Luận văn thạc sĩ nghiên cứu đánh giá hiện trạng và định hướng sử dụng bền vững chất thải chăn nuôi tại huyện hoài đức thành phố hà nội

Luận văn thạc sĩ phân tích nghiên cứu đánh giá hiện trạng và định hướng sử dụng bền vững chất thải chăn nuôi tại huyện hoài, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Nguyễn Thị Hòa
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Phương Loan
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Khoa học Môi trường
• Đề tài: Đánh Giá Sử Dụng Bền Vững Chất Thải Chăn Nuôi Tại Hoài Đức
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Tổng quan về chất thải chăn nuôi
• 1.2. Khái niệm và đặc điểm chất thải chăn nuôi
• 1.3. Tình hình chăn nuôi trên Thế giới và tại Việt Nam
• 1.4. Tác động của chất thải chăn nuôi
• 1.5. Một số đặc điểm khu vực nghiên cứu
• 1.5.1. Điều kiện tự nhiên huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội
• 1.5.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội
• 1.5.3. Đánh giá chung về thực trạng phát triển kinh tế - xã hội và định hướng phát triển
• 2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Phương pháp thu thập thông tin thứ cấp
• 2.3.2. Phương pháp đánh giá nhanh môi trường thu thập tài liệu sơ cấp
• 2.3.3. Phương pháp xác định khối lượng chất thải chăn nuôi
• 2.3.4. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Đánh giá hiện trạng hoạt động chăn nuôi tại huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội
• 3.1.1. Hiện trạng hoạt động chăn nuôi tại khu vực nghiên cứu
• 3.1.2. Các biện pháp xử lý môi trường trong chăn nuôi tại huyện Hoài Đức
• 3.2. Đánh giá những vấn đề môi trường của hoạt động chăn nuôi
• 3.2.1. Đánh giá Hệ thống quản lý và xử lý chất thải chăn nuôi lợn tại các trang trại được chọn nghiên cứu
• 3.2.2. Công tác quản lý môi trường của chính quyền xã Cát Quế
• 3.2.3. Tình hình quản lý chất thải chăn nuôi lợn
• 3.2.4. Tình hình quản lý chất thải chăn nuôi tại khu vực nghiên cứu
• 3.2.5. Đánh giá của người dân khu vực nghiên cứu về ảnh hưởng của chất thải chăn nuôi
• 3.2.5.1. Ảnh hưởng đến môi trường chung
• 3.2.5.2. Ảnh hưởng đến môi trường nước
• 3.2.5.3. Ảnh hưởng đến môi trường không khí
• 3.2.5.4. Ảnh hưởng đến sức khỏe con người
• 3.3. Đề xuất định hướng chung sử dụng bền vững hiệu quả chất thải chăn nuôi trên địa bàn huyện
• 3.3.1. Giải pháp về công tác tổ chức
• 3.3.2. Sử dụng công cụ kinh tế trong quản lý môi trường
• 3.3.3. Quản lý dựa trên công cụ pháp luật – chính sách
• 3.3.4. Tăng cường công tác tuyên truyền – giáo dục
• 3.3.5. Giải pháp kỹ thuật
• 4. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về đánh giá sử dụng bền vững chất thải chăn nuôi tại Hoài Đức

Chất thải chăn nuôi là một vấn đề quan trọng trong phát triển nông nghiệp bền vững. Tại huyện Hoài Đức, việc quản lý chất thải chăn nuôi đang gặp nhiều thách thức. Đánh giá hiện trạng và định hướng sử dụng bền vững chất thải chăn nuôi là cần thiết để bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng.

1.1. Khái niệm và đặc điểm chất thải chăn nuôi

Chất thải chăn nuôi bao gồm phân, nước tiểu và các chất thải khác từ hoạt động chăn nuôi. Đặc điểm của chất thải này phụ thuộc vào loại gia súc, chế độ ăn uống và điều kiện nuôi dưỡng.

1.2. Tình hình chăn nuôi tại Hoài Đức

Hoài Đức là huyện có tốc độ phát triển chăn nuôi nhanh chóng. Tuy nhiên, việc quản lý chất thải chăn nuôi vẫn còn nhiều hạn chế, dẫn đến ô nhiễm môi trường.

II. Vấn đề ô nhiễm môi trường do chất thải chăn nuôi tại Hoài Đức

Ô nhiễm môi trường do chất thải chăn nuôi đang trở thành vấn đề nghiêm trọng tại Hoài Đức. Chất thải không được xử lý đúng cách gây ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và môi trường sống.

