Nghiên cứu giải pháp mềm gia cố chống sạt lở bờ sông Hồng qua huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật nghiên cứu xây dựng công trình thủy nghiên cứu đề xuất giải pháp mềm gia cố chống sạt lở bờ sông áp dụng cho, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân,

• Tác giả: Dương Trường Giang
• Người hướng dẫn: PGS.TS Thiều Quang Tuấn
• Trường học: Trường Đại học Thủy lợi
• Chuyên ngành: Kỹ thuật chuyên ngành Xây dựng công trình thủy
• Đề tài: Nghiên Cứu Đề Xuất Giải Pháp Mềm, Gia Cố Chống Sạt Lở Bờ Sông, Áp Dụng Cho Đoạn Đê Sông Hồng Qua Huyện Xuân Trường, Tỉnh Nam Định
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của Đề tài
• 0.2. Mục đích của Đề tài
• 0.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Tổng quan về đê sông Hồng
• 1.2. Lịch sử đê sông Hồng
• 1.3. Hiện trạng, đặc điểm đê sông Hồng
• 1.4. Các vấn đề sạt lở bờ sông
• 1.5. Đánh giá hiện trạng, các nguyên nhân gây hư hỏng đê sông Hồng
• 1.6. Các giải pháp chống sạt lở
• 1.7. Kết luận chung và những vấn đề đặt ra cần phải đánh giá và đề xuất
• 2. CHƯƠNG 2: CÁC GIẢI PHÁP GIA CỐ CHỐNG SẠT LỞ BỜ SÔNG VÀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT CỦA GIẢI PHÁP MỀM
• 2.1. Tổng quan về các giải pháp gia cố chống sạt lở
• 2.2. Giải pháp cứng
• 2.3. Giải pháp mềm
• 2.4. Phân tích lựa chọn giải pháp
• 2.5. Cơ sở khoa học và các giải pháp mềm gia cố chống sạt lở bờ sông
• 2.6. Tính chất cơ lý thực vật của cỏ và cỏ gia cố
• 2.7. Cơ sở lý thuyết và phương pháp phân tích ổn định mái dốc khi có cỏ và có gia cố
• 3. CHƯƠNG 3: ÁP DỤNG CHO ĐOẠN ĐÊ SÔNG HỒNG HUYỆN XUÂN TRƯỜNG, TỈNH NAM ĐỊNH
• 3.1. Giới thiệu về hiện trạng đoạn sông
• 3.2. Cao trình mặt đê
• 3.3. Mặt cắt ngang đê, thân đê, nền đê
• 3.4. Hiện trạng tuyến đê theo từng đoạn
• 3.5. Các công trình trên đê
• 3.6. Hiện trạng các công trình kè bảo vệ đê
• 3.7. Đánh giá hiện trạng đê sông Hồng huyện Xuân Trường
• 3.8. Phân tích đề xuất giải pháp
• 3.9. Tính toán phân tích ổn định của giải pháp
• 3.10. Giới thiệu phần mềm Geo-Slope
• 3.11. Đặc điểm địa chất, thủy văn khu vực nghiên cứu
• 3.12. Lựa chọn đoạn đê tính toán và các trường hợp tính toán
• 4. CHƯƠNG 4: ĐỀ XUẤT QUY TRÌNH SƠ BỘ CHO VIỆC THIẾT KẾ GIẢI PHÁP MỀM CHỐNG SẠT LỞ
• 4.1. Lựa chọn loại cỏ phù hợp
• 4.2. Nuôi trồng và chăm sóc mái cỏ
• 4.3. Phòng trừ cỏ dại
• 4.4. Biện pháp kỹ thuật
• 4.5. Gia cường khả năng chống xói của mái cỏ
• 4.6. Phạm vi trồng cỏ
• 4.7. Kết luận
• KẾT LUẬN
• 0.1. Kết quả đạt được trong luận văn
• 0.2. Hạn chế, tồn tại trong quá trình thực hiện
• 0.3. Hướng khắc phục, đề xuất
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về tình trạng sạt lở bờ sông Hồng

