Đặt vấn đề Việt Nam đang trong giai đoạn đẩy mạnh quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước với nhịp độ cao, đặc biệt là trong lĩnh vực sản xuất cộng nghiệp, dịch vụ và đô thị hóa, nhằm đưa đất nước cơ bản trở thành một nước công nghiệp vào năm 2020, chủ động hội nhập với nền kinh tế khu vực và thế giới. Sự phát triển với quy mô lớn, nhịp độ cao cũng đồng nghĩa với việc một khối lượng lớn tài nguyên được khai thác từ tự nhiên để chế biến.Cùng với đó, lượng chất thải được thải ra môi trường ngày một lớn hơn.Chất thải từ các hoạt động sản xuất, tiêu dùng gây ô nhiễm và tạo sức ép lên môi trường sinh thái. Vấn đề ô nhiễm chất thải, đặc biệt là chất thải từ các khu công nghiệp, các đô thị đã và đang trở thành vấn đề môi trường bức xúc ở hầu hết ở các tỉnh thành nước ta hiện nay. Theo thống kê, hiện nay tổng lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh trong toàn quốc ước tính khoảng 12,8 triệu tấn/năm, trong đó khu vực đô thị là 6,9 triệu tấn/năm (chiếm 54%), lượng chất thải rắn còn lại tập trung ở các xã, thị trấn thuộc huyện.
Dự báo chất thải rắn sinh hoạt đến năm 2010 là khoảng hơn 12 triệu tấn/năm và đến năm 2020 khoảng gần 22 triệu tấn/năm. Hiện nay, đa số rác thải, phế thải được đưa tới bãi rác một nơi tạm bợ mà không được xử lý, chôn lấp theo quy định hợp vệ sinh gây ảnh hưởng xấu đến chất lượng nguồn nước mặt, nước ngầm và đất. Lượng rác thải sinh hoạt ngày càng tăng do hoạt động đô thị và sự gia tăng dân số. Lượng chất thải rắn trên nếu không được quản lý và xử lý tốt sẽ dẫn đến hàng loạt các hậu quả tiêu cực đối với môi trường sống.
Như vậy, với lượng gia tăng chất thải rắn sinh hoạt như hiện nay thì nguy cơ ô nhiễm môi trường và tác động đến sức khỏe cộng đồng do chất thải rắn gây ra là một trong những vấn đề được nhiều người quan tâm. Nhận thức được tầm quan trọng của công tác quản lý chất thải rắn, ở Việt Nam đã và đang từng bước hình thành một hệ thống đồng bộ quản lý chất thả rắn tại các 2 đô thị và khu công nghiệp, với mục tiêu khiểm soát ô nhiễm, bảo vệ môi trường, đảm bảo phát triển bền vững trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Thành phố Cao Bằng cũng đang trên đà phát triển với tốc độ đô thị hóa nhanh. Sự gia tăng dân số, xí nghiệp, cơ sở sản xuất cũng đồng nghĩa với lượng rác thải ngày càng tăng.
Hiện nay, tình trạng rác thải nói chung và rác thải sinh hoạt trên địa bàn thành phố nói riêng chưa được đánh giá một cách đầy đủ dẫn đến việc quản lý chúng gặp nhiều khó khăn, chưa có biện pháp hữu hiệu và cơ sở khoa học để xử lý rác thải góp phần bảo vệ môi trường. Vì vậy, việc đánh giá hiện trạng, quản lý và giảm thiểu tác động xấu của rác thải sinh hoạt đang trở thành một trong những vấn đề cấp bách của công tác bảo vệ môi trường ở nước ta. Xuất phát từ thực tế trên và được sự đồng ý của Ban giám hiệu Nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa Quản lý Tài nguyên, Trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên, dưới sự hướng dẫn trực tiếp của thầy giáo: PGS.TSPhan Đình Binh, em tiến hành nghiên cứu đề tài: “ Đánh giá thực trạng công tác quản lý và xử lý rác thải sinh hoạt tại Thành phố Cao Bằng, Tỉnh Cao Bằng giai đoạn 2012 - 2015”.Mục tiêu của nghiên cứu - Điều tra số lượng, thành phần của rác thải sinh hoạt tại thành phố Cao Bằng - tỉnh Cao Bằng. - Điều tra công tác quản lý, vận chuyển, thu gom, công tác tuyên truyền vệ sinh môi trường và nhận thức của người dân về rác thải sinh hoạt.
- Đề xuất một số biện pháp cải thiện công tác quản lý, xử lý rác thải sinh hoạt nhằm góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trường thành phố Cao Bằng. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học - Vận dụng và phát huy được các kiến thức đã học tập và nghiên cứu để làm quen với thực tế. - Nâng cao kiến thức và tích lũy được kinh nghiệm thực tế phục vụ cho công tác sau này.
- Nâng cao nhận thức, kỹ năng, khả năng thu thập và xử lý thông tin. Ý nghĩa trong thực tiễn - Đánh giá được toàn diện các vấn đề về công tác quản lý, thu gom rác thải sinh hoạt, từ đó đề xuất một số hướng xử lý, góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trường cho thành phố Cao Bằng. - Đề tài đã được cung cấp một số cơ sở khoa học phục vụ cho công tác thu gom, vận chuyển, phân loại và xử lý CTR sinh hoạt cho thành phố Cao Bằng. - Tìm ra giải pháp thích hợp cho công tác quản lý và xử lý CTR sinh hoạt thành phố Cao Bằng - tỉnh Cao Bằng, trên cơ sở đề xuất các giải pháp quản lý phù hợp tại thành phố Cao Bằng như đề xuất biện pháp phân loại CTR tại nguồn và xử lý CTR làm phân compost và nâng cao nhận thức của người dân.
