Đánh Giá Thực Trạng Quản Lý Môi Trường Tại Xã Vân Hà, Huyện Việt Yên, Tỉnh Bắc Ninh

Luận văn thạc sĩ vnua phân tích thực trạng quản lý môi trường tại xã Vân Hà, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Ninh, đề xuất giải pháp cải thiện.

• Tác giả: Chu Thị Mỹ Linh
• Người hướng dẫn: Ts. Vũ Thị Huyền
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Đánh giá thực trạng công tác quản lí môi trường tại xã Vân Hà, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Danh mục chữ viết tắt
• 1.2. Danh mục bảng
• 1.3. Danh mục hình
• 1.4. Trích yếu luận văn
• 1.5. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.6. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.7. Yêu cầu của đề tài
• 1.8. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Làng nghề và phát triển làng nghề ở Việt Nam
• 2.1.1. Khái niệm, phân loại, đặc điểm chung của làng nghề Việt Nam
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Quản Lý Môi Trường Tại Xã Vân Hà

Đánh giá quản lý môi trường tại xã Vân Hà, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang là một vấn đề cấp thiết trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội hiện nay. Xã Vân Hà nổi bật với hai làng nghề truyền thống là làng Yên Viên và làng Thổ Hà, nơi sản xuất rượu và bánh đa nem. Tuy nhiên, sự phát triển này cũng kéo theo nhiều thách thức về ô nhiễm môi trường. Việc đánh giá hiện trạng quản lý môi trường sẽ giúp xác định các vấn đề cần giải quyết và đề xuất các giải pháp hiệu quả.

1.1. Tình Hình Hiện Tại Của Môi Trường Tại Xã Vân Hà

Môi trường tại xã Vân Hà đang chịu áp lực lớn từ hoạt động sản xuất của các làng nghề. Chất thải rắn, nước thải và khí thải từ các hộ sản xuất chưa được xử lý đúng cách, dẫn đến ô nhiễm nghiêm trọng. Theo báo cáo, lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh lên tới 2,3 tấn/ngày, trong khi nước thải sản xuất vượt quy chuẩn cho phép về chất hữu cơ và coliform.

1.2. Vai Trò Của Các Làng Nghề Trong Phát Triển Kinh Tế

Các làng nghề tại xã Vân Hà không chỉ tạo ra việc làm cho người dân mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế địa phương. Tuy nhiên, sự phát triển này cần đi đôi với việc bảo vệ môi trường để đảm bảo sức khỏe cộng đồng và bền vững cho tương lai.

II. Những Thách Thức Trong Quản Lý Môi Trường Tại Xã Vân Hà

Quản lý môi trường tại xã Vân Hà đang đối mặt với nhiều thách thức lớn. Các vấn đề như ô nhiễm nước, không khí và chất thải rắn đang ngày càng gia tăng. Hệ thống cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ và thiếu các biện pháp xử lý chất thải hiệu quả là những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này.

2.1. Ô Nhiễm Nước Tại Các Làng Nghề

Nước thải từ hoạt động sản xuất rượu và bánh đa nem chưa qua xử lý được xả thải trực tiếp ra môi trường, gây ô nhiễm nguồn nước sông Cầu. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng nước mà còn đe dọa sức khỏe của người dân.

2.2. Chất Thải Rắn Và Khí Thải

Chất thải rắn từ hoạt động sản xuất và sinh hoạt chưa được thu gom và xử lý đúng cách. Khí thải từ các lò nấu rượu cũng góp phần làm ô nhiễm không khí, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và chất lượng cuộc sống.

III. Phương Pháp Đánh Giá Quản Lý Môi Trường Tại Xã Vân Hà

Để đánh giá hiệu quả quản lý môi trường tại xã Vân Hà, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học. Việc thu thập dữ liệu từ các hộ sản xuất, phân tích chất lượng nước, không khí và chất thải là rất quan trọng. Các phương pháp này sẽ giúp xác định rõ ràng hiện trạng và đề xuất các giải pháp phù hợp.

3.1. Phương Pháp Thu Thập Dữ Liệu

Sử dụng phương pháp khảo sát và phỏng vấn các hộ sản xuất để thu thập thông tin về quy trình sản xuất, lượng chất thải phát sinh và các biện pháp xử lý hiện tại. Dữ liệu này sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan về tình hình quản lý môi trường tại địa phương.

3.2. Phân Tích Chất Lượng Môi Trường

Phân tích mẫu nước, không khí và chất thải để đánh giá mức độ ô nhiễm. Các chỉ tiêu như chất hữu cơ, coliform, và các kim loại nặng sẽ được kiểm tra để xác định mức độ ô nhiễm và tác động đến sức khỏe cộng đồng.

