Đánh Giá Tài Nguyên Địa Mạo Dải Ven Biển Tỉnh Bình Thuận Phục Vụ Phát Triển Du Lịch

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hus đánh giá tài nguyên địa mạo dải ven biển tỉnh bình thuận phục vụ phát triển du lịch 002, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp

• Tác giả: Hoàng Thị Thúy
• Người hướng dẫn: PGS. Vũ Văn Phái
• Trường học: Trường Đại học Khoa Học Tự Nhiên
• Chuyên ngành: Quản lý Tài nguyên và Môi trường
• Đề tài: Đánh Giá Tài Nguyên Địa Mạo Dải Ven Biển Tỉnh Bình Thuận Phục Vụ Phát Triển Du Lịch
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ khoa học
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Tài Nguyên Địa Mạo Ven Biển Bình Thuận

Tài nguyên địa mạo ven biển Bình Thuận đóng vai trò quan trọng trong phát triển du lịch. Với 192 km bờ biển, khu vực này không chỉ nổi bật với cảnh quan thiên nhiên mà còn chứa đựng nhiều giá trị văn hóa và lịch sử. Việc đánh giá tài nguyên địa mạo giúp xác định tiềm năng phát triển du lịch bền vững, đồng thời bảo tồn các giá trị tự nhiên và văn hóa. Nghiên cứu này sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan về các yếu tố địa mạo, từ đó đưa ra các giải pháp phát triển hợp lý.

1.1. Đặc Điểm Địa Mạo Ven Biển Bình Thuận

Địa mạo ven biển Bình Thuận được hình thành từ nhiều quá trình tự nhiên, bao gồm xói mòn, bồi tụ và tác động của sóng biển. Các yếu tố này tạo nên những cảnh quan độc đáo như đồi cát Mũi Né, bãi cuội La Gan và các hệ thống cồn cát. Việc hiểu rõ đặc điểm địa mạo sẽ giúp khai thác hiệu quả các tài nguyên này cho du lịch.

1.2. Vai Trò Của Tài Nguyên Địa Mạo Trong Du Lịch

Tài nguyên địa mạo không chỉ là nền tảng cho các hoạt động du lịch mà còn là yếu tố thu hút du khách. Các điểm đến như bãi biển, đồi cát và các di tích lịch sử đều phụ thuộc vào sự đa dạng của địa hình. Việc phát triển du lịch bền vững cần phải dựa trên việc bảo tồn và phát huy giá trị của tài nguyên địa mạo.

II. Thách Thức Trong Việc Đánh Giá Tài Nguyên Địa Mạo

Mặc dù tài nguyên địa mạo ven biển Bình Thuận có nhiều tiềm năng, nhưng cũng đối mặt với nhiều thách thức. Các vấn đề như xói lở bờ biển, ô nhiễm môi trường và khai thác tài nguyên không bền vững đang đe dọa đến sự phát triển du lịch. Việc đánh giá chính xác các yếu tố này là cần thiết để đưa ra các giải pháp hiệu quả.

2.1. Tác Động Của Biến Đổi Khí Hậu

Biến đổi khí hậu đang gây ra nhiều tác động tiêu cực đến tài nguyên địa mạo ven biển. Sự gia tăng mực nước biển và tần suất bão lũ làm gia tăng tình trạng xói lở bờ biển, ảnh hưởng đến các điểm du lịch. Cần có các nghiên cứu sâu hơn để đánh giá mức độ tác động và tìm kiếm giải pháp ứng phó.

2.2. Khai Thác Tài Nguyên Không Bền Vững

Khai thác titan và các tài nguyên khác trong khu vực có thể mang lại lợi ích kinh tế, nhưng cũng gây ra nhiều hệ lụy cho môi trường. Việc đánh giá tác động của các hoạt động này là rất quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững cho du lịch.

III. Phương Pháp Đánh Giá Tài Nguyên Địa Mạo

Để đánh giá tài nguyên địa mạo ven biển Bình Thuận, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học hiện đại. Các phương pháp này bao gồm khảo sát thực địa, phân tích dữ liệu địa lý và mô hình hóa địa hình. Việc kết hợp các phương pháp này sẽ giúp có cái nhìn toàn diện về tài nguyên địa mạo.

3.1. Khảo Sát Thực Địa

Khảo sát thực địa là bước đầu tiên trong việc đánh giá tài nguyên địa mạo. Qua việc thu thập dữ liệu trực tiếp từ các điểm du lịch, có thể xác định được các đặc điểm địa hình và tình trạng hiện tại của tài nguyên.