Sạt lở bờ sông Hồng là một vấn đề nghiêm trọng đối với huyện Xuân Trường, Nam Định. Tình trạng này gây ra không chỉ thiệt hại về tài sản mà còn ảnh hưởng đến an toàn giao thông và cuộc sống của người dân. Theo các nghiên cứu, nguyên nhân chính dẫn đến sạt lở bao gồm sự thay đổi dòng chảy, khai thác cát trái phép và tác động của biến đổi khí hậu. Các đoạn đê sông Hồng hiện nay đang xuống cấp, nhiều đoạn bị sạt lở nghiêm trọng, ảnh hưởng đến khả năng chống lũ và bảo vệ môi trường. Việc nghiên cứu và đề xuất giải pháp gia cố bờ sông là rất cần thiết nhằm bảo vệ an toàn cho người dân và tài sản. "Để giải quyết vấn đề này, cần có những biện pháp đồng bộ và hiệu quả".

1.1. Đánh giá hiện trạng sạt lở

Hiện trạng sạt lở bờ sông Hồng tại huyện Xuân Trường cho thấy nhiều đoạn đê đã bị xói mòn nghiêm trọng. Sạt lở không chỉ xảy ra ở những khu vực có dòng chảy mạnh mà còn ở những khu vực có hoạt động khai thác cát. Các nghiên cứu địa chất cho thấy, đất ven sông có cấu trúc yếu, dễ bị tác động bởi nước. "Các yếu tố tự nhiên và nhân tạo đều có ảnh hưởng lớn đến tình trạng sạt lở". Việc đánh giá hiện trạng là bước quan trọng để xác định các biện pháp gia cố phù hợp.

II. Các giải pháp gia cố chống sạt lở

Giải pháp gia cố chống sạt lở bờ sông Hồng cần phải được thiết kế dựa trên các yếu tố địa lý, địa chất và thủy văn của khu vực. Các giải pháp hiện có bao gồm giải pháp cứng như kè đá, tường bê tông và giải pháp mềm như trồng cỏ. Giải pháp mềm được đánh giá là có nhiều ưu điểm hơn về mặt kinh tế và môi trường. "Trồng cỏ không chỉ giúp gia cố đất mà còn tạo ra môi trường sống cho động thực vật". Việc áp dụng các giải pháp này có thể giúp giảm thiểu sạt lở và bảo vệ môi trường.

2.1. Giải pháp cứng

Giải pháp cứng như kè đá và tường bê tông thường được sử dụng để bảo vệ bờ sông khỏi sạt lở. Tuy nhiên, những giải pháp này thường tốn kém và không bền vững trong dài hạn. "Kè đá có thể gây ra sự xói mòn ở khu vực lân cận, dẫn đến tình trạng sạt lở nghiêm trọng hơn". Cần có sự kết hợp giữa các giải pháp cứng và mềm để đạt hiệu quả tối ưu trong việc chống sạt lở.

2.2. Giải pháp mềm

Giải pháp mềm như trồng cỏ và sử dụng các loại cây có rễ sâu để gia cố đất là một phương pháp hiệu quả và bền vững. Các loại cỏ như cỏ Vetiver có khả năng giữ đất tốt và chống xói mòn. "Việc sử dụng cây trồng không chỉ giúp gia cố bờ mà còn tạo ra cảnh quan sinh thái". Giải pháp này cũng giúp tiết kiệm chi phí và dễ dàng thực hiện.

III. Đánh giá hiệu quả và ứng dụng thực tiễn

Đánh giá hiệu quả của các giải pháp gia cố chống sạt lở bờ sông Hồng là rất quan trọng. Việc áp dụng giải pháp mềm đã cho thấy nhiều kết quả tích cực trong việc giảm thiểu sạt lở. "Các nghiên cứu cho thấy, trồng cỏ đã làm giảm đáng kể tình trạng xói mòn ở nhiều đoạn bờ sông". Ngoài ra, việc này còn tạo ra môi trường sống cho động thực vật, góp phần bảo vệ đa dạng sinh học.

