Đánh Giá Thực Trạng Nguồn Thu Ngân Sách Tỉnh Thừa Thiên Huế Trong Bối Cảnh Đại Dịch COVID-19

Bài viết phân tích thực trạng nguồn thu ngân sách tỉnh Thừa Thiên Huế trong bối cảnh đại dịch Covid-19, nêu rõ thách thức và giải pháp.

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Huế
• Chuyên ngành: Quản Lý Ngân Sách
• Đề tài: Đánh Giá Nguồn Thu Ngân Sách Tỉnh Thừa Thiên Huế Trong Bối Cảnh Đại Dịch COVID-19
• Loại tài liệu: bài luận
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thừa Thiên Huế

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC SƠ ĐỒ
• PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1. Lý do chọn đề tài
• 2. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.1. Mục tiêu chung
• 2.2. Mục tiêu cụ thể
• 3. Đối tượng, phạm vi, thời gian nghiên cứu
• 4. Phương pháp nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG NGUỒN THU NGÂN SÁCH TỈNH THỪA THIÊN HUẾ TRONG ĐẠI DỊCH COVID-19
• 1.1. Ngân sách và vai trò của ngân sách trong nền kinh tế
• 1.1.1. Khái niệm và bản chất của ngân sách nhà nước
• 1.1.2. Vai trò của ngân sách nhà nước đối với nền kinh tế
• 1.1.3. Nhiệm vụ của ngân sách nhà nước trong bối cảnh hiện tại
• 1.2. Khái niệm, đặc điểm, vai trò của nguồn thu ngân sách tỉnh Thừa Thiên Huế
• 1.2.1. Khái niệm, đặc điểm của ngân sách tỉnh Thừa Thiên Huế
• 1.2.2. Vai trò của ngân sách tỉnh Thừa Thiên Huế
• 1.2.3. Phân loại nguồn thu ngân sách
• 1.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến nguồn thu ngân sách nhà nước
• 1.4. Các chỉ tiêu đánh giá
• 1.5. Cơ sở thực tiễn
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ NGUỒN THU CỦA TỈNH THỪA THIÊN HUẾ NĂM 2019-2021 TRONG BỐI CẢNH DỊCH COVID-19
• 2.1. Bối cảnh dịch bệnh Covid-19
• 2.1.1. Bối cảnh dịch bệnh Covid-19 ở Việt Nam
• 2.1.2. Các ngành nghề, lĩnh vực bị tác động ở Việt Nam
• 2.1.2.1. Giao thông vận tải
• 2.1.2.2. Giáo dục và đào tạo
• 2.1.2.3. Du lịch
• 2.2. Đặc điểm, tình hình kinh tế - xã hội của tỉnh Thừa Thiên Huế trước và trong đại dịch Covid-19
• 2.3. Thực trạng nguồn thu trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế
• 2.4. Đánh giá sự tác động của dịch Covid-19 đến nguồn thu ngân sách tỉnh
• 2.5. Kết luận tổng quát về sự tác động của dịch Covid-19 đến nguồn thu của tỉnh
• 2.6. Hiệu quả của một vài chính sách chống dịch
• 2.7. Bất cập trong thực hiện một số chính sách chống dịch ở Tỉnh Thừa Thiên Huế
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP KHÁC PHỤC NHỮNG TÁC ĐỘNG TIÊU CỰC CỦA DỊCH COVID-19 ĐẾN NGUỒN THU NGÂN SÁCH TỈNH THỪA THIÊN HUẾ
• 3.1. Định hướng về chính sách
• 3.2. Khuyến nghị chính sách hỗ trợ
• 3.3. Khuyến nghị chính sách giải cứu
• PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 1. Kết luận
• 2. Kiến nghị

Tóm tắt

I. Tổng quan nguồn thu ngân sách tỉnh Thừa Thiên Huế 2019 2021

Nguồn thu ngân sách tỉnh Thừa Thiên Huế là một trong những chỉ số quan trọng, phản ánh sức khỏe của nền kinh tế và hiệu quả quản lý nhà nước tại địa phương. Đây là nguồn lực tài chính cốt lõi để chính quyền thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội Thừa Thiên Huế, đầu tư cơ sở hạ tầng và đảm bảo an sinh xã hội. Giai đoạn 2019-2021 là một giai đoạn đặc biệt, ghi nhận những biến động lớn do tác động của Covid-19 đến kinh tế. Trước khi đại dịch bùng phát, Thừa Thiên Huế đang trên đà tăng trưởng ổn định, với du lịch và dịch vụ là những ngành kinh tế mũi nhọn. Năm 2019, tỉnh đón gần 4,5 triệu lượt khách, tạo ra nguồn thu đáng kể và việc làm cho hàng ngàn lao động. Tuy nhiên, sự xuất hiện của đại dịch đã đặt ra những thách thức chưa từng có, buộc tỉnh phải có những điều chỉnh chiến lược để duy trì sự ổn định. Việc phân tích thực trạng thu ngân sách nhà nước trong giai đoạn này không chỉ giúp đánh giá khả năng chống chịu của nền kinh tế mà còn cung cấp những bài học kinh nghiệm quý báu cho công tác quản lý thu ngân sách trong tương lai.

1.1. Bối cảnh kinh tế xã hội Thừa Thiên Huế trước đại dịch

Năm 2019, kinh tế tỉnh Thừa Thiên Huế ghi nhận nhiều kết quả tích cực. Khu vực dịch vụ duy trì đà tăng trưởng ấn tượng, đạt 7,39%, trong đó du lịch đóng góp từ 30-40% tổng giá trị tăng thêm. Tỉnh đã tổ chức thành công nhiều sự kiện xúc tiến du lịch lớn, hạ tầng được đầu tư mạnh mẽ với các dự án như Trung tâm thương mại Vincom, khách sạn Vinpearl 5 sao. Tổng lượt khách du lịch đến Huế ước đạt 4,45 triệu lượt, trong đó khách quốc tế chiếm gần một nửa (2,2 triệu lượt). Lĩnh vực công nghiệp cũng có bước phát triển mạnh mẽ với giá trị sản xuất ước đạt 46.870 tỷ đồng, nhờ vào năng lực sản xuất mới từ các nhà máy dệt may, vật liệu xây dựng. Lĩnh vực nông - lâm - ngư nghiệp duy trì sự ổn định, góp phần đảm bảo an ninh lương thực và đời sống người dân. Tình hình thu hút đầu tư cũng rất khả quan với 30 dự án mới được cấp phép, tổng vốn đăng ký đạt trên 22.000 tỷ đồng. Bối cảnh thuận lợi này đã tạo nền tảng vững chắc cho dự toán thu ngân sách và là tiền đề quan trọng để so sánh, đánh giá những tác động khi đại dịch xảy ra.