3.2. Phân Tích Dữ Liệu Địa Lý

Sử dụng các công cụ GIS và các phần mềm phân tích địa lý giúp đánh giá chính xác hơn về sự phân bố và tình trạng của tài nguyên địa mạo. Phân tích này sẽ cung cấp thông tin cần thiết cho việc lập kế hoạch phát triển du lịch.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Đánh Giá Tài Nguyên Địa Mạo

Kết quả đánh giá tài nguyên địa mạo có thể được ứng dụng vào việc phát triển các sản phẩm du lịch mới, bảo tồn các di sản văn hóa và tự nhiên. Việc này không chỉ giúp tăng cường giá trị du lịch mà còn bảo vệ môi trường và tài nguyên địa mạo.

4.1. Phát Triển Sản Phẩm Du Lịch Mới

Dựa trên các tài nguyên địa mạo, có thể phát triển các sản phẩm du lịch như tour khám phá thiên nhiên, trải nghiệm văn hóa địa phương và các hoạt động thể thao mạo hiểm. Điều này sẽ thu hút thêm du khách và tạo ra nguồn thu nhập cho địa phương.

4.2. Bảo Tồn Di Sản Văn Hóa

Các di tích lịch sử và văn hóa ven biển cần được bảo tồn và phát huy giá trị. Việc kết hợp giữa bảo tồn và phát triển du lịch sẽ giúp duy trì các giá trị văn hóa độc đáo của khu vực.

V. Kết Luận Về Tài Nguyên Địa Mạo Ven Biển Bình Thuận

Tài nguyên địa mạo ven biển Bình Thuận có tiềm năng lớn cho phát triển du lịch. Tuy nhiên, cần có các biện pháp bảo tồn và phát triển bền vững để đảm bảo rằng các giá trị này không bị mất đi. Việc đánh giá tài nguyên địa mạo là bước quan trọng để xây dựng kế hoạch phát triển du lịch hiệu quả.

5.1. Tương Lai Của Du Lịch Bình Thuận

Với sự phát triển bền vững, du lịch Bình Thuận có thể trở thành điểm đến hấp dẫn hơn trong tương lai. Cần có sự hợp tác giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng để bảo vệ tài nguyên địa mạo.

5.2. Đề Xuất Chính Sách Phát Triển

Cần xây dựng các chính sách phát triển du lịch dựa trên việc bảo tồn tài nguyên địa mạo. Các chính sách này nên bao gồm việc quản lý tài nguyên, phát triển hạ tầng và nâng cao nhận thức cộng đồng về giá trị của tài nguyên địa mạo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU TÀI NGUYÊN ĐỊA MẠO TRONG PHÁT TRIỂN DU LỊCH 1. Cơ sở lý luận của nghiên cứu tài nguyên địa mạo trong phát triển du lịch 1. Các khái niệm - Địa mạo học Thuật ngữĐịa mạo học đã được đưa vào văn liệu các khoa học về Trái Đất từ cuối thế kỷ XIX. Từ một khái niệm, đến nay địa mạo học đã trở thành một khoa học trong đại gia đình các Khoa học Trái Đất, cũng giống như địa hóa học, địa vật lý, thủy văn học, địa chất học…Tuy nhiên nền tảng của khoa học địa mạo đã có từ rất lâu đời, Herodotus (485?-425 Tr.CN)đã từng nói “Ai Cập có món quà của dòng sông” còn giữa thế kỷ XVIII, J.

Hotton đã quan niệm rằng “Hiện tại là chìa khóa đối với quá khứ” Địa mạo học ngày càng phát triển cả về cơ sở lý thuyết cũng như ý nghĩa thực tiễn[14]. Theođịnh nghĩa địa mạo học trước đây: “địa mạo học là một bộ môn khoa học nghiên cứu địa hình bề mặt trái đất về các mặt hình thái, nguồn gốc phát sinh, lịch sử phát triển”[4],còn khái niệm địa mạo hiện đại thì phát biểu như sau: “địa mạo học là lĩnh vực nghiên cứu liên ngành và hệ thống về địa hình và các quá trình hình thành cũng như làm thay đổi chúng”[14]. Có thể nói rằng toàn bộ hoạt động của con người đều liên quan chặt chẽ với địa hình của nơi cư trú. Chính vì vậy, việc sử dụng địa hình để vừa làm nơi cư trú, đồng thời vừa làm một trong các tư liệu sản xuất quan trọng nhất của con người.

Do đó tầm quan trọng và những ảnh hưởng của địa hình đến khí hậu, thủy văn, thực vật và sự phát triển văn hóa của con người đã được quan tâm nghiên cứu từ rất sớm. Ngược lại, chính những tác động của con người đến địa hình trong tiến trình phát triển kinh tế-văn hóa của mình đã làm cho cả địa hình, cũng như các quá trình thành tạo ra nó (quá trình địa mạo) bị biến đổi[14]. Địa hình là một hợp phần quan trọng của môi trường, giữ vai trò là nền tảng của hệ 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] sinhthái, quyết định dòng vật chất và năng lượng vào-ra của hệ, quyết định khí hậu địa phương. Đối tượng nghiên cứu của khoa học địa mạo là địa hình và thành phần vật chất tạo lên chúng.

