Đánh Giá Hiện Trạng Quản Lý Chất Thải Rắn Tại Cụm Công Nghiệp Tân Quang – Tỉnh Hưng Yên

Luận văn phân tích hiện trạng quản lý chất thải rắn tại cụm công nghiệp Tân Quang, tỉnh Hưng Yên, đề xuất giải pháp cải thiện hiệu quả.

• Tác giả: Đặng Thị Phức
• Người hướng dẫn: TS. Đinh Hồng Duyên
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Đánh Giá Hiện Trạng Quản Lý Chất Thải Rắn Cụm Công Nghiệp Tân Quang – Tỉnh Hưng Yên
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA LUẬN VĂN
• 2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 3. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 4. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI, Ý NGHĨA KHOA HỌC HOẶC THỰC TIỄN
• 5. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 5.1. KHÁI QUÁT VỀ CHẤT THẢI RẮN CÔNG NGHIỆP
• 5.2. Một số khái niệm cơ bản theo luật
• 5.3. Nguồn gốc phát sinh và thành phần chất thải rắn công nghiệp
• 6. VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 6.1. Địa điểm nghiên cứu
• 6.2. Thời gian nghiên cứu
• 6.3. Đối tượng nghiên cứu
• 6.4. Nội dung nghiên cứu
• 6.5. Phương pháp nghiên cứu
• 6.5.1. Phương pháp thu thập tài liệu thứ cấp
• 6.5.2. Phương pháp điều tra khảo sát
• 6.5.3. Phương pháp phỏng vấn
• 6.5.4. Phương pháp thống kê
• 6.5.5. Phương pháp chuyên gia
• 7. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 7.1. Khái quát về tỉnh Hưng Yên và cụm công nghiệp Tân Quang
• 7.2. Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội, môi trường tỉnh Hưng Yên
• 7.3. Khái quát về lịch sử hình thành phát triển CCN Tân Quang
• 7.4. Thực trạng nguồn phát sinh chất thải rắn tại CCN Tân Quang
• 7.5. Đánh giá công tác quản lý chất thải rắn tại CCN Tân Quang
• 7.6. Trách nhiệm của chính quyền địa phương và Ban quản lý CCN
• 7.7. Trách nhiệm của doanh nghiệp trong quản lý chất thải tại CCN
• 7.8. Đề xuất các giải pháp tăng cường hiệu quả trong quản lý chất thải rắn tại CCN Tân Quang
• 7.8.1. Các giải pháp quản lý CTR đối với chính quyền địa phương và CCN
• 7.8.2. Các giải pháp quản lý CTR đối với doanh nghiệp trong CCN
• 8. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Quản Lý Chất Thải Rắn Tại CCN Hưng Yên

Bài viết này tập trung vào việc đánh giá quản lý chất thải rắn tại Cụm Công Nghiệp Tân Quang, Hưng Yên. Quản lý chất thải rắn hiệu quả là yếu tố then chốt để đảm bảo sự phát triển bền vững của các khu công nghiệp. Việc đánh giá hiện trạng giúp xác định các vấn đề tồn tại và đề xuất các giải pháp cải thiện. Cụm công nghiệp Tân Quang với nhiều ngành nghề đa dạng, đặt ra những thách thức riêng trong công tác quản lý chất thải rắn công nghiệp. Nghiên cứu này sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan về tình hình quản lý chất thải rắn tại đây, từ đó đưa ra những khuyến nghị thiết thực. Việc tuân thủ các tiêu chuẩn quản lý chất thải rắn là bắt buộc để bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng.

1.1. Giới Thiệu Chung Về Cụm Công Nghiệp Tân Quang

Cụm công nghiệp Tân Quang được thành lập năm 2003 tại xã Tân Quang, huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên. Diện tích quy hoạch là 3,1 ha. Đến nay, CCN đã thu hút 25 dự án thuộc các ngành sản xuất cơ khí, nội thất, vật liệu xây dựng. Trong đó, 20 dự án đã đi vào hoạt động, chia thành 9 nhóm ngành nghề. Sự đa dạng này tạo ra nhiều loại chất thải rắn khác nhau, đòi hỏi phương pháp quản lý chất thải rắn phù hợp.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Quản Lý Chất Thải Rắn Hiệu Quả

Quản lý chất thải rắn hiệu quả đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng. Việc xử lý chất thải rắn không đúng cách có thể gây ô nhiễm đất, nước, không khí và ảnh hưởng đến sức khỏe con người. Ngoài ra, quản lý chất thải rắn hiệu quả còn giúp tiết kiệm tài nguyên, giảm chi phí xử lý và tạo ra các cơ hội kinh doanh mới từ việc tái chế chất thải rắn.

II. Thách Thức Trong Quản Lý Chất Thải Rắn Tại CCN Tân Quang

Mặc dù có những nỗ lực trong công tác quản lý chất thải rắn, Cụm Công Nghiệp Tân Quang vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Sự gia tăng về khối lượng và độ phức tạp của chất thải rắn đòi hỏi các giải pháp xử lý chất thải rắn công nghiệp tiên tiến hơn. Việc tuân thủ các quy định về quản lý chất thải rắn chưa được thực hiện đầy đủ ở một số doanh nghiệp. Cần có sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa các bên liên quan để đảm bảo hiệu quả quản lý chất thải rắn. Chi phí cho quản lý chất thải rắn cũng là một gánh nặng đối với nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa.