1.2. Vai trò của thu ngân sách nhà nước tại địa phương

Theo Luật Ngân sách nhà nước, thu ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu vào quỹ ngân sách, bao gồm thu từ thuế và phí, lệ phí, các khoản thu từ hoạt động kinh tế của nhà nước và các khoản thu khác. Tại Thừa Thiên Huế, nguồn thu này đóng vai trò là công cụ tài chính quan trọng để chính quyền địa phương thực hiện các chức năng, nhiệm vụ được giao. Thứ nhất, ngân sách đảm bảo nguồn lực cho đầu tư phát triển, đặc biệt là xây dựng cơ sở hạ tầng, tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp hoạt động và thu hút đầu tư. Thứ hai, ngân sách là công cụ điều tiết kinh tế, kích thích hoặc hạn chế sản xuất kinh doanh thông qua các chính sách tài khóa. Thứ ba, nó góp phần giải quyết các vấn đề an sinh xã hội, hỗ trợ người dân gặp khó khăn, đặc biệt trong bối cảnh thiên tai, dịch bệnh. Do đó, việc đảm bảo nguồn thu ổn định là nhiệm vụ trọng tâm của Sở Tài chính Thừa Thiên Huế và Cục Thuế tỉnh Thừa Thiên Huế.

II. Thách thức sụt giảm thu ngân sách TT Huế do Covid 19

Đại dịch COVID-19 bùng phát từ đầu năm 2020 đã trở thành một cú sốc lớn đối với nền kinh tế toàn cầu và Việt Nam. Tại Thừa Thiên Huế, những tác động của Covid-19 đến kinh tế thể hiện rõ nét qua việc gián đoạn chuỗi cung ứng, tê liệt các hoạt động sản xuất kinh doanh và dịch vụ. Các biện pháp giãn cách xã hội, dù cần thiết để phòng chống dịch, đã khiến nhiều doanh nghiệp đứng trước nguy cơ phá sản, hàng ngàn lao động mất việc làm. Thách thức lớn nhất đối với tỉnh là nguy cơ sụt giảm nguồn thu ngân sách nghiêm trọng, đặc biệt từ các ngành kinh tế vốn là thế mạnh. Ngành du lịch gần như đóng băng, kéo theo sự đình trệ của các dịch vụ liên quan như lưu trú, vận tải, nhà hàng. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế mà còn tạo áp lực nặng nề lên hệ thống an sinh xã hội và công tác quản lý thu ngân sách của tỉnh, đòi hỏi những giải pháp ổn định ngân sách cấp bách và hiệu quả.

2.1. Phân tích sự sụt giảm nguồn thu từ ngành du lịch Huế

Du lịch được xem là ngành kinh tế mũi nhọn, nhưng cũng là lĩnh vực chịu thiệt hại nặng nề nhất. Theo thống kê, tổng lượt khách đến Huế năm 2020 chỉ đạt 1,8 triệu lượt, giảm tới 59,5% so với năm 2019. Lượng khách quốc tế gần như không có do các chính sách đóng cửa biên giới. Doanh thu du lịch sụt giảm nghiêm trọng, ước tính chỉ đạt 1.700 tỷ đồng vào năm 2021, giảm 55% so với cùng kỳ. Hệ quả là hàng loạt doanh nghiệp lữ hành, cơ sở lưu trú phải tạm ngừng hoạt động. Báo cáo từ Cục Thuế tỉnh Thừa Thiên Huế cho thấy, thu từ ngành du lịch Huế và các dịch vụ liên quan giảm mạnh, ảnh hưởng trực tiếp đến các khoản thu từ thuế và phí của địa phương. Tình trạng này đặt ra bài toán khó về việc tìm kiếm nguồn thu thay thế để bù đắp thâm hụt và duy trì sự ổn định cho thu ngân sách nhà nước.

2.2. Tác động của Covid 19 đến thu nhập và hoạt động doanh nghiệp

Đại dịch không chỉ ảnh hưởng đến một ngành mà lan rộng ra toàn bộ nền kinh tế. Nhiều doanh nghiệp sản xuất, đặc biệt là dệt may, xây dựng, phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt nguyên liệu đầu vào và sụt giảm đơn hàng. Hoạt động của khối doanh nghiệp công thương nghiệp ngoài quốc doanh (CTN-NQD) gặp nhiều khó khăn, thể hiện qua số thu ngân sách từ khu vực này năm 2020 giảm 1,63% so với năm 2019. Tác động tiêu cực còn ảnh hưởng trực tiếp đến người lao động. Theo thống kê, số người đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp tại Thừa Thiên Huế tăng 103% so với cùng kỳ năm 2019. Thu nhập của người dân giảm sút dẫn đến tổng thu thuế thu nhập cá nhân năm 2020 giảm 6,25%. Sự suy yếu của cả phía cung và phía cầu đã tạo ra một vòng xoáy tiêu cực, thách thức mục tiêu tăng trưởng kinh tế và ổn định vĩ mô của tỉnh.

III. Giải pháp quản lý thu ngân sách Thừa Thiên Huế hiệu quả

Đối mặt với những thách thức chưa từng có, chính quyền tỉnh Thừa Thiên Huế đã triển khai hàng loạt giải pháp ổn định ngân sách một cách linh hoạt và quyết liệt. Mục tiêu kép “vừa chống dịch, vừa phát triển kinh tế” được đặt lên hàng đầu. Công tác quản lý thu ngân sách trong giai đoạn này không chỉ tập trung vào việc đảm bảo các khoản thu theo kế hoạch mà còn phải thực thi các chính sách tài khóa nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và người dân vượt qua khó khăn. Các cơ quan chức năng như Sở Tài chính Thừa Thiên Huế và Cục Thuế tỉnh Thừa Thiên Huế đã đóng vai trò nòng cốt trong việc tham mưu và triển khai các chính sách này. Thay vì bị động trước sụt giảm nguồn thu, tỉnh đã chủ động tìm kiếm các dư địa tăng trưởng mới, tái cơ cấu lại các nguồn thu nội địa để bù đắp cho sự thiếu hụt từ các ngành truyền thống, qua đó từng bước hướng tới mục tiêu phục hồi kinh tế sau đại dịch.

3.1. Triển khai các chính sách tài khóa linh hoạt hỗ trợ doanh nghiệp

Một trong những giải pháp trọng tâm là triển khai kịp thời các gói hỗ trợ doanh nghiệp. Tỉnh đã áp dụng các chính sách như gia hạn thời hạn nộp thuế và tiền thuê đất, miễn tiền chậm nộp cho các doanh nghiệp bị ảnh hưởng. Các quyết sách giảm 10% giá điện, giảm giá nước sạch cho các hộ sản xuất kinh doanh và cơ sở lưu trú du lịch đã trực tiếp giảm bớt gánh nặng chi phí. Bên cạnh đó, chính sách cho vay trả lương ngừng việc với lãi suất 0% thông qua Ngân hàng Chính sách xã hội đã giúp doanh nghiệp giữ chân người lao động. Các chính sách này không chỉ thể hiện sự đồng hành của chính quyền mà còn là công cụ quan trọng để duy trì hoạt động sản xuất, tạo tiền đề cho sự phục hồi và đảm bảo nguồn thu bền vững trong dài hạn.

