CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN DU LỊCH SINH THÁI “MIỆT VƯỜN – SÔNG NƯỚC” VÀ SỰ HÀI LÒNG CỦA DU KHÁCH 1. Các vấn đề cơ bản về du lịch 1. Khái niệm Du lịch Khái niệm “Du Lịch” có ý nghĩa đầu tiên là sự khởi hành và lưu trú tạm thời của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên của họ. Du lịch là một hiện tượng kinh tế - xã hội phức tạp và trong quá trình phát triển, nội dung của nó ngày càng mở rộng và phong phú.
Theo nhiều tác giả nghiên cứu: Du lịch là “hoạt động của con người đi đến và ở những nơi nằm ngoài môi trường sống thường ngày của mình để nghĩ ngơi, công tác và các lý do khác” (WTO, 2002) Thuật ngữ “Du Lịch” theo từ điển tiếng Pháp: “Tour” có nghĩa là đi vòng quanh, đi dạo. Du lịch gắn liền với việc nghĩ ngơi, giải trí nhằm phục hồi, nâng cao sức khỏe và khả năng lao động của con người, nhưng trước hết liên quan mật thiết với sự di chuyển của họ. Cho đến nay, người ta vẫn chưa đưa ra được khái niệm thống nhất vì có rất nhiều khái niệm khác nhau về du lịch. Pirôgionic (1985): “Du lịch là một dạng hoạt động của dân cư trong thời gian nhàn rỗi liên quan với sự di chuyển và lưu lại tạm thời nên ngoài nơi cư trú thường xuyên nhằm nghĩ ngơi, chữa bệnh, phát triển thể chất và tinh thần, nâng cao trình độ nhận thức – văn hóa hoặc thể thao kèm theo việc tiêu thụ những giá trị về tự nhiên, kinh tế và văn hóa”.
Theo luận thuyết về du lịch của John Urry (2002: “Sự ngắm nhìn của du khách” lần đầu được xuất bản năm 1990. Nội dung như sau: “Sự ngắm nhìn của du khách hướng trực tiếp đến nét nổi bậc của phong cảnh mà cuộc sống thường ngày của họ thường không có” các vẻ đẹp này được “nhìn ngắm bởi vì chúng khác nhau xa với trải nghiệm thường ngày”. Theo Luật du lịch Việt Nam (2005) định nghĩa: “Du lịch là các hoạt động có liên quan đến chuyến đi của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên của mình nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, tìm hiểu, giải trí, nghĩ dưỡng trong một khoảng thời gian nhất định”. 18 Tóm lại, du lịch là một khái niệm mở và có nhiều cách tiếp xúc.
Vì vậy, tùy theo mục đích nghiên cứu mà có thể sự dụng các khái niệm cho phù hợp. Khái niệm khách du lịch Là người đi du lịch hoặc kết hợp đi du lịch, trừ trường hợp đi học, làm việc hoặc hành nghề để nhận từ nơi đến. + Khách du lịch nội địa: là công dân Việt Nam, người nước ngoài thường trú tại Việt Nam đi du lịch trong phạm vi lãnh thổ Việt Nam. + Khách du lịch quốc tế: là người nước ngoài, người Việt Nam định cư tại nước ngoài vào Việt Nam du lịch; công dân Việt Nam, người nước ngoài thường trú tại Việt Nam ra nước ngoài du lịch.
Các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển du lịch *Điều kiện chung: - Thời gian nhàn rỗi: một trong những tiêu chí được xác định trong khái niệm du lịch là chuyến đi du lịch được thực hiện trong thời gian nhàn rỗi của con người (thời gian nghĩ phép; ngày nghĩ cuối tuần; thời gian nhàn rỗi khi đi công tác;…). Không có thời gian nhàn rỗi thì con người không thể thực hiện được chuyến đi. - Thu thập và trình độ văn hóa: nền kinh tế phát triển sẽ làm cho thu nhập của người dân tăng lên, do đó khả năng thanh toán cho những nhu cầu trong đó có nhu cầu du lịch trong nước và ra nước ngoài sẽ gia tăng. Để có thể đi du lịch và tiêu dùng dịch vụ du lịch, người ta phải có phương tiện vật chất đầy đủ.
