Luận văn thạc sĩ đánh giá việc thực hiện quy hoạch sử dụng đất giai đoạn 2011 2015 và xây dựng phương án quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020 huyện phù ninh tỉnh phú thọ

Luận văn thạc sĩ đánh giá quy hoạch sử dụng đất giai đoạn 2011-2015 và đề xuất phương án quy hoạch đến năm 2020 tại huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ.

• Tác giả: Cấn Đức Anh
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Thế Đặng
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Đánh giá kết quả thực hiện quy hoạch sử dụng đất giai đoạn 2011 - 2015 và xây dựng phương án quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020 huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài
• Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
• Mục tiêu tổng quát
• Mục tiêu cụ thể
• Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
• Ý nghĩa khoa học
• Ý nghĩa thực tiễn
• 1. Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Đất đai và một số lý luận về đất đai
• 1.1.1. Những chức năng chủ yếu của đất đai
• 1.1.2. Đất đai và sự phát triển kinh tế, xã hội
• 1.1.3. Những yếu tố quan hệ đến việc sử dụng đất
• 1.1.4. Xu thế phát triển trong tiến trình sử dụng đất
• 1.1.5. Quan điểm sử dụng đất
• 1.2. Cơ sở khoa học về quy hoạch sử dụng đất
• 1.2.1. Khái quát chung về quy hoạch sử dụng đất
• 1.2.2. Những tiêu chí đánh giá hiệu quả của phương án quy hoạch sử dụng đất
• 1.3. Tình hình thực hiện quy hoạch sử dụng đất ở một số nước trên Thế giới và ở Việt Nam
• 1.3.1. Quy hoạch sử dụng đất ở một số nước trên thế giới
• 1.3.2. Tình hình thực hiện quy hoạch sử dụng đất tại Việt Nam
• 2. Chương 2: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Phạm vi không gian và thời gian nghiên cứu
• 2.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.3.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của huyện Phù Ninh ảnh hưởng đến quy hoạch sử dụng đất
• 2.3.2. Đánh giá việc thực hiện quy hoạch sử dụng đất huyện Phù Ninh giai đoạn 2011 - 2015
• 2.3.3. Đánh giá của người sử dụng đất về quy hoạch sử dụng đất giai đoạn 2011 - 2015
• 2.3.4. Xây dựng phương án quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020
• 2.3.5. Đề xuất các giải pháp nâng cao công tác quy hoạch sử dụng đất
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Phương pháp kế thừa và chọn lọc tài liệu
• 2.4.2. Phương pháp điều tra, khảo sát
• 2.4.3. Phương pháp thống kê, so sánh
• 2.4.4. Phương pháp xử lý số liệu sử dụng phần mềm vi tính
• 3. Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Phù Ninh ảnh hưởng đến quy hoạch sử dụng đất
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.2. Thực trạng phát triển kinh tế - xã hội
• 3.2. Đánh giá việc thực hiện quy hoạch sử dụng đất huyện Phù Ninh giai đoạn 2011 - 2015
• 3.2.1. Khái quát quy hoạch sử dụng đất của huyện Phù Ninh giai đoạn 2011 - 2015
• 3.2.2. Đánh giá việc thực hiện quy hoạch sử dụng đất huyện Phù Ninh giai đoạn 2011 - 2015
• 3.3. Đánh giá của người sử dụng đất về quy hoạch sử dụng đất giai đoạn 2011 - 2015
• 3.3.1. Đánh giá công tác quản lý quy hoạch sử dụng đất của huyện Phù Ninh giai đoạn 2011 - 2015
• 3.3.2. Đánh giá về kết quả thực hiện so với khi xây dựng quy hoạch sử dụng đất
• 3.3.3. Đánh giá về đơn giá bồi thường, hỗ trợ về đất so với giá thị trường khi thực hiện thu hồi đất thực hiện quy hoạch sử dụng đất năm 2011-2015
• 3.3.4. Đánh giá về chính sách tái định cư khi thu hồi đất
• 3.3.5. Đánh giá về ảnh hưởng của phương án quy hoạch sử dụng đất đến sự phát triển kinh tế và các vấn đề xã hội của địa phương
• 3.3.6. Đánh giá về những khó khăn và thuận lợi khi thực hiện công tác QHSDĐ và áp dụng các văn bản mới liên quan đến QHSDĐ theo ý kiến của cán bộ ngành tài nguyên và môi trường
• 3.4. Xây dựng phương án quy hoạch sử dụng đất kỳ cuối đến năm 2020
• 3.4.1. Diện tích đất quy hoạch phục vụ nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh của địa phương
• 3.4.2. Diện tích đất chuyển mục đích sử dụng trong phương án quy hoạch
• 3.5. Đề xuất các giải pháp nâng cao công tác quy hoạch sử dụng đất
• 3.5.1. Các giải pháp trước mắt
• 3.5.2. Các giải pháp lâu dài
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Quy hoạch sử dụng đất

