Luận văn đánh giá tính dễ bị tổn thương về sinh kế do biến đổi khí hậu tại xã cồn thoi huyện kim sơn tỉnh ninh bình và đề xuất các giải pháp thích ứng

Luận văn phân tích tính dễ bị tổn thương về sinh kế do biến đổi khí hậu tại xã Cồn Thoi, huyện Kim Sơn, Ninh Bình và đề xuất giải pháp thích ứng.

• Tác giả: Bùi Thị Hòa
• Người hướng dẫn: T.S Nguyễn Thị Bích Yên
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Đánh Giá Tính Dễ Bị Tổn Thương Về Sinh Kế Do Biến Đổi Khí Hậu Tại Xã Cồn Thoi, Huyện Kim Sơn, Tỉnh Ninh Bình Và Đề Xuất Các Giải Pháp Thích Ứng
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục chữ viết tắt
• 1.4. Danh mục bảng
• 1.5. Danh mục hình
• 1.6. Trích yếu luận văn
• 1.7. Thesis abstract
• 2. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 3. GIẢ THUYẾT KHOA HỌC
• 4. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 4.1. Mục tiêu chung
• 4.2. Mục tiêu cụ thể
• 4.2.1. Đánh giá biểu hiện BĐKH trên địa bàn nghiên cứu trong những năm gần đây
• 4.2.2. Đánh giá sự tổn thương do BĐKH tác động đến sinh kế cộng đồng dân cư theo chỉ số LVI (chỉ số tổn thương sinh kế)
• 4.2.3. Đánh giá sự tổn thương do BĐKH tác động đến sinh kế cộng đồng dân cư theo chỉ số LVI – IPCC (chỉ số LVI được tính bằng cách sử dụng khung sinh kế IPCC)
• 4.2.4. Đề xuất giải pháp nâng cao năng lực thích ứng và cải thiện sinh kế người dân trước những tác động của BĐKH
• 5. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 6. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI, Ý NGHĨA KHOA HỌC HOẶC THỰC TIỄN
• 6.1. Những đóng góp mới
• 6.2. Ý nghĩa khoa học
• 6.3. Ý nghĩa thực tiễn
• 7. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 7.1. BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU VÀ CÁC TÁC ĐỘNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
• 7.1.1. Một số định nghĩa về BĐKH
• 7.1.2. Biểu hiện của BĐKH
• 7.1.3. Khí hậu cực đoan
• 7.1.4. Nguyên nhân gây nên BĐKH
• 8. VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 8.1. Địa điểm nghiên cứu
• 8.2. Thời gian nghiên cứu
• 8.3. Đối tượng/ vật liệu nghiên cứu
• 8.4. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu
• 8.4.1. Phương pháp thu thập số liệu
• 8.4.2. Phương pháp phân tích số liệu
• 9. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 9.1. Điều kiện tự nhiên – kinh tế xã hội xã Cồn Thoi
• 9.1.1. Điều kiện tự nhiên xã Cồn Thoi
• 9.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 9.2. Đánh giá biểu hiện BĐKH trên địa bàn nghiên cứu những năm gần đây
• 9.3. Đánh giá sự tổn thương do BĐKH tác động đến sinh kế cộng đồng dân cư theo chỉ số LVI
• 9.4. Đánh giá sự tổn thương do BĐKH tác động đến sinh kế cộng đồng dân cư theo chỉ số LVI - IPCC
• 9.5. Đề xuất giải pháp nâng cao năng lực thích ứng và cải thiện sinh kế
• 10. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Tính Dễ Bị Tổn Thương Cồn Thoi

Biến đổi khí hậu (BĐKH) đang là mối quan tâm toàn cầu, tác động trực tiếp đến kinh tế, xã hội và môi trường. Việt Nam, với dân số lớn sống ở nông thôn, miền núi, ven biển, đặc biệt dễ bị tổn thương. Sinh kế của người dân, nhất là hộ nghèo, phụ thuộc vào nông nghiệp, ngư nghiệp và lâm nghiệp, chịu ảnh hưởng lớn từ khí hậu và tự nhiên. BĐKH tạo ra thách thức lớn trong xóa đói giảm nghèo và duy trì sinh kế bền vững. Nghiên cứu về đánh giá tính dễ bị tổn thương là cần thiết để đưa ra giải pháp thích ứng hiệu quả. Ninh Bình, với vị trí địa lý đặc biệt, vừa có lợi thế phát triển nông nghiệp đa dạng, vừa đối mặt với nhiều rủi ro do BĐKH, đặc biệt là tại các vùng ven biển như xã Cồn Thoi.

1.1. Tính cấp thiết của nghiên cứu BĐKH tại Cồn Thoi

Nghiên cứu này cấp thiết vì Cồn Thoi, một xã ven biển của huyện Kim Sơn, Ninh Bình, đang phải đối mặt với nhiều hình thái thời tiết cực đoan và thiên tai ngày càng gia tăng do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu Ninh Bình. Điều này ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh kế của người dân địa phương, chủ yếu dựa vào nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản. Đánh giá chính xác mức độ tổn thương và đề xuất giải pháp thích ứng là vô cùng quan trọng để bảo vệ cộng đồng và phát triển bền vững.

1.2. Mục tiêu và phạm vi nghiên cứu về tổn thương Cồn Thoi

Nghiên cứu tập trung vào đánh giá tính dễ bị tổn thương do biến đổi khí hậu Cồn Thoi về sinh kế của cộng đồng. Mục tiêu là đề xuất các giải pháp thích ứng dựa trên đánh giá này. Phạm vi nghiên cứu bao gồm việc đánh giá các biểu hiện của BĐKH tại địa phương, đo lường mức độ tổn thương thông qua các chỉ số LVI và LVI-IPCC, và đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực thích ứng cho người dân.

