ĐẶT VẤN ĐỀ 1. Tính cấp thiết của đề tài Hiện nay, phát triển nông thôn không còn là việc riêng của các nước đang phát triển mà còn là sự quan tâm của toàn cộng đồng thế giới. Việt Nam là một nước đông dân, với 80% dân số, 70% lao động nông nghiệp đang sinh sống ở vùng nông thôn. Nông thôn chiếm vị trí quan trọng trong sự nghiệp phát triển của đất nước.
Hiện trạng nông thôn hiện nay còn nhiều vấn đề bất cập, so sánh với thành thị trình độ văn hóa, đời sống vật chất, văn hóa tinh thần và khả năng tiếp cận tiến bộ khoa học kỹ thuật của người dân nông thôn thấp hơn, cơ sở hạ tầng thiếu thốn, thấp hơn về cả số lượng và chất lượng… Tuy nhiên, nông thôn có tiềm năng về đất đai, tài nguyên khoáng sản phong phú, nguồn nhân lực dồi dào… là điều kiện thuận lợi thúc đẩy sự phát triển. Xây dựng, quy hoạch phát triển nông thôn mới nhằm tận dụng hiệu quả, hợp lý nguồn tài nguyên, nhanh chóng thay đổi bộ mặt nông thôn, phát triển nông thôn toàn diện, bền vững là nhiệm vụ cần thiết của nước ta trong giai đoạn hiện nay. Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới là một chương trình cụ thể hóa Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 05 tháng 08 năm 2008 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X về nông nghiệp - nông dân - nông thôn. Đây là chương trình mang tính toàn diện vừa là mục tiêu vừa là động lực phát triển lâu dài,bền vững ở khu vực nông thôn hướng đến “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh “.
Thực hiện chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới có vai trò quan trọng trong sự phát triển của nông thôn nói riêng và sự phát triển của Quốc gia nói chung. Xây dựng nông thôn mới nhằm phát triển toàn diện: Hệ thống cơ sở hạ tầng tạo điều kiện phát triển kinh tế giao lưu hàng hóa, cơ cấu kinh tế hợp lý, thu nhập, đời sống vật chất, tinh thần của người dân được nâng cao, môi trường và an ninh nông thôn được đảm bảo, xây dựng nếp sống văn hóa ngay trong từng xóm, bản, thôn… thay đổi bộ mặt nông thôn góp phần xây dựng đất nước giàu mạnh. n 2 Chương trình mục tiêu quốc gia về nông thôn mới sẽ được triển khai trên địa bàn cấp xã trong phạm vi cả nước nhằm phát triển nông thôn toàn diện. Phấn Mễ là một xã thuộc địa bàn huyện Phú lương, đời sống của người dân còn gặp nhiều khó khăn, hạn chế.
Trong vài năm qua, hưởng ứng chương trình mục tiêu quốc gia về nông thôn mới, được sự giúp đỡ của Đảng, Nhà nước và các tổ chức. Tình hình kinh tế xã hội của xã có nhiều bước phát triển, đời sống nhân dân ngày càng được nâng cao, hoạt động đầu tư hệ thống kết cấu hạ tầng kỹ thuật các công trình xây dựng đươc triển khai tương đối mạnh, bước đầu đáp ứng được yêu cầu phát triển nông thôn mới trong giai đoạn hiện nay. Tuy nhiên để phát triển kinh tế xã hội theo hướng đồng bộ, toàn diện, định hướng ổn định lâu dài và bền vững, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế xã hội của địa phương trong thời gian tới việc lập quy hoạch xây dựng nông thôn mới trên địa bàn xã Phấn Mễ là việc làm cần thiết trong Chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới,nhằm đảm bảo sự phân bố và phát triển hợp lý góp phần thúc đẩy kinh tế xã hội của xã phát triển. Đồng thời khai thác tiềm năng sẵn có trên địa bàn xã tạo động lực thúc đẩy các hoạt động kinh tế xã hội của địa phương.
Nhận thấy sự quan trọng và cấp thiết của việc xây dựng nông thôn mới, được sự đồng ý của Ban Giám hiệu Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, Ban Chủ Nhiệm Khoa Quản Lý Tài Nguyên, dưới sự hướng dẫn tận tình của giảng viên Th.S Dương Thị Thanh Hà em tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá việc thực hiện kế hoạch quy hoạch nông thôn mới giai đoạn 2011 - 2015 tại xã Phấn Mễ - huyện Phú Lương - tỉnh Thái Nguyên “. Mục đích nghiên cứu đề tài - Xây dựng xã Phấn Mễ trở thành xã phát triển toàn diện về mọi mặt, phấn đấu dần dần đạt các tiêu chí xây dựng nông thôn mới. - Phát triển sản xuất, tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người lao động, xóa đói giảm nghèo, không ngừng nâng cao đời sống vật chất, văn hóa và tinh thần cho người dân. - Xây dựng nếp sống văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc; giữ vững trật tự an ninh trên địa bàn.
n 3 - Nâng cấp cơ sở hạ tầng kỹ thuật, xây dựng cải tạo công trình, chỉnh trang làng xóm. - Làm cơ sở pháp lý quản lý và hướng dẫn xây dựng theo quy hoạch. Mục tiêu nghiên cứu - Đánh giá được thực trạng và tiến trình phát triển kinh tế xã hội trong quá trình xây dựng NTM giai đoạn 2011 - 2015. - Đánh giá hiện trạng hệ thống cơ sở hạ tầng theo tiêu chuẩn xây dựng nông thôn mới tại xã Phấn Mễ - huyện Phú Lương - tỉnh Thái Nguyên.