IV. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Quản Lý Môi Trường Tại Xã Vân Hà

Để cải thiện tình hình quản lý môi trường tại xã Vân Hà, cần triển khai các giải pháp đồng bộ. Các giải pháp này bao gồm nâng cao nhận thức cộng đồng, cải thiện công nghệ sản xuất và xây dựng hệ thống xử lý chất thải hiệu quả.

4.1. Nâng Cao Nhận Thức Cộng Đồng

Tổ chức các buổi tuyên truyền về bảo vệ môi trường cho người dân. Việc nâng cao nhận thức sẽ giúp người dân hiểu rõ hơn về tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường và các biện pháp cần thực hiện.

4.2. Cải Thiện Công Nghệ Sản Xuất

Khuyến khích các hộ sản xuất áp dụng công nghệ mới, thân thiện với môi trường. Việc này không chỉ giúp giảm thiểu ô nhiễm mà còn nâng cao chất lượng sản phẩm.

V. Kết Quả Nghiên Cứu Và Ứng Dụng Thực Tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy tình trạng ô nhiễm môi trường tại xã Vân Hà đang ở mức báo động. Các giải pháp đề xuất không chỉ giúp cải thiện chất lượng môi trường mà còn nâng cao đời sống của người dân. Việc áp dụng các giải pháp này cần sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền địa phương và cộng đồng.

5.1. Đánh Giá Tác Động Của Các Giải Pháp

Các giải pháp được đề xuất sẽ được theo dõi và đánh giá định kỳ để đảm bảo tính hiệu quả. Việc này sẽ giúp điều chỉnh kịp thời các biện pháp nếu cần thiết.

5.2. Ứng Dụng Các Giải Pháp Vào Thực Tiễn

Các giải pháp sẽ được triển khai tại các làng nghề, với sự hỗ trợ của chính quyền và các tổ chức phi chính phủ. Điều này sẽ tạo ra một mô hình quản lý môi trường bền vững cho xã Vân Hà.

VI. Kết Luận Và Đề Xuất Tương Lai Cho Quản Lý Môi Trường Tại Xã Vân Hà

Quản lý môi trường tại xã Vân Hà cần được cải thiện để đảm bảo sự phát triển bền vững cho các làng nghề. Các giải pháp đã được đề xuất cần được thực hiện một cách đồng bộ và có sự tham gia của cộng đồng. Tương lai của quản lý môi trường tại xã Vân Hà phụ thuộc vào sự cam kết của tất cả các bên liên quan.

6.1. Tương Lai Của Quản Lý Môi Trường

Cần có các chính sách hỗ trợ từ chính quyền để thúc đẩy việc áp dụng các giải pháp bảo vệ môi trường. Sự tham gia của cộng đồng là rất quan trọng trong việc thực hiện các chính sách này.

6.2. Đề Xuất Các Chính Sách Hỗ Trợ

Đề xuất các chính sách hỗ trợ tài chính cho các hộ sản xuất áp dụng công nghệ sạch và thân thiện với môi trường. Điều này sẽ khuyến khích người dân tham gia vào việc bảo vệ môi trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Xã Vân Hà thuộc huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang là một trong những cái nôi làng nghề truyền thống tiêu biểu của vùng đồng bằng trung du Bắc Bộ với dân số năm 2018 đạt 8.377 người. Địa phương nổi tiếng với hai ngành nghề cốt lõi: nấu rượu gạo truyền thống tại thôn Yên Viên và sản xuất bánh đa nem tại thôn Thổ Hà. Hoạt động sản xuất phát triển mạnh mẽ mang lại nguồn thu nhập cao gấp 3 đến 4 lần so với sản xuất thuần nông, giải quyết việc làm cho hơn 70% lao động địa phương. Tuy nhiên, sự phát sinh lượng chất thải khổng lồ với hơn 435 m³ nước thải sản xuất mỗi ngày và khoảng 41,2 tấn chất thải rắn các loại đang tạo ra sức ép khủng khiếp lên hệ sinh thái lưu vực sông Cầu.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn tập trung vào việc giải quyết mâu thuẫn giữa tốc độ tăng trưởng kinh tế làng nghề và tình trạng suy thoái môi trường sống nghiêm trọng. Mục tiêu cụ thể là phân tích toàn diện hiện trạng phát sinh chất thải rắn, nước thải, khí thải; đánh giá chất lượng các thành phần môi trường tiếp nhận; kiểm tra hiệu quả thực thi các công cụ quản lý nhà nước và đề xuất các nhóm giải pháp giảm thiểu ô nhiễm khả thi.