II. Biến Đổi Khí Hậu Ninh Bình Thực Trạng và Tác Động

Ninh Bình, nằm ở vị trí điểm mút của đồng bằng sông Hồng, đang chịu tác động ngày càng sâu rộng của BĐKH. Huyện Kim Sơn, đặc biệt là xã Cồn Thoi, là một trong những khu vực dễ bị tổn thương nhất. Các biểu hiện của BĐKH bao gồm nhiệt độ tăng, lượng mưa thay đổi thất thường, và tần suất các hiện tượng thời tiết cực đoan gia tăng. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản và đời sống của người dân. Theo nghiên cứu, nhiệt độ trung bình năm tại khu vực này có xu hướng tăng, đặc biệt là vào vụ xuân. Lượng mưa cũng giảm mạnh, gây ra tình trạng hạn hán và thiếu nước.

2.1. Biểu hiện của BĐKH tại xã Cồn Thoi Kim Sơn

Các biểu hiện của biến đổi khí hậu Ninh Bình tại xã Cồn Thoi bao gồm sự gia tăng nhiệt độ trung bình năm, sự thay đổi thất thường của lượng mưa, và sự gia tăng tần suất của các hiện tượng thời tiết cực đoan như bão, lũ lụt và hạn hán. Nhiệt độ tối thấp tăng 0,16 độ C/thập kỷ (P<0,05), nhiệt độ tối cao tăng 0,11 độ C/thập kỷ (P>0,1). Lượng mưa giảm mạnh từ những năm 1980.

2.2. Tác động của BĐKH đến sản xuất nông nghiệp Cồn Thoi

Biến đổi khí hậu và nông nghiệp Cồn Thoi có mối liên hệ mật thiết. Sự thay đổi của nhiệt độ và lượng mưa ảnh hưởng đến năng suất cây trồng, đặc biệt là lúa. Tình trạng hạn hán kéo dài gây thiếu nước tưới tiêu, trong khi lũ lụt gây ngập úng và thiệt hại mùa màng. Sự gia tăng của sâu bệnh hại cũng là một thách thức lớn đối với người nông dân.

2.3. Ảnh hưởng đến nuôi trồng thủy sản do BĐKH Cồn Thoi

Biến đổi khí hậu và nuôi trồng thủy sản Cồn Thoi cũng chịu ảnh hưởng đáng kể. Sự thay đổi của nhiệt độ nước, độ mặn và mực nước biển ảnh hưởng đến sự sinh trưởng và phát triển của các loài thủy sản. Các hiện tượng thời tiết cực đoan như bão và lũ lụt gây thiệt hại cho các ao nuôi và cơ sở hạ tầng.

III. Cách Đánh Giá Tính Dễ Bị Tổn Thương Do BĐKH Cồn Thoi

Đánh giá tính dễ bị tổn thương là bước quan trọng để xác định mức độ ảnh hưởng của BĐKH đến cộng đồng và đề xuất các giải pháp thích ứng phù hợp. Nghiên cứu này sử dụng hai phương pháp chính để đánh giá tính dễ bị tổn thương: chỉ số tổn thương sinh kế (LVI) và chỉ số LVI-IPCC. Chỉ số LVI đánh giá mức độ tổn thương dựa trên các yếu tố như nguồn lực tự nhiên, nguồn lực tài chính, nguồn lực con người, nguồn lực vật chất và nguồn lực xã hội. Chỉ số LVI-IPCC đánh giá mức độ tổn thương dựa trên ba yếu tố chính: sự phơi bày, độ nhạy cảm và khả năng thích ứng.

3.1. Phương pháp đánh giá tổn thương sinh kế LVI tại Cồn Thoi

Phương pháp LVI được sử dụng để đánh giá tính dễ bị tổn thương bằng cách xem xét các yếu tố ảnh hưởng đến sinh kế của người dân. Các yếu tố này bao gồm nguồn lực tự nhiên (đất, nước, rừng), nguồn lực tài chính (thu nhập, tiết kiệm, tín dụng), nguồn lực con người (sức khỏe, trình độ học vấn, kỹ năng), nguồn lực vật chất (cơ sở hạ tầng, nhà ở, phương tiện) và nguồn lực xã hội (mạng lưới xã hội, tổ chức cộng đồng, chính sách).

3.2. Đánh giá tổn thương theo khung IPCC LVI IPCC tại Cồn Thoi

Phương pháp LVI-IPCC đánh giá mức độ tổn thương dựa trên ba yếu tố chính: sự phơi bày (mức độ tiếp xúc với các tác động của BĐKH), độ nhạy cảm (mức độ dễ bị ảnh hưởng bởi các tác động của BĐKH) và khả năng thích ứng (khả năng giảm thiểu các tác động tiêu cực của BĐKH). Phương pháp này giúp xác định các yếu tố quan trọng nhất cần được ưu tiên trong các giải pháp thích ứng.

3.3. So sánh kết quả đánh giá LVI và LVI IPCC tại Cồn Thoi

So sánh kết quả đánh giá LVI và LVI-IPCC cho thấy sự tương đồng trong việc xác định các khu vực và nhóm dân cư dễ bị tổn thương nhất. Tuy nhiên, mỗi phương pháp có những ưu điểm và hạn chế riêng. LVI cung cấp cái nhìn chi tiết về các yếu tố ảnh hưởng đến sinh kế, trong khi LVI-IPCC tập trung vào các yếu tố chính của tổn thương theo khung IPCC.

IV. Giải Pháp Thích Ứng Biến Đổi Khí Hậu Cho Cồn Thoi

Để giảm thiểu tác động của BĐKH và nâng cao khả năng thích ứng cho cộng đồng Cồn Thoi, cần có các giải pháp toàn diện và bền vững. Các giải pháp này bao gồm việc thay đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, áp dụng các kỹ thuật canh tác tiên tiến, xây dựng cơ sở hạ tầng chống chịu với BĐKH, và nâng cao nhận thức và năng lực cho người dân. Theo nghiên cứu, người dân đã áp dụng một số biện pháp thích ứng như thay đổi cơ cấu cây trồng từ trồng lúa sang nuôi trồng thủy sản, thay đổi lịch thời vụ gieo trồng, và sử dụng các loại giống lai năng suất cao, ngắn ngày có khả năng chịu hạn, chịu rét.

