BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC NOÂNG LAÂM TP. HOÀ CHÍ MINH KHOA THUÛY SAÛN LUAÄN VAÊN TOÁT NGHIEÄP ÑEÀ TAØI: ÑAÙNH GIAÙ NGUOÀN LÔÏI TOÂM HUØM TAÏI PHUÙ YEÂN NGAØNH : THUÛY SAÛN NAÊM HOÏC : 2001-2005 SINH VIEÂN THÖÏC HIEÄN : LEÂ AÙNH SAÙU TP. HCM - 2005 ÑAÙNH GIAÙ NGUOÀN LÔÏI TOÂM HUØM TAÏI PHUÙ YEÂN Thöïc hieän bôûi Leâ Aùnh Saùu Luaän vaên ñöôïc ñeä trình ñeå hoaøn taát yeâu caàu caáp baèng Kyõ Sö Thuûy Saûn Giaùo vieân höôùng daãn: Phaïm Vaên Nhoû i TP. HCM – 2005 ii TOÙM TAÉT Qua keát quaû ñieàu tra ñöôïc bieát ôû Phuù Yeân coù naêm gioáng, loaøi toâm huøm coù giaù trò kinh teá nhö Toâm huøm xanh (Panulirus homarus), Toâm huøm gaám (Panulirus longipes), Toâm huøm moác (Panulirus stimpsoni), Toâm huøm boâng (Panulirus ornatus), Toâm huøm vaèn (panulirus versicolor), tuy nhieân beân caïnh coøn coù moät vaøi loaøi chöa ñöôïc ñònh danh, vaø khoâng coù giaù trò kinh teá.
Saûn löôïng khai thaùc haøng naêm dao ñoäng töø 800.000 con gioáng toâm huøm boâng vaø toâm huøm xanh, trong ñoù toâm huøm boâng chieám khoaûng 90%. Rieâng naêm nay do maát muøa neân saûn löôïng khai thaùc baèng 40% so vôùi naêm 2004. Vôùi 4 loaïi hình khai thaùc chính: maønh toâm, löôùi toâm, chaø, laën, trong ñoù ngheà maønh toâm phaùt trieån maïnh nhaát (chieám 70%). Thu nhaäp bình quaân qua 4 loaïi hình khai thaùc: Maønh toâm 10-15 trieäu ñoàng/thaùng Löôùi toâm 4-5 trieäu ñoàng/ thaùng Laën 3-5 trieäu ñoàng/ thaùng Chaø 1-2 trieäu ñoàng/ thaùng Coù hai moâ hình nuoâi chuû yeáu: Nuoâi beø vaø nuoâi loàng chìm ñaët saùt ñaùy, trong ñoù moâ hình nuoâi loàng chìm ñaët saùt ñaùy chieám tyû leä 95%.020 loàng chìm vaø 560 beø, saûn löôïng thu hoaïch 647 taán, trong ñoù rieâng huyeän soâng caàu taêng 45% so vôùi naêm 2003.
Chi phí ñaàu tö trung bình cho moãi beø töø 25.000, vaø cho moãi loàng töø 1. iii ABSTRACT Lobster resource in Phu Yen Province There are five species of lobster in Phu Yen Province. They are Yellow ring spiny lobster (Panulirus ornatus), Scalloped spiny lobster (Panulirus hormatus), Purplish brown spiny lobster (Panulirus longipes), Chinese spiny lopbster (Panulirus stimpsoni), Painted spiny lobster (Panulirus versicolor). Among that, Yellow ring spiny lobster and Scalloped spiny lobster are high value species and are cultured by almost farmers.
There are four kinds of fishing methods to collec lobster. They are weir, trawl, lobster-pots and dive. The weir career is the strongest development (70% yield). Yellow ring spiny lobster and Scalloped spiny lobster which were developed in Phu Yen were 1000000 lobsters in 2001, 800000 lobsters in 2002, 1000000 lobsters in 2003 and 790000 lobsters in 2004.
In 2004, there were 19020 cages and 560 srafts to culture lobster, and the yields which were harvested were 647 tons and concentrate in Song Cau District. The yield is 2004 higher than 2003 is 45%. iv CAÛM TAÏ Chuùng toâi xin chaân thaønh baøy toû loøng bieát ôn saâu saéc ñeán Ban Giaùm Hieäu Tröôøng Ñaïi Hoïc Noâng Laâm Tp. HCM, Ban Chuû Nhieäm vaø quí thaày coâ Khoa Thuûy Saûn, cuøng toaøn theå quí thaày coâ caùc Khoa vaø caùn boä coâng nhaân vieân cuûa tröôøng, ñaõ taän tình truyeàn ñaït nhöõng kieán thöùc quí baùu cho chuùng toâi trong suoát thôøi gian hoïc taäp ôû tröôøng.
