MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Đất đai là một diện tích cụ thể của bề mặt trái đất, là một tài nguyên vô cùng quý, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là thành phần quan trọng của môi trường sống, là địa bàn phân bố dân cư, xây dựng các cơ sở kĩ thuật - văn hóa - an ninh - quốc phòng. Đất đai có vai trò rất quan trọng được thể hiện trong từng ngành, từng lĩnh vực… Hiện nay, nền kinh tế - xã hội ngày càng phát triển đời sống con người ngày càng được nâng cao nên nhu cầu của con người về đất ngày càng tăng. Vì vậy tình trạng sử dụng đất đất đai bừa bãi, khai thác tài nguyên đất cạn kiệt, môi trường đất bị hủy hoại đi rất nhiều.
Cho nên việc quy hoạch sử dụng đất là việc làm rất cần thiết. Công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất luôn được sự chỉ đạo và quan tâm của Đảng, Chính phủ. Thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất phải phù hợp với nhu cầu thực tế phát triển kinh tế - xã hội của từng địa phương. QH,KHSDĐ cấp huyện là bước cụ thể hóa QHSDĐ cấp tỉnh và định hướng cho QHSDĐ cấp xã.
Chợ Mới là một huyện nằm ở cửa ngõ của tỉnh Bắc Kạn 42km về phía Nam, cách thành phố Thái Nguyên 40km về phía Bắc, có vị trí địa lí tương đối thuận lợi, nằm trong khu vực thấp của tỉnh Bắc Kạn. Nền kinh tế chủ yếu của huyện là sản xuất nông nghiệp và lâm nghiệp. Cơ cấu đất đai của huyện trong những năm gần đây có nhiều biến động, diện tích đất nông nghiệp ngày càng bị thu hẹp. Việc đánh giá công tác thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất của huyện Chợ Mới giai đoạn 2011 – 2015 để thấy được tình trạng người dân thay đổi việc sử dụng đất như thế nào? theo quy hoạch, kế hoạch nhà nước đưa ra không? và đưa ra các giải pháp cho phương án quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất là một việc làm rất cần thiết.
n 2 Xuất phát từ những vấn đề đã nêu ở trên, được sự đồng ý của ban chủ nhiệm khoa quản lý tài nguyên – Trường ĐH Nông lâm Thái Nguyên, dưới sự hướng dẫn của Th.S Nông Thu Huyền, em đã tiến hành nghiên cứu đề tài “Đánh giá công tác thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất tại huyện Chợ Mới, tỉnh Bắc Kạn giai đoạn 2011-2015“. Mục tiêu của đề tài 1. Mục tiêu tổng quát Đánh giá công tác thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất của huyện Chợ Mới, tỉnh Bắc Kạn giai đoạn 2011-2015 để tìm ra những nội dung đã thực hiện được và những mặt còn tồn tại. Từ đó đề xuất các giải pháp nhằm tổ chức thực hiện có hiệu quả công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cho địa phương trong thời gian tới.
Mục tiêu cụ thể - Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Chợ Mới ảnh hưởng đến việc quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; - Phương án quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất của huyện Chợ Mới giai đoạn 2011-2015; - Đánh giá việc thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất của huyện Chợ Mới giai đoạn 2011-2015; - Đưa ra một số giải pháp. Ý nghĩa khoa học của đề tài nghiên cứu 1. Ý nghĩa học tập - Giúp tìm, hiểu nắm vững những kiến thức liên quan đến QH-KH sử dụng đất; - Giúp sinh viên tiếp cận với thực tế nâng cao kiến thức, kỹ năng cho bản than để phục vụ cho công tác sau này; - Nâng cao khả năng tiếp cận, thu thập xử lí thông tin của sinh viên trong quá trình nghiên cứu; n 3 - Có cái nhìn tổng thể về thực trạng QH-KHSDĐ của huyện Chợ Mới. Ý nghĩa thực tiễn - Thông qua việc thu thập, phân tích số liệu, đề tài đã đánh giá được thực trạng công tác QH-KHSDĐ của huyện trong giai đoạn 2011-2015; - Qua việc đánh giá công tác thực hiện QH-KHSDĐ tìm ra những mặt thuận lợi và khó khăn từ đó đưa ra những giải pháp khắc phục khó khăn đó.
Yêu cầu của đề tài - Điều tra thu thập phân tích số liệu phải đảm bảo tính khách quan,tính khoa học, tính chính xác, tính thực tiễn; - Tiến hành tìm hiểu điểm nghiên cứu, quan sát và thực hiện phỏng vấn để thu thập số liệu sơ cấp và thứ cấp về các nội dung của đề tài nghiên cứu; - Quy hoạch phải đảm bảo tính đồng bộ, toàn diện, tránh chồng chéo, để phát huy được tối đa nguồn lực của huyện, đáp ứng được nhu cầu phát triển đồng bộ giữa các ngành, các lĩnh vực và không tách rời quy hoạch tổng thể của huyện, của tỉnh; - Từ kết quả nghiên cứu đưa ra những nguyên nhân và các giải pháp khắc phục cho phù hợp với thực tế của địa phương. n 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2. Cơ sở lí luận của đề tài Hiện nay, nền kinh tế - xã hội ngày càng phát triển, dân số ngày càng gia tăng nên nhu cầu sử dụng đất cũng tăng.
Đất đai điều kiện vật chất cần thiết cho sự tồn tại của bất kỳ ngành sản xuất nào. Đất cần cho nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ… Đất có vai trò rất quan trọng, nhưng trong mỗi ngành, đất có vai trò không giống nhau được thể hiện trong từng ngành, từng lĩnh vực khác nhau. Đối với nông nghiệp: là cơ sở không gian, điều kiện vật chất cần thiết cho sự tồn tại của ngành sản xuất này. Đất tham gia tích cực vào quá trình sản xuất, cung cấp nước và chất dinh dưỡng cần thiết để cây trồng sinh trưởng và phát triển.
