Nghiên Cứu Đánh Giá Nguồn Vốn Thiên Nhiên Ở Quần Đảo Cát Bà Để Phát Triển Kinh Tế Xanh

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu đánh giá nguồn vốn thiên nhiên quần đảo Cát Bà, phục vụ phát triển kinh tế xanh và tăng trưởng bền vững.

• Tác giả: Dương Thị Hậu
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Chu Hồi
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
• Chuyên ngành: Khoa học Môi trường
• Đề tài: Nghiên Cứu, Đánh Giá Nguồn Vốn Thiên Nhiên Ở Quần Đảo Cát Bà, Huyện Cát Hải, Thành Phố Hải Phòng Phục Vụ Phát Triển Kinh Tế Xanh, Tăng Trưởng Xanh
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ KHU VỰC NGHIÊN CỨU
• 1.1. Khái quát về khu vực nghiên cứu
• 1.2. Điều kiện tự nhiên quần đảo Cát Bà
• 1.2.1. Đặc điểm địa chất – địa mạo
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO CHÍNH

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nguồn Vốn Thiên Nhiên Tại Quần Đảo Cát Bà

Quần đảo Cát Bà, với 367 đảo đá vôi, là một trong những khu vực có nguồn vốn thiên nhiên phong phú nhất Việt Nam. Nơi đây không chỉ nổi bật với cảnh quan thiên nhiên tuyệt đẹp mà còn chứa đựng nhiều giá trị sinh thái quan trọng. Nguồn vốn thiên nhiên tại Cát Bà bao gồm các hệ sinh thái đa dạng như rừng ngập mặn, rạn san hô và các nguồn tài nguyên biển phong phú. Việc đánh giá và khai thác hiệu quả nguồn vốn này là rất cần thiết để phát triển kinh tế xanh và bền vững.

1.1. Đặc Điểm Địa Lý Và Sinh Thái Của Quần Đảo Cát Bà

Quần đảo Cát Bà nằm ở phía nam vịnh Hạ Long, cách thành phố Hải Phòng khoảng 30km. Địa hình nơi đây chủ yếu là núi đá vôi, rừng nguyên sinh và các bãi biển đẹp. Hệ sinh thái đa dạng với nhiều loài động thực vật quý hiếm, trong đó có nhiều loài được ghi trong Sách Đỏ Việt Nam. Điều này tạo ra một môi trường sống phong phú và là nền tảng cho phát triển du lịch sinh thái.

1.2. Giá Trị Kinh Tế Của Nguồn Vốn Thiên Nhiên

Nguồn vốn thiên nhiên tại Cát Bà không chỉ có giá trị sinh thái mà còn mang lại lợi ích kinh tế lớn. Du lịch sinh thái, khai thác thủy sản bền vững và bảo tồn đa dạng sinh học là những lĩnh vực có thể phát triển mạnh mẽ từ nguồn vốn này. Việc phát triển kinh tế xanh tại Cát Bà sẽ giúp bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân địa phương.

II. Thách Thức Trong Việc Đánh Giá Nguồn Vốn Thiên Nhiên Tại Cát Bà

Mặc dù Cát Bà có nguồn vốn thiên nhiên phong phú, nhưng việc khai thác và bảo tồn vẫn gặp nhiều thách thức. Các hoạt động du lịch không bền vững, khai thác tài nguyên quá mức và biến đổi khí hậu đang đe dọa đến sự tồn tại của các hệ sinh thái. Đánh giá đúng thực trạng và tìm ra giải pháp là rất cần thiết để bảo vệ nguồn vốn thiên nhiên.

2.1. Tác Động Của Du Lịch Đến Môi Trường

Du lịch tại Cát Bà đang phát triển mạnh mẽ, nhưng đi kèm với đó là những tác động tiêu cực đến môi trường. Sự gia tăng lượng khách du lịch dẫn đến ô nhiễm, suy giảm tài nguyên và phá hủy hệ sinh thái. Cần có các biện pháp quản lý du lịch bền vững để giảm thiểu tác động này.

2.2. Biến Đổi Khí Hậu Và Ảnh Hưởng Đến Nguồn Vốn Thiên Nhiên

Biến đổi khí hậu đang gây ra nhiều vấn đề nghiêm trọng cho quần đảo Cát Bà, bao gồm sự gia tăng mực nước biển và thời tiết cực đoan. Những thay đổi này ảnh hưởng trực tiếp đến các hệ sinh thái và nguồn tài nguyên thiên nhiên. Việc đánh giá tác động của biến đổi khí hậu là cần thiết để xây dựng các chiến lược ứng phó hiệu quả.

III. Phương Pháp Đánh Giá Nguồn Vốn Thiên Nhiên Tại Cát Bà

Để đánh giá nguồn vốn thiên nhiên tại Cát Bà, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu đa dạng. Các phương pháp này bao gồm khảo sát thực địa, phân tích dữ liệu sinh thái và đánh giá tác động môi trường. Việc kết hợp các phương pháp này sẽ giúp có cái nhìn toàn diện về tình trạng nguồn vốn thiên nhiên.