2.1. Khối Lượng Chất Thải Rắn Phát Sinh Ngày Càng Tăng

Tổng lượng chất thải rắn năm 2016 của CCN là 355.228 kg, tăng 139.24% so với năm 2015. Trong đó, lượng chất thải rắn thông thường là 330.014 kg, tổng lượng chất thải nguy hại là 25.214 kg, chiếm 7% tổng lượng chất thải rắn phát sinh. Sự gia tăng này gây áp lực lớn lên hệ thống thu gom chất thải rắn, vận chuyển chất thải rắn và xử lý chất thải rắn của CCN.

2.2. Phân Loại Chất Thải Rắn Chưa Triệt Để

Việc phân loại chất thải rắn tại nguồn chưa được thực hiện triệt để ở nhiều doanh nghiệp. Điều này gây khó khăn cho quá trình tái chế chất thải rắn và làm tăng chi phí xử lý chất thải rắn. Cần có các biện pháp khuyến khích và kiểm tra giám sát để nâng cao ý thức phân loại chất thải rắn của các doanh nghiệp.

2.3. Thiếu Hụt Cơ Sở Hạ Tầng Xử Lý Chất Thải Rắn

CCN Tân Quang hiện chưa có hệ thống xử lý chất thải rắn tập trung. Các doanh nghiệp phải tự xử lý hoặc thuê các đơn vị bên ngoài xử lý chất thải rắn. Điều này dẫn đến tình trạng xử lý chất thải rắn không đồng đều và tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm môi trường.

III. Đánh Giá Chi Tiết Quy Trình Quản Lý Chất Thải Rắn Hiện Tại

Để hiểu rõ hơn về tình hình quản lý chất thải rắn tại Cụm Công Nghiệp Tân Quang, cần có một đánh giá chi tiết về quy trình hiện tại. Đánh giá này bao gồm việc xem xét các khâu từ phân loại chất thải rắn, thu gom chất thải rắn, vận chuyển chất thải rắn đến xử lý chất thải rắn. Ngoài ra, cần đánh giá cả vai trò và trách nhiệm của các bên liên quan, bao gồm chính quyền địa phương, ban quản lý CCN và các doanh nghiệp.

3.1. Thực Trạng Thu Gom và Vận Chuyển Chất Thải Rắn

Hầu hết các doanh nghiệp trong CCN đều có hệ thống thu gom chất thải rắn tại nguồn. Tuy nhiên, việc thu gom chất thải rắn chưa được thực hiện thường xuyên và triệt để. Việc vận chuyển chất thải rắn thường do các đơn vị bên ngoài đảm nhận. Cần có sự giám sát chặt chẽ để đảm bảo vận chuyển chất thải rắn an toàn và đúng quy định.

3.2. Đánh Giá Các Phương Pháp Xử Lý Chất Thải Rắn Đang Áp Dụng

Các phương pháp xử lý chất thải rắn đang được áp dụng tại CCN Tân Quang chủ yếu là chôn lấp và đốt. Tuy nhiên, các phương pháp này có nhiều hạn chế và tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm môi trường. Cần có các giải pháp xử lý chất thải rắn tiên tiến hơn, như tái chế chất thải rắn, ủ compost và công nghệ đốt chất thải phát điện.

3.3. Trách Nhiệm Của Doanh Nghiệp Trong Quản Lý Chất Thải

Các doanh nghiệp có trách nhiệm phân loại chất thải rắn, thu gom chất thải rắn, lưu trữ và chuyển giao cho các đơn vị có chức năng xử lý. Một số doanh nghiệp chưa tuân thủ đầy đủ các quy định về quản lý chất thải rắn, như không đăng ký sổ chủ nguồn thải, không thực hiện báo cáo định kỳ và không bố trí cán bộ chuyên trách về môi trường.

IV. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Quản Lý Chất Thải Rắn CCN Tân Quang

Để cải thiện công tác quản lý chất thải rắn tại Cụm Công Nghiệp Tân Quang, cần có một hệ thống các giải pháp đồng bộ và toàn diện. Các giải pháp này bao gồm cả các biện pháp kỹ thuật, quản lý và kinh tế. Cần có sự tham gia tích cực của tất cả các bên liên quan để đảm bảo hiệu quả của các giải pháp.

4.1. Tăng Cường Kiểm Tra Giám Sát Việc Tuân Thủ Quy Định

Cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát việc tuân thủ các quy định về quản lý chất thải rắn của các doanh nghiệp. Xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm. Công khai thông tin về các doanh nghiệp vi phạm để nâng cao tính răn đe.

4.2. Khuyến Khích Áp Dụng Công Nghệ Xử Lý Chất Thải Tiên Tiến

Khuyến khích các doanh nghiệp áp dụng các công nghệ xử lý chất thải rắn tiên tiến, như tái chế chất thải rắn, ủ compost và công nghệ đốt chất thải phát điện. Hỗ trợ các doanh nghiệp tiếp cận các nguồn vốn và công nghệ để thực hiện các dự án xử lý chất thải rắn.

4.3. Nâng Cao Nhận Thức Về Quản Lý Chất Thải Rắn

Tổ chức các chương trình đào tạo, tập huấn để nâng cao nhận thức về quản lý chất thải rắn cho cán bộ quản lý, công nhân viên và người dân. Tuyên truyền, vận động người dân tham gia vào các hoạt động phân loại chất thải rắn tại nguồn.

V. Ứng Dụng Kinh Tế Tuần Hoàn Trong Quản Lý Chất Thải Rắn

Áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn trong quản lý chất thải rắn là một giải pháp bền vững và hiệu quả. Kinh tế tuần hoàn giúp biến chất thải rắn thành tài nguyên, giảm thiểu lượng chất thải rắn phải chôn lấp và tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên. Cần có các chính sách khuyến khích và hỗ trợ để thúc đẩy việc áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn trong quản lý chất thải rắn.