4.1. Thay đổi cơ cấu cây trồng và vật nuôi thích ứng BĐKH Cồn Thoi

Một trong những giải pháp quan trọng là thay đổi cơ cấu cây trồng và vật nuôi để phù hợp với điều kiện khí hậu mới. Điều này có thể bao gồm việc chuyển đổi từ trồng lúa sang các loại cây trồng chịu hạn tốt hơn, hoặc phát triển các mô hình nuôi trồng thủy sản đa dạng và bền vững.

4.2. Ứng dụng kỹ thuật canh tác tiên tiến tại Cồn Thoi

Việc áp dụng các kỹ thuật canh tác tiên tiến như tưới tiết kiệm nước, sử dụng phân bón hữu cơ, và quản lý dịch hại tổng hợp có thể giúp giảm thiểu tác động của BĐKH và nâng cao năng suất cây trồng. Các kỹ thuật này cũng giúp bảo vệ môi trường và giảm thiểu ô nhiễm.

4.3. Nâng cao nhận thức và năng lực cộng đồng Cồn Thoi

Nâng cao nhận thức và năng lực cho người dân về BĐKH và các giải pháp thích ứng là rất quan trọng. Điều này có thể được thực hiện thông qua các chương trình đào tạo, tập huấn, và truyền thông cộng đồng. Người dân cần được trang bị kiến thức và kỹ năng để tự bảo vệ mình và cộng đồng trước các tác động của BĐKH.

V. Ứng Dụng Thực Tế và Kết Quả Nghiên Cứu BĐKH Cồn Thoi

Nghiên cứu này cung cấp những thông tin quan trọng để xây dựng các chính sách và kế hoạch hành động ứng phó với BĐKH tại xã Cồn Thoi và các vùng ven biển tương tự. Kết quả nghiên cứu cho thấy sự cần thiết phải có các giải pháp thích ứng toàn diện và bền vững, tập trung vào việc bảo vệ sinh kế của người dân và phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Giá trị chỉ số tổn thương sinh kế (LVI) của xóm 8B (bằng 0,464) cao hơn xóm 7C (bằng 0,402), cho thấy tính dễ tổn thương của xóm 8B cao hơn so với xóm 7C.

5.1. Đề xuất chính sách ứng phó BĐKH dựa trên nghiên cứu Cồn Thoi

Dựa trên kết quả nghiên cứu, cần có các chính sách hỗ trợ người dân chuyển đổi sang các mô hình sinh kế bền vững hơn, cung cấp các dịch vụ tư vấn và hỗ trợ kỹ thuật, và xây dựng cơ sở hạ tầng chống chịu với BĐKH. Các chính sách này cần được thiết kế một cách linh hoạt và phù hợp với điều kiện cụ thể của từng địa phương.

5.2. Kế hoạch hành động thích ứng BĐKH cho xã Cồn Thoi

Kế hoạch hành động thích ứng BĐKH cần bao gồm các hoạt động cụ thể như xây dựng hệ thống cảnh báo sớm, cải thiện hệ thống tưới tiêu, bảo vệ rừng ngập mặn, và nâng cao năng lực cho cán bộ địa phương. Kế hoạch này cần được thực hiện một cách có sự tham gia của cộng đồng và được giám sát chặt chẽ.

5.3. Bài học kinh nghiệm từ nghiên cứu BĐKH Cồn Thoi

Nghiên cứu này cung cấp những bài học kinh nghiệm quý giá cho các vùng ven biển khác đang đối mặt với những thách thức tương tự. Các bài học này bao gồm tầm quan trọng của việc đánh giá tính dễ bị tổn thương, sự cần thiết của các giải pháp thích ứng toàn diện và bền vững, và vai trò quan trọng của sự tham gia của cộng đồng.

VI. Kết Luận và Tương Lai Nghiên Cứu BĐKH Tại Cồn Thoi

Nghiên cứu về đánh giá tính dễ bị tổn thương do BĐKH tại xã Cồn Thoi đã cung cấp những thông tin quan trọng để xây dựng các giải pháp thích ứng hiệu quả. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được nghiên cứu sâu hơn trong tương lai, như tác động của BĐKH đến sức khỏe cộng đồng, di cư do BĐKH, và an ninh lương thực. Cần có sự hợp tác chặt chẽ giữa các nhà khoa học, nhà hoạch định chính sách và cộng đồng để giải quyết những thách thức này.

6.1. Hướng nghiên cứu tiếp theo về BĐKH và sức khỏe Cồn Thoi

Nghiên cứu cần tập trung vào tác động của BĐKH đến sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là các bệnh liên quan đến nhiệt độ cao, ô nhiễm không khí và nguồn nước. Cần có các biện pháp phòng ngừa và điều trị hiệu quả để bảo vệ sức khỏe của người dân.

6.2. Nghiên cứu về di cư do BĐKH tại xã Cồn Thoi

BĐKH có thể gây ra tình trạng di cư do mất sinh kế và các điều kiện sống trở nên khó khăn hơn. Cần có các nghiên cứu về quy mô, nguyên nhân và hậu quả của di cư do BĐKH để có các giải pháp hỗ trợ người di cư và giảm thiểu tác động tiêu cực đến cộng đồng.