3.1. Khảo Sát Thực Địa Và Phân Tích Dữ Liệu

Khảo sát thực địa là phương pháp quan trọng để thu thập thông tin về tình trạng các hệ sinh thái và tài nguyên thiên nhiên. Phân tích dữ liệu từ các cuộc khảo sát sẽ giúp đánh giá chính xác hơn về nguồn vốn thiên nhiên và đưa ra các khuyến nghị phù hợp.

3.2. Đánh Giá Tác Động Môi Trường

Đánh giá tác động môi trường là một phần không thể thiếu trong quá trình nghiên cứu. Phương pháp này giúp xác định các tác động tiêu cực từ các hoạt động kinh tế đến môi trường, từ đó đề xuất các biện pháp giảm thiểu và bảo vệ nguồn vốn thiên nhiên.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Nguồn Vốn Thiên Nhiên Tại Cát Bà

Nguồn vốn thiên nhiên tại Cát Bà có thể được ứng dụng vào nhiều lĩnh vực khác nhau, từ phát triển du lịch sinh thái đến bảo tồn đa dạng sinh học. Việc khai thác bền vững nguồn vốn này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần bảo vệ môi trường.

4.1. Phát Triển Du Lịch Sinh Thái Bền Vững

Du lịch sinh thái là một trong những lĩnh vực tiềm năng nhất tại Cát Bà. Việc phát triển các sản phẩm du lịch gắn liền với bảo tồn thiên nhiên sẽ thu hút du khách và tạo ra nguồn thu nhập ổn định cho người dân địa phương.

4.2. Bảo Tồn Đa Dạng Sinh Học

Bảo tồn đa dạng sinh học là một nhiệm vụ quan trọng để duy trì nguồn vốn thiên nhiên. Các chương trình bảo tồn cần được triển khai đồng bộ và hiệu quả để bảo vệ các loài động thực vật quý hiếm tại Cát Bà.

V. Kết Luận Về Nguồn Vốn Thiên Nhiên Tại Cát Bà

Việc đánh giá nguồn vốn thiên nhiên tại quần đảo Cát Bà là rất cần thiết để phát triển kinh tế xanh và bền vững. Cần có các biện pháp bảo tồn và khai thác hợp lý để đảm bảo sự phát triển lâu dài cho khu vực này. Tương lai của Cát Bà phụ thuộc vào cách thức quản lý và sử dụng nguồn vốn thiên nhiên một cách hiệu quả.

5.1. Tương Lai Của Kinh Tế Xanh Tại Cát Bà

Kinh tế xanh tại Cát Bà có tiềm năng phát triển mạnh mẽ nếu được quản lý đúng cách. Các chính sách hỗ trợ và đầu tư vào bảo tồn thiên nhiên sẽ là chìa khóa cho sự phát triển bền vững.

5.2. Đề Xuất Chính Sách Bảo Tồn Nguồn Vốn Thiên Nhiên

Để bảo tồn nguồn vốn thiên nhiên, cần có các chính sách rõ ràng và hiệu quả. Việc tăng cường giáo dục cộng đồng về bảo vệ môi trường và khuyến khích các hoạt động bền vững sẽ góp phần quan trọng vào sự phát triển của Cát Bà.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quần đảo Cát Bà thuộc huyện Cát Hải, thành phố Hải Phòng là quần thể độc đáo gồm 367 đảo đá vôi kéo dài theo hướng Đông Bắc - Tây Nam, sở hữu diện tích đất có thảm thực vật bao phủ lên tới 29.012 ha, chiếm 60,05% tổng diện tích tự nhiên. Nơi đây hội tụ các giá trị sinh thái mang tầm vóc quốc tế khi được UNESCO công nhận là Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới vào năm 2004 và được Thủ tướng Chính phủ quyết định thành lập Khu Bảo tồn Biển vào năm 2010. Tuy nhiên, sự phát triển nóng của các hoạt động kinh tế truyền thống đang đặt nguồn tài nguyên trước nguy cơ suy thoái nghiêm trọng. Lượng khách du lịch tăng vọt từ 250.000 lượt vào năm 2003 lên tới hơn 1,335 triệu lượt vào năm 2012, kéo theo sự gia tăng áp lực từ rác thải, nước thải và hoạt động của 228 tàu thuyền khai thác thủy sản ven bờ.