5.1. Tái Chế Chất Thải Rắn Cơ Hội và Thách Thức

Tái chế chất thải rắn là một trong những trụ cột của kinh tế tuần hoàn. Việc tái chế chất thải rắn giúp tiết kiệm tài nguyên, giảm ô nhiễm môi trường và tạo ra các sản phẩm mới. Tuy nhiên, việc tái chế chất thải rắn cũng đối mặt với nhiều thách thức, như chất lượng chất thải rắn không đồng đều, thiếu công nghệ tái chế chất thải rắn tiên tiến và thiếu thị trường tiêu thụ sản phẩm tái chế chất thải rắn.

5.2. Biến Chất Thải Rắn Thành Năng Lượng Giải Pháp Tiềm Năng

Việc biến chất thải rắn thành năng lượng là một giải pháp tiềm năng để giải quyết vấn đề chất thải rắn và cung cấp năng lượng sạch. Các công nghệ đốt chất thải phát điện ngày càng được phát triển và ứng dụng rộng rãi. Tuy nhiên, cần có các biện pháp kiểm soát ô nhiễm chặt chẽ để đảm bảo an toàn cho môi trường và sức khỏe cộng đồng.

VI. Kết Luận và Kiến Nghị Về Quản Lý Chất Thải Rắn Hưng Yên

Công tác quản lý chất thải rắn tại Cụm Công Nghiệp Tân Quang, Hưng Yên đã đạt được những kết quả nhất định, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế và thách thức. Để nâng cao hiệu quả quản lý chất thải rắn, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan, áp dụng các giải pháp đồng bộ và toàn diện, và thúc đẩy việc áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn. Việc quản lý chất thải rắn hiệu quả không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của Hưng Yên.

6.1. Tăng Cường Đầu Tư Cho Quản Lý Chất Thải Rắn

Cần tăng cường đầu tư cho quản lý chất thải rắn, bao gồm đầu tư cho cơ sở hạ tầng xử lý chất thải rắn, công nghệ xử lý chất thải rắn tiên tiến và các chương trình đào tạo, tập huấn về quản lý chất thải rắn.

6.2. Hoàn Thiện Hệ Thống Pháp Luật Về Quản Lý Chất Thải

Cần hoàn thiện hệ thống pháp luật về quản lý chất thải, đảm bảo tính đồng bộ, khả thi và phù hợp với thực tiễn. Tăng cường chế tài xử phạt đối với các hành vi vi phạm pháp luật về quản lý chất thải.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quá trình công nghiệp hóa tại tỉnh Hưng Yên đã tạo ra bước chuyển dịch kinh tế mạnh mẽ với 13 khu công nghiệp tập trung được quy hoạch cùng hệ thống các cụm công nghiệp phát triển sôi động. Tuy nhiên, mặt trái của sự tăng trưởng kinh tế nhanh chóng là áp lực môi trường ngày càng gia tăng. Cụm công nghiệp Tân Quang trực thuộc xã Tân Quang, huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên được thành lập từ năm 2003 theo Công văn số 1057/CV-UB của Ủy ban nhân dân tỉnh Hưng Yên với diện tích quy hoạch 3,1 ha. Tính đến thời điểm khảo sát, cụm công nghiệp đã thu hút 25 dự án đầu tư, trong đó có 20 doanh nghiệp đang hoạt động ổn định thuộc 9 phân nhóm ngành nghề sản xuất khác nhau.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm xuất phát từ sự bùng nổ khối lượng chất thải rắn trong quá trình sản xuất kinh doanh. Năm 2016, tổng khối lượng chất thải rắn phát sinh tại Cụm công nghiệp Tân Quang đạt 355.228 kg, ghi nhận mức tăng trưởng đột biến 139,24% so với năm 2015. Sự gia tăng này bao gồm 330.014 kg chất thải rắn thông thường và 25.214 kg chất thải nguy hại, tạo ra thách thức lớn đối với công tác bảo vệ môi trường nông thôn và sức khỏe của các khu dân cư lân cận.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là đánh giá toàn diện hiện trạng phát sinh, phân loại, thu gom, lưu giữ và xử lý chất thải rắn tại Cụm công nghiệp Tân Quang; nhận diện rõ trách nhiệm của chính quyền địa phương, ban quản lý và 20 doanh nghiệp thứ cấp; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý môi trường. Luận văn thực hiện trong phạm vi thời gian từ tháng 3/2016 đến tháng 5/2017. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc khi cung cấp các chỉ số định lượng chuẩn xác, giúp địa phương kiểm soát tỷ lệ 7% chất thải nguy hại thất thoát và tối ưu hóa quy trình thu gom, tái chế chất thải rắn công nghiệp theo hướng phát triển bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên khung lý thuyết Quản lý chất thải rắn tổng hợp (ISWM), tập trung vào thứ bậc quản lý ưu tiên: phòng ngừa, giảm thiểu tại nguồn, tái sử dụng, tái chế, thu hồi năng lượng và chôn lấp tiêu hủy an toàn. Bên cạnh đó, luận văn vận dụng hệ thống lý thuyết về các công cụ quản lý môi trường của cơ quan quản lý nhà nước, bao gồm: nhóm công cụ luật pháp - chính sách (Luật Bảo vệ môi trường năm 2014, Nghị định số 38/2015/NĐ-CP, Thông tư số 36/2015/TT-BTNMT), nhóm công cụ kinh tế (thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường đối với chất thải rắn), nhóm công cụ kỹ thuật (đánh giá tác động môi trường, quan trắc định kỳ) và nhóm công cụ phụ trợ (giáo dục truyền thông, hệ thống thông tin địa lý).