2.1. Tác động đến môi trường nước

Chất thải chăn nuôi có thể làm ô nhiễm nguồn nước, gây ra các vấn đề về sức khỏe cho người dân và động vật. Nước thải chứa nhiều vi sinh vật gây bệnh và chất dinh dưỡng dư thừa.

2.2. Tác động đến môi trường không khí

Khí thải từ chất thải chăn nuôi như NH3 và CH4 có thể gây ô nhiễm không khí, ảnh hưởng đến chất lượng không khí và sức khỏe con người.

III. Phương pháp quản lý chất thải chăn nuôi hiệu quả tại Hoài Đức

Để giảm thiểu ô nhiễm môi trường, cần áp dụng các phương pháp quản lý chất thải chăn nuôi hiệu quả. Các giải pháp này bao gồm xử lý chất thải, tái chế và sử dụng hợp lý.

3.1. Công nghệ xử lý chất thải chăn nuôi

Sử dụng công nghệ sinh học và các phương pháp xử lý hiện đại để giảm thiểu ô nhiễm từ chất thải chăn nuôi. Các công nghệ này giúp tái chế chất thải thành phân bón hữu cơ.

3.2. Tăng cường công tác tuyên truyền và giáo dục

Giáo dục cộng đồng về tầm quan trọng của việc quản lý chất thải chăn nuôi. Tuyên truyền các biện pháp xử lý và tái sử dụng chất thải hiệu quả.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Hoài Đức

Nghiên cứu cho thấy việc áp dụng các biện pháp quản lý chất thải chăn nuôi có thể giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Các mô hình chăn nuôi bền vững đã được triển khai và mang lại hiệu quả tích cực.

4.1. Mô hình chăn nuôi bền vững

Các mô hình chăn nuôi bền vững tại Hoài Đức đã giúp cải thiện chất lượng môi trường và tăng cường sức khỏe cộng đồng. Việc áp dụng công nghệ mới trong chăn nuôi cũng góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất.

4.2. Đánh giá hiệu quả quản lý chất thải

Đánh giá cho thấy việc quản lý chất thải chăn nuôi hiệu quả đã giúp giảm thiểu ô nhiễm môi trường và cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho chất thải chăn nuôi tại Hoài Đức

Việc quản lý chất thải chăn nuôi tại Hoài Đức cần được cải thiện để đảm bảo phát triển bền vững. Cần có các chính sách hỗ trợ và khuyến khích áp dụng công nghệ mới trong quản lý chất thải.

5.1. Định hướng phát triển bền vững

Định hướng phát triển bền vững trong quản lý chất thải chăn nuôi sẽ giúp bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

5.2. Khuyến nghị cho chính quyền địa phương

Chính quyền địa phương cần có các chính sách hỗ trợ và khuyến khích người dân áp dụng các biện pháp quản lý chất thải chăn nuôi hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chăn nuôi là ngành kinh tế quan trọng tại Việt Nam, chiếm khoảng 28% giá trị sản xuất nông nghiệp và đóng vai trò thiết yếu trong việc cung cấp thực phẩm cũng như xuất khẩu. Năm 2017, giá trị sản xuất chăn nuôi ước đạt khoảng 230.000 tỷ đồng (tương đương 10,25 tỷ USD), với tốc độ tăng trưởng khoảng 3,05% so với năm trước. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng của chăn nuôi cũng kéo theo những thách thức lớn về môi trường, đặc biệt là ô nhiễm do chất thải chăn nuôi chưa được xử lý hiệu quả. Tại huyện Hoài Đức, Hà Nội, nơi có tốc độ công nghiệp hóa và đô thị hóa nhanh, diện tích đất nông nghiệp ngày càng thu hẹp, việc phát triển chăn nuôi theo hướng bền vững trở thành yêu cầu cấp thiết.

Luận văn tập trung nghiên cứu đánh giá hiện trạng sử dụng chất thải chăn nuôi tại huyện Hoài Đức, đặc biệt là xã Cát Quế, nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho việc giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường và đề xuất các giải pháp sử dụng bền vững chất thải chăn nuôi. Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian từ tháng 3 đến tháng 10 năm 2018, với mục tiêu cụ thể là đánh giá lượng chất thải phát sinh, các biện pháp xử lý hiện tại, tác động môi trường và sức khỏe cộng đồng, cũng như đề xuất các hướng đi phù hợp cho địa phương.

