răng, bệnh quanh răng: 1 : Có kiến thức trung bình, kém về phòng ngừa sâu răng, bệnh quanh răng, (trả lời đúng dưới 50% các câu hỏi theo yêu cầu) 2 : Có kiến thức khá, tốt về phòng ngừa sâu răng, bệnh quanh rang, (trả lời đúng từ 75% trở lên các câu hỏi được nêu) 9 10 3. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN cứu Học sinh lớp 6 tại trường phổ thông dân lập HERMANN " Quận Cầu Giấy - thành phố Hà Nội 3.
THỜI GIAN NGHIÊN CỨƯ Từ tháng 2 đến tháng 11/1998. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN cúư Đề tài nghiên cứu này sử dụng hai phương pháp nghiên cứu sau: 3. Nghiên cứu mô tả cắt ngang có phân tích : Để tìm tỷ lệ mắc bệnh sâu răng và bệnh quanh răng cũng như các yêu tố nguy cơ của chúng. Nghiên cứu can thiệp.
CỠ MẪU VÀ PHƯƠNG PHÁP MẪU Nghiên cứu 1: Mâu toàn bộ (toàn thể học sinh lớp 6 của trường) 1. Nghiên cứu 2: Chọn toàn bộ học sinh của 1 trong 2 lớp thuộc khối 6 của trường để can thiệp. PHƯƠNG PHÁP THU THẬP số LIỆU 3. Khám trực tiếp để phát hiện tỷ lệ bệnh sâu răng và quanh răng.
Phỏng vấn học sinh thông qua bộ câu hỏi để tìm hiểu KAP và một số diêu kiện sinh hoạt gia đình của các em. Dùng chỉ thị màu để đánh giá chỉ sô mảng bám rãng. MÔ TẢ BIỆN PHÁP CAN THIỆP 3. Nghiên cứu 2 được tiến hành trên cơ sở bất thăm ngẫu nhiên một trong 2 lớp 6 của trường HERMANN do kết quả khám trước đó (nghiên cứu 1) cho thấy tỷ lệ bệnh răng miệng của học sinh 2 lớp 6 cũng như sự phân bố học sinh vào 2 lớp đó của BGH là như nhau.
Khám toàn bộ học sinh của lớp đã được chọn để xác định chỉ số mảng bám răng (MBR) của học sinh. Đó là số liệu nghiên cứu trước can thiệp.