Ñaëc bieät chuùng toâi xin chaân thaønh caûm ôn thaày Phaïm Vaên Nhoû ñaõ taän taâm, tröïc tieáp, höôùng daãn chuùng toâi trong suoát thôøi gian thöïc hieän ñeà taøi. Chuùng toâi cuõng baøy toû loøng bieát ôn ñeán: Caùc coâ chuù, anh, chò trong Sôû Thuûy Saûn tænh Phuù Yeân, Sôû Noâng Nghieäp Vaø Phaùt Trieån Noâng Thoân, ñaõ taïo moïi ñieàu kieän thuaän lôïi cho chuùng toâi hoaøn thaønh toát coâng vieäc. Caùc ngö daân haønh ngheà khai thaùc vaø nuoâi toâm huøm trong tænh, ñaõ taän tình giuùp ñôõ, cung caáp nhöõng thoâng tin chính xaùc, quí baùu cho vieäc thöïc hieän ñeà taøi thuaän lôïi hôn. Cuøng taát caû caùc anh, chò, baïn beø ñaõ nhieät tình hoå trôï, ñoäng vieân trong suoát thôøi gian hoïc taäp.
Trong quaù trình thöïc hieän ñeà taøi, do kieán thöùc chöa cao, khoâng sao traùnh khoûi nhöõng ñieàu sai soùt, kính mong coù söï ñoùng goùp cuûa quí thaày coâ vaø caùc baïn. v vi MUÏC LUÏC ÑEÀ MUÏC Trang Teân ñeà taøi.i Toùm taét Tieáng Vieät.ii Toùm taét Tieáng Anh.iii Caûm taï.iv Muïc luïc.v Danh saùch caùc baûng.vii Danh saùch caùc ñoà thò vaø hình aûnh.viii I GIÔÙI THIEÄU.1 Ñaët vaán ñeà.2 Muïc tieâu ñeà taøi.1 II TOÅNG QUAN TAØI LIEÄU.1 Ñieàu kieän töï nhieân.3 Khí haäu thuûy vaên ñaát lieàn.4 Moät soá neùt thuûy vaên vuøng bieån.5 Moät soá hieän töôïng thôøi tieát ñaùng chuù yù taùc ñoäng ñeán saûn xuaát thuûy saûn.2 Taøi nguyeân nguoàn lôïi thuûy saûn trong caùc vuøng.1 Taøi nguyeân nguoàn lôïi thuûy saûn vuøng nöôùc ngoït.2 Taøi nguyeân nguoàn lôïi thuûy saûn vuøng nöôùc lôï maën.3 Nguoàn lôïi haûi saûn vuøng ven bieån Phuù Yeân.3 Khai thaùc thuûy saûn.1 Tình hình khai thaùc thuûy saûn ôû caùc vuøng nöôùc.2 Saûn löôïng khai thaùc.4 Moät soá chính saùch öu ñaõi cuûa Ñaûng vaø Nhaø Nöôùc ñaõ thuùc ñaåy NTTS trong nhöõng naêm qua.5 Tình hình daân sinh kinh teá vaø xaõ hoäi mieàn bieån.1 Tình hình daân sinh kinh teá .2 Tình hình xaõ hoäi mieàn bieån.16 vii III PHÖÔNG PHAÙP NGHIEÂN CÖÙU.1 Thôøi gian vaø ñòa ñieåm.2 Phöông phaùp.1 Phöông phaùp ñieàu tra.2 Noäi dung ñieàu tra.19 IV KEÁT QUAÛ VAØ THAÛO LUAÄN.1 Toång quaùt veà caùc loaøi toâm huøm taïi Phuù Yeân.3 Ñaëc ñieåm moâi tröôøng soáng.5 Caùc loaøi toâm huøm ôû Phuù Yeân.2 Tình hình khai thaùc toâm huøm gioáng.1 Caùc loaïi hình khai thaùc.2 Tình hình khai thaùc.4 