Việc nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh huyện Hoài Đức đang chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tăng tỷ trọng chăn nuôi trong nông nghiệp, đồng thời đối mặt với áp lực ô nhiễm môi trường ngày càng gia tăng. Kết quả nghiên cứu sẽ hỗ trợ chính quyền địa phương và người dân trong việc quản lý, xử lý chất thải chăn nuôi hiệu quả, góp phần phát triển kinh tế bền vững và bảo vệ môi trường sống.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình quản lý chất thải chăn nuôi, bao gồm:

• Lý thuyết quản lý chất thải: Quản lý chất thải chăn nuôi bao gồm thu gom, vận chuyển, xử lý, tái chế và loại bỏ các chất thải rắn, lỏng và khí phát sinh trong quá trình chăn nuôi. Quản lý hiệu quả giúp giảm thiểu ô nhiễm môi trường và tăng giá trị sử dụng chất thải.

• Mô hình xử lý chất thải sinh học: Áp dụng công nghệ khí sinh học (biogas), ủ phân hữu cơ, sử dụng đệm lót sinh học và chế phẩm vi sinh để phân hủy chất thải, giảm mùi hôi và phát thải khí nhà kính.

• Khái niệm về ô nhiễm môi trường do chất thải chăn nuôi: Chất thải chăn nuôi chứa nhiều chất hữu cơ, dinh dưỡng (N, P, K), vi sinh vật gây bệnh và khí nhà kính (CO2, CH4, NH3), ảnh hưởng đến đất, nước, không khí và sức khỏe con người.

Các khái niệm chính bao gồm: chất thải rắn, chất thải lỏng, khí thải chăn nuôi, công nghệ xử lý chất thải, tác động môi trường và sức khỏe cộng đồng.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Nghiên cứu sử dụng dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo của Cục Chăn nuôi, Tổng cục Thống kê, các tài liệu khoa học và pháp luật liên quan. Dữ liệu sơ cấp được thu thập qua khảo sát thực địa, điều tra bằng bảng hỏi và đo đạc thực tế tại 60 hộ chăn nuôi ở xã Cát Quế, huyện Hoài Đức.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích định lượng lượng chất thải phát sinh, tần suất xử lý, đánh giá tác động môi trường và nhận thức cộng đồng. Phần mềm Excel và SigmaPlot 10.0 được dùng để xử lý số liệu và trình bày kết quả.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu được tiến hành từ tháng 3 đến tháng 10 năm 2018, bao gồm thu thập dữ liệu thứ cấp, khảo sát thực địa, phân tích số liệu và đề xuất giải pháp.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: 60 hộ chăn nuôi được chọn ngẫu nhiên trong danh sách hộ dân tại xã Cát Quế, đại diện cho các quy mô chăn nuôi khác nhau (nhỏ, vừa, lớn). Việc chọn mẫu nhằm phản ánh thực trạng đa dạng của hoạt động chăn nuôi và xử lý chất thải tại địa phương.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Lượng chất thải phát sinh lớn và đa dạng: Trung bình mỗi con lợn thải ra từ 1,75 đến 2,7 kg phân rắn và từ 19 đến 41,18 lít nước thải mỗi ngày. Với khoảng 360 hộ chăn nuôi lợn tại xã Cát Quế, tổng lượng phân thải ước tính từ 540 đến 972 kg/ngày, nước thải khoảng 6.824 nghìn lít/ngày. Lượng khí thải phát sinh từ phân lợn ước tính khoảng 40-60 kg phân tạo ra 1 lít khí mỗi ngày.

2. Phương pháp xử lý chất thải chủ yếu là truyền thống: Khoảng 56,67% phân lợn được ủ làm phân bón, 62,67% nước thải được xử lý qua hầm biogas, 10% phân được dùng nuôi cá, 5% được bán cho các hộ khác. Tuy nhiên, vẫn còn 23% số hộ không xử lý chất thải hoặc thải trực tiếp ra môi trường, gây ô nhiễm nghiêm trọng.

3. Ô nhiễm môi trường và sức khỏe cộng đồng: Chất thải chăn nuôi gây ô nhiễm đất, nước và không khí. Nồng độ NH3 và H2S tại các chuồng trại vượt ngưỡng cho phép, ảnh hưởng đến sức khỏe người dân xung quanh với các triệu chứng như khó chịu, nhức đầu, viêm đường hô hấp. Khoảng 46,67% người dân không hài lòng với công tác quản lý chất thải của chính quyền địa phương.