Phạm vi nghiên cứu được thực hiện trên địa bàn xã Vân Hà trong mốc thời gian từ năm 2015 đến 2019, tập trung khảo sát thực địa chuyên sâu từ tháng 9/2018 đến tháng 5/2019. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp bộ chỉ số thực chứng về dòng thải, làm căn cứ giúp chính quyền nâng tỷ lệ hộ tuân thủ thủ tục bảo vệ môi trường từ mức 35% lên mục tiêu 100%, đồng thời hướng tới cải thiện sức khỏe cộng đồng khi thực tế có tới 68% người dân địa phương đang mắc các bệnh ngoài da và 58% mắc bệnh tiêu hóa.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết quản lý môi trường nông thôn kết hợp với mô hình chuyển dịch cơ cấu kinh tế làng nghề bền vững. Nghiên cứu tích hợp lý thuyết phân tích dòng vật chất (Material Flow Analysis) nhằm định lượng chính xác mối quan hệ giữa nguyên liệu đầu vào, sản phẩm đầu ra và lượng phát thải dư thừa. Bên cạnh đó, khung đánh giá quản lý nhà nước được xây dựng dựa trên sự phối hợp của ba nhóm công cụ chính sách môi trường: công cụ pháp lý (mệnh lệnh và kiểm soát), công cụ kinh tế (phí bảo vệ môi trường đối với nước thải, xử phạt vi phạm) và công cụ truyền thông giáo dục cộng đồng.

Hệ thống khái niệm nền tảng trong luận văn được chuẩn hóa theo quy định pháp luật Việt Nam. Khái niệm làng nghề truyền thống được xác định theo Nghị định số 52/2018/NĐ-CP với tiêu chí tối thiểu 20% tổng số hộ tham gia sản xuất và hoạt động ổn định trên 2 năm liên tục. Khái niệm cam kết bảo vệ môi trường và kế hoạch bảo vệ môi trường được định nghĩa theo Luật Bảo vệ Môi trường số 55/2014/QH13. Khái niệm ô nhiễm hữu cơ đặc thù làng nghề thực phẩm được chuẩn hóa qua các chỉ số nhu cầu oxy sinh hóa (BOD5), nhu cầu oxy hóa học (COD) và mật độ vi sinh vật chỉ thị Coliform.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu đa tầng bao gồm dữ liệu thứ cấp và sơ cấp. Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập từ các báo cáo thống kê giai đoạn 2011-2018 của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bắc Giang, Chi cục Thống kê huyện Việt Yên và UBND xã Vân Hà. Nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phương pháp điều tra xã hội học và khảo sát hiện trường. Cỡ mẫu điều tra bao gồm 55 hộ gia đình làm nghề (đạt tỷ lệ 10% trên tổng số 573 hộ làm nghề toàn xã) cùng 02 phiếu phỏng vấn chuyên sâu cán bộ quản lý địa phương. Phương pháp chọn mẫu phân tầng theo quy mô sản xuất (nhỏ, trung bình, lớn) được áp dụng nhằm đảm bảo tính đại diện: tại làng Yên Viên gồm 13 hộ nhỏ, 9 hộ trung bình, 1 hợp tác xã quy mô lớn; tại làng Thổ Hà gồm 3 hộ nhỏ, 24 hộ trung bình, 5 hộ lớn. Việc lựa chọn phương pháp này giúp xác định chính xác hệ số phát thải trung bình trên từng đơn vị sản phẩm.

Phương pháp lấy mẫu và phân tích trong phòng thí nghiệm được tiến hành theo chuỗi thời gian 3 đợt quan trắc định kỳ vào tháng 02/2019, tháng 03/2019 và tháng 04/2019. Tổng số vị trí khảo sát gồm 02 điểm nước mặt sông Cầu, 04 điểm xả nước thải, 04 điểm môi trường đất nông nghiệp và phi nông nghiệp, cùng 05 điểm nước ngầm tầng nông. Quy trình lấy mẫu, bảo quản và phân tích tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6663-1:2011, TCVN 5999:1995, TCVN 7538-2:2005 và quy chuẩn quốc tế Standard Methods for the Examination of Water and Wastewater (SMEWW). Kết quả phân tích được đối chiếu trực tiếp với các Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia bao gồm QCVN 40:2011/BTNMT (nước thải công nghiệp), QCVN 08:2008/BTNMT (nước mặt), QCVN 09:2015/BTNMT (nước dưới đất) và QCVN 03:2015/BTNMT (chất lượng đất).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả điều tra thực địa cho thấy hoạt động sản xuất tại xã Vân Hà phát triển với cường độ rất cao, kéo theo lượng chất thải khổng lồ. Làng nghề nấu rượu Yên Viên có 203 hộ sản xuất với tổng sản lượng đạt khoảng 31.840 lít rượu/ngày, tiêu thụ 19,81 tấn gạo và 2,16 tấn than/ngày. Lượng chất thải rắn phát sinh từ bã rượu lên tới 39 tấn/ngày và tổng lượng nước thải sản xuất là 235 m³/ngày. Tại làng Thổ Hà, có 370 hộ sản xuất bánh đa nem (chiếm 37,9% số hộ trong thôn), đạt sản lượng 20.662.500 chiếc bánh/ngày, tiêu thụ 59,12 tấn gạo và 1,51 tấn than/ngày. Lượng chất thải rắn từ bột vụn, vỏ bao bì đạt khoảng 723 kg/ngày cùng 200 m³ nước thải sản xuất phát sinh mỗi ngày. Tổng lượng chất thải rắn sinh hoạt của toàn xã là 2,3 tấn/ngày và lượng tro xỉ than thải bỏ khoảng 1,23 tấn/ngày.