Saûn löôïng khai thaùc.5 Thu nhaäp töø vieäc khai thaùc toâm huøm gioáng.6 Trôû ngaïi vaø khoù khaên.3 Tình hình öông nuoâi.1 Tình hình öông .2 Tình hình nuoâi.3 Ñaùnh giaù veà nguoàn lôïi toâm huøm.49 V KEÁT LUAÄN VAØ ÑEÀ NGHÒ.52 TAØI LIEÄU THAM KHAÛO.54 Baûng 1 Caâu hoûi döï kieán phaàn khai thaùc.55 Baûng 2 Caâu hoûi döï kieán phaàn öông nuoâi.56 Moät soá hình aûnh veà tình hình khai thaùc vaø öông nuoâi toâm huøm.58 viii DANH SAÙCH CAÙC BAÛNG Baûng 2.1 Cô caáu saûn löôïng khai thaùc ôû caùc vuøng nöôùc naêm 2002.1 Moät soá chæ tieâu qua caùc loaïi hình khai thaùc.2 Soá hoä laøm ngheà khai thaùc toâm huøm gioáng.3 Saûn löôïng toâm huøm gioáng khai thaùc ñöôïc töø thaùng 11- 4 naêm 2004.4 Thu nhaäp töø khai thaùc toâm huøm gioáng trong naêm 2005.5 Söï gia taêng loàng öông nuoâi vaø saûn löôïng toâm huøm naêm 2001 – 2004.6 Phaân tích kinh teá veà chi phí trong moät vuï nuoâi toâm huøm thöông phaåm. 49 ix DANH SAÙCH CAÙC ÑOÀ THÒ VAØ HÌNH AÛNH DANH SAÙCH CAÙC ÑOÀ THÒ Ñoà thò 4.1 Tyû leä toâm huøm gioáng khai thaùc ñöôïc qua caùc loaïi hình khai thaùc.2 Tyû leä haønh ngheà qua caùc loaïi hình khai thaùc.3 Tyû leä caùc loaøi toâm huøm gioáng khai thaùc ñöôïc cuûa ngheà maønh toâm.4 Tyû leä caùc loaøi toâm huøm gioáng khai thaùc ñöôïc cuûa ngheà löôùi toâm.5 Tyû leä caùc loaøi toâm huøm gioáng khai thaùc ñöôïc cuûa ngheà chaø.6 Tyû leä caùc loaøi toâm huøm gioáng khai thaùc ñöôïc cuûa ngheà laën.7 Saûn löôïng toâm huøm gioáng boâng vaø xanh khai thaùc ñöôïc naêm 2001 -2004.8 Tyû leä toâm huøm gioáng khai thaùc ñöôïc cuûa ba huyeän ven bieån.9 Tyû leä caùc chi phí trong chi phí löu ñoäng cuûa moâ hình nuoâi beø.10 Tyû leä caùc chi phí trong chi phí löu ñoäng cuûa moâ hình nuoâi loàng chìm.48 DANH SAÙCH CAÙC HÌNH AÛNH Hình 4.1 Toâm huøm boâng (Panulirus ornatus).2 Toâm huøm xanh (Panulirus hormatus).3 Toâm huøm ñoû (Panulirus longipes).4 Toâm huøm soûi (Panulirus stimpsoni).5 Toâm huøm vaèn (Panulirus versicolor).1 Ñaët Vaán Ñeà Nöôùc ta coù bôø bieån daøi 3260 Km, naèm trong vuøng khí haäu nhieät ñôùi, do ñoù saûn löôïng cuõng nhö thaønh phaàn gioáng loaøi thuûy haûi saûn phong phuù vaø ña daïng. Chính vì vaäy ngaønh thuûy saûn ñöôïc xem laø ngaønh coù truyeàn thoáng laâu ñôøi, vaø laø ngaønh kinh teá muõi nhoïn cuûa nöôùc ta.