4. Công tác quản lý còn nhiều hạn chế: UBND xã chưa có bộ phận chuyên trách quản lý môi trường, kinh phí đầu tư cho xử lý chất thải gần như không có, các hoạt động quản lý chủ yếu dựa vào tuyên truyền và tự giác của người dân.

Thảo luận kết quả

Lượng chất thải chăn nuôi phát sinh lớn tại xã Cát Quế phản ánh sự phát triển mạnh mẽ của ngành chăn nuôi lợn, chiếm tới 32,7% giá trị sản phẩm toàn xã. Việc xử lý chất thải chủ yếu bằng phương pháp truyền thống như ủ phân và sử dụng hầm biogas cho thấy sự áp dụng công nghệ còn hạn chế, đặc biệt ở các hộ quy mô nhỏ. So với các nghiên cứu trong nước, lượng phân và nước thải phát sinh tương đồng, tuy nhiên tỷ lệ xử lý chưa đạt hiệu quả cao, dẫn đến ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.

Ô nhiễm không khí do khí NH3, H2S vượt ngưỡng gây ảnh hưởng sức khỏe người dân, phù hợp với các báo cáo về tác động của chất thải chăn nuôi trên môi trường và sức khỏe cộng đồng. Việc thiếu bộ phận chuyên trách và kinh phí quản lý môi trường tại xã Cát Quế là nguyên nhân chính khiến công tác quản lý chất thải chưa hiệu quả, đồng thời làm giảm sự hài lòng và niềm tin của người dân.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ lượng chất thải phát sinh theo quy mô hộ, bảng tần suất xử lý chất thải và biểu đồ đánh giá mức độ hài lòng của người dân về công tác quản lý. Những kết quả này nhấn mạnh nhu cầu cấp thiết về nâng cao nhận thức, đầu tư công nghệ xử lý và tăng cường quản lý nhà nước để giảm thiểu ô nhiễm và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đầu tư xây dựng hệ thống xử lý chất thải hiện đại: Khuyến khích các hộ chăn nuôi, đặc biệt quy mô vừa và lớn, đầu tư xây dựng hầm biogas, hệ thống xử lý nước thải và đệm lót sinh học nhằm giảm thiểu ô nhiễm. Mục tiêu đạt 80% hộ chăn nuôi áp dụng công nghệ xử lý trong vòng 3 năm. Chủ thể thực hiện: UBND huyện phối hợp với các sở ngành và doanh nghiệp công nghệ.

2. Xây dựng bộ phận chuyên trách quản lý môi trường tại cấp xã: Thành lập đội ngũ cán bộ chuyên trách về quản lý chất thải chăn nuôi, có kiến thức chuyên môn và đủ năng lực để giám sát, hướng dẫn và xử lý vi phạm. Thời gian thực hiện trong 1 năm. Chủ thể: UBND xã Cát Quế và huyện Hoài Đức.

3. Tăng cường công tác tuyên truyền, đào tạo nâng cao nhận thức: Tổ chức các lớp tập huấn, hội thảo về tác hại của chất thải chăn nuôi và các biện pháp xử lý hiệu quả cho người dân và cán bộ quản lý. Mục tiêu nâng cao nhận thức cho 90% hộ chăn nuôi trong 2 năm. Chủ thể: Sở Nông nghiệp, UBND xã, các tổ chức xã hội.

4. Áp dụng công cụ kinh tế trong quản lý chất thải: Xây dựng chính sách hỗ trợ tài chính, ưu đãi thuế cho các hộ đầu tư công nghệ xử lý chất thải, đồng thời áp dụng các biện pháp xử phạt nghiêm khắc đối với hành vi xả thải không đúng quy định. Thời gian triển khai trong 2 năm. Chủ thể: UBND thành phố Hà Nội, Sở Tài nguyên và Môi trường.

5. Phát triển mô hình xử lý chất thải kết hợp đa chức năng: Khuyến khích mô hình xử lý chất thải bằng hầm biogas kết hợp ao nuôi cá, tận dụng nguồn chất thải làm thức ăn thủy sản, giảm chi phí và tăng hiệu quả kinh tế. Chủ thể: Hộ chăn nuôi, các tổ chức hỗ trợ kỹ thuật.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Chính quyền địa phương và các cơ quan quản lý môi trường: Nghiên cứu cung cấp dữ liệu thực tiễn và đề xuất giải pháp giúp nâng cao hiệu quả quản lý chất thải chăn nuôi, giảm thiểu ô nhiễm môi trường tại các vùng nông thôn phát triển chăn nuôi.