3.2. Tái cơ cấu và tối ưu hóa các nguồn thu nội địa tiềm năng

Nhận thấy sự phụ thuộc quá lớn vào du lịch là một rủi ro, tỉnh Thừa Thiên Huế đã đẩy mạnh việc tái cơ cấu nguồn thu nội địa. Trọng tâm được chuyển sang các lĩnh vực có khả năng chống chịu tốt hơn và còn nhiều tiềm năng. Các hoạt động đấu giá quyền sử dụng đất được thúc đẩy mạnh mẽ, minh bạch, thu hút các nhà đầu tư lớn, tạo ra nguồn thu đột biến cho ngân sách. Đồng thời, tỉnh tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) trong lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo mở rộng sản xuất. Sự chuyển dịch này đã giúp thay đổi đáng kể cơ cấu thu ngân sách TT Huế, giảm sự phụ thuộc vào các ngành dễ bị tổn thương và tạo ra một cấu trúc ngân sách cân bằng, bền vững hơn.

IV. Phân tích kết quả thu ngân sách Thừa Thiên Huế vượt dự toán

Kết quả thực tiễn của công tác điều hành ngân sách tại Thừa Thiên Huế trong giai đoạn 2020-2021 đã mang lại nhiều bất ngờ tích cực. Bất chấp bối cảnh đại dịch phức tạp, tổng thu ngân sách tỉnh Thừa Thiên Huế không những không giảm mà còn ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng. Năm 2020, tổng thu ngân sách tăng 9,34% so với 2019. Đặc biệt, năm 2021, con số này tăng vọt đến 23%, đạt hơn 10.000 tỷ đồng. Kết quả này đã vượt xa dự toán thu ngân sách mà Bộ Tài chính và HĐND tỉnh đề ra, vốn được xây dựng trên kịch bản bi quan về tác động của Covid-19 đến kinh tế. Sự thành công này cho thấy khả năng chống chịu tốt của nền kinh tế địa phương và hiệu quả của các giải pháp ổn định ngân sách. Phân tích sâu hơn vào cơ cấu thu ngân sách TT Huế cho thấy sự trỗi dậy của những “trụ cột” mới, bù đắp hiệu quả cho sự sụt giảm nguồn thu từ du lịch và dịch vụ.

4.1. Lý giải tăng trưởng đột phá từ nguồn thu tiền sử dụng đất

Một trong những yếu tố then chốt tạo nên sự tăng trưởng đột phá cho ngân sách tỉnh là nguồn thu từ tiền sử dụng đất. Trong bối cảnh nhiều kênh đầu tư khác gặp khó khăn, bất động sản nổi lên như một điểm sáng thu hút dòng tiền. Nhờ các chính sách quy hoạch minh bạch và tiềm năng phát triển dài hạn của tỉnh, thị trường bất động sản Thừa Thiên Huế trở nên sôi động. Số liệu cho thấy, khoản thu từ thuế và phí liên quan đến đất đai tăng mạnh: năm 2020, thu tiền sử dụng đất tăng 41,5%; đến năm 2021, con số này tiếp tục tăng trưởng ngoạn mục 58%, đạt hơn 3.500 tỷ đồng. Nguồn thu này đã trở thành trụ cột chính, chiếm tỷ trọng 30-35% tổng thu ngân sách, đóng vai trò quyết định giúp tỉnh không chỉ hoàn thành mà còn vượt xa chỉ tiêu đề ra.

4.2. Đóng góp ổn định từ khối doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài

Bên cạnh bất động sản, khối doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) cũng là một điểm tựa vững chắc cho thu ngân sách nhà nước của tỉnh. Các doanh nghiệp này, chủ yếu hoạt động trong lĩnh vực dệt may và công nghiệp chế tạo, đã thể hiện khả năng thích ứng tốt với bối cảnh mới. Nhiều công ty đã nhanh chóng chuyển đổi sang sản xuất các mặt hàng thiết yếu như khẩu trang y tế, đồ bảo hộ để đáp ứng nhu cầu thị trường, duy trì hoạt động và việc làm. Nhờ đó, nguồn thu từ khu vực này vẫn duy trì đà tăng trưởng ổn định, với mức tăng 5,99% trong năm 2020 và 19,55% trong năm 2021. Sự đóng góp này cho thấy tầm quan trọng của việc đa dạng hóa nguồn thu nội địa và thu hút đầu tư chất lượng cao.

V. Định hướng phục hồi kinh tế và ổn định ngân sách TT Huế

Giai đoạn khủng hoảng do đại dịch COVID-19 đã mang lại nhiều bài học quý giá cho Thừa Thiên Huế trong công tác điều hành kinh tế và quản lý thu ngân sách. Kết quả vượt khó ấn tượng là tiền đề quan trọng, nhưng cũng cho thấy sự cần thiết phải xây dựng một nền kinh tế đa dạng và một cơ cấu ngân sách bền vững hơn. Định hướng trong giai đoạn tới là tập trung vào phục hồi kinh tế sau đại dịch một cách toàn diện, đồng thời củng cố các giải pháp ổn định ngân sách dài hạn. Tỉnh cần tiếp tục phát huy những lợi thế sẵn có như văn hóa, di sản, nhưng đồng thời phải đẩy mạnh phát triển các ngành công nghiệp công nghệ cao, kinh tế số và logistics. Việc xây dựng một dự toán thu ngân sách thực tế, dựa trên kịch bản tăng trưởng kinh tế linh hoạt, sẽ là chìa khóa để đảm bảo nguồn lực cho các mục tiêu phát triển bền vững trong tương lai.

5.1. Kịch bản tăng trưởng kinh tế và dự toán thu ngân sách mới

Để chủ động trong giai đoạn bình thường mới, Thừa Thiên Huế cần xây dựng các kịch bản tăng trưởng kinh tế khác nhau. Kịch bản cơ sở có thể tập trung vào việc phục hồi hoàn toàn ngành du lịch, kết hợp với việc duy trì đà tăng trưởng của công nghiệp và bất động sản. Kịch bản tích cực hơn có thể tính đến việc thu hút thành công các dự án đầu tư chiến lược mới, như dự án Trung tâm thương mại AEON MALL, tạo ra động lực tăng trưởng đột phá. Dựa trên các kịch bản này, Sở Tài chính Thừa Thiên Huế cần xây dựng dự toán thu ngân sách linh hoạt, có tính dự phòng cho các biến động bất thường. Trọng tâm là tiếp tục nuôi dưỡng các nguồn thu bền vững, tránh phụ thuộc vào các khoản thu có tính chất một lần như tiền sử dụng đất.