6.3. Đảm bảo an ninh lương thực trong bối cảnh BĐKH Cồn Thoi

BĐKH có thể ảnh hưởng đến năng suất cây trồng và vật nuôi, gây ra tình trạng thiếu lương thực. Cần có các giải pháp để đảm bảo an ninh lương thực, như phát triển các giống cây trồng và vật nuôi chịu hạn tốt hơn, cải thiện hệ thống tưới tiêu, và hỗ trợ người nông dân tiếp cận với các công nghệ và kỹ thuật tiên tiến.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực ven biển miền Bắc Việt Nam đang chịu áp lực nặng nề từ các hiện tượng thời tiết cực đoan và dao động khí hậu toàn cầu. Huyện Kim Sơn thuộc tỉnh Ninh Bình là vùng bãi bồi ven biển đặc thù với tốc độ bồi tụ phù sa từ sông Đáy và sông Càn mở rộng ra biển từ 80 đến 100 mét mỗi năm. Tuy nhiên, địa hình trũng thấp với độ cao trung bình chỉ từ 1 đến 2 mét so với mực nước biển khiến toàn bộ hệ thống sản xuất và đời sống dân cư tại đây luôn nằm trong tình trạng dễ bị tổn thương cao. Xã Cồn Thoi có tổng diện tích tự nhiên 742,52 ha, nằm cách bờ biển khoảng 7 km về phía Bắc, là địa bàn tiêu biểu cho vùng sinh thái chuyển tiếp của Khu dự trữ sinh quyển thế giới châu thổ sông Hồng.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm là sự suy giảm khả năng chống chịu sinh kế của cộng đồng nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản trước các biến đổi khí tượng thủy văn dị thường. Mục tiêu cụ thể của luận văn tập trung phân tích diễn biến khí hậu tại địa phương giai đoạn 1964-2016, lượng hóa mức độ tổn thương sinh kế qua hai khung chỉ số LVI và LVI-IPCC tại 2 xóm đại diện, đồng thời xây dựng hệ thống giải pháp nâng cao năng lực thích ứng cho người dân.

Nghiên cứu được triển khai thực địa từ tháng 6/2016 đến tháng 10/2017. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của công trình thể hiện ở việc lượng hóa chính xác giá trị tổn thương sinh kế của cộng đồng với chỉ số LVI dao động từ 0,402 đến 0,464 và chỉ số LVI-IPCC từ 0,401 đến 0,489. Các kết quả này cung cấp cơ sở dữ liệu thực chứng cho chính quyền địa phương trong việc xây dựng kế hoạch hành động ứng phó biến đổi khí hậu và chuyển đổi cơ cấu sản xuất bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng tích hợp hai nền tảng lý thuyết học thuật cốt lõi trong nghiên cứu môi trường và phát triển bền vững: Khung sinh kế bền vững (SLA) do Bộ Phát triển Quốc tế Vương quốc Anh (DFID) ban hành và Khung đánh giá tính dễ bị tổn thương do Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu (IPCC) đề xuất.

Khung sinh kế DFID phân tích đời sống nông hộ dựa trên 5 nguồn vốn cơ bản gồm: vốn tự nhiên, vốn vật chất, vốn tài chính, vốn con người và vốn xã hội. Mô hình đánh giá của IPCC (2001, 2007) xác định tính dễ bị tổn thương là một hàm số phức hợp được cấu thành bởi 3 tác nhân đóng góp chính: mức độ phơi lộ (exposure), độ nhạy cảm (sensitivity) và năng lực thích ứng (adaptive capacity).

Bên cạnh đó, tác giả kế thừa và hiệu chỉnh phương pháp đánh giá chỉ số tổn thương sinh kế (LVI) của Hahn và cộng sự (2009). Hệ thống khái niệm chính trong nghiên cứu bao gồm:

• Biến đổi khí hậu: Sự biến đổi trạng thái khí quyển qua nhiều thập kỷ do tương tác tự nhiên và hoạt động phát thải nhân sinh.
• Tính dễ bị tổn thương sinh kế: Mức độ mất an toàn và nguy cơ chịu thiệt hại về nguồn sống của hộ gia đình khi đối mặt với các cú sốc môi trường.
• Năng lực thích ứng: Khả năng điều chỉnh hành vi, nguồn lực và kỹ thuật của hệ sinh thái nhân văn nhằm hạn chế thiệt hại hoặc khai thác các cơ hội mới.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp thực địa:

• Dữ liệu thứ cấp: Chuỗi số liệu khí tượng quan trắc liên tục 52 năm (1964-2016) được thu thập từ trạm Khí tượng Thủy văn Văn Lý (Hải Hậu, Nam Định), đại diện cho đặc trưng khí hậu ven biển huyện Kim Sơn. Dữ liệu kinh tế - xã hội thu thập từ báo cáo thống kê chính thức của UBND huyện Kim Sơn và UBND xã Cồn Thoi.
• Dữ liệu sơ cấp: Cỡ mẫu điều tra gồm 100 hộ gia đình, được phân bổ đều cho 2 xóm đại diện trong tổng số 10 xóm của xã: Xóm 8B (vị trí gần biển hơn, đại diện vùng phơi lộ cao) với 50 hộ và Xóm 7C (vị trí sâu trong nội đồng, đại diện vùng phơi lộ thấp hơn) với 50 hộ.
• Phương pháp chọn mẫu: Áp dụng kỹ thuật bốc thăm có điều chỉnh để chọn 2 xóm nghiên cứu theo khoảng cách không gian tới biển. Tại mỗi xóm, phương pháp lấy mẫu ngẫu nhiên phân tầng được thực hiện từ danh sách hộ dân để chọn đúng 25 hộ khá giả và 25 hộ nghèo, người đại diện trả lời phỏng vấn đều có độ tuổi từ 45 trở lên nhằm đảm bảo độ tin cậy về ký ức thời tiết lịch sử.
• Phương pháp phân tích: Dữ liệu khí tượng được kiểm định xu thế bằng phân tích thống kê tương quan và phân tích phương sai ANOVA trên phần mềm chuyên dụng. Chỉ số LVI và LVI-IPCC được chuẩn hóa theo thang điểm từ 0 đến 1 cho LVI và từ -1 đến 1 cho LVI-IPCC thông qua 8 nhóm yếu tố chính gồm: hồ sơ nhân khẩu, chiến lược sinh kế, mạng lưới xã hội, sức khỏe, vốn tài chính, nhà cửa và đất sản xuất, nguồn nước, thảm họa thiên nhiên và BĐKH. Lý do lựa chọn mô hình LVI là khả năng định lượng hóa đa chiều các yếu tố phi tài chính thành chỉ số số học rõ ràng, giúp so sánh trực tiếp mức độ tổn thương giữa các nhóm không gian và thành phần xã hội.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích chuỗi dữ liệu khí tượng 52 năm (1964-2016) xác nhận xu thế ấm lên rõ rệt và sự xáo trộn chu kỳ thủy văn tại địa phương. Nhiệt độ tối thấp trung bình năm tăng với tốc độ 0,16°C/thập kỷ (mức ý nghĩa thống kê P < 0,05), nhiệt độ tối cao tăng 0,11°C/thập kỷ (P > 0,1). Nền nhiệt vụ xuân có xu hướng tăng mạnh nhất, đạt mức tăng từ 0,19°C đến 0,20°C/thập kỷ đối với cả nhiệt độ tối cao và tối thấp. Lượng mưa vụ mùa suy giảm nghiêm trọng từ sau năm 1980: trước giai đoạn 1980, số ngày có lượng mưa cực đoan ≥ 100 mm trong vụ mùa dao động từ 20 đến 35 ngày, nhưng từ sau năm 1980 con số này giảm mạnh xuống mức cao nhất chỉ khoảng 7 ngày (ghi nhận vào các năm 1985 và 2015), nhiều năm hoàn toàn không xuất hiện ngày mưa lớn trên 100 mm như các năm 1995, 1997, 1999 và 2004 (giảm trên 70% tần suất mưa cực đoan tích lũy).