- Đề xuất những giải pháp về phát triển cơ sở hạ tầng cho xã, nhằm thúc đẩy quá trình xây dựng nông thôn mới. Ý nghĩa học tập Giúp cho sinh viên có thể áp dụng những kiến thức đã học vào thực tế. Gặp gỡ, trao đổi kiến thức với những người có kinh nghiệm thực tiễn. Góp phần hoàn thiện những lý luận và phương pháp nhằm đẩy mạnh quá trình xây dựng và phát triển kinh tế xã hội ở địa phương trong giai đoạn “công nghiệp hoá hiện đại hoá nông nghiệp - nông thôn” hiện nay.
Đề tài cũng được coi là tư liệu tham khảo cho trường, cho khoa và cho các sinh viên khóa tiếp theo. Ý nghĩa thực tiễn Đánh giá kết quả thực hiện kế hoạch quy hoạch chương trình xây dựng nông thôn mới tại xã Phấn Mễ huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên. Góp phần đánh giá, tìm hiểu, phân tích thực trạng để đưa ra các giải pháp và định hướng cho xã trong công cuộc xây dựng nông thôn mới. Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ làm cơ sở cho xã Phấn Mễ có những định hướng phát triển phù hợp với địa phương.
Giúp địa phương nhìn nhận lại những yếu kém và phát huy những điểm mạnh, khắc phục những hạn chế nhằm thực hiện tốt hơn trương trình xây dựng nông thôn mới để từng bước cải thiện đời sống nhân dân. n 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học 2. Các khái niệm cơ bản về nông thôn và nông thôn mới 2.
Khái niệm nông thôn và nông thôn mới. * Khái niệm về nông thôn Đến nay, khái niêm nông thôn được thống nhất với quy định tại Theo Thông tư số 54/2009/TT-BNNPTNT ngày 21-8-2009 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, cụ thể: "Nông thôn là phần lãnh thổ không thuộc nội thành, nội thị các thành phố, thị xã, thị trấn được quản lý bởi cấp hành chính cơ sở là ủy ban nhân dân xã”. * Khái niệm về mô hình nông thôn mới - Là nông thôn mà trong đời sống vật chất, văn hoá, tinh thần của người dân không ngừng được nâng cao, giảm dần sự cách biệt giữa nông thôn và thành thị. Nông dân được đào tạo, tiếp thu các tiến bộ kỹ thuật tiên tiến, có bản lĩnh chính trị vững vàng, đóng vai trò làm chủ nông thôn mới.
- Nông thôn mới có kinh tế phát triển toàn diện, bền vững, cơ sở hạ tầng được xây dựng đồng bộ, hiện đại, phát triển theo quy hoạch, gắn kết hợp lý giữa nông nghiệp với công nghiệp, dịch vụ và đô thị. Nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hoá dân tộc, môi trường sinh thái được bảo vệ. Sức mạnh của hệ thống chính trị được nâng cao, đảm bảo giữ vững an ninh chính trị và trật tự xã hội (http://qlkh. Sự cần thiết phải xây dựng nông thôn mới ở nước ta.
- Xây dựng nông thôn mới là cuộc cách mạng và cuộc vận động lớn để cộng đồng dân cư ở nông thôn đồng lòng xây dựng thôn, xã, gia đình của mình khang trang, sạch đẹp; phát triển sản xuất toàn diện (nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ); có nếp sống văn hoá, môi trường và an ninh nông thôn được đảm bảo; thu nhập, đời sống vật chất, tinh thần của người dân được nâng cao. - Xây dựng nông thôn mới là sự nghiệp cách mạng của toàn Đảng, toàn dân và của tất n 5 cả hệ thống chính trị. Nông thôn mới không chỉ là vấn đề kinh tế - xã hội, mà là vấn đề kinh tế - chính trị tổng hợp. - Xây dựng nông thôn mới giúp cho nông dân có niềm tin, trở nên tích cực, chăm chỉ, đoàn kết giúp đỡ nhau xây dựng nông thôn phát triển giàu đẹp, dân chủ, văn minh.
Nội dung xây dựng nông thôn mới 2. Năm nội dung cơ bản của nông thôn mới 1. Về quy hoạch (Nông thôn có làng xã văn minh, sạch đẹp, hạ tầng hiện đại) 2. Hạ tầng kinh tế - xã hội (Nông thôn sản xuất bên vững, theo hướng hàng hóa) 3.
Thực trạng kinh tế và tổ chức sản xuất (Đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao) 4. Văn hóa xã hội và môi trường (Bản sắc văn hóa dân tộc được giữ gìn và phát triển) 5. Hệ thống chính trị (Xã hội nông thôn được quản lý tốt và dân chủ) [15] 2. Sự khác biệt giữa xây dựng nông thôn trước đây với xây dựng nông thôn mới Xây dựng nông thôn đã có từ lâu ở Việt Nam.
Trước đây, có thời điểm chúng ta xây dựng nông thôn ở cấp huyện, cấp thôn, nay chúng ta xây dưng nông thôn mới ở cấp xã. Sự khác biệt giữa xây dựng nông thôn trước đây với xây dựng nông thôn mới chính là ở những điểm sau: Xây dựng nông thôn mới là xây dựng nông thôn theo tiêu chí chung cả nước được định trước. Xây dựng nông thôn địa bàn cấp xã trong phạm vi cả nước, không chỉ thực hiện ở nơi thí điểm, mà làm ở cả 9111 xã trên cả nước. Cộng đồng dân cư là chủ thể của xây dựng nông thôn mới, không phải ai làm hộ, người nông dân tự xây dựng.
Đây là một chương trình khung, bao gồm 11 chương trình mục tiêu quốc gia và 13 chương trình có tính chất mục tiêu đang diễn ra tại nông thôn.