Chất lượng môi trường tiếp nhận bị suy thoái nghiêm trọng. Kết quả phân tích chỉ ra rằng 100% mẫu nước thải sản xuất không đạt tiêu chuẩn xả thải. Hàm lượng COD trong nước mặt sông Cầu vượt quy chuẩn cho phép từ 1,1 đến 19 lần; BOD5 vượt từ 1,3 đến 30 lần; nồng độ ion Amoni (NH4+) vượt quy chuẩn từ 3,34 đến 53,76 lần. Trong môi trường không khí, nồng độ khí H2S vượt giới hạn cho phép từ 1,25 đến 4 lần và NH3 vượt từ 4,45 đến 12,1 lần do quá trình phân hủy hữu cơ kỵ khí từ chất thải chăn nuôi và bã thải tồn đọng. Đáng chú ý, tỷ lệ các hộ sản xuất thực hiện thủ tục cam kết bảo vệ môi trường chỉ đạt mức 35%, cho thấy hiệu lực thi thi công cụ pháp lý tại cơ sở còn rất thấp.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của tình trạng ô nhiễm xuất phát từ việc quy hoạch không gian làng nghề không còn phù hợp với quy mô sản xuất hiện đại. Trung bình mỗi hộ gia đình chỉ sở hữu diện tích từ 150 đến 180 m² nhưng phải tích hợp đồng thời ba chức năng: nhà ở sinh hoạt, xưởng chế biến thực phẩm và chuồng trại chăn nuôi lợn. Áp lực gia tăng dân số khiến các ao hồ tự nhiên đóng vai trò điều tiết sinh học bị san lấp làm đất ở, dẫn đến tình trạng nước thải hữu cơ ứ đọng, không kịp phân hủy sinh học và tràn ra đường làng ngõ xóm trước khi đổ thẳng ra sông Cầu.

Khi so sánh với các nghiên cứu tại các làng nghề chế biến lương thực thực phẩm khác ở đồng bằng Bắc Bộ, mức độ ô nhiễm tại Vân Hà có tính chất tương đồng. Điển hình như tại làng nghề chế biến tinh bột Dương Liễu (Hà Nội), tỷ lệ mắc bệnh nghề nghiệp là 70%, còn tại làng bún Phú Đô là 50%. Tỷ lệ người dân mắc bệnh ngoài da tại Vân Hà lên tới 68% và bệnh tiêu hóa 58% đã phản ánh tác động trực tiếp của vi khuẩn Coliform và khí độc chuồng trại đối với sức khỏe cộng đồng.

Về mặt biểu diễn dữ liệu khoa học, các dòng phát thải của hai làng nghề hoàn toàn có thể được mô hình hóa chi tiết qua biểu đồ tròn thể hiện cơ cấu nguyên liệu đầu vào và các bảng cân bằng vật chất (mass balance). Biểu đồ so sánh cột giữa nồng độ các chất ô nhiễm thực tế (COD, BOD5, Amoni, Coliform) và giới hạn quy chuẩn QCVN 40:2011/BTNMT sẽ phản ánh trực quan sự quá tải của hệ sinh thái tiếp nhận, làm tăng tính thuyết phục trong việc bảo vệ luận điểm khoa học.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả đánh giá thực trạng, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp mang tính chiến lược và đồng bộ:

Thứ nhất, tái cấu trúc quy hoạch không gian sản xuất thông qua việc thành lập cụm công nghiệp làng nghề tập trung. UBND huyện Việt Yên và UBND xã Vân Hà cần chủ trì triển khai dự án di dời các cơ sở nấu rượu, làm bánh quy mô vừa và lớn ra khỏi khu dân cư, đặt mục tiêu hoàn thành 80% kế hoạch di dời trong giai đoạn 2020-2025. Giải pháp này giúp giải phóng không gian sống, tách biệt hoàn toàn nước thải sản xuất khỏi hệ thống thoát nước sinh hoạt nội thôn.