Đất đai là tư liệu sản xuất chủ yếu và đặc biệt trong nông nghiệp. Đối với ngành Phi nông nghiệp: Đất giữ vai trò thụ động với chức năng là cơ sở không gian và vị trí để hoàn thiện quá trình lao động, là kho tàng dự trữ trong lòng đất như các ngành khoáng sản. Quy hoạch sử dụng đất là nhằm bố trí, sắp xếp lại nền nông nghiệp, công nghiệp, xây dựng cơ bản, sử dụng đất một cách hợp lý đem lại hiệu quả kinh tế và môi trường cao, đảm bảo phát triển bền vững. Cơ sở thực tiễn của đề tài Căn cứ vào tình hình phát triển kinh tế xã hội của các năm trước và nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội năm 2015; Căn cứ vào quỹ đất của huyện; Căn cứ vào phương án quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất giai đoạn 2011-2015; Căn cứ vào hiện trạng sử dụng đất giai đoạn 2011-2015; Căn cứ vào thực tế tình hình quản lý đất đai điều tra được tại địa phương.
Cơ sở pháp lí của đề tài Những căn cứ pháp lý liên quan đến quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất: - Công văn số 429/TCQLĐĐ-CQHĐĐ ngày 16 tháng 04 năm 2012 của Tổng cục quản lý đất đai về việc hướng dẫn lập QHKHSDĐ; - Công văn số 88/STNMT-TNĐ ngày 29 tháng 2 năm 2012 của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bắc Kạn về việc phân khai các chỉ tiêu quy hoạch sử dụng đất năm 2020 trên địa bàn các huyện, thị xã trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn; - Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013; - Luật Đất đai năm 2013 tại chương 4 từ điều 35 đến điều 51 về: nguyên tắc; căn cứ lập QHKHSDĐ; kỳ QHKHSDĐ; thẩm quyền xét duyệt, điều chỉnh, công bố và thực hiện QHKHSDĐ; - Nghị định số 43/2014/NĐ-CP của Chính phủ về quy định chi tiết thi hành một số Luật Đất đai 2013; - Quyết định số 2746/QĐ-UBND ngày 17 tháng 12 năm 2010 của UBND tỉnh Bắc Kạn về phê duyệt dự án QHSDĐ đến năm 2020, KHSDĐ 5 năm (2011-2015) của 3 cấp tỉnh, huyện, xã trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn; - Thông tư số 13/2011/TT-BTNMT quy định về ký hiệu bản đồ hiện trạng sử dụng đất phục vụ quy hoạch sử dụng đất và bản đồ quy hoạch sử dụng đất; - Thông tư số 29/2014/TT-BTNMT của Bộ Tài nguyên và Môi trường về quy định chi tiết việc lập, điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất. Khái quát về vấn đề nghiên cứu 2. Khái niệm quy hoạch sử dụng đất QHSDĐ là một hiện tượng kinh tế - xã hội thể hiện đồng thời 3 tính chất: kinh tế, kỹ thuật và pháp chế. n 6 Trong đó: - Tính kinh tế: thể hiện bằng hiệu quả sử dụng đất đai - Tính kỹ thuật: bao gồm các tác nghiệp chuyên môn kỹ thuật như điều tra, khảo sát, xây dựng bản đồ, khoanh định, xử lý số liệu… - Tính pháp chế: xác định tính pháp lý về mục đích và quyền sử dụng đất theo quy hoạch nhằm đảm bảo sử dụng và quản lý đất đai đúng pháp luật.
Từ đó tạm đưa ra định nghĩa:”QHSDĐ là hệ thống các biện pháp kinh tế, kỹ thuật và pháp chế của Nhà nước về tổ chức sử dụng và quản lý đất đai đầy đủ, hợp lý, khoa học và có hiệu quả cao nhất thông qua việc phân bổ quỹ đất đai (khoanh định cho các mực đích của ngành) và tổ chức sử dụng đất như tư liệu sản xuất (các giải pháp sử dụng cụ thể), nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất của xã hội, tạo điều kiện bảo vệ đất đai và môi trường“. Như vậy, về thực chất QHSDĐ là quá trình hình thành các quyết định nhằm tạo điều kiện đưa đất đai vào sử dụng bền vững để mang lại lợi ích cao nhất, thực hiện đồng thời 2 chức năng: Điều chỉnh các mối quan hệ đất đai và tổ chức sử dụng đất như tư liệu sản xuất đặc biệt với mục đích nâng cao hiệu quả sản xuất của xã hội kết hợp bảo vệ đất và môi trường (Nguyễn Đình Thi, 2007) [4]. Các nguyên tắc lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất Các nguyên tắc lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất quy định theo Luật Đất đai 2013, chương IV, Điều 35 như sau: 1. Phù hợp với chiến lược, quy hoạch tổng thể, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh; 2.
Được lập từ tổng thể đến chi tiết; quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất của cấp dưới phải phù hợp với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất của cấp trên; kế hoạch sử dụng đất phải phù hợp với quy hoạch sử dụng đất đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định, xét duyệt. Quy hoạch sử dụng đất n 7 cấp quốc gia phải đảm bảo tính đặc thù, liên kết của các vùng kinh tế - xã hội; quy hoạch sử dụng đất cấp huyện phải thể hiện nội dung sử dụng đất cấp xã. Sử dụng đất tiết kiệm và có hiệu quả.