Quy hoạch sử dụng đất là một công cụ quan trọng trong quản lý đất đai, đặc biệt tại huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ. Giai đoạn 2011-2015, quy hoạch đất đai tại đây đã được thực hiện với mục tiêu phân bổ đất đai hợp lý cho các mục đích phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, việc thực hiện còn nhiều hạn chế, đặc biệt trong việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất và quản lý đất đai. Phương án quy hoạch đến năm 2020 được xây dựng nhằm khắc phục những tồn tại này, tập trung vào việc sử dụng đất hiệu quả và bền vững.

1.1. Đánh giá quy hoạch 2011 2015

Giai đoạn 2011-2015, quy hoạch sử dụng đất tại huyện Phù Ninh đã đạt được một số kết quả nhất định, nhưng cũng bộc lộ nhiều bất cập. Việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất chưa được kiểm soát chặt chẽ, dẫn đến tình trạng sử dụng đất không hiệu quả. Đánh giá quy hoạch cho thấy, nhiều diện tích đất nông nghiệp đã bị chuyển sang mục đích phi nông nghiệp, gây ảnh hưởng đến an ninh lương thực và môi trường. Bên cạnh đó, công tác quản lý đất đai còn thiếu đồng bộ, dẫn đến việc thực hiện quy hoạch không đạt hiệu quả như mong đợi.

1.2. Phương án quy hoạch đến 2020

Phương án quy hoạch đến năm 2020 được xây dựng với mục tiêu khắc phục những hạn chế của giai đoạn trước. Trọng tâm là việc phân bổ đất đai hợp lý cho các mục đích phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt là bảo vệ đất nông nghiệp và phát triển đô thị bền vững. Kế hoạch sử dụng đất được xây dựng dựa trên cơ sở khoa học, đảm bảo tính khả thi và hiệu quả. Các giải pháp được đề xuất bao gồm tăng cường quản lý đất đai, nâng cao hiệu quả sử dụng đất và đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục về quy hoạch sử dụng đất.

II. Phát triển đô thị và quản lý đất đai

Phát triển đô thị là một trong những mục tiêu quan trọng của quy hoạch sử dụng đất tại huyện Phù Ninh. Giai đoạn 2011-2015, việc phát triển đô thị đã được triển khai nhưng còn nhiều bất cập, đặc biệt là trong việc quản lý đất đai và giải phóng mặt bằng. Phương án quy hoạch đến năm 2020 tập trung vào việc phát triển đô thị bền vững, đảm bảo cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường.

2.1. Quản lý đất đai trong phát triển đô thị

Quản lý đất đai là yếu tố then chốt trong việc phát triển đô thị bền vững. Tại huyện Phù Ninh, công tác quản lý đất đai còn nhiều hạn chế, đặc biệt là trong việc giải phóng mặt bằng và bồi thường đất đai. Phương án quy hoạch đến năm 2020 đề xuất các giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả quản lý đất đai, bao gồm việc hoàn thiện chính sách bồi thường, hỗ trợ tái định cư và nâng cao năng lực quản lý của các cơ quan chức năng.

2.2. Phát triển đô thị bền vững

Phát triển đô thị bền vững là mục tiêu quan trọng của quy hoạch sử dụng đất tại huyện Phù Ninh. Phương án quy hoạch đến năm 2020 tập trung vào việc phát triển các khu đô thị mới, đảm bảo cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường. Các giải pháp được đề xuất bao gồm việc quy hoạch các khu dân cư mới, phát triển hạ tầng kỹ thuật và tăng cường quản lý môi trường đô thị.

III. Chính sách đất đai và phát triển bền vững

Chính sách đất đai đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện quy hoạch sử dụng đất tại huyện Phù Ninh. Giai đoạn 2011-2015, chính sách đất đai còn nhiều bất cập, đặc biệt là trong việc bồi thường và hỗ trợ tái định cư. Phương án quy hoạch đến năm 2020 tập trung vào việc hoàn thiện chính sách đất đai, đảm bảo quyền lợi của người dân và thúc đẩy phát triển bền vững.