Thứ hai, đầu tư xây dựng trạm xử lý nước thải tập trung ứng dụng công nghệ sinh học kỵ khí kết hợp hiếu khí (hệ thống bể UASB kết hợp Aerotank và hồ sinh học hiếu khí). Target metric đặt ra là xử lý 100% lượng nước thải 435 m³/ngày đạt chuẩn cột B theo QCVN 40:2011/BTNMT trước khi xả ra sông Cầu. Ban Quản lý dự án huyện phối hợp cùng Sở Tài nguyên và Môi trường Bắc Giang thực hiện, hoàn thành nghiệm thu vận hành trong vòng 24 tháng.

Thứ ba, triển khai mô hình sản xuất sạch hơn và kinh tế tuần hoàn tại các hộ gia đình. Khuyến khích 100% hộ nấu rượu tận dụng toàn bộ 39 tấn bã rượu/ngày làm thức ăn chăn nuôi lợn khép kín; xây dựng hệ thống hầm Biogas composite để xử lý phân gia súc tạo khí đốt sinh học thay thế than đá. Toàn bộ 1,23 tấn xỉ than/ngày cần được hợp tác xã thu gom định kỳ để làm nguyên liệu đóng gạch không nung. Thời gian triển khai liên tục trong 18 tháng do Hội đồng nhân dân xã và các hội đoàn thể địa phương giám sát.

Thứ tư, siết chặt kỷ cương quản lý nhà nước và thực thi công cụ kinh tế. Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Việt Yên cần tiến hành rà soát, nâng tỷ lệ lập kế hoạch bảo vệ môi trường từ mức 35% lên 100% đối với toàn bộ các cơ sở sản xuất trước năm 2022. Áp dụng nghiêm thu phí bảo vệ môi trường đối với nước thải theo Nghị định 154/2016/NĐ-CP để tạo nguồn quỹ tái đầu tư cơ sở hạ tầng thu gom rác thải chuyên dụng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn mang giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao, là tài liệu tham khảo đắc lực cho 4 nhóm đối tượng chính:

Nhóm 1: Cơ quan quản lý nhà nước về môi trường cấp tỉnh và huyện. Luận văn cung cấp phương pháp luận khảo sát, hệ thống dữ liệu định lượng về dòng thải và khung chính sách thực tế để Sở Tài nguyên và Môi trường, Phòng Tài nguyên và Môi trường xây dựng quy hoạch bảo vệ môi trường lưu vực sông Cầu cũng như thẩm định các đề án bảo vệ môi trường làng nghề.

Nhóm 2: Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học chuyên ngành Khoa học Môi trường, Quản lý Môi trường và Kinh tế Môi trường. Tài liệu cung cấp case study hoàn chỉnh về phương pháp tính toán tải lượng ô nhiễm, kỹ thuật lấy mẫu đa thành phần và cách thức xây dựng phiếu điều tra phân tầng theo quy mô hộ.

Nhóm 3: Ban quản lý các Hợp tác xã nông nghiệp và chủ cơ sở sản xuất tại các làng nghề chế biến thực phẩm. Nhóm đối tượng này có thể tiếp cận quy trình cải tiến công nghệ sản xuất rượu sạch, kỹ thuật tách tạp chất độc hại và phương pháp tái sử dụng phụ phẩm nông nghiệp nhằm tiết kiệm chi phí nhiên liệu.

Nhóm 4: Các tổ chức phi chính phủ, đơn vị tư vấn phát triển nông thôn và cộng đồng dân cư địa phương. Luận văn cung cấp bằng chứng dịch tễ học và môi trường rõ ràng để xây dựng các dự án can thiệp cộng đồng, cải thiện điều kiện vệ sinh lao động và nâng cao nhận thức bảo vệ nguồn nước ngầm sinh hoạt.

Câu hỏi thường gặp

Hoạt động nấu rượu tại thôn Yên Viên phát sinh những dạng chất thải đặc thù nào và gây ảnh hưởng gì tới môi trường? Hoạt động nấu rượu tại Yên Viên phát sinh chất thải rắn hữu cơ lớn với khoảng 39 tấn bã rượu/ngày, 235 m³ nước thải chứa nồng độ COD và BOD5 rất cao cùng 2,16 tấn than tiêu thụ sinh ra bụi và khí độc. Nếu không được xử lý và thu gom triệt để cho chăn nuôi, lượng bã thải này sẽ phân hủy kỵ khí gây bốc mùi xú uế và làm ô nhiễm nghiêm trọng nguồn nước mặt sông Cầu.