Trước yêu cầu cấp bách về bảo vệ môi trường biển đảo, việc chuyển đổi từ mô hình kinh tế nâu sang kinh tế xanh là giải pháp mang tính sống còn. Mục tiêu cụ thể của nghiên cứu là đánh giá toàn diện quy mô, cấu trúc và giá trị dịch vụ của nguồn vốn thiên nhiên tại Cát Bà; đồng thời phân tích những xung đột sinh thái trong quá trình phát triển kinh tế giai đoạn 2003 - 2014. Nghiên cứu cung cấp luận cứ khoa học then chốt phục vụ việc hiện thực hóa Quyết định số 1393/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh và Kết luận số 72-KL/TW của Bộ Chính trị về định hướng xây dựng Hải Phòng trở thành Thành phố Cảng xanh văn minh, hiện đại.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết Kinh tế xanh do Chương trình Môi trường Liên hiệp quốc (UNEP, 2008) khởi xướng, khẳng định mô hình phát triển bền vững phải tạo lập sự cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế, công bằng xã hội và triệt tiêu các rủi ro sinh thái. Đồng thời, nghiên cứu tích hợp khung lý thuyết Tăng trưởng xanh của Ngân hàng Thế giới (WB, 2012) và Ủy ban Kinh tế - Xã hội châu Á - Thái Bình Dương (UN-ESCAP), định vị tăng trưởng xanh là phương thức tối đa hóa giá trị kinh tế đi đôi với việc giảm thiểu suy thoái tài nguyên thiên nhiên.

Trọng tâm lý thuyết của đề tài xoay quanh khái niệm Nguồn vốn thiên nhiên (Natural Capital) và 4 nhóm giá trị dịch vụ hệ sinh thái theo Đánh giá Hệ sinh thái Thiên niên kỷ (MEA, 2005), bao gồm: dịch vụ cung cấp (thực phẩm, dược liệu, nguồn gen), dịch vụ điều tiết (khí hậu, chắn sóng, chống xói mòn), dịch vụ văn hóa (du lịch sinh thái, tâm linh, cảnh quan) và dịch vụ hỗ trợ (chu trình dinh dưỡng, bồi tụ đất). Khung phân tích này giúp nhận diện rõ nét tính không thể thay thế và nguy cơ tổn thương cao của hệ sinh thái karst ven biển khi bị khai thác quá ngưỡng chịu tải sinh thái.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp liên ngành, kết hợp chặt chẽ giữa thu thập dữ liệu thứ cấp và điều tra thực địa. Nguồn dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ báo cáo kinh tế - xã hội của UBND huyện Cát Hải, Sở Tài nguyên và Môi trường Hải Phòng, Viện Tài nguyên và Môi trường biển, và Viện Nghiên cứu Hải sản giai đoạn 2000 - 2014.

Hoạt động khảo sát thực địa được triển khai trong 7 ngày (từ ngày 23/08/2014 đến ngày 29/08/2014). Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 80 hộ gia đình và 6 cơ quan Ủy ban nhân dân xã, thị trấn trên đảo (gồm thị trấn Cát Bà, Gia Luận, Phù Long, Hiền Hào, Xuân Đám, Trân Châu, Việt Hải). Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp ngẫu nhiên theo nhóm ngành sinh kế (nông lâm nghiệp, thủy sản, dịch vụ du lịch) được lựa chọn nhằm đảm bảo tính đại diện cao cho toàn bộ cấu trúc dân cư huyện đảo.

Dữ liệu định lượng được xử lý và kiểm định thống kê trên phần mềm Microsoft Excel 2007. Để phân tích chiến lược, phương pháp ma trận SWOT được áp dụng để xác định rõ điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức của Cát Bà. Lý do lựa chọn cách tiếp cận dựa vào hệ sinh thái (EBA) với quy trình 5 bước quản lý là nhằm lượng hóa các tương tác phức tạp giữa sinh kế cộng đồng và khả năng phục hồi tự nhiên của vùng vịnh biển nhiệt đới.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu chỉ ra nguồn vốn thiên nhiên tại Cát Bà có giá trị bảo tồn ngoại hạng với 6 hệ sinh thái đặc thù: hệ sinh thái rừng nhiệt đới trên núi đá vôi (chứa 1.045,2 ha rừng nguyên sinh), hệ sinh thái rừng ngập mặn (650 ha tập trung ở Phù Long), hệ sinh thái vùng triều, hệ sinh thái rạn san hô (khoảng 1.500 ha), hệ sinh thái đáy mềm và hệ sinh thái hồ nước mặn độc nhất vô nhị (gồm 26 hồ nước mặn/áng kín trong tổng số khoảng 200 hồ trên toàn thế giới). Về mặt đa dạng sinh học, quần đảo ghi nhận 3.860 loài sinh vật, trong đó khu hệ sinh vật trên cạn chiếm 2.154 loài (55,6%), sinh vật biển chiếm 1.695 loài (44,2%) và cá nước ngọt có 11 loài (0,2%). Đáng chú ý, quần đảo lưu giữ nhiều nguồn gen đặc hữu quý hiếm như loài Voọc Đầu trắng (Trachypithecus poliocephalus) và quần thể cây Kim Giao trên đỉnh Ngự Lâm.