2. Người chăn nuôi và các hộ gia đình: Tham khảo các biện pháp xử lý chất thải hiệu quả, công nghệ sinh học và mô hình quản lý chất thải bền vững để áp dụng nâng cao hiệu quả sản xuất và bảo vệ sức khỏe.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành Khoa học Môi trường, Nông nghiệp: Cung cấp cơ sở lý thuyết, số liệu thực tế và phương pháp nghiên cứu để phát triển các đề tài liên quan đến quản lý chất thải và phát triển nông nghiệp bền vững.

4. Doanh nghiệp công nghệ môi trường và các tổ chức hỗ trợ phát triển nông nghiệp: Tài liệu giúp hiểu rõ nhu cầu thực tế, thách thức và cơ hội đầu tư công nghệ xử lý chất thải chăn nuôi tại các vùng nông thôn, từ đó phát triển sản phẩm và dịch vụ phù hợp.

Câu hỏi thường gặp

1. Chất thải chăn nuôi gồm những loại nào?
   Chất thải chăn nuôi bao gồm chất thải rắn (phân, thức ăn thừa, chất độn chuồng), chất thải lỏng (nước tiểu, nước rửa chuồng) và khí thải (CO2, NH3, CH4). Mỗi loại có đặc điểm và tác động môi trường khác nhau.

2. Tại sao xử lý chất thải chăn nuôi lại quan trọng?
   Xử lý chất thải giúp giảm ô nhiễm đất, nước, không khí, ngăn ngừa dịch bệnh, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và tăng giá trị sử dụng chất thải như phân bón hữu cơ, nguồn năng lượng sinh học.

3. Phương pháp xử lý chất thải phổ biến hiện nay là gì?
   Phổ biến nhất là ủ phân hữu cơ, sử dụng hầm biogas, đệm lót sinh học và chế phẩm vi sinh. Các phương pháp này giúp phân hủy chất thải, giảm mùi hôi và phát thải khí nhà kính.

4. Tác động của chất thải chăn nuôi đến sức khỏe con người như thế nào?
   Khí độc như NH3, H2S gây kích ứng đường hô hấp, mùi hôi làm giảm chất lượng cuộc sống. Vi sinh vật gây bệnh trong phân và nước thải có thể lây nhiễm các bệnh tiêu chảy, viêm da, bệnh đường hô hấp.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả quản lý chất thải chăn nuôi tại địa phương?
   Cần thành lập bộ phận chuyên trách, tăng cường tuyên truyền, hỗ trợ kỹ thuật và tài chính cho người chăn nuôi, áp dụng công nghệ xử lý hiện đại và xây dựng chính sách quản lý chặt chẽ.

Kết luận

• Chất thải chăn nuôi tại huyện Hoài Đức, đặc biệt xã Cát Quế, phát sinh với khối lượng lớn, chủ yếu từ chăn nuôi lợn, gây áp lực lớn lên môi trường đất, nước và không khí.
• Phương pháp xử lý chất thải hiện nay chủ yếu là truyền thống, tỷ lệ xử lý chưa cao, dẫn đến ô nhiễm và ảnh hưởng sức khỏe cộng đồng.
• Công tác quản lý chất thải còn nhiều hạn chế do thiếu bộ phận chuyên trách và kinh phí đầu tư.
• Đề xuất các giải pháp đồng bộ gồm đầu tư công nghệ xử lý, tăng cường quản lý, tuyên truyền nâng cao nhận thức và áp dụng công cụ kinh tế.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để chính quyền và người dân huyện Hoài Đức phát triển chăn nuôi bền vững, bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Next steps: Triển khai các giải pháp đề xuất, mở rộng nghiên cứu đánh giá hiệu quả sau áp dụng, và xây dựng mô hình quản lý chất thải chăn nuôi mẫu tại các địa phương khác.