Chính vì vậy, người đi du lịch không chỉ cần có thời gian mà cần phải có đủ điều kiện mới có thể thực hiện được chuyến đi. - Sự phát triển kinh tế của quốc gia: Một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến sự phát sinh và phát triền du lịch là điều kiện kinh tế chung. Nền kinh tế chung phát triển là tiền đề cho sự ra đời và phát triển ngành kinh tế du lịch. Theo các chuyên gia của Hội đồng kinh tế và xã hội của Liên Hiệp Quốc, một đất nước có thể phát triển du lịch một cách vững chắc nếu nước đó tự sản xuất được phần lớn số của cải vật chất cần thiết cho du lịch.
Khả năng phát triển du lịch phụ thuộc rất lớn vào thực trạng cũng như tình hình phát triển kinh tế của quốc gia đó. Một nền kinh tế phát triển sẽ là tiền đề để cho sự hình thành và ra đời của ngành du lịch địa phương. Trên thực tế cho thấy, ở những quốc gia đang phát triển có nền kinh tế kém, lạc hậu mặc dù có nguồn tài nguyên du lịch phong phú nhưng 19 ngành du lịch vẫn không thể phát huy hết tiềm năng. Vì vậy điều kiện kinh tế đóng vai trò quan trọng góp phần cung cấp hàng hóa, dịch vụ cho du lịch.
- Hệ thống giao thông vận tải: giao thông vận tải là “mạch máu” cho ngành du lịch phát triển. Từ lâu, giao thông vận tải đã trở thành nhận tố chính cho sự phát triển du lịch, đặc biệt là du lịch quốc tế. Trong những năm gần đây, với sự phát triển ngày càng hiện đại của lĩnh vực giao thông vận tải đã tạo nên bước ngoặc quan trọng đưa du lịch cũng như quảng bá du lịch đến quốc tế. Giúp khách du lịch di chuyển nhanh hơn, đảm bảo được sự an toàn trong vận chuyển hoặc vận chuyển với giá rẽ.
- Sự ổn định chính trị quốc gia: Để du lịch không ngừng phát triển trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của đất nước, sự phối hợp chặt chẽ giữa quốc phòng và an ninh với các hoạt động du lịch cũng như các ngành kinh tế khác có ý nghĩa cực kì quan trọng. Sự bảo đảm vững chắc về quốc phòng, an ninh tạo môi trường ổn định cho đất nước và khách tới tham quan. Du lịch, bên cạnh việc nghỉ ngơi là “thẩm nhận những giá trị vật chất, tinh thần độc đáo, khác lạ với quê hương mình” Điều này đòi hỏi sự giao lưu, đi lại của du khách giữa các quốc gia, các vùng với nhau. Nền chính trị hòa bình, hữu nghị sẽ kích thích sự phát triển của du lịch quốc tế.
Một thế giới bất ổn về chính trị, xung đột về sắc tộc, tôn giáo làm ảnh hưởng tới việc phát triển du lịch tức là nó không làm tròn “sứ mệnh” đối với du lịch, gây nên nỗi hoài nghi, tâm lý sợ hãi cho du khách. Bên cạnh đó, những cuộc nội chiến, những cuộc chiến tranh xâm lược với nhiều loại trang thiết bị lợi hại làm hủy hoại tài nguyên du lịch, các công trình nghệ thuật kiến trúc do loài người sáng tạo nên. Thiên tai cũng có tác động xấu đến sự phát triển du lịch. Nhật Bản là đất nước giàu và đẹp nhưng luôn phải hứng chịu những trận động đất, gây khó khăn cho phát triển du lịch, có chăng chỉ phát triển du lịch bị động.
