BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KINH TEÁ Tp. HCM -------------------- NGOÂ VAÊN THAÏO Ñeà taøi: CAÙC NHAÂN TOÁ TAÙC ÑOÄNG ÑEÁN NGHEÀ NUOÂI TOÂM SUÙ COÂNG NGHIEÄP CUÛA TÆNH BEÁN TRE LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ KINH TEÁ Tp. Hoà Chí Minh- Naêm 2006 LÔØI CAM ÑOAN Toâi Ngoâ Vaên Thaïo, chính laø taùc giaû cuûa ñeà taøi nghieân cöùu naày. Toâi xin cam ñoan ñeà taøi naày do chính baûn thaân toâi thöïc hieän, khoâng sao cheùp hay goùp nhaët caùc coâng trình nghieân cöùu cuûa moät toå chöùc hay caù nhaân naøo khaùc.
Caùc soá lieäu thu thaäp baûo ñaûm tính khaùch quan vaø trung thöïc. Toâi xin hoaøn toaøn chòu traùch nhieäm tröôùc phaùp luaät neáu coù söï tranh chaáp hay bò phaùt hieän coù haønh vi khoâng trung thöïc lieân quan ñeán noäi dung ñeà taøi nghieân cöùu naày Ñeå hoaøn thaønh ñeà taøi naày, ngöôùi vieát phaûi chòu ôn cuûa nhieàu ngöôøi. Tröôùc heát xin chaân thaønh caûm ôn caùc giaûng vieân cuûa tröôøng Ñaïi hoïc kinh teá Tp. Hoà Chí Minh vaø ñaëc bieät laø caùc giaûng vieân cuûa khoa kinh teá phaùt trieån cuøng quí thaày coâ trong vaø ngoaøi nöôùc cuûa Chöông trình giaûng daïy kinh teá Fulbright trong nieân khoaù 1999 – 2000 ñaõ truyeàn ñaït kieán thöùc cho ngöôøi vieát trong suoát thôøi gian theo hoc.
Xin chaân thaønh caûm ôn TS Mai Chieán Thaéng, ngöôøi höôùng daãn khoa hoïc cho ngöôøi vieát, thaày ñaõ giaønh nhieàu coâng söùc vaø thôøi gian ñeå höôùng daãn vaø chænh söõa ñeà taøi ñeå ngöôøi vieát coù höôùng nghieân cöùu saâu saéc vaø cuï theå hôn. Nhaân ñaây xin caûm ôn nhöõng ñoàng nghieäp, nhöõng anh chò coâng taùc trong caùc cô quan nhö: Sôû Keá hoaïch vaø ñaàu tö Beán tre, Sôû thuûy saûn Beán tre, Cuïc thoáng keâ Beán tre, Phoøng thuûy saûn 3 huyeän Bình Ñaïi, Ba tri vaø Thaïnh phuù, caùc hoä nuoâi toâm suù coâng nghieäp … ñaõ taïo ñieàu kieän giuùp ngöôøi vieát thu thaäp thoâng tin, soá lieäu, taøi lieäu höõu ích cho vieäc nghieân cöùu ñeà taøi. Cuoái cuøng, xin caûm ôn gia ñình vaø baïn beø ñaõ giuùp ñôõ vaø ñoäng vieân tinh thaàn cho ngöôøi vieát trong suoát thôøi gian theo hoïc vaø thöïc hieän ñeà taøi naày. NGOÂ VAÊN THAÏO DANH MUÏC CAÙC KYÙ HIEÄU, CHÖÕ VIEÁT TAÉT ANOVA : Analysis Of Variance Between Groups BCN : Baùn coâng nghieäp BOD : Tieâu hao Oxy sinh hoïc ( Bio- Oxygen Demand) CN : Coâng nghieäp ct : caù theå DOC : Department of Commerce GDP : Toàng saûn phaåm noäi ñòa (Gross Domestic Product) MC : Marginal Cost mg : miligram MR : Marginal Return NR : Net Return NGTK : Nieân giaùm thoáng keâ.
QC : Quaûng canh QCCT : Quaõng canh caûi tieán. S%o : Ñoä maën – tæ leä phaàn ngaøn (per part thounsands of Salinity) tb : teá baøo TC : Total Cost TR : Total Return TP : Total Products MUÏC LUÏC Trang PHAÀN MÔÛ ÑAÀU 1 1. Söï caàn thieát cuûa nghieân cöùu 1 2. Muïc tieâu nghieân cöùu 2 3.