Call to action: Các cơ quan quản lý, nhà nghiên cứu và người chăn nuôi cần phối hợp chặt chẽ để thực hiện các biện pháp xử lý chất thải hiệu quả, hướng tới phát triển chăn nuôi bền vững và bảo vệ môi trường sống.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Chăn nuôi tại Việt Nam luôn là một ngành kinh tế quan trọng, chiếm 28% giá trị sản xuất nông nghiệp và là một trong những phân ngành nông nghiệp tăng trưởng nhanh nhất.Tăng tỷ trọng chăn nuôi là giải pháp chủ yếu để duy trì và nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp, không chỉ góp phần cung cấp thực phẩm cho nội địa mà còn xuất khẩu mang lại nguồn GDP tương đối cao. Sự phát triển của khoa học kỹ thuật kéo theo năng suất chăn nuôi ngày càng tăng, giúp mang lại hiệu quả kinh tế cao, góp phần làm chuyển cơ cấu nông nghiệp, từ trồng trọt sang chăn nuôi, đồng thời cải thiện đáng kể đời sống nông dân. Theo Cục chăn nuôi, năm 2017 giá trị sản xuất chăn nuôi ước đạt 230.000 tỷ đồng theo giá cố định năm 2010 (khoảng 10,25 tỷ USD), tốc độ tăng trưởng cùng kỳ so với năm 2016 đạt khoảng 3,05% [7]. Tuy nhiên, cùng với xu hướng chăn nuôi mở rộng và gia tăng quy mô, ô nhiễm môi trường đang dần trở nên nghiêm trọng hơn do xử lý chưa tốt chất thải chăn nuôi và sử dụng các thức ăn công nghiệp chưa hợp lý.

Phần lớn trong số đó có quy mô nhỏ và 80% nằm trong khu vực dân cư. Đáng lo ngại hơn là dù chăn nuôi ở quy mô nhỏ hay lớn các loại chất thải chăn nuôi đa phần vẫn chưa được xử lý. Ô nhiễm môi trường do sản xuất chăn nuôi gây ra là rủi ro lớn nhất cho vật nuôi và sức khỏe cộng đồng. Hoài Đức là huyện có tốc độ công nghiệp hóa, đô thị hóa nhanh vào loại bậc nhất khu vực phía Tây Hà Nội, nên diện tích đất nông nghiệp đang ngày càng ít đi.

Trong hoàn cảnh đó, việc chuyển dịch cơ cấu theo hướng hàng hóa, đẩy mạnh phát triển chăn nuôi là hướng đi hiệu quả trong sản xuất nông nghiệp của huyện. Chăn nuôi Hoài Đức những năm qua đã có nhiều chuyển biến, đạt kết quả cao. Với 19 xã, 1 thị trấn Hoài Đức có 40.612 người, trong đó có 18.471 hộ sinh sống bằng phát triển nông nghiệp. Mặc dù số hộ chuyên tập trung làm nông nghiệp và diện tích đất nông nghiệp đang bị thu hẹp nhưng hiệu quả, giá trị nông nghiệp vẫn tăng cao, đặc biệt chăn nuôi càng chiếm tỷ trọng lớn.

Tuy nhiên, vấn đề phát triển chăn nuôi ở Hoài Đức vẫn còn nhiều khó khăn. Có tới 90% số hộ chăn nuôi quy mô lớn, nhỏ của huyện đặt chuồng trại ở vườn gia đình xen kẽ trong khu dân cư. Chất thải chăn nuôi chứa nhiều thành phần có khả năng gây ô nhiễm môi trường, làm ảnh hưởng đến sinh trưởng, phát triển của gia súc, gia cầm và sức khỏe con người. 1 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Trên cơ sở đó, đề tài ―Nghiên cứu đánh giá hiện trạng và định hướng sử dụng bền vững chất thải chăn nuôi tại huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội" được đặt ra nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho việc giảm tác động tiêu cực từ chất thải chăn nuôi đến môi trường và định hướng sử dụng chất thải chăn nuôi một cách bền vững, đạt hiệu quả cao.

Góp phần đảm bảo năng suất và chất lượng trong chăn nuôi tại huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội. 2 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG 1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Tổng quan về chất thải chăn nuôi 1.

Khái niệm và đặc điểm chất thải chăn nuôi Chất thải là những vật chất được thải bỏ sinh ra trong quá trình hoạt động sản xuất, ăn uống, sinh hoạt của con người. Lưu lượng của nó nhiều hay ít phụ thuộc vào nhiều yếu tố như tăng trưởng, phát triển kinh tế, đẩy mạnh sản xuất, gia tăng dân số. Chăn nuôi được xác định là một trong những ngành sản xuất tạo ra một số lượng chất thải nhiều nhất ra môi trường. Chất thải chăn nuôi là một tập hợp phong phú bao gồm các chất ở tất cả các dạng rắn, lỏng hay khí phát sinh trong quá trình chăn nuôi, lưu trữ, chế biến hay sử dụng chất thải [8].