3.1. Hoàn thiện chính sách đất đai

Chính sách đất đai là yếu tố then chốt trong việc thực hiện quy hoạch sử dụng đất. Tại huyện Phù Ninh, chính sách đất đai còn nhiều bất cập, đặc biệt là trong việc bồi thường và hỗ trợ tái định cư. Phương án quy hoạch đến năm 2020 đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện chính sách đất đai, bao gồm việc điều chỉnh giá đất, cải thiện chính sách bồi thường và hỗ trợ tái định cư, đảm bảo quyền lợi của người dân.

3.2. Phát triển bền vững

Phát triển bền vững là mục tiêu quan trọng của quy hoạch sử dụng đất tại huyện Phù Ninh. Phương án quy hoạch đến năm 2020 tập trung vào việc phát triển kinh tế - xã hội đi đôi với bảo vệ môi trường. Các giải pháp được đề xuất bao gồm việc quy hoạch sử dụng đất hiệu quả, bảo vệ đất nông nghiệp và phát triển các khu đô thị bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ sở hữu tổng diện tích tự nhiên 15.648,01 ha với 19 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc. Trong giai đoạn 2011 - 2015, địa phương duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân 12,05%/năm và quy mô dân số đạt 93.717 người vào năm 2015. Quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa diễn ra nhanh chóng đã tạo ra sức ép lớn lên quỹ đất, dẫn đến sự cạnh tranh gay gắt giữa nhu cầu mở rộng mặt bằng sản xuất phi nông nghiệp và mục tiêu bảo vệ đất nông nghiệp. Thực tế quản lý đất đai tại địa phương xuất hiện nhiều bất cập như sử dụng đất phân tán, manh mún, chuyển mục đích sử dụng đất tự phát và phát sinh các dự án quy hoạch treo.

Vấn đề cốt lõi của nghiên cứu là đánh giá mức độ hoàn thành các chỉ tiêu phân bổ đất đai theo phương án quy hoạch đã được phê duyệt, tìm ra nguyên nhân sai lệch và xây dựng phương án quy hoạch tối ưu cho giai đoạn tiếp theo. Mục tiêu cụ thể gồm: đánh giá tác động của điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội đến việc sử dụng đất; kiểm kê và đối chiếu kết quả thực hiện quy hoạch giai đoạn 2011 - 2015; điều tra nhận thức của cán bộ và người dân; từ đó xây dựng phương án phân bổ đất đai đến năm 2020 và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước.

Nghiên cứu được thực hiện trên phạm vi toàn bộ không gian hành chính huyện Phù Ninh với khung thời gian theo dõi từ năm 2011 đến năm 2016. Đề tài có ý nghĩa khoa học trong việc bổ sung hệ thống dữ liệu thực chứng về quản lý đất đai cấp huyện, đồng thời cung cấp căn cứ thực tiễn giúp chính quyền địa phương giải quyết các điểm nghẽn giải phóng mặt bằng, hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ giải ngân đất dự án đạt trên 90% và bảo đảm sử dụng đất bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết địa kinh tế và nguyên lý sinh thái cảnh quan trong quản lý tài nguyên thiên nhiên. Khung đánh giá đất đai theo tiêu chuẩn của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO năm 1993) được kết hợp với lý thuyết quản trị công nhằm thiết lập hệ thống tiêu chí cân bằng đa mục tiêu giữa tăng trưởng kinh tế, công bằng xã hội và bảo vệ môi trường sinh thái.

Cơ sở pháp lý của đề tài bám sát Hiến pháp năm 2013, Luật Đất đai năm 2013 cùng các văn bản hướng dẫn thi hành như Nghị định số 43/2014/NĐ-CP, Nghị định số 47/2014/NĐ-CP và Thông tư số 29/2014/TT-BTNMT của Bộ Tài nguyên và Môi trường. Các khái niệm nền tảng được chuẩn hóa gồm: quy hoạch sử dụng đất cấp huyện, chỉ tiêu khống chế không gian, chuyển mục đích sử dụng đất, hiệu quả kinh tế đất và quỹ đất dự phòng phát triển hạ tầng.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập chính thống từ Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Phú Thọ, Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Phù Ninh và Chi cục Thống kê huyện trong giai đoạn 2011 - 2015. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua điều tra xã hội học với tổng cỡ mẫu 120 đối tượng, bao gồm 20 cán bộ chuyên trách ngành tài nguyên và 100 người dân sinh sống tại 10 xã đại diện trên địa bàn huyện (mỗi xã điều tra 10 người chọn ngẫu nhiên theo cụm dân cư).

Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp ngẫu nhiên được lựa chọn nhằm đảm bảo tính đại diện, thu thập góc nhìn đa chiều từ cơ quan ban hành chính sách đến người trực tiếp chịu tác động thu hồi đất. Đề tài sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích so sánh định lượng giữa số liệu quy hoạch được duyệt và số liệu thực tế, kết hợp xử lý dữ liệu qua phần mềm vi tính và bản đồ địa chính. Lý do lựa chọn phương pháp này là nhằm lượng hóa chính xác độ lệch diện tích của từng loại đất, xác định nguyên nhân tồn đọng và bảo đảm tính khách quan cho các đề xuất quy hoạch trong khung thời gian nghiên cứu 2015 - 2016.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, nhóm đất nông nghiệp năm 2015 thực tế còn 10.876,58 ha, đạt tỷ lệ 102,24% so với chỉ tiêu quy hoạch được duyệt (10.638,21 ha). Đất lúa nước duy trì 3.100,56 ha, vượt 74,10 ha (đạt 102,45% kế hoạch); đất trồng cây lâu năm đạt 2.956,32 ha, vượt 261,48 ha (đạt 109,70%). Tuy nhiên, đất rừng đặc dụng chỉ thực hiện được 24,04 ha trên tổng số 136,70 ha quy hoạch (đạt tỷ lệ rất thấp 17,59%), và đất nuôi trồng thủy sản chỉ đạt 172,23 ha so với mức phê duyệt 283,71 ha (đạt 60,71%).

Thứ hai, nhóm đất phi nông nghiệp thực hiện được 4.246,11 ha, đạt 91,63% so với chỉ tiêu 4.634,01 ha. Đáng chú ý, đất cơ sở sản xuất kinh doanh tăng vọt lên 350,23 ha, đạt tới 178,46% so với kế hoạch (196,25 ha) do phát triển bến bãi khai thác cát sỏi ven sông Lô và các nhà máy công nghiệp tại xã Phú Lộc, Tử Đà. Ngược lại, đất công cộng chỉ đạt 1.930,23 ha (đạt 75,18%), đất ở nông thôn đạt 634,00 ha (đạt 87,23% kế hoạch) và đất ở đô thị đạt 80,09 ha (đạt 98,32%).

Thứ ba, nhóm đất chưa sử dụng còn tồn đọng 525,32 ha, cao hơn nhiều so với mục tiêu giảm xuống 375,79 ha (tỷ lệ thực hiện đạt 139,79% so với mức khống chế), trong đó diện tích đất đồi núi chưa khai thác chiếm 445,46 ha và đất bằng chưa sử dụng chiếm 79,86 ha.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân diện tích đất nông nghiệp giảm chậm hơn dự kiến bắt nguồn từ việc hàng loạt dự án phi nông nghiệp bị chậm tiến độ hoặc trở thành dự án treo do chủ đầu tư thiếu vốn, tiêu biểu như Khu công nghiệp Rừng Xanh, Cụm công nghiệp Phú Gia, tuyến đường Âu Cơ và đường tránh Thị trấn Phong Châu. Bên cạnh đó, sự thay đổi khung pháp lý khi áp dụng Luật Đất đai năm 2013 và bất cập trong đơn giá bồi thường đất nông nghiệp thấp hơn giá thị trường đã tạo ra tâm lý e ngại bàn giao mặt bằng từ phía người dân.

Kết quả này tương đồng với các nghiên cứu thực tiễn tại khu vực trung du miền núi phía Bắc khi quy hoạch sử dụng đất cấp huyện thường lập chỉ tiêu công nghiệp quá cao so với khả năng bố trí vốn. Các dữ liệu biến động đất đai được tổng hợp trực quan qua hệ thống biểu đồ cột so sánh hiện trạng - quy hoạch và bảng cân đối cơ cấu đất của 19 xã, thị trấn, giúp làm rõ sai lệch không gian và hỗ trợ các nhà quản lý đưa ra quyết định điều chỉnh chính xác.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, rà soát và kiên quyết xử lý các dự án chậm triển khai: Ủy ban nhân dân huyện Phù Ninh chủ trì phối hợp cùng Phòng Tài nguyên và Môi trường thanh tra 100% các dự án đã giao đất, thu hồi dứt điểm tối thiểu 150 ha đất công nghiệp và thương mại dịch vụ bị bỏ hoang trước quý IV năm 2018.