Khung lý thuyết của đề tài làm rõ 4 khái niệm nền tảng:

• Chất thải rắn công nghiệp: Vật chất ở thể rắn hoặc sệt phát sinh trực tiếp từ các công đoạn sản xuất, gia công, đóng gói và sinh hoạt của người lao động trong cơ sở sản xuất.
• Chất thải nguy hại: Chất thải chứa các thành phần độc hại, dễ cháy, dễ nổ, ăn mòn hoặc lây nhiễm theo 14 mã tính chất nguy hại từ H1 đến H14 quy định tại Công ước Basel và Thông tư số 36/2015/TT-BTNMT.
• Phân định và phân loại chất thải: Quy trình nhận diện và tách lọc chất thải tại nguồn dựa trên danh mục 19 nhóm nguồn thải chính nhằm thiết lập phương án xử lý riêng biệt.
• Chủ nguồn thải: Tổ chức hoặc cá nhân sở hữu, điều hành cơ sở phát sinh chất thải, chịu trách nhiệm pháp lý cao nhất trong việc đăng ký sổ chủ nguồn thải và chuyển giao cho đơn vị có chức năng xử lý.

Đồng thời, đề tài tiếp thu kinh nghiệm quốc tế từ các quốc gia phát triển, nơi tỷ lệ tái chế bao bì công nghiệp đạt trên 50%, để đối chiếu với thực tiễn quản lý cụm công nghiệp tại Việt Nam.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng cỡ mẫu gồm 20 doanh nghiệp, tương đương 100% tổng số cơ sở sản xuất đang vận hành thực tế tại Cụm công nghiệp Tân Quang. Phương pháp chọn mẫu là điều tra toàn diện kết hợp phân tầng theo 9 nhóm ngành sản xuất chính: gia công cơ khí, sản xuất nội thất, vật liệu xây dựng, bao bì đóng gói, điện tử, chế biến gỗ, nhựa, hàng tiêu dùng và dịch vụ phụ trợ. Việc lựa chọn điều tra toàn bộ 20 doanh nghiệp đảm bảo loại bỏ hoàn toàn sai số chọn mẫu, phản ánh bức tranh toàn cảnh và chính xác tuyệt đối về hiện trạng phát sinh chất thải trong một cụm công nghiệp quy mô vừa và nhỏ.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả kết hợp phân tích luồng thải là nhằm định lượng chính xác khối lượng từng dòng chất thải (chất thải thông thường và chất thải nguy hại), từ đó đối chiếu trực tiếp với các tiêu chuẩn quy định tại Nghị định số 38/2015/NĐ-CP và Thông tư số 36/2015/TT-BTNMT. Tiến trình nghiên cứu tích hợp 5 phương pháp chuyên môn:

• Phương pháp thu thập tài liệu thứ cấp: Kế thừa số liệu khí tượng thủy văn, Niên giám thống kê tỉnh Hưng Yên giai đoạn 2010-2015 và các báo cáo giám sát môi trường định kỳ của doanh nghiệp.
• Phương pháp điều tra khảo sát thực địa: Kiểm tra trực tiếp vị trí kho bãi, quy cách lưu giữ tạm thời, quy trình phân loại và lộ trình vận chuyển nội bộ.
• Phương pháp phỏng vấn: Thiết lập bộ công cụ chuẩn hóa gồm 20 phiếu điều tra chi tiết, phỏng vấn trực tiếp cán bộ phụ trách công tác bảo vệ môi trường tại 20 doanh nghiệp.
• Phương pháp thống kê: Xử lý và tổng hợp dữ liệu định lượng bằng phần mềm chuyên dụng để phân tích tương quan giữa quy mô sản xuất và lưu lượng phát thải.
• Phương pháp tham vấn chuyên gia: Trao đổi ý kiến với các chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực khoa học môi trường và cán bộ quản lý thuộc Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Hưng Yên.

Toàn bộ quá trình thu thập và phân tích dữ liệu được thực hiện liên tục trong khoảng thời gian 15 tháng, từ tháng 3/2016 đến tháng 5/2017.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực địa tại 20 doanh nghiệp thuộc Cụm công nghiệp Tân Quang đã làm sáng tỏ 4 phát hiện quan trọng về hiện trạng phát sinh và quản lý chất thải rắn:

Thứ nhất, tốc độ gia tăng chất thải rắn diễn ra rất nhanh. Tổng khối lượng chất thải rắn phát sinh năm 2016 của toàn cụm đạt 355.228 kg, tăng 139,24% so với năm 2015. Sự gia tăng này tỷ lệ thuận với công suất vận hành và số lượng dây chuyền sản xuất mới đi vào hoạt động.

Thứ hai, cơ cấu chất thải rắn có sự phân hóa rõ rệt theo ngành nghề. Chất thải rắn thông thường chiếm tỷ trọng chủ đạo với 330.014 kg (tương đương 92,9% tổng lượng thải). Chất thải nguy hại phát sinh 25.214 kg, chiếm khoảng 7,1% tổng lượng phát sinh năm 2016. Trong 9 nhóm ngành, ngành gia công cơ khí là nguồn phát thải lớn nhất với 105.501 kg, chiếm gần 30% tổng lượng chất thải rắn của toàn cụm công nghiệp.