Tại sao tỷ lệ cơ sở sản xuất thực hiện thủ tục cam kết bảo vệ môi trường tại xã Vân Hà chỉ đạt 35%? Nguyên nhân chủ yếu do các cơ sở sản xuất có quy mô hộ gia đình manh mún, nằm xen kẽ trong khu dân cư và nhận thức pháp luật còn hạn chế. Mặt khác, các chủ hộ còn có tư tưởng trông chờ vào nguồn lực đầu tư của Nhà nước, trong khi công tác thanh tra, kiểm tra và chế tài xử phạt của chính quyền cấp xã chưa đủ sức răn đe.

Môi trường nước ngầm tại khu vực làng nghề xã Vân Hà bị ô nhiễm bởi các chỉ số nào? Kết quả quan trắc cho thấy nguồn nước ngầm tầng nông đang bị suy giảm chất lượng rõ rệt do hiện tượng thẩm thấu nước thải hữu cơ từ các ao tù và chuồng trại chăn nuôi. Các thông số như ion Amoni (NH4+), Sắt (Fe), Mangan (Mn) và vi khuẩn Coliform đều xuất hiện ở mức cao, vượt giới hạn theo quy chuẩn QCVN 09:2015/BTNMT, đe dọa trực tiếp nguồn nước sinh hoạt của người dân.

Giải pháp tái sử dụng dòng thải nào mang lại hiệu quả kép về kinh tế và môi trường cho địa phương? Giải pháp nổi bật là mô hình kinh tế tuần hoàn: 100% bã rượu được chuyển hóa làm nguồn thức ăn giàu dinh dưỡng cho đàn lợn, nước thải chăn nuôi được dẫn qua hầm Biogas để thu hồi khí methane làm chất đốt nấu rượu. Mô hình này vừa cắt giảm chi phí nhiên liệu than đá, vừa giải quyết triệt để 39 tấn chất thải rắn mỗi ngày.

Luận văn đã áp dụng những quy chuẩn kỹ thuật quốc gia nào để đánh giá các chỉ tiêu môi trường? Luận văn đã đối chiếu kết quả phân tích phòng thí nghiệm với 4 quy chuẩn quốc gia cốt lõi: QCVN 40:2011/BTNMT áp dụng cho nước thải công nghiệp làng nghề, QCVN 08:2008/BTNMT áp dụng cho chất lượng nước mặt sông Cầu, QCVN 09:2015/BTNMT đánh giá chất lượng nước dưới đất và QCVN 03:2015/BTNMT kiểm soát dư lượng kim loại nặng trong đất nông nghiệp.

Kết luận

• Luận văn đã định lượng chi tiết toàn bộ dòng thải tại xã Vân Hà với tổng lượng phát thải hơn 435 m³ nước thải sản xuất/ngày, 39,7 tấn chất thải rắn làng nghề/ngày, 2,3 tấn rác sinh hoạt/ngày và 1,23 tấn xỉ than/ngày.
• Đánh giá thực chứng mức độ suy thoái môi trường nghiêm trọng với 100% mẫu nước thải không đạt quy chuẩn; hàm lượng COD vượt tới 19 lần, BOD5 vượt tới 30 lần, khí H2S vượt tới 4 lần và Amoni vượt tới 53,76 lần.
• Luận văn làm rõ điểm nghẽn trong quản lý nhà nước khi tỷ lệ tuân thủ thủ tục pháp lý môi trường chỉ đạt 35%, hạ tầng thu gom xử lý chắp vá và diện tích mặt bằng sản xuất quá chật hẹp (150-180 m²/hộ).
• Đề xuất hệ thống giải pháp liên hoàn gồm quy hoạch cụm công nghiệp tập trung, xây dựng trạm xử lý nước thải công nghệ sinh học 500 m³/ngày, áp dụng kinh tế tuần hoàn tái chế bã rượu và siết chặt công cụ kinh tế theo Nghị định 154/2016/NĐ-CP.
• Công trình đóng góp bộ cơ sở dữ liệu khoa học tin cậy giúp các cơ quan quản lý hoạch định chính sách bảo tồn làng nghề truyền thống gắn liền với bảo vệ môi trường lưu vực sông Cầu đến năm 2030.

Lộ trình tiếp theo đòi hỏi chính quyền địa phương cần phê duyệt quy hoạch cụm công nghiệp trong vòng 12 tháng tới và hoàn thành trạm xử lý nước thải trong 24 tháng. Hãy liên hệ ngay với các đơn vị khoa học và phòng ban chức năng để áp dụng các mô hình kỹ thuật xử lý chất thải làng nghề bền vững vào thực tiễn địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM CHU THỊ MỸ LINH ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÍ MÔI TRƯỜNG TẠI XÃ VÂN HÀ, HUYỆN VIỆT YÊN, TỈNH BẮC GIANG Ngành: Khoa học môi trường Mã số: 8440301 Người hướng dẫn khoa học: TS. Vũ Thị Huyền NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2019 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2019 Tác giả luận văn Chu Thị Mỹ Linh i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.

Cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc đến TS. Vũ Thị Huyền đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Khoa Môi trường - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn.

Hà Nội, ngày tháng năm 2019 Tác giả luận văn Chu Thị Mỹ Linh ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. Error! Bookmark not defined.

Danh mục bảng. vi Danh mục hình. vi Trích yếu luận văn. viii Thesis abstract.

Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Yêu cầu của đề tài. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài.

Tổng quan tài liệu. Làng nghề và phát triển làng nghề ở Việt Nam. Khái niệm, phân loại, đặc điểm chung của làng nghề Việt Nam. Vai trò của làng nghề trong phát triển kinh tế, xã hội.

Các vấn đề môi trường làng nghề hiện nay. Sự phát triển làng nghề tại tỉnh Bắc Giang và làng nghề Vân Hà. Sự phát triển làng nghề tại tỉnh Bắc Giang. Hiện trạng môi trường làng nghề Vân Hà.

Khung pháp lí áp dụng cho hoạt động bảo vệ môi trường tại làng nghề Vân Hà. Hiện trạng quản lí môi trường tại làng nghề Vân Hà. Các qui định pháp lý về bảo vệ môi trường tại làng nghề Vân Hà. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp. Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp. Phương pháp lấy mẫu và phân tích. 27 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Phương pháp ước tính nguồn thải. Phương pháp đánh giá kết quả. Kết quả và thảo luận. Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của xã Vân Hà, huyện Việt Yên.

Đặc điểm tự nhiên. Điều kiện kinh tế - xã hội. Hiện trạng sản xuất tại làng nghề xã Vân Hà. Hiện trạng sản xuất rượu truyền thống tại làng Yên Viên, xã Vân Hà.

Hiện trạng sản xuất bánh đa nem tại làng Thổ Hà, xã Vân Hà. Hiện trạng phát thải chất thải tại làng nghề xã Vân Hà. Hiện trạng phát sinh chất thải rắn tại làng nghề xã Vân Hà. Hiện trạng phát sinh nước thải.

Hiện trạng phát sinh khí thải. Hiện trạng chất lượng môi trường nhận thải tại làng nghề xã Vân Hà. Môi trường nước mặt xã Vân Hà. Môi trường đất nông nghiệp xã Vân Hà.

Môi trường nước ngầm xã Vân Hà. Hiện trạng công tác quản lí môi trường tại xã Vân Hà. Sự phát triển làng nghề Vân Hà. Công cụ pháp lý trong quản lí môi trường làng nghề Vân Hà.

Công cụ kỹ thuật trong quản lý môi trường làng nghề Vân Hà. Công cụ kinh tế trong quản lý môi trường làng nghề Vân Hà. Đề xuất giải pháp. Giải pháp quản lí.

Giải pháp kĩ thuật. Giải pháp về tuyên truyền, giáo dục, đào tạo nâng cao ý thức và trách nhiệm bảo vệ môi trường. Kết luận và kiến nghị. 77 Tài liệu tham khảo.

82 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa Tiếng Việt BVMT Bảo vệ môi trường CKBVMT Cam kết bảo vệ môi trường CP Chính phủ CTNH Chất thải nguy hại CTR Chất thải rắn CV Công văn ĐMC Đánh giá môi trường chiến lược ĐTM Đánh giá tác động môi trường KCN Khu công nghiệp KCX Khu chế xuất KKT Khu kinh tế KTTĐ Kinh tế trọng điểm KHBVMT Kế hoạch bảo vệ môi trường MTV Một thành viên NNPTNN Nông nghiệp phát triển nông thôn NT Nước thải QCCP Quy chuẩn cho phép QCVN Quy chuẩn Việt Nam QLMT Quản lý môi trường TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam TN&MT Tài nguyên và môi trường TNHH Trách nhiệm hữu hạn TP Thành phố UBND Ủy ban nhân dân v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Các hoạt động ngành nghề nông thôn. Đặc trưng phát sinh ô nhiễm từ sản xuất của một số loại hình làng nghề. Sản phẩm và thị trường của các sản phẩm làng nghề tại tỉnh Bắc Giang.

Số lượng phiếu điều tra các hộ sản xuất tại làng nghề Vân Hà. Vị trí lấy mẫu tại các làng nghề được nghiên cứu. Thời gian các đợt lấy mẫu tại làng nghề nghiên cứu. Tổng hợp thông số phương pháp phân tích.

Số liệu thống kê dân số của xã vân Hà năm 2018. Qui mô sản xuất của làng nghề nấu rượu Yên Viên. Nhu cầu sử dụng nguyên liệu, nhiên liệu của làng nghề Yên Viên. Qui mô sản xuất bánh đa nem tại làng Thổ Hà, xã Vân Hà.