Vaøi thaäp nieân trôû laïi ñaây, do söï phaùt trieån maïnh cuûa khoa hoïc vaø coâng ngheä tieân tieán, ñaõ laøm cho saûn löôïng khai thaùc taêng voït, quy moâ ñaùnh baét ngaøy caøng ñöôïc caûi thieän, daãn ñeán saûn löôïng khai thaùc ñöôïc naâng cao. Vieäc khai thaùc quaù möùc ñaõ laøm cho moâi tröôøng bò huûy dieät, phaù huûy sinh caûnh laø nôi truù aån cuûa caùc loaøi haûi saûn, roõ reät nhaát laø söï suy giaûm veà saûn löôïng, khan hieám veà thaønh phaàn loaøi cuøng vôùi söï bieán maát cuûa moät soá loaøi coù giaù trò kinh teá cao. Do ñôøi soáng cuûa con ngöôøi ngaøy caøng ñöôïc caûi thieän, nhu caàu thöïc phaåm ñöôïc naâng cao laø ñoäng löïc thuùc ñaåy caùc ngö daân khai thaùc, taäp trung vaøo nhöõng ñoái töôïng coù giaù trò kinh teá cao, vaø ñaây chính laø nguyeân nhaân daãn ñeán caïn kieät caùc loaøi thuûy haûi saûn coù giaù trò kinh teá. Do saûn löôïng ngoaøi töï nhieân coù giôùi haïn, maø saûn löôïng khai thaùc cuûa con ngöôøi ngaøy caøng taêng, laøm cho saûn löôïng khai thaùc haøng naêm giaûm, neân vieäc chuyeån töø khai thaùc ngoaøi töï nhieân sang nuoâi troàng laø vaán ñeà taát yeáu.
Chính vì vaäy maø ngheà nuoâi troàng haûi saûn luoân ñöôïc xem laø ngaønh raát quan troïng trong chieán löôïc phaùt trieån kinh teá xaõ hoäi ôû nöôùc ta. Phuù Yeân coù bôø bieån daøi taïo neân nhieàu eo vònh kín gioù, vôùi moâi tröôøng nöôùc trong saïch, ít bò oâ nhieåm, do ñoù raát thuaän lôïi cho ngheà nuoâi troàng thuûy saûn phaùt trieån. Laø moät trong caùc tænh mieàn Trung ñöôïc thieân nhieân öu ñaõi, laø nôi coù nhieàu gioáng loaøi toâm huøm sinh soáng, ñaây laø loaøi thuûy saûn coù giaù trò kinh teá cao. Chính vì vaäy maø ngheà khai thaùc toâm huøm gioáng phaùt trieån nhaûy voït trong thaäp nieân qua, ñoàng thôøi cuøng keùo theo ngheà nuoâi toâm huøm thöông phaåm phaùt trieån khoâng keùm, vaø ñem laïi lôïi nhuaän raát lôùn cho ngö daân.
Coäng vôùi vieäc chöa coù luaät quaûn lyù, chieán löôïc quaûn lyù vaø bieän phaùp baûo veä phuø hôïp ñeå naâng cao hieäu quaû söû duïng nguoàn gioáng töï nhieân naøy, 1 do ñoù trong töông lai chaéc chaén seõ daãn ñeán caïn kieät nguoàn lôïi töï nhieân naøy laø ñieàu khoâng theå traùnh khoûi. Ñeå ñaùnh giaù nguoàn lôïi vaø hieän traïng söû duïng gioáng toâm huøm, ñöôïc söï phaân coâng cuûa Khoa Thuûy Saûn Tröôøng Ñaïi Hoïc Noâng Laâm Tp. HCM chuùng toâi ñaõ tieán haønh thöïc hieän ñeà taøi “Ñaùnh Giaù Nguoàn Lôïi Toâm Huøm Taïi Phuù Yeân”.2 Muïc Tieâu Ñeà Taøi Thöïc hieän ñeà taøi nhaèm: Ñaùnh giaù nguoàn lôïi vaø tình hình söû duïng toâm huøm ôû Phuù Yeân. Ñeà xuaát nhöõng bieän phaùp quaûn lyù vaø chieán löôïc khai thaùc hôïp lyù ñeå naâng cao hieäu quaû söû duïng nguoàn taøi nguyeân quyù baùu naøy.
TOÅNG QUAN TAØI LIEÄU 2.1 Ñieàu Kieän Töï Nhieân 2.1 Vò trí ñòa lyù Phuù Yeân laø tænh ven bieån Nam Trung Boä, trong ñaát lieàn dieän tích ñaát töï nhieân 5045km2, vó ñoä ñieåm cöïc Baéc ñeán ñieåm cöïc Nam laø 13041/28//B vaø 12042/36//B caùch nhau 108 km, kinh ñoä ñieåm cöïc Taây ñeán ñieåm cöïc Ñoâng laø 108 040/40//Ñ vaø 109027/47//Ñ caùch nhau 85 km. Baéc giaùp Bình Ñònh, nam giaùp Khaùnh Hoaø, taây giaùp Ñaéc Laéc vaø Gia Lai, ñoâng giaùp Bieån Ñoâng. Tænh coù taùm huyeän thò trong ñoù coù boán huyeän thò ven bieån.