Về bức tranh kinh tế - xã hội, cơ cấu ngành của huyện đảo có sự dịch chuyển mạnh mẽ theo hướng công nghiệp hóa, dịch vụ hóa. Trong giai đoạn 2003 - 2013, tỷ trọng nhóm ngành dịch vụ tăng vọt từ 51% lên 68,4%, nhóm công nghiệp - xây dựng giảm nhẹ từ 20% xuống 16,8%, và nhóm nông - lâm - thủy sản giảm mạnh từ 29% xuống còn 14,8%. Tổng giá trị sản xuất toàn huyện năm 2013 đạt 869,66 tỷ đồng, tăng tới 352% so với mức 247,1 tỷ đồng của năm 2003, duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân 13,4%/năm.

Tuy nhiên, áp lực khai thác lên nguồn vốn thiên nhiên đang diễn ra gay gắt. Lao động ngành thủy sản chiếm tỷ trọng cao nhất trong cơ cấu việc làm với 30,5%, trong khi 6 tháng đầu năm 2014, sản lượng khai thác và nuôi trồng thủy sản toàn huyện đạt tới 4.582 tấn (khai thác đạt 1.822 tấn, nuôi trồng đạt 2.760 tấn). Hoạt động nuôi cá lồng bè tự phát tại các vụng, vịnh kín cùng hoạt động đánh bắt gần bờ đang gây ô nhiễm cục bộ và làm suy thoái nghiêm trọng các rạn san hô ven bờ.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của sự suy giảm chất lượng môi trường bắt nguồn từ sự phân bố dân cư mất cân đối và sự bùng nổ cơ sở hạ tầng du lịch. Dân số toàn đảo năm 2011 là 16.566 người với mật độ bình quân 160,1 người/km2, nhưng tại Thị trấn Cát Bà mật độ lên tới 593,9 người/km2, cao gấp 95 lần so với xã Việt Hải (6,24 người/km2). Đến năm 2014, toàn huyện có 170 cơ sở lưu trú và 55 nhà hàng phục vụ ăn uống (gồm 11 nhà hàng bè nổi), tạo ra lượng nước thải sinh hoạt lớn vượt quá khả năng tự làm sạch tự nhiên của các vũng vịnh.

Khi so sánh với kinh nghiệm tăng trưởng xanh của Hàn Quốc và các nước Tây Âu, Cát Bà đang thiếu các công cụ điều tiết kinh tế sắc bén và hệ thống hạ tầng cacbon thấp. Tỷ lệ lao động qua đào tạo của huyện năm 2011 chỉ đạt 16,5%, thấp hơn nhiều so với mức trung bình 35% của thành phố Hải Phòng, gây cản trở trực tiếp cho việc chuyển dịch sang nhân lực xanh.

Các phát hiện này có thể được trình bày một cách trực quan thông qua bảng ma trận kiểm kê nguồn vốn tự nhiên, kết hợp biểu đồ cơ cấu sử dụng đất (với 60,05% diện tích thảm thực vật) và đồ thị đường thể hiện sự tương quan tỷ lệ nghịch giữa mức tăng trưởng doanh thu du lịch (bình quân tăng 174%/năm giai đoạn 2009 - 2014) với chỉ số diện tích rạn san hô sống ven bờ.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm bảo tồn nguồn vốn thiên nhiên và thúc đẩy kinh tế xanh tại Cát Bà, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp hành động trọng tâm:

1. Thiết lập cơ chế chi trả dịch vụ hệ sinh thái (PES) và kiểm soát sức chứa du lịch: Ban hành quy chế thu phí bảo tồn tích hợp trong vé tham quan danh lam thắng cảnh; áp dụng hạn ngạch nghiêm ngặt về số lượng du khách tiếp cận các khu vực nhạy cảm như Áng Vẹm, Vườn Quốc gia Cát Bà. Mục tiêu giảm thiểu 25% rác thải nhựa tại các điểm du lịch và trích lập quỹ bảo tồn đạt tối thiểu 20% doanh thu dịch vụ vào năm 2020. Chủ thể thực hiện: UBND huyện Cát Hải chủ trì, phối hợp Sở Du lịch Hải Phòng và Ban Quản lý Vườn Quốc gia Cát Bà.
2. Quy hoạch và tổ chức lại không gian nuôi trồng thủy hải sản sinh thái: Tiến hành rà soát, di dời và sắp xếp lại các lồng bè nuôi cá tại vịnh Lan Hạ, bến Bèo theo hướng tập trung, đạt chuẩn môi trường; loại bỏ hoàn toàn các hình thức khai thác mang tính hủy diệt. Mục tiêu giảm 30% mật độ lồng bè gây ô nhiễm, kiểm soát sản lượng nuôi trồng ổn định quanh mức 4.000 tấn/năm đến năm 2018. Chủ thể thực hiện: Phòng Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn huyện Cát Hải phối hợp Chi cục Thủy sản Hải Phòng.
3. Hiện đại hóa hạ tầng giao thông xanh và chuyển dịch năng lượng sạch: Đầu tư thay thế dần các phương tiện vận tải sử dụng xăng dầu bằng xe điện công cộng và tàu du lịch chạy bằng năng lượng mặt trời trên các tuyến du lịch xuyên đảo. Đặt mục tiêu đạt 60% phương tiện vận tải khách công cộng sử dụng năng lượng sạch vào năm 2025. Chủ thể thực hiện: Sở Giao thông Vận tải Hải Phòng cùng các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ lữ hành trên đảo.
4. Phục hồi các hệ sinh thái rạn san hô và rừng ngập mặn phòng hộ: Thực hiện các chương trình khoanh nuôi xúc tiến tái sinh tự nhiên, trồng mới rừng ngập mặn tại xã Phù Long (quy mô 650 ha) và củng cố 1.500 ha rạn san hô quanh khu vực Long Châu. Phấn đấu nâng độ che phủ rừng và thảm thực vật toàn huyện lên trên 65% giai đoạn 2015 - 2020. Chủ thể thực hiện: Ban Quản lý Khu Bảo tồn Biển Cát Bà, Hạt Kiểm lâm huyện và cộng đồng ngư dân địa phương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và khung phương pháp luận của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Điển hình là UBND thành phố Hải Phòng, Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Kế hoạch và Đầu tư. Nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu định lượng về 6 hệ sinh thái và hiện trạng sử dụng đất để xây dựng quy hoạch không gian biển, xây dựng tiêu chí "Thành phố Cảng xanh" và ban hành chính sách cấp phép đầu tư dự án du lịch bền vững.
• Ban quản lý các Vườn Quốc gia, Khu Dự trữ Sinh quyển và Khu Bảo tồn Biển: Giúp các nhà quản lý sinh thái nắm vững phân bố không gian của 10 kiểu thảm thực vật, 3.860 loài sinh vật và quần thể Voọc Đầu trắng, làm căn cứ thiết lập các trạm quan trắc định kỳ và xây dựng phương án tuần tra ngăn chặn các hành vi xâm hại tài nguyên.
• Doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ du lịch, lữ hành và thủy sản: Hỗ trợ các doanh nghiệp nắm bắt xu hướng kinh tế xanh để thiết kế các sản phẩm du lịch sinh thái có trách nhiệm, đầu tư công nghệ chế biến thủy sản sạch (như nước mắm Cát Hải đạt sản lượng trên 4 triệu lít/năm) và tối ưu hóa chi phí vận hành thông qua các giải pháp tiết kiệm năng lượng.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên chuyên ngành Môi trường, Kinh tế Sinh thái: Cung cấp tài liệu tham khảo học thuật chuẩn mực về việc ứng dụng phương pháp tiếp cận hệ sinh thái (EBA), kỹ thuật điều tra 80 bảng hỏi thực địa và quy trình phân tích ma trận SWOT trên một địa bàn đảo đá vôi nhiệt đới cụ thể.

Câu hỏi thường gặp

Nguồn vốn thiên nhiên tại quần đảo Cát Bà gồm những thành phần cốt lõi nào? Nguồn vốn thiên nhiên Cát Bà gồm 6 hệ sinh thái tiêu biểu với 29.012 ha diện tích bao phủ bởi thảm thực vật (chiếm 60,05% diện tích tự nhiên), 1.045,2 ha rừng nguyên sinh, 650 ha rừng ngập mặn, 1.500 ha rạn san hô và 26 hồ nước mặn quý hiếm. Nơi đây nuôi dưỡng 3.860 loài sinh vật đặc hữu, nổi bật là loài Voọc Đầu trắng Cát Bà.

Vì sao Cát Bà phải cấp bách chuyển đổi từ kinh tế nâu sang mô hình kinh tế xanh? Mô hình kinh tế nâu dựa vào khai thác cạn kiệt tài nguyên khiến rạn san hô và nguồn lợi hải sản ven bờ suy thoái nhanh. Tốc độ tăng trưởng du lịch từ 250.000 lượt khách năm 2003 lên 1,335 triệu lượt năm 2012 cùng mật độ dân số thị trấn lên tới 593,9 người/km2 tạo sức ép xả thải quá tải, đe dọa sinh thái quần đảo.

Phương pháp tiếp cận dựa vào hệ sinh thái (EBA) được ứng dụng thế nào trong đề tài? Tác giả áp dụng quy trình EBA 5 bước nhằm đặt hệ sinh thái Cát Bà vào vị trí trung tâm của mọi quyết định kinh tế. Phương pháp này phân tích 4 nhóm giá trị dịch vụ hệ sinh thái, dung hòa xung đột giữa sinh kế nghề cá (chiếm 30,5% lao động) và yêu cầu bảo vệ nghiêm ngặt 3.860 loài động thực vật.

Điểm nghẽn lớn nhất trong việc triển khai tăng trưởng xanh tại huyện Cát Hải là gì? Điểm nghẽn lớn nhất là tỷ lệ lao động qua đào tạo năm 2011 chỉ đạt 16,5% (thấp hơn mức 35% của Hải Phòng), hạn chế khả năng ứng dụng công nghệ sạch. Đồng thời, cơ chế phối hợp liên ngành và chính sách chi trả dịch vụ hệ sinh thái chưa được thể chế hóa đầy đủ trong các dự án đầu tư.