Đánh giá chỉ số tổn thương sinh kế LVI cho thấy giá trị tổng hợp của Xóm 8B đạt 0,464, cao hơn 15,4% so với giá trị 0,402 của Xóm 7C. Theo thang phân loại, cả hai xóm đều nằm trong ngưỡng tổn thương cao (từ 0,4 đến dưới 0,7).

Khi tích hợp theo khung LVI-IPCC, Xóm 8B có chỉ số tổn thương tổng hợp là 0,489, trong khi Xóm 7C đạt 0,401. Sự chênh lệch này xuất phát từ việc mức độ phô bày trước hiểm họa của Xóm 8B cao hơn Xóm 7C là 0,046 điểm chỉ số, đồng thời năng lực thích ứng của Xóm 8B chỉ đạt 0,598, thấp hơn mức 0,639 của Xóm 7C.

Về các biện pháp thích ứng thực tế, 100% hộ dân điều tra đã áp dụng các giải pháp phi công trình như: chuyển đổi diện tích lúa năng suất thấp sang nuôi trồng thủy sản nước lợ, dịch chuyển lịch thời vụ gieo cấy, sử dụng giống lúa lai ngắn ngày có khả năng chịu hạn và chịu rét, kết hợp kỹ thuật che phủ nilon bảo vệ mạ và lên luống thoát úng.

Thảo luận kết quả

Sự khác biệt về mức độ tổn thương sinh kế giữa hai xóm phản ánh rõ quy luật không gian và rào cản kinh tế - xã hội. Xóm 8B nằm sát cửa biển hơn nên trực tiếp hứng chịu các đợt xâm nhập mặn, triều cường và gió bão với vận tốc gió mùa Đông Nam lên tới 4-5 m/s. Ngược lại, Xóm 7C nằm lùi sâu trong đê bối nội đồng nên nhận được sự bảo vệ tốt hơn từ hệ thống công trình ngăn mặn.

Về năng lực thích ứng, tỷ lệ phụ thuộc kinh tế và tỷ lệ hộ nghèo tại Xóm 8B cao hơn đã kìm hãm khả năng đầu tư cơ sở hạ tầng chống chịu thiên tai của các gia đình. Phát hiện này hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu của Hahn tại châu Phi và công trình của nhóm nghiên cứu GS. Mai Trọng Nhuận tại vùng ven biển miền Trung Việt Nam, khẳng định rằng vị trí địa lý cận duyên và sự hạn chế vốn tài chính là hai nhân tố cộng hưởng làm trầm trọng hóa tính tổn thương.

Để biểu đạt trực quan các kết quả phân tích, dữ liệu dao động nhiệt độ và lượng mưa 52 năm có thể được mô tả tối ưu qua biểu đồ kết hợp cột và đường (Clustered Column and Line Chart), trong đó trục tung biểu diễn lượng mưa phân bố theo tháng (chiếm 80% vào mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 10) và hai đường biểu diễn nhiệt độ tối cao, nhiệt độ tối thấp. Đối với kết quả tính toán 8 yếu tố của LVI, biểu đồ mạng nhện đa giác (Radar Chart) là công cụ trực quan hiệu quả nhất để làm nổi bật khoảng cách chênh lệch giữa Xóm 8B và Xóm 7C trên từng khía cạnh: hồ sơ nhân khẩu, đất sản xuất, nguồn nước và thảm họa thiên nhiên.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao năng lực chống chịu và đảm bảo sinh kế bền vững cho người dân xã Cồn Thoi, hệ thống 4 nhóm giải pháp chiến lược được đề xuất như sau:

• Chuyển đổi mô hình sản xuất nông nghiệp thích ứng mặn: Ủy ban nhân dân xã Cồn Thoi phối hợp với Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Kim Sơn triển khai quy hoạch chuyển đổi 15% đến 20% diện tích đất lúa trũng thấp thường xuyên bị nhiễm mặn sang mô hình luân canh tôm - lúa hoặc nuôi thủy sản nước lợ giá trị cao; mục tiêu nâng cao thu nhập bình quân đầu người của nông hộ thêm 25% đến 30% trong giai đoạn 2018-2022.
• Nâng cấp và kiên cố hóa hạ tầng thủy lợi ngăn mặn: Ủy ban nhân dân huyện Kim Sơn chủ trì, phối hợp Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Ninh Bình đầu tư cải tạo 100% hệ thống kênh mương tưới tiêu nội đồng, nạo vét các tuyến kênh cấp nước ngọt từ sông Đáy và kiên cố hóa hệ thống đê bao ven biển trong giai đoạn 2019-2023 nhằm giảm thiểu 40% nguy cơ ngập úng mùa mưa bão.
• Mở rộng đào tạo kỹ thuật và hỗ trợ vốn tín dụng ưu đãi: Hội Nông dân và Hội Phụ nữ xã Cồn Thoi tổ chức từ 12 đến 15 lớp tập huấn chuyên sâu hàng năm về kỹ thuật canh tác giống lúa chịu hạn, kỹ thuật che phủ màng sinh học và phòng trừ dịch hại; đồng thời liên kết với Ngân hàng Chính sách Xã hội huyện Kim Sơn giải ngân vốn vay ưu đãi với lãi suất thấp cho 80% số hộ nghèo và cận nghèo tiếp cận nguồn lực sản xuất trước năm 2021.
• Xây dựng hệ thống cảnh báo sớm và quản lý rủi ro thiên tai cộng đồng: Ban Chỉ huy Phòng chống thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn xã Cồn Thoi hoàn thiện mạng lưới quan trắc độ mặn tự động tại các cống đầu mối, thiết lập cơ chế thông tin cảnh báo sớm qua hệ thống truyền thanh và tin nhắn di động đến 100% hộ dân trước 24 đến 48 giờ khi có thời tiết cực đoan, hoàn thành lắp đặt và vận hành trong giai đoạn 2018-2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị học thuật và thực tiễn sâu sắc, đặc biệt hữu ích cho 4 nhóm đối tượng sau:

• Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Lãnh đạo Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Ninh Bình, UBND huyện Kim Sơn sử dụng kết quả định lượng LVI để xây dựng Kế hoạch hành động ứng phó biến đổi khí hậu cấp địa phương, phân bổ ngân sách đầu tư công trình phòng hộ ven bờ và quy hoạch sử dụng đất bãi bồi ven biển 742,52 ha tại Cồn Thoi.
• Giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Môi trường: Các nhà nghiên cứu thuộc ngành Khoa học Môi trường, Biến đổi Khí hậu, Quản lý Tài nguyên tham khảo quy trình phương pháp luận chuẩn hóa 8 chỉ số phụ của mô hình Hahn và kỹ thuật tích hợp khung LVI-IPCC như một tài liệu tham khảo chuẩn mực cho các đề tài nghiên cứu sinh kế nông thôn ven biển.
• Các tổ chức phi chính phủ và cơ quan phát triển quốc tế: Các tổ chức đang tài trợ dự án phát triển cộng đồng tại vùng Đồng bằng sông Hồng khai thác số liệu thực chứng từ 100 hộ dân điều tra để thiết kế các gói can thiệp sinh kế, hỗ trợ kỹ thuật và xây dựng năng lực thích ứng dựa vào hệ sinh thái.
• Chính quyền xã Cồn Thoi và hệ thống khuyến nông cơ sở: Cán bộ địa chính nông nghiệp, khuyến nông viên áp dụng trực tiếp các đề xuất kỹ thuật về lịch mùa vụ, bộ giống ngắn ngày và giải pháp chuyển đổi cơ cấu cây trồng cho 10 xóm hành chính trên địa bàn.

Câu hỏi thường gặp

• Tại sao chỉ số tổn thương sinh kế của Xóm 8B lại cao hơn đáng kể so với Xóm 7C? Xóm 8B có vị trí tiếp giáp biển gần hơn 7 km, chịu tác động trực tiếp của xâm nhập mặn và bão biển, dẫn đến chỉ số phơi lộ cao hơn Xóm 7C là 0,046 điểm. Đồng thời, năng lực thích ứng của Xóm 8B chỉ đạt 0,598 do tỷ lệ hộ nghèo và tỷ lệ phụ thuộc kinh tế cao hơn mức 0,639 của Xóm 7C.

• Xu hướng biến đổi nhiệt độ và lượng mưa tại địa bàn nghiên cứu diễn ra như thế nào trong nửa thế kỷ qua? Chuỗi số liệu 52 năm (1964-2016) tại trạm Văn Lý chỉ ra nhiệt độ tối thấp tăng 0,16°C/thập kỷ và nhiệt độ vụ xuân tăng 0,20°C/thập kỷ. Đặc biệt, số ngày mưa cực đoan trên 100 mm trong vụ mùa đã sụt giảm mạnh từ 20-35 ngày trước năm 1980 xuống chỉ còn dưới 7 ngày sau năm 1980.

• Khung phương pháp LVI-IPCC mang lại ưu thế gì vượt trội so với các cách tiếp cận truyền thống? Phương pháp LVI-IPCC nhóm 8 nhóm yếu tố sinh kế vào 3 trụ cột cơ bản: phơi lộ, độ nhạy cảm và năng lực thích ứng. Cách tiếp cận này giúp lượng hóa chính xác mức độ tổn thương trên thang đo số học từ -1 đến 1, tạo điều kiện so sánh trực quan giữa các địa bàn địa lý khác nhau.

• Người dân địa phương đã triển khai những giải pháp kỹ thuật nông học nào để thích ứng với thời tiết cực đoan? Nông dân xã Cồn Thoi đã chủ động chuyển đổi lịch gieo cấy lúa xuân, áp dụng biện pháp che phủ màng nilon để chống rét hại cho mạ, đắp luống cao thoát úng vụ mùa, đồng thời đưa các giống lúa lai ngắn ngày có khả năng chống chịu hạn mặn vào canh tác đại trà.

• Mô hình nghiên cứu này có thể chuyển giao và áp dụng cho các xã ven biển khác hay không? Quy trình điều tra 100 mẫu phân tầng kết hợp chuỗi dữ liệu khí tượng trên 50 năm hoàn toàn có thể nhân rộng cho các vùng bãi bồi ven biển lân cận. Khung phân tích 8 yếu tố cung cấp công cụ đo lường tiêu chuẩn giúp các địa phương xác định chính xác các điểm nghẽn sinh kế cần ưu tiên can thiệp.