5.2. Đề xuất giải pháp ổn định ngân sách bền vững dài hạn

Để đảm bảo sự ổn định dài hạn, các giải pháp ổn định ngân sách cần tập trung vào việc đa dạng hóa cơ cấu thu ngân sách TT Huế. Thứ nhất, cần tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh, hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ phát triển, tạo ra một khu vực kinh tế tư nhân năng động, đóng góp ổn định vào ngân sách. Thứ hai, cần có chính sách khai thác hiệu quả hơn các nguồn thu nội địa khác như kinh tế số, thương mại điện tử - những lĩnh vực đã chứng tỏ tiềm năng lớn trong đại dịch. Thứ ba, công tác quản lý thu ngân sách cần được hiện đại hóa, ứng dụng công nghệ thông tin để chống thất thu thuế, tăng cường tính minh bạch và hiệu quả. Cuối cùng, việc chi tiêu ngân sách cần được kiểm soát chặt chẽ, ưu tiên cho các dự án đầu tư trọng điểm và an sinh xã hội, đảm bảo cân đối thu chi bền vững.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Đại dịch Covid-19 bùng phát đã tác động sâu rộng đến toàn bộ nền kinh tế Việt Nam nói chung và tỉnh Thừa Thiên Huế nói riêng. Thừa Thiên Huế là địa phương có thế mạnh đặc trưng về du lịch, dịch vụ văn hóa - di sản, vốn là nguồn đóng góp quan trọng cho sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Khi dịch bệnh xuất hiện vào năm 2020, việc áp dụng các biện pháp giãn cách xã hội trên diện rộng để kiểm soát dịch đã làm đình trệ lưu thông hàng hóa, đứt gãy chuỗi cung ứng, sụt giảm đơn hàng và đẩy chi phí sản xuất tăng cao. Các ngành kinh tế chịu ảnh hưởng trực tiếp và nặng nề nhất bao gồm du lịch, dịch vụ lưu trú - ăn uống, giao thông vận tải, xây dựng, các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Hệ quả là hàng loạt doanh nghiệp phải thu hẹp quy mô, tạm ngừng hoạt động hoặc đứng trước nguy cơ giải thể, kéo theo tình trạng cắt giảm lao động và gia tăng tỷ lệ thất nghiệp.

Trong hệ thống quản lý kinh tế vĩ mô, ngân sách nhà nước (NSNN) giữ vai trò là công cụ điều tiết trọng yếu. Nguồn thu ngân sách của địa phương chịu sự chi phối trực tiếp từ sức khỏe của các thành phần kinh tế trên địa bàn. Việc nghiên cứu, đánh giá mức độ ảnh hưởng của dịch bệnh đến từng khoản thu, chỉ ra các ngành nghề bị suy giảm và các lĩnh vực duy trì được sự thích ứng là cơ sở thực tiễn để xây dựng các giải pháp quản lý tài khóa hiệu quả.

Mục tiêu nghiên cứu:

• Mục tiêu chung: Đánh giá thực trạng nguồn thu ngân sách của tỉnh Thừa Thiên Huế trong giai đoạn 2019–2021 dưới tác động của đại dịch Covid-19; từ đó đề xuất các giải pháp khắc phục những ảnh hưởng tiêu cực và nâng cao hiệu quả thu ngân sách của tỉnh.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về thu ngân sách nhà nước và việc đánh giá tác động của đại dịch Covid-19 đến nguồn thu ngân sách địa phương.
  2. Phân tích, đánh giá thực trạng và sự biến động của các nguồn thu ngân sách trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế giai đoạn 2019–2021.
  3. Đánh giá hiệu quả thực thi của một số chính sách hỗ trợ, chống dịch điển hình của Trung ương và địa phương dựa trên sự biến động của nguồn thu ngân sách.
  4. Đề xuất các định hướng và nhóm giải pháp chính sách nhằm hạn chế tác động tiêu cực, phục hồi và nâng cao hiệu quả thu ngân sách trong bối cảnh bình thường mới.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Thực trạng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế.
• Phạm vi không gian: Địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế (địa điểm thu thập dữ liệu chính tại Cục Thuế tỉnh Thừa Thiên Huế).
• Phạm vi thời gian: Giai đoạn từ năm 2019 đến năm 2021.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và cơ sở pháp lý:

• Khái niệm và bản chất NSNN: Khóa luận vận dụng khái niệm theo Điều 1 Luật Ngân sách nhà nước năm 2002: NSNN là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước.
• Cơ chế, chính sách đặc thù của tỉnh Thừa Thiên Huế: Đề tài phân tích ngân sách tỉnh gắn liền với các quy định đặc thù được Quốc hội thông qua:
  • Tổng mức dư nợ vay của ngân sách tỉnh không vượt quá 40% số thu ngân sách tỉnh được hưởng theo phân cấp.
  • Hằng năm, ngân sách trung ương bổ sung có mục tiêu cho tỉnh Thừa Thiên Huế không quá 70% số tăng thu từ hoạt động xuất nhập khẩu so với dự toán Thủ tướng Chính phủ giao.
  • Ngân sách tỉnh được hưởng 50% khoản thu tiền sử dụng đất khi bán tài sản công gắn liền trên đất do các cơ quan, đơn vị thuộc Trung ương quản lý trên địa bàn để đầu tư hạ tầng kinh tế - xã hội.
• Phân loại nguồn thu: Thuế, phí, lệ phí; thu từ hoạt động sự nghiệp có thu của đơn vị sự nghiệp công; vay và viện trợ không hoàn lại; các khoản thu khác (tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, lợi tức góp vốn, bán tài sản nhà nước).
• Các chỉ tiêu kinh tế sử dụng:
  • Tỷ lệ thực hiện kế hoạch thu ngân sách: $$\text{Tỷ lệ thực hiện kế hoạch} = \frac{\text{Thu ngân sách thực tế}}{\text{Thu ngân sách theo kế hoạch}} \times 100$$
  • Tốc độ tăng trưởng bình quân: $$\text{Tốc độ tăng trưởng bình quân} = \left[ \left(\frac{F}{S}\right)^{\frac{1}{n}} - 1 \right] \times 100$$ (Trong đó: $F$ là giá trị cuối kỳ, $S$ là giá trị đầu kỳ, $n$ là số khoảng thời gian).

Phương pháp nghiên cứu:

• Phương pháp thu thập số liệu: Kế thừa và trích xuất dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo quyết toán, báo cáo dự toán thu ngân sách tại Phòng Nghiệp vụ dự toán – Cục Thuế tỉnh Thừa Thiên Huế, cùng các số liệu thống kê kinh tế - xã hội của Tổng cục Thống kê và Cục Thống kê tỉnh.
• Phương pháp chuyên gia: Tham khảo ý kiến chuyên môn của cán bộ quản lý tài chính, nghiệp vụ thuế trên địa bàn.
• Phương pháp phân tích - so sánh: So sánh số liệu thực hiện giữa các năm 2019, 2020, 2021 và so sánh giữa số thực thu với dự toán của Bộ Tài chính và Hội đồng nhân dân tỉnh giao.
• Phương pháp thống kê mô tả: Tổng hợp, hệ thống hóa chuỗi dữ liệu thành các bảng biểu, biểu đồ nhằm phản ánh xu hướng biến động của từng sắc thuế và từng thành phần kinh tế.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương I: Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc đánh giá thực trạng nguồn thu ngân sách tỉnh Thừa Thiên Huế trong đại dịch Covid-19

Chương I tập trung làm rõ hệ thống lý luận về NSNN, vai trò của ngân sách đối với quản trị vĩ mô, điều tiết thị trường, phân phối lại thu nhập và đảm bảo an sinh xã hội. Tác giả phân tích các đặc điểm kinh tế - tài chính riêng biệt của tỉnh Thừa Thiên Huế theo các cơ chế phân cấp và tỷ lệ điều tiết nguồn thu.