Luận văn đưa ra những giải pháp đột phá nào cho ngành du lịch và giao thông Cát Bà? Nghiên cứu đề xuất mô hình giao thông xanh với mục tiêu đạt 60% phương tiện vận tải công cộng sử dụng năng lượng tái tạo vào năm 2025. Về du lịch, đề tài khuyến nghị áp dụng hạn ngạch khách tham quan tại vùng lõi sinh thái và trích tối thiểu 20% doanh thu du lịch tái đầu tư cho quỹ bảo tồn rừng.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về kinh tế xanh, tăng trưởng xanh và 4 nhóm dịch vụ của nguồn vốn thiên nhiên trên vùng đảo karst nhiệt đới.
• Đánh giá định lượng hiện trạng 6 hệ sinh thái đặc thù và khu hệ 3.860 loài sinh vật tại quần đảo 367 đảo đá vôi Cát Bà.
• Nhận diện sâu sắc xung đột giữa chuyển dịch cơ cấu ngành dịch vụ (đạt 68,4% năm 2013) với áp lực suy thoái 1.500 ha rạn san hô và 650 ha rừng ngập mặn.
• Xây dựng ma trận SWOT sắc bén, làm rõ điểm mạnh về tiềm năng sinh thái và điểm nghẽn về chất lượng nguồn nhân lực chỉ đạt 16,5% qua đào tạo.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp hành động đồng bộ, đóng góp luận cứ khoa học then chốt hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Hải Phòng thành Thành phố Cảng xanh theo Kết luận 72-KL/TW.

Lộ trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng xanh tại huyện đảo Cát Hải cần được khẩn trương triển khai giai đoạn 2015 - 2025 thông qua việc thí điểm quy hoạch không gian biển và thành lập quỹ phục hồi sinh thái. Các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và doanh nghiệp hãy khai thác sâu các phát hiện từ luận văn để chung tay kiến tạo một Cát Bà phát triển bền vững và thịnh vượng!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Khái quát về khu vự ực nghiên cứu Quần đảo o Cát Bà là quần qu thể gồm 367 đảoo đá vôi kéo dài theo hư hướng Đông Bắc - Tây Nam, trong đó đảo đ Cát Bà có diện tích lớn nhất và là mộtt trong ba đảo đ có diện tích lớn nhất, t, nhưng là đảo đ đá vôi lớn duy nhất ở nướcc ta. Qu Quần đảo Cát Bà nằm ở vùng Đông Bắcc Việt Vi Nam, trực thuộc thành phố Hảii Phòng, cách th thủ đô Hà Nội khoảng 150km về phía Đông Nam. Quần Qu đảo Cát Bà nằm ở phía nam vịnh v Hạ Long, cách thành phố Hạạ Long khoảng 25km về phía Đông Nam.

Phía Tây giáp đảo đ Cát Hải, huyện Cát Hải, i, thành phố ph Hải Phòng và cáchh trung tâm thành phphố Hải Phòng khoảng 30km về phía Đông. Phía Đông và phía Nam là biểnn Đông [19]. Quần đảo o Cát Bà có vị v trí địa lý: - Vỹ độ bắc: 20° 35' 57.9" 20° 52' 48" - Kinh độ đông: ông: 106° 53' 55" - 107° 12' 55" - Toạ độ trung tâm là: 20° 44' 24'' vỹ v độ bắc, 107° 3' 25" kinh độộ đông. Sơ đồ vị trí quần đảo Cát Bà – Hải Phòng Về mặtt hành chính, qu quần đảo này thuộc huyện đảo Cát Hải - một trong hai huyện đảo của thành phố ố Hải Phòng.

Điều kiện tự nhiên quần qu đảo Cát Bà 1. Đặc điểm đ địa chất – địa mạo [1,16] Quần đảo Cát Bà được đư cấu thành bởi các hệ tầng địa chất sau: a) Hệ tầng Phổ Hàn, tuổi tu Devon muộn - Carbon sớm (D3 - C1ph) 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Hệ tầng Phổ Hàn gồm chủ yếu các thành tạo trầm tích carbonate chứa hoá thạch Trùng lỗ, San hô và Tay cuộn. Các thành tạo của hệ tầng này có mặt ở Cát Bà với 3 phụ hệ tầng, tổng bề dày 400m - 650m. - Phụ hệ tầng dưới (D3 - C1ph1) gồm các đá vôi phân lớp dày, xen đá vôi dạng khối, màu xám và xám đen.