3.1. Tính bền vững của giải pháp

Giải pháp mềm được đánh giá là có tính bền vững cao hơn so với giải pháp cứng. Việc trồng cỏ và cây xanh giúp cải thiện chất lượng đất, đồng thời giảm thiểu tác động của dòng chảy. "Tính bền vững của giải pháp này không chỉ thể hiện ở khả năng chống sạt lở mà còn ở việc cải thiện môi trường sống". Cần tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện các giải pháp này để đảm bảo hiệu quả lâu dài.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hệ thống đê sông Hồng là một trong bốn hệ thống đê điều quan trọng của các tỉnh phía Bắc Việt Nam, với chiều dài đê khoảng 420 km, phân bố qua nhiều tỉnh như Vĩnh Phúc, Hà Nội, Hà Nam, Hưng Yên, Nam Định và Thái Bình. Trong những năm gần đây, tình trạng sạt lở bờ sông ngày càng nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn công trình đê điều và đời sống người dân ven sông. Đặc biệt, đoạn đê sông Hồng qua huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định đang chịu tác động mạnh của hiện tượng này, gây ra nhiều thiệt hại về kinh tế và xã hội.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là đề xuất giải pháp mềm, gia cố chống sạt lở bờ sông nhằm nâng cao tính ổn định, bền vững của mái đê, đồng thời tiết kiệm chi phí và thân thiện với môi trường. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào đoạn đê hữu Hồng thuộc huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định, với các phân tích chi tiết về đặc điểm địa chất, thủy văn, hiện trạng sạt lở và các giải pháp gia cố phù hợp.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ hệ thống đê sông Hồng, góp phần đảm bảo an toàn phòng chống lũ, phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ môi trường. Các chỉ số ổn định mái đê, khả năng chống xói mòn và chi phí đầu tư được xem xét làm tiêu chí đánh giá hiệu quả giải pháp đề xuất.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai nhóm lý thuyết chính: lý thuyết về cơ học đất và kỹ thuật sinh học trong gia cố mái đê. Lý thuyết cơ học đất tập trung vào các chỉ tiêu cơ lý như lực dính, góc ma sát, tính thấm và ổn định trượt của mái đê. Mô hình toán học và phần mềm Geo-Slope được sử dụng để phân tích ổn định trượt, tính toán các hệ số an toàn trong các trường hợp tải trọng khác nhau.

Lý thuyết kỹ thuật sinh học áp dụng các giải pháp mềm như trồng cỏ Vetiver và cỏ Ga để gia cố mái đê. Các khái niệm chính bao gồm: lớp áo cỏ (lớp đất gần mặt có rễ cỏ mọc xuyên qua), mật độ diện tích rễ (Root Area Ratio - RAR), lực dính gia cường của đất nhờ rễ cỏ, và phân loại chất lượng mái cỏ dựa trên mật độ rễ và độ sâu làm việc của rễ.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính bao gồm số liệu khảo sát địa chất công trình, thủy văn, hiện trạng đê và các mẫu đất, cỏ thu thập tại khu vực nghiên cứu. Cỡ mẫu khảo sát gồm nhiều điểm lấy mẫu đất và cỏ trên đoạn đê hữu Hồng huyện Xuân Trường, với các phép thử cơ lý đất và phân tích mật độ rễ cỏ.

Phương pháp phân tích kết hợp giữa mô hình toán học (Geo-Slope) và phân tích thực nghiệm về tính chất cơ lý của đất và rễ cỏ. Quá trình nghiên cứu diễn ra trong khoảng thời gian từ năm 2012 đến 2014, bao gồm khảo sát thực địa, thu thập mẫu, phân tích phòng thí nghiệm, mô phỏng ổn định và đề xuất giải pháp.

Ngoài ra, phương pháp chuyên gia và hội thảo được sử dụng để thu thập ý kiến đóng góp, hoàn thiện phương án kỹ thuật. Phân tích tổng hợp ưu nhược điểm các giải pháp cứng và mềm giúp lựa chọn giải pháp tối ưu cho đoạn đê nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiện trạng sạt lở và đặc điểm địa chất: Đoạn đê hữu Hồng huyện Xuân Trường có nhiều vị trí sạt lở nghiêm trọng với chiều dài sạt lở lên đến khoảng 15 km. Đặc điểm địa chất gồm các lớp đất sét, cát pha và đất bồi tích có tính thấm không đồng đều, ảnh hưởng lớn đến ổn định mái đê. Các lớp đất yếu có hệ số thấm từ 10^-6 đến 10^-8 cm/s, dễ bị xói mòn và trượt mái.