Đồng thời, chương này xác định các nhóm yếu tố tự nhiên (vị trí địa lý, khí hậu, thiên tai bão lũ) và yếu tố con người (chất lượng nguồn nhân lực, bộ máy quản lý thu thuế, cơ chế chính sách) tác động đến quy mô ngân sách. Về mặt thực tiễn, tác giả chỉ ra mô hình cắt giảm chi phí của doanh nghiệp trong dịch bệnh theo nghiên cứu của TS. Đỗ Quỳnh Chi (Trung tâm Nghiên cứu Quan hệ Lao động - ERC, 2020) gồm 5 bước: (1) Cắt giảm thời gian tăng ca $\rightarrow$ (2) Giảm phụ cấp, tiền thưởng $\rightarrow$ (3) Giảm giờ làm việc $\rightarrow$ (4) Nghỉ tạm thời (có hoặc không lương) $\rightarrow$ (5) Chấm dứt hợp đồng lao động. Quy trình cắt giảm này trực tiếp làm suy giảm thu nhập cá nhân, giảm sức mua xã hội và ảnh hưởng dây chuyền đến các nguồn thu từ thuế.

Chương II: Thực trạng về nguồn thu của tỉnh Thừa Thiên Huế năm 2019-2021 trong bối cảnh dịch Covid-19

Chương này tái hiện diễn biến 4 đợt bùng phát dịch Covid-19 tại Việt Nam và phân tích bức tranh kinh tế - xã hội của tỉnh Thừa Thiên Huế qua từng năm, từ đó đánh giá chi tiết tình hình thu NSNN theo từng khu vực kinh tế:

• Bối cảnh kinh tế - xã hội tỉnh giai đoạn 2019–2021:

  • Năm 2019 (trước dịch): Tăng trưởng khu vực dịch vụ đạt 7,39% (du lịch chiếm 30–40% giá trị tăng thêm của ngành); tổng lượt khách đạt 4,45 triệu lượt (khách quốc tế đạt 2,2 triệu); giá trị sản xuất công nghiệp đạt 46.870 tỷ đồng; sản lượng lúa đạt 326,6 nghìn tấn; cấp mới 30 dự án đầu tư với tổng vốn hơn 22.000 tỷ đồng.
  • Năm 2020 (dịch bùng phát): Ngành du lịch chịu ảnh hưởng nghiêm trọng, tổng lượt khách giảm xuống 1,8 triệu lượt (giảm 59,5% so với 2019), khách lưu trú chỉ đạt 600 nghìn lượt. Giá trị sản xuất công nghiệp đạt 36.600 tỷ đồng (đạt 98,9% kế hoạch), ghi nhận sự chuyển hướng sản xuất khẩu trang y tế (546 triệu cái) và duy trì sản lượng bia (256 triệu lít).
  • Năm 2021 (làn sóng dịch thứ 4 - biến chủng Delta): Lượng khách du lịch tiếp tục giảm sâu xuống 1–1,2 triệu lượt, doanh thu du lịch chỉ đạt khoảng 1.700 tỷ đồng (giảm 55%). Công nghiệp duy trì đà sản xuất một số mặt hàng: bia đạt 260 triệu lít, quần áo lót đạt 412 triệu cái, xi măng đạt 2,1 triệu tấn, men frit đạt 258.000 tấn. Cấp mới 37 dự án đầu tư với vốn đăng ký khoảng 20.000 tỷ đồng, ký biên bản ghi nhớ dự án AEON MALL Huế.

• Biến động tổng thu ngân sách nhà nước:

  • Mặc dù dịch bệnh phức tạp, tổng thu ngân sách tỉnh Thừa Thiên Huế năm 2020 vẫn tăng trưởng 9,34% so với năm 2019 (vượt 22,16% so với dự toán Bộ Tài chính giao, trái ngược với mức dự báo tăng trưởng âm 11,72% của HĐND và Bộ Tài chính).
  • Năm 2021, tổng thu NSNN của tỉnh vượt mốc 10.000 tỷ đồng, đạt mức tăng trưởng 23% so với năm 2020 (vượt 90,25% so với mức dự toán 5.500 tỷ đồng mà Bộ Tài chính dự kiến mức suy giảm 35,4%).

• Phân tích cơ cấu và các trụ cột thu ngân sách:

  • Thu từ tiền sử dụng đất: Giữ vai trò trụ cột lớn nhất, chiếm 30–35% tổng thu ngân sách tỉnh. Năm 2020 đạt khoảng 2.200 tỷ đồng (tăng 41,5% so với 2019); năm 2021 đạt hơn 3.500 tỷ đồng (tăng trưởng 58% so với 2020) nhờ sự sôi động của thị trường bất động sản sơ cấp và các nhà đầu tư dài hạn.
  • Thu từ tiền thuê đất: Năm 2020 đạt 377 tỷ đồng (tăng 254,5%), nhưng đến năm 2021 sụt giảm mạnh xuống còn 121,2 tỷ đồng (giảm 211,6%) do doanh nghiệp kiệt quệ dòng tiền sau nhiều đợt dịch, buộc phải trả lại mặt bằng thuê.
  • Khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI): Năm 2020 đạt 2.400 tỷ đồng (tăng 5,99%); năm 2021 đạt gần 3.000 tỷ đồng (tăng 19,55%), được đóng góp từ việc chuyển đổi sản xuất may mặc sang khẩu trang kháng khuẩn của các doanh nghiệp như Scavi (cung ứng 15.000 chiếc/ngày).
  • Khu vực công thương nghiệp - ngoài quốc doanh (CTN-NQD): Năm 2020 đạt 1.200 tỷ đồng (giảm 1,63%); năm 2021 phục hồi đạt 1.500 tỷ đồng (tăng 24,6%) nhờ thương mại điện tử và nhu cầu các thiết bị viễn thông, máy tính học trực tuyến.
  • Thuế thu nhập cá nhân (TNCN): Năm 2020 đạt 342,8 tỷ đồng (giảm 6,25% do giãn cách xã hội và cắt giảm nhân sự); năm 2021 tăng trở lại đạt 450 tỷ đồng (tăng 31,5%).
  • Khu vực Doanh nghiệp Nhà nước (DNNN): Năm 2020, thu từ DNNN Trung ương đạt 182 tỷ đồng (giảm 7,35%), DNNN địa phương đạt 230 tỷ đồng (giảm 1,38%); năm 2021 thu từ DNNN Trung ương phục hồi tăng 13,6%.
  • Các nguồn thu khác: Xổ số kiến thiết, thuế BVMT, thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, lệ phí trước bạ duy trì ổn định quanh mức 1.600 tỷ đồng (2020) và 1.620 tỷ đồng (2021).

• Đánh giá hiệu quả các chính sách hỗ trợ đã ban hành:

  • Hỗ trợ lao động tự do (bán hàng rong, thu gom rác, bốc vác, xe ôm...): cấp 1,5 triệu đồng/người/hộ theo Nghị quyết HĐND tỉnh.
  • Giảm 10% giá bán lẻ điện sản xuất, kinh doanh và giảm giá điện cho cơ sở lưu trú du lịch theo Công văn số 2698/BCT-ĐTĐL.
  • Miễn, giảm 10–20% giá nước sạch sinh hoạt và sản xuất kinh doanh theo Quyết định số 973/QĐ-UBND tỉnh Thừa Thiên Huế (áp dụng cho kỳ hóa đơn tháng 4, 5, 6 năm 2020).
  • Tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất theo Công văn số 797/LĐTBXH-BHXH và Công văn 860/BHXH-BT đối với doanh nghiệp có trên 50% lao động tạm nghỉ việc hoặc thiệt hại trên 50% tổng giá trị tài sản.
  • Gia hạn thời hạn nộp thuế, miễn tiền chậm nộp theo Công văn số 897/TCT-QLN của Tổng cục Thuế.
  • Vay vốn lãi suất 0% tại Ngân hàng Chính sách Xã hội để trả lương ngừng việc theo quy định tại Điều 98 Bộ luật Lao động 2012.