Thứ ba, mức độ tuân thủ quy chuẩn kỹ thuật về lưu giữ và phân loại còn nhiều lỗ hổng. Trong số 20 doanh nghiệp được điều tra, một số doanh nghiệp chưa đăng ký Sổ đăng ký chủ nguồn thải chất thải nguy hại; khu vực lưu giữ chất thải tại nhiều xưởng sản xuất chưa có mái che, nền chống thấm hoặc gờ ngăn tràn; không thực hiện cách ly các hóa chất có khả năng phản ứng với nhau; còn tình trạng để lẫn giẻ lau dính dầu mỡ, bao bì dính hóa chất với rác thải sinh hoạt thông thường.

Thứ tư, công tác nhân sự và báo cáo thống kê môi trường còn yếu kém. 100% cán bộ phụ trách môi trường tại các doanh nghiệp đều là nhân sự kiêm nhiệm, chưa được đào tạo bài bản hoặc thiếu văn bằng chuyên ngành khoa học môi trường. Doanh nghiệp chưa thiết lập chế độ báo cáo thống kê định kỳ về tỷ lệ thu gom, bàn giao chất thải theo quy định pháp luật.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của những tồn tại trên xuất phát từ lịch sử hình thành cụm công nghiệp từ năm 2003 theo mô hình do chính quyền địa phương cấp huyện, xã làm chủ đầu tư hạ tầng ban đầu. Cụm công nghiệp Tân Quang chưa có một đơn vị quản lý hạ tầng chuyên trách để vận hành đồng bộ các công trình bảo vệ môi trường tập trung. Nhiều doanh nghiệp thứ cấp đi vào hoạt động trước khi hoàn thiện các hạng mục xử lý môi trường, đồng thời ưu tiên cắt giảm chi phí sản xuất thay vì đầu tư kho lưu giữ đạt chuẩn.

Khi so sánh với bức tranh chung của tỉnh Hưng Yên, nơi phát sinh khoảng 616 tấn chất thải rắn công nghiệp mỗi ngày với tỷ lệ chất thải nguy hại chiếm 14,3% (khoảng 89,32 tấn/ngày), tỷ lệ 7,1% chất thải nguy hại tại Cụm công nghiệp Tân Quang thấp hơn mức trung bình toàn tỉnh. Tuy nhiên, nguy cơ ô nhiễm cục bộ tại Cụm công nghiệp Tân Quang lại rất đáng báo động do diện tích mặt bằng hạn hẹp (3,1 ha) và mật độ nhà xưởng sát nhau, khiến việc rò rỉ dầu thải hoặc dung môi dễ dàng thẩm thấu xuống tầng nước ngầm và đất canh tác xung quanh.

Về phương diện trình bày dữ liệu, các phát hiện nghiên cứu được hệ thống hóa qua bảng danh mục phân loại theo 9 nhóm ngành nghề và có thể mô hình hóa trực quan bằng biểu đồ hình tròn thể hiện tỷ trọng 92,9% chất thải thông thường so với 7,1% chất thải nguy hại. Đồng thời, biểu đồ cột biểu diễn biến thiên khối lượng phát thải giai đoạn 2012-2016 giúp cơ quan quản lý nhận diện trực quan xu hướng gia tăng 139,24% để kịp thời đưa ra biện pháp ứng phó.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao hiệu quả quản lý chất thải rắn tại Cụm công nghiệp Tân Quang, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp hành động cụ thể với chủ thể, chỉ số mục tiêu và lộ trình rõ ràng:

Thứ nhất, kiện toàn mô hình quản lý hạ tầng cụm công nghiệp. Ủy ban nhân dân tỉnh Hưng Yên và Ủy ban nhân dân huyện Văn Lâm cần xúc tiến thành lập Trung tâm phát triển cụm công nghiệp chuyên trách hoặc lựa chọn một doanh nghiệp đầu mối đủ năng lực làm chủ đầu tư kinh doanh hạ tầng kỹ thuật trong vòng 6 đến 12 tháng. Mục tiêu là đạt 100% cơ sở trong cụm đấu nối hạ tầng kỹ thuật và ký kết hợp đồng thu gom chất thải tập trung qua một đầu mối kiểm soát.

Thứ hai, chuẩn hóa quy trình phân loại và kho lưu giữ chất thải nguy hại tại nguồn. Bắt buộc 100% doanh nghiệp đang hoạt động phải hoàn thành thủ tục cấp Sổ đăng ký chủ nguồn thải chất thải nguy hại theo Thông tư số 36/2015/TT-BTNMT trước quý 4 năm 2017. Các cơ sở phải đầu tư cải tạo kho chứa có mái che, rãnh thu gom dung dịch tràn, biển cảnh báo theo mã nguy hại và thực hiện cách ly nghiêm ngặt các dòng thải có khả năng tương tác hóa học.

Thứ ba, tăng cường thanh kiểm tra và nâng cao năng lực nhân sự môi trường. Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Hưng Yên phối hợp với chính quyền huyện Văn Lâm tổ chức thanh kiểm tra liên ngành tối thiểu 2 lần/năm, kiên quyết xử phạt vi phạm hành chính đối với các hành vi xả trộm hoặc chuyển giao chất thải sai quy định. Song song đó, tổ chức định kỳ 2 khóa đào tạo chuyên sâu mỗi năm nhằm nâng cao nghiệp vụ quản lý và cập nhật văn bản pháp luật cho cán bộ phụ trách môi trường tại 20 doanh nghiệp.