Kết luận

• Chuỗi số liệu khí tượng 52 năm khẳng định biến đổi khí hậu diễn ra mạnh mẽ tại vùng ven biển Kim Sơn với mức tăng nhiệt độ tối thấp 0,16°C/thập kỷ và sự suy giảm hơn 70% số ngày mưa lớn vụ mùa.
• Điểm số LVI tại Xóm 8B (0,464) và Xóm 7C (0,402) đã lượng hóa mức độ tổn thương sinh kế ở ngưỡng cao trên toàn địa bàn xã Cồn Thoi.
• Khoảng cách địa lý tới bờ biển và tỷ lệ hộ nghèo là hai nhân tố chi phối chính, khiến cộng đồng cận duyên có chỉ số LVI-IPCC (0,489) cao hơn đáng kể so với khu vực nội đồng (0,401).
• Hệ thống 8 chỉ số thành phần đã phản ánh toàn diện các tổn thương sâu sắc về nguồn vốn tài chính, chất lượng đất sản xuất và nguồn nước sinh hoạt của các hộ dân.
• Khung giải pháp thích ứng kết hợp hài hòa giữa chuyển đổi kinh tế nông - thủy sản, kiên cố hóa thủy lợi và thiết lập mạng lưới cảnh báo sớm là hướng đi tất yếu cho giai đoạn 2018-2023.

Đóng góp quan trọng nhất của luận văn là đã thiết lập bộ cơ sở dữ liệu thực chứng và quy trình đánh giá LVI chuẩn mực cho vùng cửa sông ven biển châu thổ sông Hồng. Lộ trình tiếp theo trong giai đoạn 2018-2023 cần tập trung thể chế hóa các giải pháp chuyển đổi sinh kế vào quy hoạch kinh tế - xã hội của huyện Kim Sơn. Các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và tổ chức phát triển cần tiếp tục khai thác các kết luận khoa học này để triển khai những dự án thích ứng thực chất, đảm bảo tương lai sinh kế bền vững cho cộng đồng dân cư ven biển.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM BÙI THỊ HÒA ĐÁNH GIÁ TÍNH DỄ BỊ TỔN THƯƠNG VỀ SINH KẾ DO BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU TẠI XÃ CỒN THOI, HUYỆN KIM SƠN, TỈNH NINH BÌNH VÀ ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP THÍCH ỨNG Ngành: Khoa học môi trường Mã số: 60 44 03 01 Người hướng dẫn khoa học: T.S Nguyễn Thị Bích Yên NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng được bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cảm ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm Tác giả luận văn Bùi Thị Hòa i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới T.S Nguyễn Thị Bích Yên đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Sinh thái nông nghiệp, Khoa Môi trường, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức Ủy ban nhân dân xã Cồn Thoi, ban lãnh đạo, cán bộ phòng tài nguyên môi trường, phòng nông nghiệp và phát triển nông thôn huyện Kim Sơn đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày tháng năm Tác giả luận văn Bùi Thị Hòa ii MỤC LỤC Lời cam đoan.

ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. v Danh mục bảng. vi Danh mục hình.

vii Trích yếu luận văn. viii Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Giả thuyết khoa học.

Mục tiêu nghiên cứu. Mục tiêu chung. Mục tiêu cụ thể. Phạm vi nghiên cứu.

Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học hoặc thực tiễn. Tổng quan tài liệu. Biến đổi khí hậu và các tác động của biến đổi khí hậu. Một số định nghĩa về BĐKH.

Biểu hiện của BĐKH. Nguyên nhân gây nên BĐKH. Thực trạng và xu hướng BĐKH trên thế giới. Thực trạng và xu hướng BĐKH ở Việt Nam.

Tính dễ bị tổn thương bới BĐKH. Những khái niệm về tính dễ bị tổn thương đối với BĐKH. Sinh kế và tính dễ bị tổn thương về sinh kế do BĐKH. Khái niệm về khung sinh kế.

Các nghiên cứu về tính dễ bị tổn thương bới BĐKH. Thích ứng với BĐKH. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu.

Thời gian nghiên cứu. Đối tượng/ vật liệu nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Phương pháp thu thập số liệu. Phương pháp phân tích số liệu. Kết quả và thảo luận. Điều kiện tự nhiên – kinh tế xã hội xã Cồn Thoi.

Điều kiện tự nhiên xã Cồn Thoi. Điều kiện kinh tế - xã hội. Đánh giá biểu hiện BĐKH trên địa bàn nghiên cứu những năm gần đây. Đánh giá sự tổn thương do BĐKH tác động đến sinh kế cộng đồng dân cư theo chỉ số lvi.

Đánh giá sự tổn thương do BĐKH tác động đến sinh kế cộng đồng dân cư theo chỉ số LVI - IPCC. Đề xuất giải pháp nâng cao năng lực thích ứng và cải thiện sinh kế. Kết luận và kiến nghị. 60 Tài liệu tham khảo.

65 iv DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Từ viết tắt Nghĩa tiếng việt AMS Hiệp hội Khí tượng Mỹ BĐKH Biến đổi khí hậu ĐBSCL Đồng bằng sông Cửu Long ĐBSH Đồng bằng sông Hồng GDP Tổng sản phẩm quốc nội IPPC Ủy ban liên chính phủ về biến đổi khí hậu UBND Ủy ban nhân dân UNDP Chương trình Phát triển của Liên hiệp quốc v DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Sự đóng góp của các yếu tố theo IPCC đến các yếu tố tổn thương chính 33 Bảng 4. Cơ cấu sử dụng đất của xã Cồn Thoi. Cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp xã Cồn Thoi.

Xu hướng thay đổi nhiệt độ và lượng mưa trên từng thập kỉ giai đoạn từ 1964-2016. Giá trị các yếu tố chính, yếu tố phụ và chỉ số LVI xóm 8B và xóm 7C, xã Cồn Thoi. Chỉ số các yếu tố đóng góp tính dễ bị tổn thương theo IPCC và chỉ số dễ bị tổn thương LVI-IPCC ở Xóm 8B và 7C, xã Cồn Thoi. 56 vi DANH MỤC HÌNH Hình 2.

Số lượng các đợt nắng nóng hàng năm trên cả nước. Số đợt mưa lớn diện rộng ở Việt Nam trong giai đoạn 1993-2012. Xu thế biến đổi số ngày sương muối trung bình khu vực Tây Bắc. Khung sinh kế theo DFID.