Thứ hai, hoàn thiện cơ chế bồi thường giải phóng mặt bằng và tái định cư: Hội đồng bồi thường huyện cần điều chỉnh khung giá đất đền bù tiệm cận giá thị trường, xây dựng khu tái định cư đồng bộ hạ tầng kỹ thuật nhằm giải quyết trên 95% đơn thư vướng mắc mặt bằng tại thị trấn Phong Châu, xã Phù Ninh và Phú Mỹ trong giai đoạn 2018 - 2020.

Thứ ba, đẩy mạnh khai thác và phục hồi quỹ đất chưa sử dụng: Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phối hợp Ủy ban nhân dân 18 xã giao đất, khoán rừng, đưa tối thiểu 140 ha đất đồi núi chưa sử dụng vào trồng rừng sản xuất và phát triển cây ăn quả có giá trị kinh tế cao đến hết năm 2020.

Thứ tư, hiện đại hóa hạ tầng công nghệ thông tin địa chính: Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Phú Thọ cùng Ủy ban nhân dân huyện đầu tư số hóa 100% cơ sở dữ liệu quy hoạch, ứng dụng công nghệ GIS để giám sát trực tuyến biến động đất đai định kỳ hàng năm từ năm 2018.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, cán bộ quản lý tài nguyên và môi trường cấp huyện, tỉnh: Luận văn cung cấp phương pháp luận kiểm kê khoa học và bộ chỉ tiêu thực tế giúp nâng cao chất lượng lập, thẩm định và điều chỉnh kế hoạch sử dụng đất hàng năm.

Thứ hai, giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên ngành Quản lý đất đai: Nghiên cứu là nguồn tài liệu tham khảo giá trị với 120 mẫu khảo sát xã hội học và hệ thống phân tích định lượng sai lệch quy hoạch trên quy mô 15.648,01 ha.

Thứ ba, các doanh nghiệp và nhà đầu tư phát triển hạ tầng: Tài liệu cung cấp bức tranh quy hoạch không gian chi tiết của hơn 350 ha đất sản xuất kinh doanh và các trục giao thông huyết mạch kết nối cao tốc Hà Nội - Lào Cai để lập dự án đầu tư hiệu quả.

Thứ tư, chính quyền cấp xã và cộng đồng dân cư địa phương: Nghiên cứu giúp nâng cao nhận thức pháp luật về quyền sử dụng đất, cơ chế bồi thường thu hồi đất, từ đó gia tăng sự đồng thuận xã hội trong triển khai các công trình công cộng.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao diện tích đất nông nghiệp thực tế năm 2015 của huyện Phù Ninh lại vượt chỉ tiêu quy hoạch? Diện tích đất nông nghiệp thực tế đạt 10.876,58 ha, vượt 238,37 ha (đạt 102,24%) so với chỉ tiêu phê duyệt. Nguyên nhân là do nhiều dự án phi nông nghiệp lớn như Khu công nghiệp Rừng Xanh và Cụm công nghiệp Phú Gia chưa thể giải phóng mặt bằng vì chủ đầu tư thiếu vốn, buộc người dân tiếp tục giữ đất canh tác lúa nước (3.100,56 ha) và cây lâu năm.

Những yếu tố nào khiến nhóm đất phi nông nghiệp chỉ đạt 91,63% kế hoạch? Nhóm đất phi nông nghiệp chỉ đạt 4.246,11 ha so với mục tiêu 4.634,01 ha. Lý do chủ yếu nằm ở nhóm đất công cộng chỉ đạt 75,18% (1.930,23 ha) do dự án đường Âu Cơ, đường tránh thị trấn Phong Châu bị đình trệ, cùng các vướng mắc về thủ tục giao đất ở nông thôn theo Luật Đất đai năm 2013 khiến đất ở chỉ đạt 87,23%.

Tình hình phát triển đất cơ sở sản xuất kinh doanh phi nông nghiệp diễn ra như thế nào? Đất sản xuất kinh doanh ghi nhận mức tăng trưởng vượt bậc khi đạt 350,23 ha, bằng 178,46% so với kế hoạch phê duyệt (196,25 ha). Sự gia tăng này phản ánh nhu cầu mở rộng bến bãi khai thác cát sỏi công suất 24.000 m3/năm dọc 32 km sông Lô và sự hình thành các cơ sở may mặc, vật liệu xây dựng tại xã Phú Lộc, Tử Đà.