Thứ tư, thúc đẩy sản xuất sạch hơn và kinh tế tuần hoàn nội cụm. Vận động các doanh nghiệp ngành cơ khí và nội thất đầu tư cải tiến dây chuyền công nghệ, phấn đấu giảm thiểu 15% đến 20% lượng phế phẩm kim loại và dầu thải phát sinh. Thiết lập mạng lưới trao đổi chất thải rắn thông thường có thể tái chế giữa các nhà máy, nâng tỷ lệ tái sử dụng chất thải nội cụm lên trên 85% trong giai đoạn 2017-2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị thiết thực cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

Nhóm 1: Cơ quan quản lý nhà nước về tài nguyên và môi trường (Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Hưng Yên, Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Văn Lâm, Ủy ban nhân dân xã Tân Quang). Các nhà hoạch định chính sách có thể sử dụng số liệu thực tế về 355.228 kg chất thải rắn phát sinh để rà soát quy hoạch, xây dựng định mức xả thải và hoàn thiện cơ chế quản lý cho hơn 600 cụm công nghiệp trên phạm vi cả nước.

Nhóm 2: Lãnh đạo và cán bộ phụ trách môi trường tại các doanh nghiệp trong cụm công nghiệp. Doanh nghiệp có thể vận dụng bộ hướng dẫn phân định 19 nhóm dòng thải và kỹ thuật lưu giữ tạm thời để thiết lập quy trình quản lý chất thải nội bộ đạt chuẩn, phòng tránh các chế tài xử phạt hành chính và tối ưu hóa chi phí vận hành.

Nhóm 3: Các viện nghiên cứu, giảng viên và học viên cao học chuyên ngành Khoa học Môi trường, Quản lý Môi trường. Đề tài cung cấp tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp điều tra hiện trường, thiết kế 20 phiếu khảo sát chuẩn hóa và phương pháp luận phân tích định lượng luồng vật chất trong các khu vực sản xuất tập trung.

Nhóm 4: Các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải. Các đơn vị này có thể khai thác số liệu chi tiết về khối lượng 25.214 kg chất thải nguy hại và 330.014 kg chất thải thông thường để xây dựng phương án vận chuyển tối ưu, đầu tư công nghệ xử lý phù hợp và chào giá dịch vụ cạnh tranh cho từng nhóm ngành nghề.

Câu hỏi thường gặp

Khối lượng chất thải rắn phát sinh tại Cụm công nghiệp Tân Quang trong năm 2016 là bao nhiêu? Theo kết quả điều tra thực tế tại 20 doanh nghiệp đang hoạt động, tổng khối lượng chất thải rắn phát sinh năm 2016 đạt 355.228 kg, tăng 139,24% so với năm 2015. Trong đó, chất thải rắn thông thường chiếm 330.014 kg và chất thải nguy hại chiếm 25.214 kg.

Ngành sản xuất nào chiếm tỷ trọng phát sinh chất thải rắn lớn nhất tại Cụm công nghiệp Tân Quang? Ngành gia công cơ khí phát sinh lượng chất thải rắn lớn nhất với tổng khối lượng 105.501 kg trong năm 2016, chiếm gần 30% tổng lượng thải toàn cụm công nghiệp, chủ yếu bao gồm phế liệu kim loại vụn, ba dớ, dầu nhớt thải và giẻ lau nhiễm dầu mỡ.

Tỷ lệ chất thải nguy hại tại Cụm công nghiệp Tân Quang chiếm bao nhiêu phần trăm và thực trạng quản lý ra sao? Chất thải nguy hại chiếm khoảng 7,1% tổng lượng chất thải rắn (25.214 kg/năm). Thực trạng quản lý ghi nhận nhiều bất cập như: kho lưu giữ tạm thời thiếu mái che, chưa phân loại triệt để dẫn đến để lẫn chất thải nguy hại với rác sinh hoạt, và một số cơ sở chưa đăng ký sổ chủ nguồn thải.

Tại sao công tác quản lý môi trường tại Cụm công nghiệp Tân Quang còn nhiều hạn chế? Nguyên nhân chủ yếu do cụm công nghiệp hình thành từ năm 2003 với diện tích quy hoạch 3,1 ha do chính quyền địa phương làm chủ đầu tư nhưng thiếu đơn vị quản lý hạ tầng chuyên nghiệp. Đồng thời, 100% cán bộ phụ trách môi trường tại 20 doanh nghiệp đều là nhân sự kiêm nhiệm, thiếu chuyên môn sâu.

Những giải pháp cấp bách nào cần triển khai ngay để kiểm soát ô nhiễm chất thải rắn tại cụm công nghiệp? Cần nhanh chóng thành lập chủ đầu tư hạ tầng chuyên trách trong vòng 6 đến 12 tháng, yêu cầu 100% doanh nghiệp lập Sổ đăng ký chủ nguồn thải, cải tạo kho chứa đạt chuẩn và tổ chức định kỳ 2 đợt thanh tra liên ngành mỗi năm để xử phạt nghiêm các vi phạm chuyển giao chất thải.