Do đó, địa hình được xem là có cấu trúc khối, chứ không phải là mặt phẳng. Địa hình là một trong những hợp phần quan trọng nhất của môi trường địa lý và được nghiên cứu trong mối tác động tương hỗ lẫn nhau và ảnh hưởng lẫn nhau như nước trên mặt đất, nước ngầm, thổ nhưỡng, thực vật và thế giới động vật (trong đó có cả con người). Ngay từ khi mới xuất hiện, con người đã tác động ngày càng tích cực hơn đến tất cả các hợp phần này. Mức độ tác động vào tự nhiên của con người ngày càng gia tăng tùy thuộc vào sự phát triển của xã hội loài người.

Theo trình độ sử dụng các công cụ sản xuất, lịch sử loài người được chia thành các thời đại như sau: Thời đại đồ đá, thời đại kim khí, thời kỳ trung đại và thời kỳ hiện đại (hình 1. Còn theo hình thức phát triển kinh tế, người ta chia ra làm 4 thời kỳ: thời kỳ săn bắt và hái lượm, thời kỳ nông nghiệp, thời kỳ công nghiệp và thời kỳ nguyên tử [36]. Việc phân chia ra các thời kỳ như vậy không chỉ nói lên trình độ phát triển kinh tế-xã hội, mà còn cho thấy mức độ tác động vào môi trường tự nhiên của con người.1: Sự tăng dân số trong nửa triệu năm qua và các nền văn hóa tương ứng [30] 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Trong suốt tiến trình phát triển, con người sử dụng địa hình phục vụ cho cuộc sống của mình.Ngay trong thời kỳ sơ khai của xã hội loài người, khi con người mới xuất hiện, họ đã chọn các hang động làm nơi sinh sống. Như vậy, ngay từ thủa sơ khai ban đầu ấy, hang động-một dạng địa hình đã được sử dụng để phục vụ cho nhu cầu về nơi ở của con người.

Dần dần, cùng với sự phát triển của xã hội, việc sử dụng địa hình phục vụ cho các nhu cầu của cuộc sống, cho các hoạt động sản xuất và sinh hoạt ngày càng phát triển. Con người sử dụng các dạng địa hình khác nhau để xây dựng các công trình cơ sở hạ tầng (đường giao thông, công trình thủy điện, đập ngăn lũ…), trong sản xuất (địa hình đồng bằng để trồng lương thực, địa hình đồi thấp trồng cây ăn quả, và cây công nghiệp ngắn ngày…). Đến nay, địa hình được sử dụng trong mọi lịnh vực như sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, thủ công nghiệp, thủy điện, thông tin liên lạc, giao thông vận tải, thể thao, du lich, giải trí…. Tuy góp mặt trong nhiều lĩnh vực phát triển kinh tế-xã hội, nhưng việc sử dụng địa hình lại không được nhận thức đúng đắn.

Con người dường như không chú ý đến vấn đề rằng mình đang sử dụng địa hình, mà coi đó là một nền tảng tất yếu phải có. Do vậy, con người đã không xác định đúng vị trí của địa hình trong hoạt động sản xuất cũng như trong đời sống của mình và sử dụng địa hình một cách bừa bãi dẫn đến việc phá hủy địa hình, gây ra các tai biến có hại cho chính con người. Từ thực tế đó, ta có thể thấy địa hình là một loại tài nguyên thiên nhiên đã được con người khai thác và sử dụng như bao loại tài nguyên khác để phục vụ cho cuộc sống của mình. Từ việc coi địa hình là một loại tài nguyên thiên nhiên, ta đi đến việc phân chia các đơn vị địa mạo để phục vụ cho việc sử dụng hợp lý địa hình và tổ hợp các nhân tố địa mạo trong đánh giá đến tác động môi trường và xu thế phát triển theo thời gian của các loại tài nguyên đó trong tổng thể lãnh thổ.

- Tài nguyên địa mạo(geomorphological resources) Theo Panizza[35], địa hình và các quá trình địa mạo được đánh giá là tài nguyên thông qua 4 chỉ tiêu: khoa học, văn hóa, kinh tế-xã hội và phong cảnh. Trong đó chỉ tiêu khoa học phải đảm bảo được 4 đặc trưng là: 1- là mô hình tiến hóa địa mạo; 2- 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] là một thực thể được sử dụng cho các mục đích giáo dục và đào tạo; 3- là một ví dụ về cổ địa mạo và 4- là trụ cột của hệ sinh thái. Theo Panizza[35], để ứng dụng tốt cho các vấn đề về môi trường, thì địa mạo được chia thành 2 hướng: tài nguyên địa mạo và tai biến địa mạo. “Tài nguyên địa mạobao gồm cả các nguyên liệu thô (liên quan tới các quá trình địa mạo) và địa hình-cả loại có ích cho con người lẫn loại có thể trở nên có ích phụ thuộc vào hoàn cảnh kinh tế, xã hội và công nghệ”.