- Thu gom hiệu quả, triệt để lượng CTR phát sinh hằng ngày, đồng thời phân loại, tái sử dụng CTR. - Nâng cao hiệu quả quản lý CTR và xử lý rác thải, góp phần giảm chi phí vận chuyển và xử lý, cải thiện môi trường và sức khoẻ cộng đồng. 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.1 Cơ sở khoa học của đề tài 2. Khái niệm về chất thải Chất thải là sản phẩm được phát sinh ra trong quá trình sinh hoạt của con người, sản xuất công nghiệp, nông nghiệp, thương mại, du lịch, giao thông, sinh hoạt tại các gia đình, trường học, các khu dân cư, nhà hàng, khách sạn.
Ngoài ra còn phát sinh trong giao thông vận tải như khí thải của các phương tiện giao thông đường bộ, đường thủy. Chất thải kim loại, hóa chất và các loại vật liệu khác. Khái niệm về chất thải rắn Chất thải rắn được hiểu là tất cả các chất thải phát sinh do các hoạt động của con người và động vật tồn tại ở dạng rắn, được thải bỏ khi không còn hữu dụng hay khi không muốn dùng nữa. Khái niệm về chất thải rắn sinh hoạt Chất thải rắn sinh hoạt là chất thải rắn phát thải trong sinh hoạt cá nhân, hộ gia đình, nơi công cộng.
Thu gom chất thải rắn Thu gom chất thải rắn là hoạt động tập hợp, phân loại, đóng gói và lưu giữ tạm thời chất thải rắn tại nhiều điểm thu gom tới địa điểm hoặc cơ sở được cơ quan nhà nước có thẩm quyền chấp thuận. Lưu trữ chất thải rắn Lưu giữ chất thải rắn là việc giữ chất thải rắn trong một khoảng thời gian nhất định ở nơi được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận trước khi vận chuyển đến cơ sở xử lý. Vận chuyển chất thải rắn Vận chuyển chất thải rắn: là quá trình chuyên chở chất thải rắn từ nơi phát sinh, thu gom, lưu giữ, trung chuyển đến nơi xử lý, tái chế, tái sử dụng hoặc chôn lấp cuối cùng. Sự hình thành và phân loại chất thải rắn sinh hoạt Nguồn phát sinh Tồn trữ và phân loại tại nguồn Thu gom Trung chuyển và Phân loại và xử lý vận chuyển Thải bỏ Hình 2.1 Sự hình thành của chất thải rắn Chất thải rắn sinh hoạt sinh ra từ hoạt động hàng ngày của con người.
Rác sinh hoạt thải ra ở mọi nơi mọi lúc trong phạm vi thành phố hoặc khu dân cư, từ các hộ gia đình, khu thương mại, chợ và các tụ điếm buôn bán, nhà hàng, khách sạn, công viên, khu vui chơi giải trí, các viện nghiên cứu, trường học, các cơ quan nhà nước. Cuộc cách mạng về công nghiệp đã mang lại nhiều lợi ích cho con người như nâng cao mức sống, công tác phục vụ ngày càng tốt hơn, nhưng đồng thời cũng sinh ra một lượng chất thải rắn khá lớn. Những năm đầu của thập kỷ 80, chất thải rắn công nghiệp đặc biệt là chất thải độc hại đã trở thành vấn đề môi trường đang 6 được quan tâm hàng đầu. Cho đến những năm 1990, khi các thông tin khoa học đang trình bày các vấn đề có thế xảy ra thì chất thải rắn đã liên tục gây ảnh hưởng lớn đến môi trường và nhiều nước đã phải đầu tư không nhỏ để giải quyết vấn đề này bằng các chương trình môi trường đặc biệt.
Phân loại chất thải rắn sinh hoạt Có nhiều cách phân loại rác thải khác nhau tuỳ thuộc vào các tiêu chí đánh giá. Hiện nay, việc phân loại chất thải chưa có quy định chung thống nhất, tuy nhiên bằng những nhìn nhận thực tiễn, và từ các nghiên cứu về quản lý đối với rác thải, chất thải có thể được phân loại thành các dạng sau đây: + Theo nguồn gốc phát sinh: rác thải được phân ra làm rác thải sinh hoạt (được phát sinh từ các hộ gia đình) và các loại rác thải khác (bao gồm rác thải từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh, thương mại, hoặc phát sinh từ các ngành kinh tế như nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ). + Theo tính chất vật lí: phân ra làm 3 loại chất thải rắn, chất thải lỏng và chất thải khí. + Theo mức độ nguy hại đối với con người và sinh vật: chất thải được phân thành chất thải độc hại và chất thải đặc biệt.
Tác hại của chất thải Rác thải sinh hoạt làm ảnh hưởng tới môi trường một cách đáng kể, nó tác động xấu đến tất cả môi trường đất, môi trường không khí, môi trường nước. - Đối với môi trường không khí: những đống rác công cộng để lâu ngày phân hủy thu gom gây mùi hôi thối khó chịu, các bãi rác không được xử lý triệt để gây ra hiện tượng bốc mùi gây nên ảnh tới hưởng môi trường không khí, làm cho không khí xung quanh ngày càng trở nên ô nhiễm. Nhất là rác thải có nguồn gốc hữu cơ bị vi khuẩn phân hủy thành các chất gây mùi hôi như H2S, NH3, CH4… Khi ngửi phải các khí này con người bị kích thích đường hô hấp, đau đầu, viêm kết mạc, mất ngủ, đau mắt suy hô hấp. Với nồng độ cao chúng làm cản trở sự vận chuyển oxy, làm hại các mô thần kinh, thậm chí gây tử vong.
7 - Đối với môi trường đất: rác thải sinh hoạt mang nhiều thành phần khác nhau, mỗi chất lại tác động tới môi trường đất không giống nhau.