Kết luận

Luận văn thạc sĩ đã hoàn thành xuất sắc các mục tiêu nghiên cứu với 5 kết luận và đóng góp then chốt:

• Đã định lượng toàn diện hiện trạng phát sinh chất thải rắn tại Cụm công nghiệp Tân Quang năm 2016 với 355.228 kg, phân định rõ 330.014 kg chất thải thông thường và 25.214 kg chất thải nguy hại.
• Xác định chính xác ngành gia công cơ khí là nguồn phát thải trọng điểm, đóng góp 105.501 kg (gần 30% tổng lượng phát sinh của 20 doanh nghiệp).
• Nhận diện 4 điểm nghẽn quản lý: thiếu đơn vị hạ tầng chuyên trách, tỷ lệ đăng ký chủ nguồn thải chưa tuyệt đối, kho bãi lưu giữ chưa đạt chuẩn kỹ thuật và nhân sự môi trường thiếu chuyên môn bài bản.
• Xây dựng hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ kết hợp công cụ luật pháp, kinh tế và kỹ thuật với lộ trình thực hiện từ 6 tháng đến 3 năm.
• Cung cấp cơ sở dữ liệu thực địa tin cậy, đóng góp luận cứ khoa học cho công tác quản lý chất thải rắn tại các cụm công nghiệp nông thôn trên địa bàn tỉnh Hưng Yên và toàn quốc.

Để hiện thực hóa các giải pháp nêu trên, chính quyền tỉnh Hưng Yên và ban lãnh đạo 20 doanh nghiệp cần khẩn trương phối hợp hành động ngay trong giai đoạn 2017-2020 nhằm xây dựng Cụm công nghiệp Tân Quang thành mô hình sản xuất bền vững và thân thiện với môi trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM ĐẶNG THỊ PHỨC ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG QUẢN LÝ CHẤT THẢI RẮN CỤM CÔNG NGHIỆP TÂN QUANG – TỈNH HƯNG YÊN Chuyên ngành: Khoa học môi trường Mã số: 60.01 Người hướng dẫn khoa học: TS. Đinh Hồng Duyên NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2017 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Đặng Thị Phức i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.

Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới TS. Đinh Hồng Duyên đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Khoa học môi trường, Khoa Môi trường - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức các doanh nghiệp tại CCN Tân Quang đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài.

Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Đặng Thị Phức ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt.v Danh mục bảng.

vi Danh mục hình. vii Trích yếu luận văn. viii Thesis abstract. Tính cấp thiết của luận văn.

Mục tiêu nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học hoặc thực tiễn. TỔNG QUAN TÀI LIỆU.

Khái quát về chất thải rắn công nghiệp. Một số khái niệm cơ bản theo luật. Nguồn gốc phát sinh và thành phần chất thải rắn công nghiệp. Phân loại chất thải rắn công nghiệp.

Xử lý chất thải rắn. Quản lý chất thải rắn và các công cụ quản lý chất thải rắn của cơ quan quản lý nhà nước. Quản lý chất thải rắn và các khái niệm liên quan. Các công cụ quản lý chất thải rắn công nghiệp.

Kinh nghiệm công tác quản lý chất thải rắn trên thế giới và Việt Nam. Kinh nghiệm công tác quản lý CTRCN trên thế giới. Kinh nghiệm công tác quản lý chất thải rắn tại Việt Nam. Thực trạng quản lý môi trường cụm công nghiệp Việt Nam.

Tình hình phát triển KCN, CCN và tác động của chúng đến môi trường. Các văn bản pháp lý và kỹ thuật trong quản lý chất thải rắn công nghiệp hiện đang được áp đụng tại Hưng Yên. Sự phát triển của hệ thống pháp lý quản lý chất thải rắn công nghiệp. Những tồn tại và thách thức.

VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu.

Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp thu thập tài liệu thứ cấp. Phương pháp điều tra khảo sát.

Phương pháp phỏng vấn. Phương pháp thống kê. Phương pháp chuyên gia. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN.

Khái quát về tỉnh Hưng Yên và cụm công nghiệp Tân Quang. Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội, môi trường tỉnh Hưng Yên. Khái quát về lịch sử hình thành phát triển CCN Tân Quang. Thực trạng nguồn phát sinh chất thải rắn tại CCN Tân Quang.

Đánh giá công tác quản lý chất thải rắn tại CCN Tân Quang. Trách nhiệm của chính quyền địa phương và Ban quản lý CCN. Trách nhiệm của doanh nghiệp trong quản lý chất thải tại CCN. Đề xuất các giải pháp tăng cường hiệu quả trong quản lý chất thải rắn tại CCN Tân Quang.

Các giải pháp quản lý CTR đối với chính quyền địa phương và CCN. Các giải pháp quản lý CTR đối với doanh nghiệp trong CCN. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .67 Tài liệu tham khảo. 70 iv DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BVMT : Bảo vệ môi trường CCN : Cụm công nghiệp CTNH : Chất thải nguy hại CTR : Chất thải rắn CTRSH : Chất thải rắn sinh hoạt CTRTT : Chất thải rắn thông thường DN : Doanh nghiệp ĐDSH : Đa dạng sinh học GDP : Tốc độ tăng trưởng kinh tế HĐND : Hội đồng nhân dân KCN : Khu công nghiệp KCX : Khu chế xuất KKT : Khu kinh tế MTQG : Môi trường quốc gia ONMT : Ô nhiễm môi trường QCKTMT : Quy chuẩn kỹ thuật môi trường UBND : Ủy ban nhân dân XLNT : Xử lý nước thải v DANH MỤC BẢNG Bảng 2.

Thành phần CTR ngành công nghiệp chế biến, chế tạo. Phân loại chất thải theo đặc tính. Các phương pháp xử lý chất thải rắn. Thống kê công nghệ xử lý chất thải nguy hại ở Việt Nam.

Nhiệt độ không khí trung bình tại trạm quan trắc tỉnh (0C). Lượng mưa trung bình tại trạm quan trắc tỉnh Hưng Yên (mm). Số giờ nắng tại trạm quan trắc tỉnh Hưng Yên (giờ). Danh sách các công ty đang hoạt động trong CCN Tân Quang.