Quản lý chất thải là việc thu gom, vận chuyển, xử lý, tái chế, loại bỏ hay thẩm tra các vật liệu chất thải. Quản lý chất thải có thể bao gồm các chất rắn, chất lỏng, chất khí hoặc các chất phóng xạ; mỗi loại được quản lý bằng các phương pháp và lĩnh vực chuyên môn khác nhau. Quản lý chất thải chăn nuôi là việc thu gom, vận chuyển, xử lý, tái chế loại bỏ hay thẩm tra các vật liệu chất thải ra trong quá trình chăn nuôi bao gồm chất thải rắn, chất thải lòng và chất thải khí [8]. Chất thải chăn nuôi, theo nguồn gốc, được chia thành thành các loại sau: - Chất thải chăn nuôi gia cầm, gồm có: Chất thải rắn, như phân, rơm rạ, chất độn; Chất thải lỏng, như nước rửa chuồng trại;Chất thải khí, như CO2, NH3.

- Chất thải chăn nuôi gia súc, chủ yếu là phân, rác, thức ăn thừa của vật nuôi,. Chất thải rắn chăn nuôi gia súc có độ ẩm từ 56-83%, tỷ lệ N, P, K cao, chứa nhiều hợp chất hữu cơ, vô cơ và một lượng lớn các vi sinh vật, trứng các ký sinh trùng có thể gây bệnh cho người và vật nuôi [4]. Chất thải chăn nuôi, theo dạng tồn tại, được chia thành thành ba dạng chủ yếu: a, Chất thải rắn: Chất thải rắn, bao gồm phân, chất độn chuồng, thức ăn thừa, xác gia xúc, gia cầm. Ngoài ra còn có thể có phân, chất độn, lông.từ lò mổ xây kèm với chuồng trại.

Thành phần của phân gồm có thức ăn mà gia súc không hấp thụ được, dưỡng chất không tiêu hóa được của quá trình tiêu hóa vi sinh, chất cặn bã của dịch tiêu hóa 3 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] (trypsin, pepsin, .), các mô tróc ra từ các niêm mạc của ống tiêu hóa và chất nhờn theo phân ra ngoài, các loại vi sinh vật trong thức ăn, ruột bị thải ra ngoài theo phần. Lượng phân thải ra trong một ngày đêm tùy thuộc vào giống, loài, tuổi và khẩu phần ăn. Lượng phân thải ra mỗi ngày có thể ước tính 6-8% trọng lượng của vật nuôi. Lượng phân thải trung bình của gia súc trong 24 giờ được trình bày trong bảng 1.1: Khối lƣợng phân và nƣớc tiểu của gia súc thải ra trong 1 ngày đêm STT Loại gia súc Lƣợng phân (kg/ngày) Nƣớc tiểu (lít/ngày) 1 Trâu bò lớn 20-25 10-15 2 Lợn (<10kg) 0,5-1 0,3-0,7 3 Lợn (15-45kg) 1-3 0,7-2,0 4 Lợn (45-100kg) 3-5 2,0-4,0 Nguồn: Hoàng Minh Đức (2009)[10] Ngoài ra, thành phần các chất trong phân lợn phụ thuộc vào nhiều yếu tố: - Thành phần dưỡng chất của thức ăn và nước uống; - Độ tuổi của lợn (mỗi độ tuổi sẽ có khả năng tiêu hóa khác nhau); - Tình trạng sức khỏe vật nuôi và nhu cầu cá thể: nếu nhu cầu cá thể cao, sử dụng dưỡng chất nhiều thì lượng phân sẽ ít và ngược lại.2: Lƣợng chất thải chăn nuôi ƣớc tính năm 2012 TT Loại vật nuôi Tổng số con Chất thải rắn bình Tổng chất thải (1.000 con) quân (kg/con.ngày) rắn/năm (triệu tấn) 1 Bò 6,33 10 23,13 2 Trâu 2,89 15 15,86 3 Lợn 26,70 2 19,49 4 Gia cầm 247,32 0,2 18,05 5 Dê 1,34 1,5 0,73 6 Cừu 0,08 1,5 0,04 7 Ngựa 0,12 4 0,17 8 Hươu, nai 0,04 2,5 0,03 9 Chó 8,07 1 2,95 Tổng cộng 80.45 Nguồn: Cục chăn nuôi (2013)[6] 4 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Trong phân còn có chứa nhiều loại vi khuẩn, virus và trứng ký sinh trùng, trong đó vi khuẩn thuộc họ Enterobacteriacea chiếm đa số với các giống điển hình như Escherichia, Salmonella, Shigella, Proteus, Klebsiella.