Nhu cầu sử dụng nguyên liệu, nhiên liệu của làng nghề Thổ Hà. Nguồn phát sinh chất thải làng nghề tại xã Vân Hà. Thống kê khối lượng CTR sinh hoạt phát sinh. Thống kê chất thải rắn phát sinh tại làng nghề xã Vân Hà.

Thống kê nước thải phát sinh tại làng nghề xã Vân Hà. Ước tính tải lượng các dạng chất ô nhiễm trong nước thải sinh hoạt. Thống lượng nước thải sản xuất phát sinh tại làng nghề. Kết quả phân tích nước thải sản xuất tập trung của các làng nghề xã Vân Hà.

Ước tính tải lượng phát thải khí thải lò đốt than. Kết quả phân tích môi trường nước mặt sông Cầu đoạn chảy qua làng Yên Viên và làng Thổ Hà, xã Vân Hà. Kết quả phân tích môi trường đất nông nghiệp làng nghề xã Vân Hà. Kết quả phân tích môi trường nước ngầm làng nghề xã Vân Hà.

Các hình thức xử lý chất thải rắn chăn nuôi tại làng nghề. 62 vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH Hình 2. Biểu đồ phân loại làng nghề Việt Nam theo ngành nghề sản xuất. Sơ đồ lấy mẫu môi trường tại làng nghề xã Vân Hà.

Vị trí làng nghề nấu rượu Yên Viên và làng nghề bánh đa nem Thổ Hà. Quy trình nấu rượu kèm theo dòng thải. Quy trình sản xuất bánh đa nem kèm theo dòng thải. Xỉ than từ hoạt động sản xuất rượu tại làng Yên Viên.

Tỷ lệ thực hiện thủ tục cam kết môi trường tại làng nghề Yên Viên. Cơ cấu quản lý môi trường của UBND xã Vân Hà. Rác thải sinh hoạt không được thu gom. Tỷ lệ phân loại tro xỉ với CTR sinh hoạt.

Sơ đồ công nghệ hệ thống xử lý nước thải. 71 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Chu Thị Mỹ Linh Tên Luận văn: Đánh giá thực trạng công tác quản lí môi trường tại xã Vân Hà, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang Ngành: Khoa học môi trường Mã số: 8440301 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu: Đánh giá hiện trạng môi trường khu vực, hiện trạng phát thải và công tác quản lí môi trường tại làng nghề Vân Hà, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang. Đề xuất giải pháp giảm thiểu tác động đến môi trường. Phương pháp nghiên cứu Trong luận văn đã sử dựng các phương pháp nghiên cứu để thực hiện như: (1) Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp; (2) Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp; (3) Phương pháp lấy mẫu và phân tích; (4) Phương pháp đánh giá kết quả.

Kết quả chính và kết luận Xã Vân Hà, huyện Việt Yên có 2 làng nghề truyền thống gồm làng sản xuất rượu truyền thống Yên Viên và làng sản xuất bánh đa nem Thổ Hà. Làng Yên Viên có 203 hộ sản xuất rượu truyền thống với tổng công suất khoảng 31. Làng Thổ Hà có 370 hộ làm bánh đa nem (chiếm 37,9% số hộ trong làng), tổng công suất đạt 20. Lượng phát sinh chất thải từ hoạt động của làng nghề tai xã Vân Hà như sau: Chất thải rắn sinh hoạt phát sinh 2,3 tấn/ngày, xỉ than phát sinh khoảng 1,23 tấn/ngày.

Chất thải phát sinh từ hoạt động nấu rượu làng Yên Viên khoảng 39 tấn/ngày. Chất thải rắn phát sinh từ hoạt động sản xuất bánh đa nem làng Thổ Hà khoảng 723 kg/ngày. Nước thải sản xuất của làng nghề: tổng lượng nước thải phát sinh tại làng nghề Yên Viên là 235 m3/ngày, tổng lượng nước thải phát sinh tại làng nghề Thổ Hà là khoảng 200 m3/ngày. Nước thải đã vượt giá trị cho phép của Quy chuẩn về chất hữu cơ, chất rắn lơ lửng, dinh dưỡng N, coliform, sunfua và mangan.

Về công tác quản lý môi trường: Tỷ lệ số hộ thực hiện thủ tục pháp lý về môi trường còn thấp (35%). Các chất thải đã được thu gom tuy nhiên chưa có biện pháp xử lý hiệu quả. Báo cáo đã đề xuất các giải pháp để nâng cao hiệu quả quản lý môi trường tại địa phương bao gồm các nhóm giải pháp: giải pháp quản lý, giải pháp kỹ thuật và giải pháp tuyên truyền, giáo dục. viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.