Khối lượng CTR phát sinh tại CCN Tân Quang từ 2012-2015 (kg). Ngành nghề sản xuất kinh doanh và đặc trưng chất thải của các doanh nghiệp trong CCN Tân Quang. Khối lượng chất thải rắn phát sinh của các doanh nghiệp trong năm 2016 (kg). Bảng dấu hiệu cảnh báo, phòng ngừa CTNH.

Thực hiện quy định khu vực lưu giữ chất thải tại các doanh nghiệp. Tình hình quản lý CTR tại các doanh nghiệp năm 2016. Cán bộ chuyên môn phụ trách môi trường tại các doanh nghiệp. Ý kiến nhận xét của cán bộ công nhân viên công ty .61 vi DANH MỤC HÌNH Hình 2.

Mô hình quản lý chất thải rắn tổng hợp. Vị trí địa lý tỉnh Hưng Yên. Bản đồ xúc tiến đầu tư tỉnh Hưng Yên. Bản đồ hành chính xã Tân Quang.

Quy trình quản lý chất thải tại các doanh nghiệp. 52 vii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Đặng Thị Phức Tên Luận văn: Đánh giá hiện trạng quản lý chất thải rắn Cụm công nghiệp Tân Quang – tỉnh Hưng Yên. Ngành: Khoa học Môi trường Mã số: 60.01 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu Đánh giá thực trạng công tác quản lý chất thải rắn công nghiệp CCN Tân Quang, tỉnh Hưng Yên. Đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý chất thải rắn tại CCN Tân Quang.

Phương pháp nghiên cứu Luận văn sử dụng 5 phương pháp cơ bản: Phương pháp thu thập tài liệu thứ cấp, phương pháp điều tra khảo sát, phương pháp phỏng vấn (lập bảng điều tra cho 20 doanh nghiệp đang hoạt động), phương pháp thống kê và phương pháp tham vấn chuyên gia. Kết quả nghiên cứu chính và kết luận CCN Tân Quang được hình thành từ năm 2003 tại xã Tân Quang, huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên. Diện tích đất theo quy hoạch CCN là 3,1 ha. Đến nay đã thu hút được 25 dự án thuộc các ngành sản xuất cơ khí, sản xuất nội thất, sản xuất vật liệu xây dựng… Trong đó, có 20 dự án đi vào hoạt động, chia thành 9 nhóm ngành nghề.

Tổng lượng CTR trong năm 2016 của CCN là 355.228 kg tăng lên 139.24 % so với tổng lượng CTR trong năm 2015. Trong đó, lượng CTRTT năm 2016 là 330.014 kg, tổng lượng CTNH là 25.214 chiếm 7% tổng lượng CTR phát sinh. Thành phần chất thải rắn ngành cơ khí là lớn nhất với tổng khối lượng CTR là 105.501 kg chiếm gần 30% lượng CTR của CCN. Công tác quản lý CTR tại CCN Tân Quang nhìn chung đảm bảo theo quy định nhưng vẫn còn một số vấn đề chỉnh như: một số doanh nghiệp không tuân thủ việc bảo quản chất thải nguy hại theo yêu cầu, không thực hiện cách ly các chất thải có khả năng phản ứng với nhau; Một số doanh nghiệp chưa thực hiện đăng ký sổ chủ nguồn thải theo quy định; cán bộ phụ trách về môi trường chưa có chuyên môn hoặc được đào tạo chuyên sâu về môi trường; chưa có báo cáo thống kê tỷ lệ thu gom các loại CTR từ các doanh nghiệp.

Theo đó đã đưa ra được một số giải pháp chính nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý CTR tại CCN Tân Quang đó là: viii + Khuyến khích các doanh nghiệp áp dụng các biện pháp, thực hiện các dự án nhằm giảm thiểu chất thải, chi phí sản xuất và chi phí phát sinh không cần thiết trong quá trình hoạt động. + Khuyến khích thành lập Trung tâm phát triển CCN làm chủ đầu tư hoặc một doanh nghiệp trong CCN đứng ra làm chủ đầu tư. + Thực hiện tuyên truyền phổ biến và tọa đàm thường xuyên với các doanh nghiệp về Luật Bảo vệ môi trường và các văn bản quy phạm pháp luật liên quan. + Đề nghị thực hiện hoặc áp chế tài với các công ty đang vi phạm về cách ly chất thải, vi phạm về chuyển giao chất thải và thủ tục chủ nguồn thải.

+ Đào tạo nâng cao năng lực của cán bộ phụ trách về môi trường và lãnh đạo doanh nghiệp. ix THESIS ABSTRACT Master candidate: Dang Thi Phuc Thesis title: Assessing the status of industrial solid waste management in Tan Quang Industrial Complex (IC) - Hung Yen Province Major: Environment Science Code: 60.01 Educational organization: Vietnam National University of Agriculture (VNUA) Research Objectives - Assess the status of industrial solid waste management at Tan Quang IC, Hung Yen Province. - Suggest some solutions to improve the efficiency of solid waste management at Tan Quang IC. Materials and Methods The thesis uses 5 basic methods: method of collecting secondary materials, survey method, interview method (set up questionnaire for 20 operating-Enterprises), Expert consultation method.

Main findings and conclusions Tan Quang IC was established in 2003 in Tan Quang Commune, Van Lam District, Hung Yen Province. The area under the IC scheme is 3. Up to now, 25 projects have been attracted to mechanical engineering, furniture production, building material production .