Người dân địa phương đánh giá như thế nào về chính sách bồi thường thu hồi đất? Kết quả khảo sát 100 hộ dân tại 10 xã cho thấy đa số người dân đánh giá đơn giá bồi thường đất nông nghiệp thấp hơn đáng kể so với giá thị trường tự do. Việc chậm bố trí khu tái định cư đồng bộ hạ tầng cũng là rào cản khiến người dân chưa sẵn sàng bàn giao đất tại các dự án khu dân cư mới.

Phương án quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020 đặt trọng tâm vào các chỉ tiêu nào? Phương án quy hoạch đến năm 2020 ưu tiên đưa hơn 140 ha đất chưa sử dụng vào sản xuất, giữ ổn định trên 3.000 ha đất trồng lúa nước để bảo đảm an ninh lương thực, đồng thời mở rộng hợp lý quỹ đất công nghiệp và hạ tầng giao thông nhằm phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế bền vững của huyện.

Kết luận

Luận văn đã giải quyết toàn diện các mục tiêu nghiên cứu với 5 đóng góp học thuật và thực tiễn nổi bật:

• Đánh giá thực chứng và định lượng hóa toàn bộ 15.648,01 ha đất tự nhiên của huyện Phù Ninh qua 5 năm thực hiện quy hoạch.
• Xác định rõ nguyên nhân khiến nhóm đất phi nông nghiệp chỉ đạt 91,63% và chỉ ra tình trạng lãng phí 525,32 ha đất chưa sử dụng.
• Phản ánh trung thực góc nhìn của 120 cán bộ và người dân về những bất cập trong cơ chế bồi thường, hỗ trợ tái định cư.
• Xây dựng phương án phân bổ không gian sử dụng đất đến năm 2020 khoa học, bám sát tiềm năng phát triển kinh tế - xã hội địa phương.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp khả thi về thể chế, tài chính, chuyển hóa đất đai và ứng dụng công nghệ GIS trong quản lý địa chính.

Ủy ban nhân dân huyện Phù Ninh và các cơ quan chuyên môn cần khẩn trương rà soát danh mục dự án, hoàn thiện cơ sở dữ liệu số hóa đất đai trong giai đoạn 2018 - 2020. Các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và cơ quan hữu quan hãy tham khảo toàn văn luận văn để áp dụng các mô hình đánh giá và giải pháp quy hoạch vào thực tiễn địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Đất đai và một số lý luận về đất đai 1. Những chức năng chủ yếu của đất đai (Nguyễn Thế Đặng và cs, 2014) [12] Khái niệm về đất đai gắn liền với nhận thức của con người về thế giới tự nhiên. Sự nhận thức này không ngừng thay đổi theo thời gian.

Trong vòng 30 năm trở lại đây, trên nhiều diễn đàn người ta đã thừa nhận, đối với con người đất đai có những chức năng chủ yếu sau đây: * Chức năng môi trường sống Đất đai là cơ sở của mọi hình thái sinh vật sống trên lục địa thông qua việc cung cấp các môi trường sống cho sinh vật và gien di truyền để bảo tồn cho thực vật, động vật và các cơ thể sống cả trên và dưới mặt đất. * Chức năng sản xuất Đất đai là cơ sở cho rất nhiều hệ thống phục vụ cuộc sống con người qua quá trình sản xuất, cung cấp lương thực, thực phẩm và rất nhiều sản phẩm sinh vật khác cho con người sử dụng trực tiếp hay gián tiếp qua chăn nuôi gia súc, gia cầm và các loại thuỷ hải sản. * Chức năng cân bằng sinh thái Đất đai và việc sử dụng nó là nguồn và là tấm thảm xanh, hình thành một thể cân bằng năng lượng trái đất, sự phản xạ, hấp thụ và chuyển đổi năng lượng phóng xạ từ mặt trời và của tuần hoàn khí quyển địa cầu. * Chức năng tàng trữ và cung cấp nguồn nước Đất đai là kho tàng lưu trữ nước mặt và nước ngầm vô tận, có tác động mạnh tới chu trình tuần hoàn nước trong tự nhiên và có vai trò điều tiết nước rất to lớn.

* Chức năng dự trữ Đất đai là kho tài nguyên khoáng sản cung cấp cho mọi nhu cầu sử dụng của con người. * Chức năng không gian sự sống Đất đai có chức năng tiếp thu, gạn lọc, là môi trường đệm và làm thay đổi hình thái, tính chất của các chất thải độc hại. 5 * Chức năng bảo tồn, bảo tàng lịch sử Đất đai là trung gian để bảo vệ, bảo tồn các chứng cứ lịch sử, văn hoá của loài người, là nguồn thông tin về các điều kiện khí hậu, thời tiết trong quá khứ và cả về việc sử dụng đất đai trong quá khứ. * Chức năng vật mang sự sống Đất đai là không gian cho sự chuyển vận của con người, cho đầu tư, sản xuất và cho sự dịch chuyển của động vật, thực vật giữa các vùng khác nhau của hệ sinh thái tự nhiên.