2. Phân tích ổn định mái đê: Kết quả mô phỏng cho thấy hệ số an toàn trượt mái đê hiện trạng dao động từ 0,63 đến 1,18, thấp hơn tiêu chuẩn an toàn (1,2 - 1,3), đặc biệt ở các vị trí đã bị bạt mái hoặc chịu tải trọng lớn. Khi áp dụng giải pháp trồng cỏ Ga và cỏ Vetiver, hệ số an toàn tăng lên lần lượt 1,35 và 1,87, vượt mức yêu cầu, chứng tỏ hiệu quả gia cố của giải pháp mềm.

3. Tính chất cơ lý và sinh học của cỏ: Cỏ Ga và cỏ Vetiver có mật độ diện tích rễ (RAR) từ 2% đến 5% ở lớp mặt 0-10 cm, giảm dần theo độ sâu. Rễ cỏ Vetiver có sức chịu kéo lên đến 75 MPa, cao hơn nhiều so với cỏ Ga (khoảng 40 MPa). Bộ rễ sâu tới 2-3 m giúp gia tăng lực dính và ổn định mái đê lâu dài.

4. So sánh chi phí và hiệu quả: Giải pháp mềm sử dụng cỏ có chi phí đầu tư thấp hơn 30-40% so với các giải pháp cứng như kè đá hoặc bê tông. Đồng thời, giải pháp mềm thân thiện môi trường, dễ thi công và có khả năng tự phục hồi sau các biến động thủy văn.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến sạt lở bờ sông là do đặc điểm địa chất yếu, tác động của dòng chảy mạnh, khai thác cát trái phép và biến đổi mực nước do điều tiết hồ Hoa Bình. Các giải pháp cứng tuy có hiệu quả tức thời nhưng chi phí cao, thi công phức tạp và không bền vững do hiện tượng lún, nứt vỡ lớp kè.

Giải pháp mềm dựa trên cơ sở khoa học về tính chất cơ lý của rễ cỏ và khả năng gia cố đất đã chứng minh hiệu quả qua mô hình tính toán và thực tế áp dụng. Việc sử dụng cỏ Vetiver và cỏ Ga không chỉ nâng cao hệ số an toàn mái đê mà còn góp phần cải thiện cảnh quan và bảo vệ môi trường sinh thái.

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các báo cáo ngành và các nghiên cứu quốc tế về kỹ thuật sinh học trong gia cố mái dốc. Biểu đồ so sánh hệ số an toàn mái đê trước và sau khi áp dụng giải pháp mềm minh họa rõ ràng hiệu quả vượt trội của phương pháp này.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Triển khai trồng cỏ Vetiver và cỏ Ga trên các đoạn đê sạt lở nghiêm trọng: Thực hiện trong vòng 12 tháng, ưu tiên các vị trí có hệ số an toàn thấp, do Ban Quản lý đê điều và phòng chống lụt bão tỉnh Nam Định chủ trì.

2. Xây dựng quy trình kỹ thuật chăm sóc và nuôi trồng cỏ: Đảm bảo mật độ rễ đạt tiêu chuẩn tối thiểu 2% ở lớp mặt, duy trì độ sâu làm việc rễ trên 30 cm, do Trung tâm Tư vấn và Chuyển giao Công nghệ Thủy lợi phối hợp thực hiện.

3. Kết hợp gia cố mềm với gia cố cứng tại các vị trí đặc biệt: Ứng dụng lưới địa kỹ thuật và gia cố chân đê bằng đá hộc để tăng cường ổn định, giảm thiểu chi phí và tăng hiệu quả lâu dài.

4. Tăng cường giám sát, đánh giá định kỳ hiện trạng đê và hiệu quả giải pháp: Sử dụng phần mềm mô phỏng và khảo sát thực địa hàng năm để điều chỉnh biện pháp phù hợp, do các cơ quan chuyên môn và trường đại học thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý đê điều và phòng chống thiên tai: Nắm bắt các giải pháp gia cố mềm hiệu quả, áp dụng trong công tác bảo trì và nâng cấp hệ thống đê sông Hồng.

2. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành thủy lợi, xây dựng công trình thủy: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, mô hình tính toán và ứng dụng kỹ thuật sinh học trong gia cố mái đê.

3. Các đơn vị thi công và tư vấn xây dựng công trình thủy lợi: Áp dụng quy trình kỹ thuật trồng cỏ và kết hợp giải pháp mềm - cứng để tối ưu hóa chi phí và nâng cao chất lượng công trình.

4. Người dân và cộng đồng sống ven sông: Hiểu rõ nguyên nhân sạt lở và các biện pháp bảo vệ bờ sông, từ đó phối hợp với chính quyền trong công tác bảo vệ môi trường và phòng chống thiên tai.

Câu hỏi thường gặp

1. Giải pháp mềm gia cố chống sạt lở bờ sông là gì?
   Giải pháp mềm sử dụng các loại thực vật như cỏ Vetiver và cỏ Ga để gia cố mái đê, tăng lực dính đất nhờ hệ rễ phát triển sâu và dày, giúp chống xói mòn và ổn định mái đê lâu dài.

2. Tại sao nên chọn cỏ Vetiver và cỏ Ga?
   Hai loại cỏ này có khả năng sinh trưởng tốt trong điều kiện ngập nước, chịu hạn, rễ có sức chịu kéo cao (Vetiver lên đến 75 MPa), giúp gia cố đất hiệu quả và thân thiện môi trường.

3. Giải pháp mềm có hiệu quả hơn giải pháp cứng không?
   Theo mô phỏng và khảo nghiệm thực tế, giải pháp mềm nâng hệ số an toàn mái đê lên trên 1,3, tương đương hoặc vượt giải pháp cứng, đồng thời chi phí thấp hơn và dễ thi công hơn.

4. Phương pháp phân tích ổn định mái đê được sử dụng như thế nào?
   Sử dụng phần mềm Geo-Slope để mô phỏng các trường hợp tải trọng, tính toán hệ số an toàn trượt mái đê dựa trên các chỉ tiêu cơ lý đất và ảnh hưởng của rễ cỏ.

5. Làm thế nào để duy trì hiệu quả của giải pháp mềm?
   Cần xây dựng quy trình chăm sóc, nuôi trồng cỏ đúng kỹ thuật, giám sát mật độ rễ và độ sâu làm việc, kết hợp với các biện pháp gia cố cứng tại các vị trí đặc biệt để đảm bảo ổn định lâu dài.

Kết luận

• Đoạn đê hữu Hồng huyện Xuân Trường đang chịu tác động nghiêm trọng của sạt lở bờ sông, đe dọa an toàn công trình và người dân.
• Giải pháp mềm sử dụng cỏ Vetiver và cỏ Ga gia cố mái đê đã được chứng minh hiệu quả qua mô hình tính toán và khảo nghiệm thực tế.
• Hệ số an toàn mái đê tăng từ khoảng 0,63-1,18 lên 1,35-1,87 khi áp dụng giải pháp mềm, vượt tiêu chuẩn an toàn.
• Giải pháp mềm có ưu điểm chi phí thấp, thân thiện môi trường, dễ thi công và có khả năng tự phục hồi.
• Đề xuất triển khai trồng cỏ, xây dựng quy trình kỹ thuật và giám sát định kỳ để bảo vệ và nâng cao hiệu quả công trình đê điều.

Các cơ quan quản lý và đơn vị thi công cần phối hợp triển khai ngay giải pháp mềm tại các đoạn đê sạt lở nghiêm trọng, đồng thời nghiên cứu mở rộng áp dụng cho các khu vực khác trong hệ thống đê sông Hồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TONG QUAN 1. Tổng quan về đê sông Hồng. Lịch sử dé sông Hồng. Sông Hồng bắt nguồn từ day núi Nhụy Son (cao 1776m) ở gần hỗ Đại Hình 1-1 ; Bản đồ lưu vực sông Hồng - Thái Bình Trước khi người Pháp đặt tên cho Sông Hồng, nó đã có rất nhiều tên sọi.