Chẳng hạn, một bãi biển có thể thu được giá trị và được xem là tài nguyên địa mạo khi được sử dụng cho các khu nghỉ dưỡng ven biển. Cũng theo tác giả trên, địa hình và các quá trình địa mạo đều được coi là tài sản nếu chúng có giá trị. Từ những giá trị này, nếu được sử dụng thì chúng sẽ trở thành tài nguyên thiên nhiên (hình 1. Các thuộc tính mà có thể cho giá trị đối với tài sản, rồi trở thành tài nguyên địa mạo bao gồm: khoa học, văn hóa, kinh tế-xã hội và phong cảnh.

Nguyên liệu thô địa mạonếu có giá trị → Tài sản địa mạonếu được sử dụng → Tàinguyên địa mạo Địa hìnhnếu có giá trị → Tài sản địa hìnhnếu được sử dụng→ Tài nguyên địa hình Hình 1.2: Mối quan hệ giữa địa mạo, địa hình, tài sản và tài nguyên [35] - Di chỉ địa mạo (geomorphosite) Theo Gay, 2004 đa dạng địa học “sự đa dạng tự nhiên về các đặc điểm địa chất (đá, khoáng vật và hóa thạch), địa mạo (địa hình và các quá trình, v.v) và thổ nhưỡng. Nó bao gồm các tập hợp, các mối quan hệ, các tính chất, những luận giải và các hệ thống của chúng”. Đa dạng địa học ra đời từ đầu thập kỷ 90 của thế kỷ XX, phục vụ cho việc công nhận các di sản địa học (Geoheritage) trên cơ sở công ước về những điều tốt đẹp của trái đất (Declaration of the Earth,s Rights) năm 1994, thành lập mạng lưới công viên địa học Châu Âu (Europea Geoparks Network) năm 2000 và sáng kiến về công viên địa học (Initiative on Geoparks) được UNESCO thông qua vào năm 2003 [Reynard và đồng nghiệp 2007] 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Cả địa mạo và đa dạng địa học đều có chung đối tượng nghiên cứu đó chính là địa hình và các quá trình thành tạo ra chúng. Vậy địa mạo trong nghiên cứu đa dạng địa học là nghiên cứu về hình thái, trắc lượng hình thái của các dạng địa hình, các quá trình động lực trong quá khứ và hiện tại hình thành các di chỉ địa học hay di chỉ địa mạo.

Di chỉ địa mạo nằm trong hệ thống các di chỉ địa học (geosites) được định nghĩa là“những vị trí của địa quyển có tầm quan trọng để nhận thức về lịch sử Trái đất.Chúng được phân định về không gian và có sự khác biệt rõ rệt với xung quanh”(theo bách khoa thư địa mạo). Di chỉ địa mạo có vị trí tầm quan trọng trong việc tìm hiểu lịch sử phát triển của một lãnh thổ nào đó ở quy mô thời gian và không gian khác nhau, hay có giá trị thẩm mỹ trong phát triển du lịch. Và trong nghiên cứu mối quan hệ địa hình-du lịch, đến nay, đã được cụ thể hóa là nghiêncứu các di chỉ địa học (geosite) và các di chỉ địa mạo (geomorphosite). Những nghiên cứu đầu tiên về di chỉ địa mạo đã được hướng dẫn ở Italy, Thụy Sĩ, Vương Quốc Anh và Tây Ban Nha vào đầu thạp kỷ 1990, sau này trở thành một lĩnh vực quan tâm đối với các nhà địa mạo, bao gồm cả ở Ru Ma Ni.

Những nghiên cứu này đã được hướng dẫn bởi một danh sách khá dài của các nhà địa lý và địa chất,như Reynard (2002, 2004, 2008, 2009), Pralong (2004), Panizza (2001), Panizza và Piacente (2003),Wimbledon (1996), Grandgirard (1997, 1999), Avanzini và đồng nghiệp(2002), Poli (1999), Brancucci và Burlando (2001), Serrano (2002). Bertacchini (1996), Piacente (2001), Brancucci, (2003), De Waele và đồng nghiệp (2004) Piccini và đồng nghiệp (2005), Hoblea (2009), Dowling và Newsome (2006, 2008)-những người đã xác định các quan niệm, các phương pháp đánh giá được phát triển. Và năm 2001-Hội địa mạo Quốc tế thành lập nhóm nghiên cứu di chỉ địa mạo do Reynard đứng đầu.