Ñoái töôïng vaø phaïm vi nghieân cöùu 3 4. Keát caáu cuûa ñeà taøi nghieân cöùu. 3 CHÖÔNG 1: CÔ SÔÛ LYÙ THUYEÁT VAØ PHÖÔNG PHAÙP NGHIEÂN CÖÙU 4 1.1 Cô sôû lyù thuyeát.1 Lyù thuyeát veà kinh teá trang traïi 4 1. Lyù thuyeát kinh teá söû duïng hieäu quaû caùc nguoàn löïc saûn xuaát nuoâi toâm suù coâng nghieäp 5 1.
Lyù thuyeát veà lieân keát kinh teá giöõa noâng hoä nuoâi toâm suù coâng nghieäp 8 vôùi caùc toå chöùc kinh teá khaùc 1. Ñaëc ñieåm chuû yeáu cuûa nuoâi toâm suù coâng nghieäp 10 1. Kyõ thuaät nuoâi 10 1. Nguoàn thöùc aên 10 1.
Dòch beänh vaø caùch phoøng traùnh 11 1. Hình thöùc nuoâi 11 1.3 Phöông phaùp nghieân cöùu 12 1. Phöông phaùp thu thaäp soá lieäu- thoâng tin 12 1. Phöông phaùp phaân tích soá lieäu 13 1.
Haïn cheá cuûa ñeà taøi nghieân cöùu 15 CHÖÔNG 2 THÖÏC TRAÏNG VAØ CAÙC YEÁU TOÁ TAÙC ÑOÄNG ÑEÁN QUAÙ TRÌNH SAÛN XUAÁT CUÛA TRANG TRAÏI NUOÂI TOÂM SUÙ COÂNG 16 NGHIEÄP CUAÛ TÆNH BEÁN TRE 2. Ñaëc ñieåm ñieàu kieän töï nhieân- kinh teá- xaõ hoäi cuûa tænh Beán tre. Hieän traïng söû duïng ñaát cuûa tænh Beán tre 16 2. Moät soá ñaëc ñieåm chính veà ñieàu kieän töï nhieân 17 2.
Taøi nguyeân thuûy sinh vaät.5 Ñaùnh giaù tình hình chung veà ñieàu kieän töï nhieân coù aûnh höôûng ñeán 24 nuoâi troàng thuûy saûn cuûa tænh Beán tre. Hieän traïng keânh raïch tænh Beán tre. Khaùi quaùt veà tình hình kinh teá cuûa tænh Beán tre 26 2.2 Caùc nhaân toá taùc ñoäng ñeán ngheà nuoâi toâm suù coâng nghieäp. Caùc nhaân toá taùc ñoäng ñeán hoaït ñoäng saûn xuaát 34 2.
Hieän traïng nuoâi troàng thuûy saûn cuûa Beán tre giai ñoaïn (2000 – 37 2006) 2. Caùc vaán ñeà toàn taïi 38 2. Phaân tích ñònh löôïng caùc nhaân toá aûnh höôûng ñeán ngheà nuoâi toâm suù 39 coâng nghieäp ôû tænh beán tre 2. Xaây döïng moâ hình.2 Keát quûa ñieàu tra vaø phaân tích moâ hình.
Phaân tích theo ma traän SWOT 52 2. Caùc ñieåm maïnh – ñieåm yeáu 52 2. Caùc cô hoäi vaø ñe doaï.3 Ma traän keát hôïp ( SWOT) 54 2 CHÖÔNG 3 NHÖÕNG GIAÛI PHAÙP CHUÛ YEÁU ÑEÅ NGHEÀ NUOÂI TOÂM SUÙ 55 BEÁN TRE PHAÙT TRIEÅN BEÀN VÖÕNG 3. Tình hình nuoâi troàng thuûy saûn treân theá giôùi vaø trong nöôùc 55 3.1 Vaøi neùt veà tình hình nuoâi thuûy saûn treân theá giôùi 55 3.2 Vaøi neùt veà tình hình nuoâi thuûy saûn trong nöôùc.2 Ñònh höôùng vaø muïc tieâu phaùt trieån thuûy saûn – nuoâi toâm suù coâng 64 nghieäp cuûa tænh Beán tre ñeán naêm 2010 vaø taàm nhìn naêm 2020 3.