Chương III: Định hướng và giải pháp khắc phục những tác động tiêu cực của dịch Covid-19 đến nguồn thu ngân sách tỉnh Thừa Thiên Huế

Chương này đưa ra các nhóm khuyến nghị chính sách:

• Định hướng chính sách hỗ trợ: Tiếp tục đẩy nhanh độ bao phủ vắc-xin, ứng dụng công nghệ thông tin trong thủ tục hành chính thuế và quản lý y tế; nới lỏng các quy định kinh doanh dịch vụ ăn uống kèm điều kiện an toàn (giãn cách bàn tối thiểu 2m).
• Khuyến nghị chính sách giải cứu: Duy trì các gói miễn giảm, giãn thuế có trọng tâm; tạo điều kiện cho các doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, tháo gỡ điểm nghẽn pháp lý đối với các dự án đầu tư công và đầu tư tư nhân để nuôi dưỡng nguồn thu lâu dài.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả định lượng chủ yếu: Khóa luận đã tổng hợp và lượng hóa được bức tranh nguồn thu ngân sách tỉnh Thừa Thiên Huế giai đoạn dịch bệnh 2019–2021:

Chỉ tiêu thu ngân sách	Năm 2019	Năm 2020	Năm 2021	Tăng trưởng 2020/2019	Tăng trưởng 2021/2020
Tổng thu NSNN toàn tỉnh	—	Tăng 9,34%	> 10.000 tỷ VNĐ	+9,34%	+23,00%
So với dự toán Bộ Tài chính	—	Vượt 22,16%	Vượt 90,25%	—	—
Thu tiền sử dụng đất	—	~2.200 tỷ VNĐ	>3.500 tỷ VNĐ	+41,50%	+58,00%
Thu từ doanh nghiệp FDI	—	2.400 tỷ VNĐ	~3.000 tỷ VNĐ	+5,99%	+19,55%
Thuế CTN-NQD	—	1.200 tỷ VNĐ	1.500 tỷ VNĐ	-1,63%	+24,60%
Thuế Thu nhập cá nhân	—	342,8 tỷ VNĐ	450,0 tỷ VNĐ	-6,25%	+31,50%
Thu tiền thuê đất	—	377,0 tỷ VNĐ	121,2 tỷ VNĐ	+254,50%	-211,60%
DNNN Trung ương	—	182,0 tỷ VNĐ	—	-7,35%	+13,60%
DNNN Địa phương	—	230,0 tỷ VNĐ	—	-1,38%	—
Tổng các khoản thu khác	—	1.600 tỷ VNĐ	1.620 tỷ VNĐ	—	—

Phát hiện và đóng góp nghiên cứu:

• Luận giải được hiện tượng nghịch lý: Ngành du lịch - mũi nhọn kinh tế của tỉnh bị tê liệt nặng nề (khách giảm 59,5% năm 2020 và tiếp tục giảm năm 2021), nhưng tổng thu ngân sách toàn tỉnh vẫn duy trì mức tăng trưởng cao (2020 tăng 9,34%; 2021 tăng 23%, vượt xa dự toán thu âm của Bộ Tài chính).
• Chỉ rõ thực chất đóng góp của ngành du lịch chủ yếu mang tính lan tỏa xã hội, tạo việc làm và sinh kế, trong khi cơ cấu nguồn thu ngân sách của tỉnh Thừa Thiên Huế phụ thuộc chủ yếu vào 3 "trụ cột": Tiền sử dụng đất, Doanh nghiệp FDI và Thuế CTN-NQD.
• Nhận diện những cơ hội phát triển mới từ đại dịch: Thúc đẩy thương mại điện tử, dịch vụ viễn thông, thiết bị công nghệ thông tin phục vụ học trực tuyến và sản xuất thiết bị bảo hộ, y tế.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Nghiên cứu được thực hiện trong điều kiện thời gian thực tập và kinh nghiệm thực tế của tác giả còn giới hạn; nguồn số liệu tập trung chủ yếu tại Cục Thuế tỉnh Thừa Thiên Huế ở cấp độ dữ liệu vĩ mô, chưa khảo sát sâu từng nhóm doanh nghiệp cụ thể. Tại thời điểm hoàn thành khóa luận (tháng 04/2022), đại dịch Covid-19 vẫn đang có những diễn biến mới, chưa đủ dữ liệu dài hạn để đánh giá toàn diện hậu quả kinh tế sau đại dịch.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Cần có những công trình nghiên cứu sâu hơn, đánh giá tác động nhiều chiều của các chính sách phục hồi kinh tế - tài khóa hậu Covid-19 đối với tính bền vững của nguồn thu ngân sách tỉnh Thừa Thiên Huế trong các giai đoạn tiếp theo.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng sử dụng: Sinh viên, học viên các ngành Kinh tế phát triển, Tài chính - Ngân hàng, Quản lý công; cán bộ nghiên cứu tại các cơ quan quản lý nhà nước về thuế, tài chính, kế hoạch và đầu tư tại địa phương.
• Nội dung giá trị: Khóa luận cung cấp chuỗi số liệu thực tế về thu ngân sách nhà nước theo sắc thuế và thành phần kinh tế tại Thừa Thiên Huế giai đoạn 2019–2021; tổng hợp hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và chính sách hỗ trợ tài khóa - an sinh xã hội được áp dụng trong đại dịch.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao ngành du lịch Thừa Thiên Huế suy giảm nghiêm trọng nhưng tổng thu ngân sách tỉnh năm 2020 và 2021 vẫn tăng trưởng dương?
Ngành du lịch đóng vai trò tạo việc làm và sức lan tỏa kinh tế - xã hội nhưng tỷ trọng đóng góp trực tiếp vào nguồn thu ngân sách không lớn. Tổng thu ngân sách của tỉnh được bù đắp và duy trì tăng trưởng nhờ 3 trụ cột: tiền thu từ sử dụng đất (tăng 41,5% năm 2020 và 58% năm 2021), thu từ doanh nghiệp FDI (duy trì tăng 5,99% năm 2020 và 19,55% năm 2021 nhờ chuyển đổi sản xuất khẩu trang/may mặc) và sự phục hồi của thuế CTN-NQD cùng thương mại điện tử.

2. Cơ chế tài chính đặc thù của tỉnh Thừa Thiên Huế quy định tỷ lệ điều tiết các nguồn thu như thế nào?
Tỉnh áp dụng 3 quy định đặc thù do Quốc hội thông qua: (1) Tổng mức dư nợ vay không vượt quá 40% số thu ngân sách tỉnh được hưởng; (2) Ngân sách trung ương bổ sung không quá 70% số tăng thu từ hoạt động xuất nhập khẩu so với dự toán; (3) Tỉnh được hưởng 50% khoản thu tiền sử dụng đất khi bán tài sản công gắn liền trên đất của cơ quan Trung ương để tái đầu tư hạ tầng.