Mỗi địa phương có một tên sông riêng của mình, ví dụ như: Sông Thao, sông Cái, sông Nhĩ Hà, sông Nam Sang, Hoàng Giang. vì thế nó cũng được. Sông Hồng là con sông rất lg của Việt Nam, Con sông ấy chẳng những bồi dip nên nền văn minh sông Hồng, một trong 36 nền văn minh của thể giới mã còn là hệ thống sông lớn nhất mí Bắc nước ta, lớn thứ 2 trên bán đảo Đông Dương sau sông Mêkông (sông Cửu Long). Với chiều dài 1126 km, qua địa phận Việt Nam là 556 km chiếm 49,3%, diện tích toàn lưu vực là 155.000kmẺ chiếm 45,6% diện tích.

Ngoài ra, sông Hồng còn có tận 614 phụ lưu từ cấp 1 đến cấp 6, có những phụ lưu. lớn như Ba, Lô, Chay. Hiện trạng, đặc điểm đề sông Hồng. Hiện tại dé sông Hồng tính cả 2 bên bờ có chiều dai khoảng 420 km, phan bố theo các tỉnh như sau: Bang 1-1 : Bảng thống kê chiều dài dé sông Hồng theo các tinh Bờ hữu Bi ta ‘ TTỊ Tĩnh Đến | Dai 'Jygm| Đến | Dài | Tom TừKm | Km (my TÈKHMÍ Km | chm l 1 | Vinh Phúc 0| 484165 [48,165 48165 2 | HàNội [0 | 1174900 114089) 484165 | 774284 | 99.208 3 | HàNam | 1174900 |156+873 | 38973 38973 4 | Hung Yên TH+281 | 1334050 | 59,006 | 59,006 5 | Nam Dinh | 1563873 | 2192702.1, Đặc điểm địa hình ~ địa mạo.

'Vùng tuyến đê sông Hồng thuộc kiểu địa tích tụ đồng bằng, được. thành tạo bởi các trim tích sông, có bé mặt khá bằng phẳng, cao độ 4m -12m, trung bình 6m - 7m, thấp dẫn theo chiéu ding chảy của sông, cao nhất ở phía ‘Tay Bắc đến thấp nhất ở phia Đông Nam. Dựa vào nh thái và điều kiện thành tạo có thé chia ra các dạng địa hình sau: a. Thém bậc 1 Dang địa hình nay phân bố chủ yếu ở phía Đông Bắc vùng nghiên cứu.

thuộc tả ngạn sông Hồng và tập trung một phần nhỏ ở Xuân Dinh, Cổ Nhuế. bên hữu ngan, có bề mặt tương đối bằng phẳng, cao độ 8m - 12m, trung bình 9,5m. Thành tạo nên địa hình là các trim tích hệ tầng Vĩnh Phúc, chủ yếu là sét pha, sét b. Đẳng bằng tích tụ.

Đây là dang địa hình phân bo rộng rai ở phía trong đê, bề mặt tương đối bằng phẳng, ít thay đổi, có xu hướng nghiêng về phía Đông Nam, cao độ. trung bình 7m- 8m ở phía Tây Bắc và 4m - Sm ở phía Đông Nam. Tuy nhiên, đọc theo tuyến đê địa hình bị chia cắt nhiều, có những dai đất trũng, dim, ao, hồ. nối tiếp nhau.

Đặc biệt theo hướng lòng sông cổ còn tồn tại một số hồ. móng ngựa có chigu sâu tới vai mét như hỗ Tây, hồ Trúc Bạch, hỗ Bảy Mẫu. thành tạo nên dang địa hình này là các trim tích sét pha, sét, cát pha nguồn. gốc aluvi thuộc hệ tang Thái Binh dưới.

Bai bat hiện đại Bãi bồi hiện đại là dạng địa hình tích tụ trẻ nhất, phân bố ở phía bên ngoài đê, nơi vẫn còn đang chịu sự chỉ phối bởi hoạt động xâm thực, vận chu và tích tụ của sông. Bãi bồi gồm bãi bồi thấp và bãi bồi cao. Bài bồi thấp bao gồm các bãi bồi ở giữa lòng và ven lòng sông, bãi bồi trong khoảng giữa lòng sông va đề. Thanh tạo nên bãi bồi hiện đại chủ yếu là sét pha, cát pha, cát hạt nhỏ và một phan là sét màu nâu hồng, nâu nhạt thuộc phụ hệ ting Thái Bình trên.