Caùc giaûi phaùp ñeå ngheà nuoâi toâm suù cuûa Beán tre phaùt trieån beàn vöõng 67 3. Giaûi phaùp veà qui hoaïch trong nuoâi troàng thuûy saûn vaø nuoâi toâm suù 67 coâng nghieäp cuûa tænh 3. Giaûi phaùp veà con gioáng 67 3. Giaûi phaùp veà phoøng trò beänh vaø haïn cheá dö löôïng khaùng sinh 68 3.
Giaûi phaùp veà voán. Giaûi phaùp naâng cao chaát löôïng saûn phaåm 69 3. Caùc giaûi phaùp khuyeán ngö 70 3. Giaûi phaùp veà tieâu thuï, thò tröôøng 71 3.
Giaûi phaùp veà moái lieân keát giöõa trang traïi nuoâi toâm suù coâng nghieäp 72 vôùi caùc toå chöùc khaùc 3. Veà cô cheá chính saùch 73 KEÁT LUAÄN VAØ KIEÁN NGHÒ 75 TAØI LIEÄU THAM KHAÛO 79 PHUÏ LUÏC 80 DANH MUÏC CAÙC HÌNH – ÑOÀ THÒ Trang Hình 1.1 Toâm suù thöông phaåm 11 Hình 1.2 Ao nuoâi toâm suù coâng nghieäp 11 Hình 2.1 GDP cuûa Beán tre giai ñoaïn 2000 – 2005 30 DANH MUÏC CAÙC BAÛNG BIEÅU Trang Baûng 2.1 Tình hình söû duïng ñaát 2000 – 2005 17 Baûng 2.2 Dieãn bieán ñoä maën vaø ñoä trong treân 4 soâng chính cuûa Beán tre 21 Baûng 2.3 Bieán ñoäng soá löôïng ñoäng thöïc vaät treân soâng raïch trong tænh Beán tre 23 Baûng 2.4 Daân soá vaø lao ñoäng giai ñoaïn 2000 – 2005 cuûa tænh 27 Baûng 2.5 Cô caáu lao ñoäng trong tænh Beán tre giai ñoaïn 2000 – 2005 28 Baûng 2.6 GDP cuûa tænh Beán tre 2000 – 2005 29 Baûng 2.7 Xuaát khaåu cuûa tænh giai ñoaïn 2000 – 2005 30 Baûng 2.8 Toång saûn phaåm trong tænh theo giaù thöïc teá giai ñoaïn 2000-2005 32 Baûng 2.9 Moät soá chæ tieâu xuaát khaåu thuûy saûn cuûa tænh Beán tre naêm 2005 33 Baûng 2.10 Dieän tích nuoâi thuûy saûn cuûa Beán tre ñeán 1/9/2005 37 Baûng 2.11 Hieäu quaû cuûa caùc moâ hình nuoâi thuûy saûn vuï muøa 2005 38 Baûng 2.12 Caùc bieán trong moâ hình 46 Baûng 2.13 Trung bình caùc bieán qua caùc naêm 50 Baûng 3.1 Toång saûn löôïng thuûy saûn theá giôùi, giai ñoaïn 1998-2003 55 Baûng 3.2 Saûn löôïng nuoâi thuûy saûn cuûa 10 nöôùc ñöùng ñaàu naêm 2003 56 Baûng 3.3 Saûn löôïng caùc loaøi toâm nuoâi chính treân theá giôùi 57 Baûng 3.4 Caùc nöôùc nuoâi toâm ñöùng ñaàu treân theá giôùi 58 Baûng 3.5 Toång saûn löôïng Thuûy saûn vaø saûn löôïng thuûy saûn nuoâi troàng giai ñoaïn 60 2000 – 2004 cuûa Vieät Nam Baûng 3.6 Cô caáu saûn löôïng nuoâi thuûy saûn theo vuøng, mieàn 61 Baûng 3.7 Tyû leä saûn löôïng vaø dieän tích caùc ñoái töôïng thuûy saûn nuoâi naêm 2004 62 Baûng 3.8 Dieän tích vaø saûn löôïng toâm nuoâi giai ñoaïn (2000 – 2005) 63 Baûng 3.9 Toång saûn löôïng vaø giaù trò thuûy saûn cuûa Vieät nam 2003 theo lónh vöïc 64 1 PHAÀN MÔÛ ÑAÀU 1. Söï caàn thieát cuûa nghieân cöùu. Ngheà nuoâi toâm ven bieån cuûa Vieät Nam baét ñaàu töø nhöõng naêm 1980 vôùi hình thöùc quaõng canh laø döïa vaøo nguoàn gioáng töï nhieân.