Đất đai và sự phát triển kinh tế, xã hội (Luật Đất đai 2013) [14] Đất đai là tài nguyên quốc gia vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là nguồn nội lực, nguồn vốn to lớn của đất nước, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống, là địa bàn phân bố các khu dân cư, xây dựng các cơ sở kinh tế, văn hoá, xã hội, an ninh và quốc phòng. Đất đai có ý nghĩa kinh tế, chính trị, xã hội sâu sắc trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Điều đó đã được khẳng định trong luật đất đai. Trong số những điều kiện vật chất cần thiết cho hoạt động sản xuất và đời sống của con người, đất với lớp phủ thổ nhưỡng, khoáng sản trong lòng đất, rừng và mặt nước chiếm vị trí đặc biệt.

Đất là điều kiện đầu tiên và là nền tảng tự nhiên của bất kỳ một quá trình sản xuất nào. Các Mác cho rằng, đất là một phòng thí nghiệm vĩ đại, là kho tàng cung cấp các tư liệu lao động, vật chất, là vị trí để định cư, là nền tảng của tập thể. Khi nói về vai trò và ý nghĩa của đất đối với nền sản xuất xã hội, Mác đã khẳng định: "Lao động không phải là nguồn duy nhất sinh ra của cải vật chất và giá trị tiêu thụ - như William Petti đã nói - Lao động chỉ là cha của của cải vật chất, còn đất là mẹ". Chúng ta đều biết rằng, không có đất thì không thể có sản xuất, cũng như không có sự tồn tại của con người.

Đất là sản phẩm của tự nhiên, xuất hiện trước con người và tồn tại ngoài ý muốn của con người. Đất tồn tại như một vật thể lịch sử - tự nhiên. 6 Trong giai đoạn đầu phát triển kinh tế, xã hội, khi mức sống của con người còn thấp, công năng chủ yếu của đất là tập trung vào sản xuất vật chất, đặc biệt trong sản xuất nông nghiệp. Khi xã hội phát triển ở mức độ cao hơn, công năng của đất từng bước được mở rộng, sử dụng đất cũng phức tạp hơn.

Đất đai không chỉ cung cấp cho con người các tư liệu vật chất để sinh tồn và phát triển mà còn cung cấp các điều kiện cần thiết để hưởng thụ và đáp ứng nhu cầu cho cuộc sống của nhân loại. Kinh tế - xã hội phát triển mạnh, cùng với sự bùng nổ dân số đã làm cho mối quan hệ giữa con người và đất đai ngày càng trở nên căng thẳng. Những sai lầm (có ý thức hoặc vô ý thức) của con người trong quá trình sử dụng đất cùng với sự tác động của thiên nhiên đã và đang làm huỷ hoại môi trường đất, một số công năng của đất đai bị suy yếu đi. Vấn đề tổ chức sử dụng đất theo quan điểm sinh thái và phát triển bền vững càng trở nên quan trọng, bức xúc và mang tính toàn cầu.

Cùng với sự phát triển không ngừng của sức sản xuất, công năng của đất cần được nâng cao theo hướng đa dạng, nhiều tầng nấc để truyền lại lâu dài cho các thế hệ mai sau. Những yếu tố quan hệ đến việc sử dụng đất (Nguyễn Thế Đặng và cs, 2014) [12] Việc sử dụng đất được xây dựng trên cơ sở một hệ thống các yếu tố tự nhiên và kinh tế, xã hội: - Về yếu tố tự nhiên: + Điều kiện khí hậu: Đất được hình thành và phát triển trong từng điều kiện khí hậu cụ thể, do đó sử dụng đất theo vùng, theo mùa. + Điều kiện địa hình: Đất cũng được hình thành và phát triển trong ðiều kiện ðịa hình cụ thể, theo độ cao, do đó sử dụng đất theo điều kiện địa hình, theo độ cao. + Điều kiện thổ nhưỡng: Đất có những tính chất hoá học, lý học, sinh học nhất định, đối tượng sử dụng đất có những nhu cầu sử dụng đất riêng biệt, do đó sử dụng đất dựa theo kết quả đánh giá, phân hạng đất thích hợp.