Trong 1 kg phân có chứa 2.000 trứng giun sán gồm chủ yếu các loại: Ascaris suum, Oesophagostomum, Trichocephalus.3: Một số thành phần vi sinh vật trong chất thải rắn Chỉ tiêu Đơn vị Số lƣợng Coliform MNP/100g 4.coli MPN/100g 105-107 Streptococus MPN/100g 3.102-104 Salmonella vk/25ml 10-104 Cl.perfringens vk/ml 10-102 Đơn bào MNP/10g 0-103 Nguồn: Lương Ngọc Khánh, 2005 [15] b, Chất thải lỏng Chất thải lỏng (nước phân chuồng) là hỗn hợp bao gồm nước rửa chuồng, nước tắm cho vật nuôi, nước tiểu và một phần phân thải.Vì vậy nước phân chuồng rất giàu chất dinh dưỡng và có giá trị lớn về mặt phân bón. Trong 1m3 nước phân có khoảng 5- 6kg N nguyên chất; 0,1kg P2O5, 12kg K2O. Nước phân chuồng nghèo lân, giàu đạm và rất giàu Kali. Đạm trong nước phân chuồng tồn tại ở 3 dạng chủ yếu là urê, axit uric và axit hippuric, khi để tiếp xúc với không khí một thời gian hay bón vào đất thì bị VSV phân giải axit uric và axit hippuric thành urê và sau đó chuyển thành amoni carbonat.

Nước thải chăn nuôi là một loại nước thải rất đặc trưng và có khả năng gây ô nhiễm môi trường cao do có chứa hàm lượng cao các chất hữu cơ, cặn lơ lửng, N, P và VSV gây bệnh. Theo kết quả điều tra đánh giá hiện trạng môi trường của Viện chăn nuôi (2006) tại các cơ sở chăn nuôi lợn có quy mô tập trung thuộc Hà Nội, Hà Tây, Ninh Bình, Nam Định, Quảng Nam, Bình Dương, Đồng Nai cho thấy đặc điểm của nước thải chăn nuôi: 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.4: Thành phần trung bình của nƣớc tiểu các loại gia súc TT Loại Thành phần trong nƣớc tiểu (%) gia súc Nƣớc CHC N P2O5 K2O CaO MgO Cl 1 Trâu bò 92,5 3,0 1,0 0,01 1,5 0,15 0-0,1 0,1 2 Ngựa 89,0 7,0 1,2 0,05 1,5 0,02 0-0,24 0,2 3 Lợn 94,0 2,5 0,5 0,05 1,0 0-0,2 0-0,1 0,1 Nguồn: Antoine Pouilieute ( 2010)[1] - Các chất hữu cơ: hợp chất hữu cơ chiếm 70–80% bao gồm cellulose, protit, acid amin, chất béo, hidrat carbon và các dẫn xuất của chúng, thức ăn thừa. Các chất vô cơ chiếm 20–30% gồm cát, đất, muối, ure, ammonium, muối chlorua, SO42-,… - N và P: khả năng hấp thụ N và P của các loài gia súc, gia cầm rất kém, nên khi ăn thức ăn có chứa N và P thì chúng sẽ bài tiết ra ngoài theo phân và nước tiểu. Trong nước thải chăn nuôi heo thường chứa hàm lượng N và P rất cao.

Hàm lượng N-tổng = 200 – 350 mg/l trong đó N-NH4 chiếm khoảng 80-90%; P-tổng = 60-100mg/l. - Sinh vật gây bệnh: Nước thải chăn nuôi chứa nhiều loại vi trùng, virus và trứng ấu trùng giun sán gây bệnh. Chất thải trong chăn nuôi ước tính khoảng vài chục nghìn tỷ m3/năm. c, Khí thải Chăn nuôi phát thải nhiều loại khí thải (CO2, NH3, CH4, H2S,.

thuộc các loại khí nhà kính chính) do hoạt động hô hấp, tiêu hóa của vật nuôi, do ủ phân, chế biến thức ăn,. ước khoảng vài trăm triệu tấn/ năm. d, Các chất thải khác: Xác chết vật nuôi là một loại chất thải đặc biệt trong chăn nuôi.