- Phụ hệ tầng giữa (D3 - C1ph2) gồm các đá vôi phân lớp màu đen, đá vôi silic, sét vôi phân dải, đá silic dạng thấu kính màu đen, phân phiến. Thành phần canxit của đá vôi đạt tới 97 - 98%, sét hữu cơ 2 - 3%, tương tự của đá vôi silic là 65 - 68% và 30 - 38%. - Phụ hệ tầng trên (D3 - C1ph3) gồm các đá sét bột kết màu xám, đá silic màu xám, xám đen, đá vôi phân dải màu đen. Tại Cát Bà, các đá của hệ tầng Phổ Hàn lộ ở khu vực Việt Hải, Xuân Đám và phía Tây nam đảo.

b) Hệ tầng Cát Bà, tuổi Carbon sớm (C1cb) Hệ tầng Cát Bà gồm các thành tạo trầm tích carbonate nguồn gốc hoá học và sinh vật, chứa phong phú hoá thạch Trùng lỗ, San hô, Tay Cuộn và Huệ biển. Hệ tầng Cát Bà có bề dày vào khoảng 400m - 450m và phân biệt thành 2 phụ hệ tầng: - Phụ hệ tầng dưới (C1cb1) dày khoảng 200m, gồm đá vôi phân lớp từ mỏng đến dầy, màu xám đen và đen, xen các lớp mỏng silic và sét vôi, phân lớp dày 0,2 - 1,0m. Thành phần khoáng vật canxi tới 96 - 100%, thạch anh và plagioclar tới 1-2% và sét tới 2- 3%. - Phụ hệ tầng trên (C1cb2) dày khoảng 250m, gồm các đá vôi đồng nhất, xen đá vôi giả dạng trứng cá, màu đen và xám, phân lớp từ trung bình đến dày.

Thành phần khoáng vật canxit tới 98-100%, còn lại là thạch anh. Có nơi đá vôi bị dolomit hoá với khoáng vật dolomit đạt tới 50%. c)Hệ tầng Quang Hanh, tuổi Carbon muộn - Perm (C2 - Pqh) Hệ tầng Quang Hanh có bề dày lớn, khoảng 750m và phân biệt thành 2 phụ hệ tầng: - Phụ hệ tầng dưới dày khoảng 400m, gồm các đá vôi phân lớp dày đến dạng khối, màu xám sáng. Thành phần canxit của đá đạt tới 100%, nhưng đôi chỗ bị dolomit hoá với lượng oxyt mạnh đạt tới 19%.

- Phụ hệ tầng trên dày khoảng 350m, gồm các đá vôi phân lớp dày đến dạng khối, có xen các lớp mỏng đá vôi silic, đá silic vôi ở phần thấp và đá vôi có cấu tạo 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] giả dạng trứng cá ở phần cao. Thành phần canxit của đá đạt tới 99 - 100%, thành phần thạch anh có thể tới 1%. d) Các thành tạo Đệ tứ (Q) Thành tạo Đệ tứ gồm các trầm tích bở rời đa nguồn gốc, phân bố rộng rãi trên đảo và đáy biển xung quanh. Trầm tích Đệ tứ cổ nhất bắt gặp có tuổi Pleistocen muộn và thứ tự trẻ dần như sau: - Hệ tầng Vĩnh Phúc, tuổi Pleistocen muộn (Q III2 vp): Hệ tầng Vĩnh Phúc gồm các trầm tích nguồn gốc biển, thành phần vụn thô gồm: cuội, sỏi và chủ yếu là sạn, cát, màu vàng nâu, chứa nhiều mảnh vụn thân mềm và san hô, phân bố ở Ao Cối (phía Tây đảo Cát Bà) tạo nên thềm biển cao 10m tương đối điển hình.

Trầm tích của hệ tầng còn phổ biến ở thung lũng Trung Trang, hiện là vùng canh tác chủ yếu của đảo Cát Bà. - Hệ tầng Hải Hưng, tuổi Holocen sớm - giữa (QIV1-2 hh), gồm các trầm tích vụn thô nguồn gốc biển, chủ yếu là cát, sạn, sỏi và cuội, chứa phong phú mảnh vụn san hô và thân mềm và có thể gọi là trầm tích vụn vỏ sinh vật. Trầm tích của hệ tầng phân bố hạn chế ở Cái Bèo (đông nam Cát Bà) tạo nên thềm biển quy mô nhỏ, cao 4 - 5m. - Hệ tầng Thái Bình, tuổi Holocen muộn (QIV3 tb) Phần trầm tích lục địa của hệ tầng này đã được mô tả ở phần trên (trầm tích Đệ tứ không phân chia trên đảo).

+ Trầm tích bãi: nguồn gốc sóng, phổ biến ở khu vực Cát Bà - Long Châu. Theo thành phần vật chất và nguồn cung cấp, phân biệt thành 2 loại: Cát thạch anh lục nguyên, phân bố hạn chế ở Đầu Voi, Đượng Gianh (Phù Long), Xuân Đám, Hiền Hào, Áng Sỏi và cát vôi vỏ sinh vật được cung cấp chủ yếu từ các rạn san hô, phân bố phổ biến ở ven bờ vịnh Lan Hạ, tạo nên các bãi nổi tiếng như: bãi Tây Tắm, Cát Cò I và II, Cát Quyển, Cát Dứa, Cát Cống Quan, v. Theo thành phần độ hạt, cát vôi vỏ sinh vật gồm chủ yếu hạt trung với đường kính trung bình (Md) trong khoảng 0,299 - 0,389mm ở phần cao của bãi, hạt nhỏ với Md trong khoảng 0,163 - 0,210mm ở phần thấp của bãi. Ở phần cao nhất của bãi có thể gặp cát trung, cát lớn, sỏi và cuội.