+ Điều kiện thuỷ văn: Mỗi vùng đều có hệ thống và chế độ thuỷ văn, thuỷ địa chất cụ thể, quyết định nguồn nước cung cấp cho các yêu cầu sử dụng đất, do đó sử dụng đất theo các đặc điểm của nguồn nước và chịu sự chuyển đổi của nguồn nước. 7 + Điều kiện không gian: Sử dụng đất căn cứ vào đặc điểm địa hình, quy mô diện tích, hình thể mảnh đất. + Vị trí địa lý: Vị trí địa lý của vùng sẽ tạo ra những lợi thế so sánh, tạo ra tiền đề sử dụng đất. - Về yếu tố kinh tế xã hội: + Điều kiện dân số và lao động: Dân số và lao động là nguồn lực, điều kiện để sử dụng đất, song trình độ lao động phản ánh trình độ thâm canh sử dụng, cải tạo đất.

+ Điều kiện vốn và cơ sở vật chất kỹ thuật của sản xuất xã hội: Vốn và cơ sở vật chất kỹ thuật quyết định quy mô, tốc độ và trình độ thâm canh sử dụng đất. + Trình độ quản lý và tổ chức sản xuất: Hình thức quản lý và tổ chức sản xuất dựa trên cơ sở trình độ phát triển của công nghiệp. Do đó cũng quyết định hình thức và mức độ khai thác sử dụng đất. + Sự phát triển của khoa học và ứng dụng tiến bộ kỹ thuật: Tiềm năng đất đai phụ thuộc vào sự phát triển khoa học và ứng dụng tiến bộ kỹ thuật.

+ Chế độ kinh tế, xã hội: Chế độ kinh tế, xã hội phản ánh trình độ phát triển phương thức sản xuất, quy định mục đích sử dụng đất cho lợi ích của tầng lớp nào, do đó quy định cả phương thức khai thác và hiệu quả sử dụng đất. Xu thế phát triển trong tiến trình sử dụng đất (Nguyễn Đình Bồng, 2006) [1]Trong thời đại hiện nay, tiến trình sử dụng đất phát triển theo các xu thế sau: - Khai thác tiềm năng đất đai theo cả hai chiều rộng và sâu: mở rộng quy mô và diện tích đồng thời nâng cao hiệu quả kinh tế, sử dụng đất ổn định và bền vững. - Xây dựng cơ cấu sử dụng đất theo hướng đa dạng hóa trong mục đích sử dụng đất. - Sử dụng đất theo hướng xã hội hóa và tăng cường sự kiểm soát của Nhà nước.

- Sử dụng đất theo xu thế phát triển kinh tế hợp tác hóa, khu vực hóa và toàn cầu hóa. - Sử dụng đất trong hệ cân bằng sinh thái và bảo vệ môi trường. Quan điểm sử dụng đất - Đất đai nằm trong nhóm tài nguyên hạn chế của Việt Nam nhưng lại là điều kiện không thể thiếu được trong mọi quá trình phát triển, vì vậy việc sử dụng thật tốt tài nguyên quốc gia này không chỉ sẽ quyết định tương lai của nền kinh tế đất nước, mà còn là sự đảm bảo cho mục tiêu ổn định chính trị và phát triển xã hội. Xã hội càng phát triển thì giá trị của đất đai sẽ càng cao và yêu cầu về sử dụng đất càng phải tốt hơn với hiệu qủa kinh tế xã hội cao hơn.

Đất đai vốn là tặng vật của thiên nhiên cho con người, được các dân tộc bảo vệ để trở thành đất nước của mình, vốn mang trong đó tính bình đẳng về quyền và quyền lợi giữa mọi người. Chính sách đất đai hợp lý tạo nên tính bền vững xã hội, bảo đảm quyền lợi hợp lý của từng gia đình, từng cá nhân, đồng thời bảo đảm quyền lợi của cộng đồng, của toàn dân tộc. Sử dụng đất hợp lý là một tác nhân trực tiếp tạo nên tính bền vững trong quá trình phát triển bền vững của đất nước, của dân tộc. - Quy hoạch sử dụng đất là biện pháp quản lý không thể thiếu trong việc tổ chức sử dụng đất của các ngành kinh tế - xã hội và các địa phương.

Phương án quy hoạch sử dụng đất là kết quả hoạt động thực tiễn của bộ máy quản lý Nhà nước kết hợp với những dự báo có cơ sở khoa học cho tương lai.