Mô hình sự đóng góp của các yếu tố theo IPCC đến các yếu tố tổn thương chính. Vị trí địa lý xã Cồn Thoi (xóm 7C và 8B là 2 xóm được chọn theo vị xa và gần biển để điều tra). Trung bình nhiệt độ tối cao, trung bình nhiệt độ tối thấp và trung bình lượng mưa theo tháng giai đoạn 1964-2016. Cơ cấu giống lúa theo vụ năm 2016.

Xu hướng thay đổi số ngày có lượng mưa >=100mm trong vụ mùa, giai đoạn 1964 – 2016. So sánh các yếu tố chính LVI của xóm 8B và xóm 7C, xã Cồn Thoi (LVI=0 cho biết mức tổn thương thấp nhất; LVI=1 cho biết mức tổn thương cao nhất). Phân bố các yếu tố của LVI – IPCC. 56 vii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Bùi Thị Hòa Tên luận văn: “Đánh giá tính dễ bị tổn thương về sinh kế do biến đổi khí hậu tại xã Cồn Thoi, huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình và đề xuất các giải pháp thích ứng”.

Ngành: Khoa học môi trường Mã Số: 60 44 03 01 Tên cơ sở đào tạo: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu Đề tài này nhằm nghiên cứu tính dễ bị tổn thương về sinh kế của cộng đồng xã Cồn Thoi, huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình trước BĐKH và đề xuất các giải pháp thích ứng. Phương pháp nghiên cứu Số liệu khí tượng từ năm 1964-2016 được thu thập tại trạm Khí tượng thủy văn gần điểm nghiên cứu nhằm đánh giá sự BĐKH thông qua phân tích thống kê tương quan và ANOVA. Phương pháp phỏng vấn hộ dân sử dụng bảng hỏi có cấu trúc được áp dụng nhằm đánh giá tính dễ bị tổn thương về sinh kế. Kết quả chính và kết luận Kết quả nghiên cứu cho thấy nhìn chung nhiệt độ trung bình năm tăng cũng khá cao, nhiệt độ tối thấp tăng 0,16 độ C/thập kỉ (P<0,05), nhiệt độ tối cao tăng 0,11 độ C/thập kỉ (P>0,1).

Nền nhiệt vụ xuân có xu hướng tăng mạnh hơn vụ mùa khi tăng từ 0,19 (nhiệt độ tối cao) – 0,20 độ C/thập kỉ (nhiệt độ tối thấp), trong khi vụ mùa tăng từ 0,13 (nhiệt độ tối cao) - 0,20 độ C/thập kỉ (nhiệt độ tối thấp). Lượng mưa có sự suy giảm mạnh mẽ nhất là từ giai đoạn 1980 trở đi. Trong khi trước năm 1980, số ngày có lượng mưa ≥100 mm vào vụ mùa dao động trong khoảng 20 – 35 ngày thì từ sau năm 1980 trở đi, con số đó chỉ cao nhất là khoảng 7 ngày (năm 1985 và năm 2015), có năm không có ngày nào lượng mưa đạt mức 100 mm ( năm 1995, 1997, 1999 và 2004). Giá trị chỉ số tổn thương sinh kế (LVI) của xóm 8B (bằng 0,464) cao hơn xóm 7C (bằng 0,402), cho thấy tính dễ tổn thương của xóm 8B cao hơn so với xóm 7C.

Sự phô bày (sự thể hiện của tác động) ở xóm 8B cao hơn xóm 7C là 0,046; khả năng thích ứng của xóm 8B (bằng 0,598) thấp hơn xóm 7C (bằng 0,639). Do đó, tính dễ bị tổn thương của xóm 8B (bằng 0,489) cao hơn xóm 7C (bằng 0,401). Người dân đã áp dụng một số biện pháp nhằm thích ứng với biến đổi khí hậu như: thay đổi cơ cấu cây trồng từ trồng lúa sang nuôi trồng thủy sản, thay đổi lịch thời vụ gieo trồng, thay đổi giống cây trồng, sử dụng các loại giống lai năng suất cao, ngắn viii ngày có khả năng chịu hạn, chịu rét. Sử dụng thuốc bảo vệ thực vật để diệt trừ sâu bệnh, một số biện pháp kỹ thuật như: phủ nilon, làm luống, che phủ để tránh rét, tránh úng.

Từ thực tế và những đặc điểm rút ra trong quá trình nghiên cứu, đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực thích ứng và cải thiện sinh kế của người dân như tuyên truyền, vận động nhân dân thay đổi nếp nghĩ, cách làm và mạnh dạn trong sản xuất, kinh doanh; tổ chức các lớp tập huấn cho người dân về phòng, tránh và biện pháp giảm thiểu thiệt hại do ảnh hưởng của BĐKH đến đời sống… ix THESIS ABSTRACT Master candidate: Bui Thi Hoa Thesis title: "Livelihood vulnerability assessment to climate change in Con Thoi Commune, Kim Son district, Ninh Binh province". Major: Environment Code number: 60 44 03 01 Educational organization: Viet Nam National University of Agriculture Research Objectives This project aims to study the vulnerability of the livelihoods to climate change in Con Thoi commune, Kim Son district, Ninh Binh province, and propose adaptation measures. Research Methods Meteorological data from 1964 to 2016 were collected at the hydro- meteorological station near the study site to assess climate change through correlative statistical analysis and ANOVA. Household interviewing method using a structured questionnaire was used to assess livelihood vulnerability.

Main findings and conclusions The research results show that the average annual temperature increase is quite high, low temperature increases 0.05), the maximum temperature increases 0. The spring crop heat tended to increase more strongly than the summer crop when it increased from 0.20 degrees Celsius/ decade (minimum temperature), while the summer crop increased from 0.20 degrees Celsius/decade (minimum temperature). Rainfall has the strongest decline from the 1980s onwards. While before 1980, the number of days with rainfall ≥100 mm in the season ranged from 20 to 35 days, then after 1980, that number was only about 7 days (1985 and 2015).

There are no days where rainfall reaches 100 mm (1995, 1997, 1999 and 2004).