Theo thành phần vật chất, vôi vỏ sinh vật có thể đạt từ trên 60 tới trên 90%, mảnh vụn đá vôi từ 2 tới 8,7%, còn lại là thạch anh và một số khoáng vật khác nhưng hầu như không có mùn thực vật. + Trầm tích rạn san hô: là một dạng tích tụ trầm tích sinh vật, chủ yếu từ san hô rạn, thân mềm, giáp xác, da gai, hải miên, trùng lỗ và tảo vôi. Trầm tích bở rời trên mặt rạn chủ yếu là các thành phần vỏ vôi hạt thô như cát từ vỏ của nhiều nhóm 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] sinh vật và gravel, cuội, tảng chủ yếu từ san hô cành và dạng khối. Thành phần vật chất trầm tích chủ yếu là carbonat, thường đạt trên 90%, phần còn lại chủ yếu là mảnh vụn đá vôi, đá vôi silic.

Rạn san hô vừa là dạng tích tụ, vừa là nguồn cung cấp trầm tích tạo nên các bãi cát vôi liền kề. Trên mặt các rạn san hô chết thường được phủ bởi lớp mỏng bùn sét. + Trầm tích bãi triều: được thành tạo bởi động lực thủy triều, phân bố trong khoảng 0,0m - 4,3m so với 0m hải đồ, gồm 2 loại: (i) Trầm tích bãi triều thấp, hình thành dưới mực triều trung bình (2,06m) và bãi triều cao ở phía trên 2,06 m. Trầm tích bãi triều thấp gồm chủ yếu là cát hạt trung và hạt nhỏ lẫn mảnh vụn vỏ sinh vật, ít mùn hữu cơ và độ ướt thấp, dưới 30%; (ii) Trầm tích bãi triều cao gồm chủ yếu là sét, sét bột, lẫn mảnh vụn vỏ sinh vật, chủ yếu là thân mềm, giàu mùn hữu cơ và tàn tích thực vật ngập mặn, độ ướt cao, có thể tới trên 50%, đặc biệt có tích tụ sulphua tới 0,4% - 0,6% tổng số.

Phần lớn trầm tích bãi triều cao là trầm tích đầm lầy biển hiện đại, phong phú thực vật ngập mặn, phân bố chủ yếu ở phía tây Cát Bà (Phù Long), phân bố hạn chế ở phía bắc (Gia Luận), phía tây nam (Xuân Đám, Hiền Hào và Áng Sỏi). Ở trên mặt, trầm tích này thường có màu nâu hồng, nâu xám và ở dưới 20cm hoặc 60cm là trầm tích màu xám xanh, xám đen, giàu mùn hữu cơ và trầm tích thực vật ngập mặn và đây cũng là tầng sinh phèn tiềm tàng. + Trầm tích doi cát triều, delta triều: Trầm tích này thành tạo do dòng triều rút, tạo nên các dạng tích tụ ngầm, thường xuất hiện ở vùng cửa Lạch triều lớn như lạch Cửa Vạn và Lạch Huyện. Thành phần cơ học của trầm tích gồm chủ yếu là cát lẫn mảnh vụn vỏ sinh vật và gravel.

+ Trầm tích vũng vịnh: Trầm tích này phân bố phổ biến ở vịnh Lan Hạ và các tùng áng xung quanh. Thành phần cơ học gồm chủ yếu là bùn sét và sét bột, màu xám và xám đen, độ ướt cao. + Trầm tích Đệ tứ không phân chia (Q): Trầm tích Đệ tứ không phân chia trên đảo Cát Bà gồm deluvi, proluvi và coluvi, thành phần độ hạt từ mịn đến thô và rất thô (tảng, khối). Các trầm tích này lấp đầy các dạng địa hình karst cổ như: thung lũng, phễu, hang karst.

Nhờ đó thảm thực vật phát triển thành rừng cùng với quá trình tạo đất feralit vàng đỏ, đặc biệt ở các thung lũng chậm thoát nước. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đặc điểm địa hình [1,2,16,19] Quần đảo Cát Bà có đặc trưng địa hình là núi non hiểm trở, độ cao < 500m, độ cao từ 50 - 200m chiếm tỷ lệ cao, xu hướng của địa hình là cao ở phía tây bắc và thấp dần ở phía đông nam. a) Địa hình karst: là dạng địa hình đặc trưng và phổ biến cho khu vực đá vôi đảo Cát Bà.

Địa hình karst được tạo bởi hoạt động của quá trình karst hóa, sắc nhọn, hiểm trở hình thành trên đỉnh núi đá vôi tinh khiết. Dạng địa hình hoạt động do rửa lũa, hoà tan đá vôi của quá trình karst đã tạo nên các hang động karst.