Söï haáp daãn cuûa lôïi nhuaän cao mang laïi töø nuoâi toâm vaø gaàn ñaây laø chính saùch khuyeán khích chuyeån ñoåi cô caáu saûn xuaát ñaõ thuùc ñaåy ngheà nuoâi toâm caøng phaùt trieån maïnh meõ. Cuøng vôùi söï phaùt trieån cuûa khoa hoïc kyõ thuaät, coâng ngheä nuoâi toâm daàn daàn ñöôïc caûi tieán vaø hoaøn thieän. Ñeán cuoái naêm 2005 caû nöôùc coù khoaûng 616.900 ha nuoâi toâm maø chuû yeáu laø toâm suù vôùi khoaûng 3% dieän tích nuoâi toâm thaâm canh vaø 4% dieân tích nuoâi baùn thaâm canh. Söï phaùt trieån nhanh choùng caû veà dieän tích vaø möùc ñoä thaâm canh trong nuoâi toâm suù ñaõ thuùc ñaåy söï hình thaønh vaø phaùt trieån caùc heä thoáng dòch vuï nhö: con gioáng, thöùc aên, thuoác vaø hoaù chaát, tö vaán, voán… phuïc vuï cho ngöôøi nuoâi.
Ñoàng baèng soâng Cöûu Long coù dieän tích nuoâi chieám khoaûng 70% dieän tích caû nöôùc vaø ñoùng goùp 80% toång saûn löôïng toâm nuoâi cuûa Vieät nam, trong ñoù Beán tre coù dieän tích nuoâi toâm suù laø 32.253 ha chieám 5,23% dieän tích nuoâi toâm suù caû nöôùc vaø ñaït giaù trò saûn phaåm thuûy saûn nuoâi laø 2.182trieäu ñoàng chieám 5,34% giaù trò thuûy saûn nuoâi caû nöôùc. Vôùi söï phaùt trieån nhanh choùng cuûa ngheà nuoâi toâm suù coâng nghieäp ñaëc bieät töø sau naêm 2000 ñaõ laøm phaùt sinh nhieàu vaán ñeà caàn ñöôïc giaûi quyeát nhö: dòch beänh buøng phaùt thöôøng xuyeân vaø ruûi ro thua loã laø ñieàu khoâng theå traùnh khoûi cho caùc chuû ñìa toâm, vieäc qui hoaïch vaø quaûn lyù khu vöïc nuoâi nhaèm ñeå kieåm soaùt dòch beänh, vaø haïn cheá caùc taùc ñoäng moâi tröôøng do vieäc chaët phaù röøng ngaäp maën laáy ñaát nuoâi toâm hieän nay vaãn coøn nan giaûi, caùc yeáu toá ñaàu vaøo nhö: chaát löôïng con gioáng, chaát löôïng thöùc aên, thuoác vaø hoaù chaát cuõng nhö caùc haïn cheá ñaàu ra veà chaát löôïng vaø kích côõ toâm thòt, dö löôïng khaùng sinh vaø caùc hoaù chaát caám söû duïng toàn löu trong thòt toâm cuûa caùc thò tröôøng lôùn 2 nhö EU vaø Myõ… cuõng coøn nhieàu haïn cheá vaø khoù kieåm soaùt. Cô sôû haï taàng phuïc vuï cho ngheà nuoâi toâm nhö: heä thoáùng giao thoâng, caáp thoaùt nöôùc, hoã trôï kyõ thuaät nuoâi vaø nguoàn voán ñaàu tö cho nuoâi toâm chuû yeáu do ngöôøi nuoâi töï xoay sôû neân haàu nhö caùc coâng trình nuoâi chöa ñaït tieâu chuaån vaø coøn nhieàu haïn cheá laø ñieàu kieän phaùt sinh caùc ruûi ro. Maëc khaùc, ngheà nuoâi toâm suù coâng nghieäp cuûa Beán tre mang tính muøa vuï neân thu hoaïch thöôøng taäp trung, söùc eùp giaù töø caùc nhaø thu mua ñaõ aûnh höôûng raát lôùn ñeán lôïi nhuaän ngöôøi nuoâi.