3. Vì sao nguồn thu từ tiền thuê đất năm 2020 tăng mạnh nhưng sang năm 2021 lại sụt giảm sâu?
Năm 2020, số thu tiền thuê đất đạt 377 tỷ đồng (tăng 254,5%) do các doanh nghiệp vẫn nỗ lực duy trì mặt bằng và hợp đồng thuê với kỳ vọng dịch bệnh sớm kết thúc. Đến năm 2021, đợt bùng phát dịch thứ 3 và thứ 4 kéo dài khiến chi phí duy trì quá lớn, doanh thu sụt giảm nghiêm trọng, buộc nhiều doanh nghiệp và hộ kinh doanh phải trả lại mặt bằng, chấm dứt hợp đồng thuê đất để tránh phá sản, khiến nguồn thu này giảm 211,6% xuống còn 121,2 tỷ đồng.

4. Chính sách an sinh xã hội trực tiếp của tỉnh Thừa Thiên Huế hỗ trợ cho nhóm lao động tự do bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19 là gì?
Theo Nghị quyết của HĐND tỉnh, các đối tượng lao động tự do không có hợp đồng (người bán hàng rong, buôn bán nhỏ, thu gom rác, bốc vác tự do, vận chuyển xe ba gác, xe thô sơ, lái xe ôm truyền thống...) được hỗ trợ kinh phí trực tiếp là 1,5 triệu đồng/người/hộ.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Nguyễn Lê Hoàng Long đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và phản ánh thực trạng thu NSNN tỉnh Thừa Thiên Huế giai đoạn 2019–2021. Nghiên cứu chỉ ra bức tranh tương phản giữa sự sụt giảm của ngành du lịch và sự tăng trưởng vượt bậc của nguồn thu từ đất đai cùng khu vực FDI. Các phân tích về hiệu quả chính sách tài khóa và an sinh xã hội trong văn bản là nguồn dữ liệu thực chứng phục vụ công tác nghiên cứu quản lý tài chính công tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIÊN CỦA VIỆC ĐÁNH GIÁ THUG TRANG NGUON THU NGAN SACH TINH THUA THIEN HUE TRONG ĐẠI DỊCH COVID-19. Ngân sách và vai trò ca ngân sách trong nẩn kinh tế. Khái niệm và b ¿n chát của ngân sách nhà nước. Theo điều 1 của luật NSNN năm 2002: “Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chỉ của Nhà nước đã được cơ quan nhà nước có thầm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước.” Xét theo biểu hiện bên ngoài: NSNN bao gồm những khoản thu chỉ cụ thể được nộp vào một quỹ tiền tệ gọi là quỹ NSNN và các khoản chỉ đều được xuất phát từ quỹ tiền tệ ấy.

Dưới góc độ hình thức: NSNN là một bản dự toán thu và chỉ tài chính hàng năm của nhà nước do Chính phủ lập ra, đệ trình Quốc hội quyết định và giao cho chính phủ thực hiện. Xét về bản chất kinh tế: Bản chất NSNN là hoạt động phân phối các nguồn tài chính quốc gia. Hoạt động của NSNN biểu hiện đa dạng dưới hình thức các khoản thu và các khoản chỉ tài chính của Nhà nước ở các lĩnh vực hoạt động kinh tế xã hội. Các khoản thu mang tính chất bắt buộc của NSNN là một bộ phận các nguồn tài chính chủ yếu được tạo ra thông qua việc phân phối thu nhập quốc dân được sáng tạo ra trong khu vực sản xuất kinh doanh và các khoản chi chủ yếu của Ngân sách mang tinh chat cap phát phục vụ cho đầu tư phát triển và tiêu dùng của xã hội.

NSNN ít hay nhiều đều được phản ánh ở nguồn thu của từng đơn vị địa phương 1. Vai trò ca ngân sách nhà nước đối với nên kinh tế. - Theo góc độ của quản lý vốn: NSNN là bảng cân đối thu chỉ của nền kinh té. - Xét theo nội dung vật chất: NSNN là quỹ tiền tệ tập trung lớn nhất của nhà nước.

SVTH: Nguyễn Lê Hoàng Long 4 Chuyên để tốt nghiệp GVHD: 7%. Đảo Duy Minh - Xét về mặt pháp lý: NSNN là một kế hoạch tài chính cơ bản. * Thứ nhất: Quản lý điều tiết vĩ mô nền kinh tế. - NSNN là là công cụ định hướng hình thành cơ cầu kinh tế mới, kích thích phát triển sản xuất kinh doanh và chống độc quyền.

Chính phủ sẽ hướng hoạt động của các chủ thể trong nên kinh tế tối ưu, tạo điều kiện cho nèn kinh tế phát triển ôn định và bền vững. - Thông qua hoạt động chỉ ngân sách, nhà nước sẽ cung cấp kinh phí để đầu tư cho cơ sở kết cấu hạ tầng, hình thành các doanh nghiệp thuộc các lĩnh vực them chút, tạo môi trường và điêu kiện thuận lợi cho sự ra đời và phát triển của các doanh nghiệp thuộc mọi thành phản kinh té. - Nguén kinh phi trong NSNN cũng có thể sử dụng để hỗ trợ doanh nghiệp phát triển. Thông qua hoạt động thu, băng việc huy động nguồn tài chính thông qua thuế, NSNN đảm bảo thực hiện vai trò định hướng đầu tư, kích thích hoặc hạn chế sản xuất kinh doanh.

* Thứ hai: Huy động các nguồn tài chính của NSNN để dam bao nhu cau chi tiêu của Nhà nước. - Nhà nước cần các khoản chỉ tiêu trong những lĩnh vực như: quốc phòng, giáo dục, y tế. nhăm bảo đảm lợi ích về mọi mặt của người đân. Do đó NSNN đóng vai trò cực kỳ quan trọng.

* Thứ ba: Đối với kinh tế. - Kích thích sự tăng trưởng kinh tế theo sự định hướng phát triển kinh tế - xã hội thông qua xác công cụ thuế và thuế suất của nhà nước sẽ góp phần kích thích sản xuất phát triển thu hút sự đầu tư của các doanh nghiệp. - NSNN còn được dùng dé dau tu vào cơ sé ha tang tạo điều kiện và môi trường thuận lợi cho các doanh nghiệp hoạt động. * Thứ tư: Đối với thị trường.

- Nhà nước sử dụng NSNN như là một công cụ góp phần bình ôn giá cá và kiềm ché lam phat. SVTH: Nguyén Lé Hoang Long 5 Chuyên để tốt nghiệp GVHD: 7%. Đảo Duy Minh - Nên kinh tế thị trường này càng phát triên luôn tồn tại những khuyết điểm không thẻ tránh khỏi, nêu để nên kinh tế thị trường tự điều chỉnh mà không có bàn tay của nhà nước thì không thê phát triển. Chính vì vậy ngân sách nhà nước chính là công cụ quan trọng góp phân bù đắp những khuyết điểm cho nàn kinh tế, phân phối lại nguồn thu nhập giữa các tầng lớp nhân dân, cung cáp các hàng hóa công cộng cho xã hội, phát triển cân đối giữa các vùng, miền, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và môi trường sinh thái.