Đặc điểm địa chất. Tram tích Đệ Tứ khu vực dé. Theo kết quả nghiên cứu của Đoàn địa chất Hà Nội năm 1999, trim tích Đệ tứ khu vực đê bao gồm các phân vị địa tầng từ dưới lên như sau: + Thống Pleistoxen dưới, hệ ting Lệ Chỉ (aQ, le): + Thống Pleistoxen giữa - trên, hệ tầng Hà Nội (a, apQu _ụ hn); + Thống Pleistoxen trên, hệ \g Vĩnh Phúc (a,lQ„,ˆvp); + Thống Holoxen, bậc đưới- giữa hệ ting Hải Hưng (Qyy'“hh): - Phụ hệ ting đưới (IbQiy`hh, ); ~ Phụ hệ tầng đưới (mQy '”hh,); + Thống Holoxen, bậc trên hệ tng Thái Bình (Qyy“tb): ~ Phụ hệ tng dưới (a,ap.albQqy tb) ); ~ Phụ hệ tầng trên (aQyy*tb2); Ở vùng tui ông Hồng khu vực Hà Nội, hau như có mặt tắt cả các. phân vị địa tang trên.

Tuy nhiên, do chịu tác động mạnh của dòng chảy nên. chiều day, phạm vi phân bó, thành phần. của trim tích Đệ tứ ở đây có dic điểm biến đổi phức tạp hơn so với vùng xung quanh. Địa ting và các tỉnh chất cơ lý.

Theo quan điểm địa chat công trình, dựa vào các tải liệu điều tả địa chất công trình được tiến hành từ năm 1985 đến 1996 của Công ty tư vẫn xây dựng Thủy lợi | (HEC1), Viện nghiên cứu khoa học Thủy lợi, Trường đại học Mo ~ Địa chất, có thé phân chia tram tí h Đệ tứ nén dé ng Hồng, thành các phức hệ địa ting nguồn gốc và các nguyên địa chất công trình (lớp đắt) từ te xuống như sau 1) Tầng đất thân đê (kí hiệu: 1a). Dat đắp cơ đê và á sét lip hỗ ao đê (b),á và cát lắp hồ ao, hoặc vun đồng dé khai thác vat liệu xây dựng (Ic), 2) Tầng bồi tích hiện đại: gồm có á sét, a cát (2a), cát (2e) phân bố ở. thượng lưu dé cũ và bai bồi (bãi ven sông và giữa sông) chiều day từ Sm + 10m, nơi đáy đê là lớp cát (2e) với chiều dày 2m* 4m, 3) Tầng bởi tích trẻ: ~ A sét nặng, đẻo mềm (2), dat sét mịn (2b), phân bố không liên tục, chiều đây từ 0 = ấm. - A sết nhẹ, á cát chứa các chất hữu cơ có kí hiệu (3b), á cát kí hiệu (3a) phân bố cục rải rác ở nền đê các đoạn: Hồ Tây - Trúc Bạch, Bing, Đông My với chiều day từ 0,2m đến Sm hoặc 6m.

~ A sét nặng - sét hữu cơ (3) phân bổ chủ yếu ở vùng Liên Trung, Đông Mỹ với chiều day từ 3m + 7m. ~ Cát mịn trung, cát giàu bụi sét (4) phân bố tập trung tại các vùng Bung, Đông Mỹ, nội thành, Hồ Tây, Lên Hồng. 4) Dit sét hữu co (5) gặp nhiều ở Đông My, Tiên Tân. Cát trung - thô chứa it sạn sỏi nhỏ, chỉ gặp lẻ te 5) Tầng đất sét - á sét nặng (6) phân bồ ở nền các đoạn Ba Nội, Thượng Cát, Hoàng Liên, Thụy Phương, Phú Gia, Vạn Phúc.