Vào những ngày cuối năm 2004, một trận sóng thần lớn nhất từ trước tới nay xảy ra ở Đông Nam Á, Nam Á đã gây thiệt hại lớn về người và của, ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển du lịch. Điều đáng nói là sóng thần đã làm cho nhiều du khách bị thiệt mạng, cơ sở vật chất phục vụ phát triển du lịch bị huỷ hoại nặng nề. Bên cạnh đó, là sự phát sinh và lây lan các loại dịch bệnh như tả lỵ, dịch hạch sốt rét. Từ những biểu hiện trên cho chúng ta thấy được tầm quan trọng của an ninh chính trị, an toàn xã hội cho khách du lịch, và là nhân tố quan trọng tạo nên sự thành bại của ngành du lịch.
Với nền chính trị ổn định, hòa bình không chiến tranh xung đột sẽ đảm bảo cho việc thu hút khách du lịch. Thực tế cho thấy, ở những quốc gia có nền chính trị ổn định, 20 hòa bình thường thu hút đông đảo khách du lịch vì những nơi này họ cảm thấy yên tâm hơn, an toàn hơn cho tính mạng và tài sản của họ. Ngược lại, ở những nơi có chính trị không ổn định thì du lịch không phát triển được. *Điều kiện đặc trưng riêng - Điều kiện tự nhiên: là một trong những yếu tố quan trọng trong việc phát triển tiềm năng du lịch của một khu vực, một quốc gia hay một địa phương.
Điều điều kiện tự nhiên bao gồm các yếu tố: Vị trí địa lý, khí hậu, địa hình, nước, sinh vật,…Cụ thể như sau: + Vị trí địa lý: có ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển du lịch. Một điểm du lịch nằm ở khu vực kinh tế phát triển, có điều kiện giao thông thuận lợi, nhiều cảnh quan thiên nhiên đẹp là điều kiện lý tưởng thu hút khách du lịch. Ngược lại, với một vị trí không thuận lợi sẽ hạn chế lượng khách du lịch. + Địa hình: địa hình hiện tại của bề mặt trái đất là sản phẩm của các quá trình địa chất lâu dài (nội sinh, ngoại sinh).
Đây là một trong những yếu tố quan trọng góp phần tạo nên phong cảnh và sự đa dạng về phong cảnh. Trong chừng mực nhất định, mọi hoạt động sống của con người trên lãnh thổ đều phụ thuộc vào địa hình. Đối với hoạt động du lịch, địa hình của một vùng đóng một vai trò quan trọng với việc thu hút khách. Địa hình đồng bằng tương đối đơn điệu về ngoại cảnh nhưng là nơi tập trung tài nguyên du lịch nhân văn, đặc biệt là các di tích lịch sử văn hoá và là nơi hội tụ các nền văn minh của loài người.
Địa hình đồi thường tạo ra không gian thoáng đãng, nơi tập trung dân cư tương đối đông đúc, lại là nơi có những di tích khảo cổ và tài nguyên văn hóa, lịch sử độc đáo, tạo khả năng phát triển loại hình du lịch tham quan theo chuyên đề. Địa hình núi có ý nghĩa lớn nhất đối với phát triển du lịch, đặc biệt là khu vực thuận lợi cho tổ chức du lịch mùa đông, và các loại hình du lịch thể thao như leo núi, du lịch sinh thái. + Khí hậu: là một trong những yếu tố quan trọng trong việc phát triển du lịch, nó tác động tới du lịch ở hai phương diện : - Ảnh hưởng đến việc thực hiện các chuyến du lịch hoặc hoạt động dịch vụ về du lịch. - Một trong những nhân tố chính tạo nên tính mùa vụ du lịch.
+ Du lịch cả năm: Du lịch văn hóa, du lịch chữa bệnh .