* Thứ năm: đỗi với xã hậi. - Điều tiết nguồn thu nhập giữa các tầng lớp dân cư trong xã hội. - Giúp những người có thu nhập thấp hoặc có hoàn cảnh khó khăn bằng các khoản chỉ về trợ cáp xã hội, trợ cấp gián tiếp đưới hình thức trợ giá cho các mặt hàng thiết yếu, các khoản chỉ để thực hiện chính sách dân số, chính sách chống mù chữ, hễ trợ đồng bào bão lụt. Nhiệm vự của ngân sách nhà nước trong bối cảnh hiện tại.

Trước diễn biến phức tạp của dịch bệnh Covid-19, nhằm hướng đến “mục tiêu kép” vừa phòng chống dịch bệnh vừa phát triển KTXH, NSNN phải được ưu tiên sử dụng để mua vật tư y tế, cho công tác phòng, chống dịch hay kinh phí hỗ trợ của Chính phủ cho người dân chịu ảnh hưởng của dịch bệnh Covid-19. Mặt khác, chú trọng đến phục hỏi và khắc phục những hậu quả tác động mà dich Covid-19 ảnh hưởng đến các doanh nghiệp trong nước. Tập trung phát triển thị trường trong nước. Bồ sung vốn đầu tư cho nền kinh tế để hiện đại hóa hệ thống y tế cơ sở, y tế dự phòng, trung tâm kiểm soát bệnh tật cấp vùng, viện và bệnh viện cấp Trung ương và kết cau ha tang.

Giải quyết các vấn đề an sinh xã hội, lao động và việc làm thông qua hỗ trợ tiền thuê nhà cho người lao động, các gói tín dụng chính sách hỗ trợ giải quyết việc làm, cho cá nhân vay thuê hoặc mua nhà ở xã hội, cho học sinh, sinh viên vay mua máy tính, thiết bị học trực tuyến. Đảm bảo tiết kiệm chỉ tiêu ngân sách, đạt được hiệu quả về kinh tế - Xã hội, chính SVTH: Nguyễn Lê Hoàng Long 6 Chuyên để tốt nghiệp GVHD: 7%. Đảo Duy Minh vÌ vậy phải xây dựng một NSNN tích cực bao gồm các nội dung sau: * Một là: Xây dựng cơ chế quản lý ngân sách thích hợp. * Hai là: Xây dựng các chính sách động viên, nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp đang chống chịu với dịch bệnh không phải đóng cửa hay phá sản.

* Ba là: Phân phối sử dụng nguồn vốn tiết kiệm có hiệu quả. Khái niềm, đặc điểm, vai trò của nguần thu ngân sách tính Thửa Thiên Huế. Khái niệm, đặc điểm của ngân sách tính Thửa Thiên Hué. * Khái niệm nguồn thu ngân sách tỉnh Thừa Thiên Huế.

Giống với NSNN, nguồn thu ngân sách Tinh Thừa Thiên Hué là toàn bộ các khoản thu đến từ thuế, phí sử dụng đất, chỉ phí văn hóa xã hội, phí bảo vệ môi trường. trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế trong một năm nhằm đảm bảo nguồn tài chính cho chính quyền nhà nước cấp địa phương. * Đặc điểm nguồn thu ngân sách tỉnh Thừa Thiên Huế. Ngân sách tinh Thừa Thiên Huế hay ngân sách địa phương là một cấp trong hệ thống ngân sách nhà nước nên cũng mang đây đủ những đặc điểm chung của ngân sách nhà nước.

Ngoài ra ngân sách Tỉnh Thừa Thiên Huế cũng mang những đặc điểm riêng tạo nên sự khác biệt với ngân sách tỉnh, địa phương khác. Đặc điểm chung: hoạt động ngân sách gắn chặt với hoạt động của chính quyền cấp địa phương. - Phân lớn các khoản thu chỉ ngân sách xã đều được thực hiện theo phương thức phân phối lại và không hoàn trả trực tiếp. Đặc điểm riêng: Với cơ chế, chính sách đặc thù được Quốc Hội thông qua cho tinh Thừa Thiên Huế thì ngân sách của Tỉnh Thừa Thuên Hué có những đặc điểm sau: - Tổng mức dư nợ vay không vượt quá 40% só thu ngân sách tính được hưởng.

- Hàng năm, ngân sách trung ương bỗ sung cho Tinh Thừa Thiên Huế không quá 70% tăng thu từ các hoạt động xuất nhập khâu so với dự toán chính phủ giao. SVTH: Nguyễn Lê Hoàng Long 7 Chuyên để tốt nghiệp GVHD: 7%. Đảo Duy Minh - Ngân sách của Tinh được hướng 50% khoản thu tiền sử dụng đất khi bán tài sản công gắn liên trên đất dé đầu tư phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội. - Các khoản thu ngân sách tinh Thừa Thiên Huế phân lớn đến từ các khoản thu từ các doanh nghiệp nhà nước trung ương, phí sử dụng đất và phí văn hóa xã hội, các khoản thu từ các hoạt động du lịch, tuy nhiên do tác động tiêu cực từ dịch bệnh Covid-19 nên khoản thu từ các hoạt động du lịch giảm đáng kẻ.

Vai trò ca ngân sách tính Thừa Thiên Huế. Ngân sách đóng vai trò quan trọng đối với 1 Tinh, với vai trò là nguồn vốn thực hiện các hoạt động đầu tư, nâng cấp cơ sở hạ tâng tạo điều kiện cho các doanh nghiệp hoạt động. Là công cụ tài chính của các cấp chính quyền địa phương, phục vụ việc thực hiện các nhiệm vụ kinh tế - xã hội của các cấp, chính quyền địa phương đã được phân cấp quản lý bao gồm các hoạt động: - Trợ cấp khắc phục những hậu quả do thiên tai. - Cấp vốn nhằm kích cầu các hoạt động du lịch nội địa vốn là thế mạnh của Tính Thừa Thiên Huẻ.

- Hễ trợ chi phí trong công cuộc phòng chống dịch bệnh Covid-19 như: + Kinh phí hễ trợ những lao động thất nghiệp do ảnh hưởng của Covid-19. + Kinh phí mua trang vật tư, thiết bị y tế hỗ trợ cho cong tác phòng dịch. - Hỗ trợ các doanh nghiệp gặp khó khăn do tác động của dịch bệnh. Phân loại nguồn thu ngân sách.

Những nguồn thu ngân sách chính bao gồm: - Thuế, phí, lệ phí có tính chất thuế (như thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân, phí bảo trì đường bộ, lệ phí công chứng. - Hoạt động sự nghiệp có thu của các đơn vị sự nghiệp công ví dụ như trường học công, bệnh viện công, viện nghiên cứu, trung tâm thẻ thao. Hiện nay, thu của các đơn vị này đang chuyển dan sang cơ chế giá dịch vụ. SVTH: Nguyễn Lê Hoàng Long 8 Chuyên để tốt nghiệp GVHD: 7%.