A sét nhẹ - cát pha, kí hiệu (7) chi gặp ở vài nơi: Cống Liên Mạc, Thượng Cát, Phú Gia 6) Tầng bởi tích cát, cuội sỏi, kí hiệu (8) nổi cao ở vùng Thượng Cát, Phú Gia tir (-1) + 5) trở xuống, tai vùng Bing - Đông Mỹ, Yên Phụ, gặp lớp (8) ở độ cao (-25) trở xuống, Nhu vậy nền đắt đê có thể chia thành 3 nhóm chính: a) Nhóm 1; Gồm các lớp có tính thắm vừa - lớn, khả năng chống áp lực thấm kém, đễ bị xói ngằm đó là: - Lớp (8) cát, cuội sỏi có K = 10” + 10” emis. ~ Lớp (4) cát mịn, cát gidu bụi sét, có K = 10” + 10” cms. ~ Lớp (2e) cát phù sa hiện đại, có K = 10? + 10° ems. b) Nhóm 2: Bat yêu sức chịu tải kém, dễ bị lún không đều, tính thắm không lớn, đó là: - Lớp (3) á sét nặng - chứa chất hữu cơ ø 5°, ¢ = 0,04 + 0,05 kg/cm’, ~ Lớp (5) đất sét chứa hữu cơ @ = 4°, ¢ ),05 kg/cm’, c) Nhóm 3: đất có cường độ khá tốt, gồm các loại đất dẻo cứng đến mềm, có hệ số thắm K nhỏ, khả năng chịu tải tốt, đó là các lớp: = Lớp (2), (2b) a sét đến sét có K < 10° emis, @ = 8 + 12", 0,20 kg/em* ~ Lớp (6) á sét đến sét lateric hóa có @ = 15°, e = 0,15 kg/em’.

Ngoài ra còn có các lớp đất trung gian, có h thẩm và cường độ trung bình đó là ~ Lớp (3a) á cát - á sét nhẹ chứa các thấu kính cát. ~ Lớp (7) á sét nhẹ - cát pha - loại này d bị xói ngằm. Đặc điểm thủy văn. Vùng đê sông Hồng do các thành tạo tram tích đệ tứ, có tính thấm va thắm nước không đồng đều.

Trong các trim tích đệ tứ có hai ting thắm nước. chủ yếu là ting thắm nước không áp hoặc áp lực yếu phân bố không liên tục và ting thắm nước có áp phân bố liên tục trên toàn vùng. Nói chung nền đê sông Hồng có cấu trúc địa chất và đặc điểm địa chất công trình không đồng nhất. Các lớp đắt rời thường không lộ ra mà bi phủ bởi lớp trầm tích thấm nước yếu.

Chúng chỉ lộ ra cục bộ khi lớp phủ bị bóc bỏ hoặc phá vỡ, lớp ph thắm nước yêu ở phía trong để có lộ lên và chiều đây khác nhau. Trên toàn tuyến đê, có nơi tồn tại các lớp trim tích hạt rời của cả 2. hệ ting Thái Bình và Vĩnh Phúc. Ở những nơi này, chiều dày lớp phủ thấm.

nước yếu thường không lớn. Có nơi trim tích hạt rời của 2 hệ tang Thái Bình. và Vĩnh Phúc phủ trực tiếp lên nhau, khi đó 2 ting thắm nước không áp và có. áp liên thông trực tiếp với nhau.

Mặt khác, ở mỗi đoạn đê bãi bồi cao có chiều rộng khác nhau, do đó sức can thấm và áp lực déng thắm của nước dưới đất tại các vị trí khác nhau của tuyến đê không giống nhau. Với những đặc điểm nêu trên, khi nghiên cứu chế độ thắm qua thân và nền đi phải phân biệt trong phạm vi nghiên cứu các kiểu cấu trúc nền khác nhau. Các vấn đề sat lở bờ sông. Sat lở bờ sông luôn là mỗi đe doa cho công trình và các hoạt động kinh tế ven bờ, đặc biệt là khu vực đồng bằng Bắc Bộ, sạt lở bờ sông còn đe dọa đến cả dn định của hệ thông đê — công trình an toàn quốc gia.

Các yếu tổ tham. gia vào quá trình sat lở bờ sông rất đa dang va tỷ phần tham gia của các yếu tổ rất khác nhau. Chính vì vậy mỗi chúng ta cần có ý thức bảo vệ rừng đầu nguồn, khai thác đánh bắt tài nguyên khoáng sản hợp lý để bảo vệ dòng sông của chúng ta.