Đánh Giá Khả Năng Sinh Trưởng và Năng Suất Của Các Tổ Hợp Lai Cà Chua Mới Tại Gia Lâm, Hà Nội (2017)

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnua đánh giá khả năng sinh trưởng năng suất chất lượng của một số tổ hợp lai cà chua mới trong vụ, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Nguyễn Hoàng Tùng
• Người hướng dẫn: Pgs. Nguyễn Hồng Minh
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
• Đề tài: Đánh giá khả năng sinh trưởng, phát triển, năng suất và chất lượng của một số tổ hợp lai cà chua mới trong vụ Xuân Hè và Thu Đông năm 2017 tại Gia Lâm, Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục bảng
• 1.4. Danh mục hình
• 1.5. Danh mục chữ viết tắt
• 1.6. Trích yếu luận văn
• 1.7. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.8. Mục đích và yêu cầu
• 1.9. Tổng quan tài liệu
• 1.9.1. Nguồn gốc và phân loại thực vật của cà chua
• 1.9.2. Giá trị của cây cà chua
• 1.9.3. Giá trị kinh tế của cây cà chua
• 1.9.4. Giá trị dinh dưỡng và y học
• 1.9.5. Đặc điểm thực vật học của cây cà chua
• 1.9.6. Yêu cầu ngoại cảnh của cây cà chua
• 1.9.7. Đất trồng và chất dinh dưỡng
• 1.9.8. Tình hình sản xuất và nghiên cứu cà chua trên thế giới
• 1.9.8.1. Tình hình sản xuất cà chua trên thế giới
• 1.9.8.2. Một số nghiên cứu về chọn tạo giống cà chua trên thế giới
• 1.9.9. Tình hình sản xuất và nghiên cứu cà chua ở Việt Nam
• 1.9.9.1. Tình hình sản xuất cà chua ở Việt Nam
• 1.9.9.2. Tình hình nghiên cứu, chọn tạo giống cà chua ở nước ta
• 1.10. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu
• 1.10.1. Vật liệu nghiên cứu
• 1.10.2. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 1.10.2.1. Thời gian nghiên cứu
• 1.10.2.2. Địa điểm nghiên cứu
• 1.10.3. Nội dung nghiên cứu
• 1.10.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.10.5. Bố trí thí nghiệm
• 1.10.6. Kỹ thuật trồng và chăm sóc
• 1.10.7. Các chỉ tiêu theo dõi
• 1.10.8. Phương pháp xử lý số liệu
• 1.11. Kết quả nghiên cứu và thảo luận
• 1.11.1. Thời gian sinh trưởng của các tổ hợp lai cà chua trồng ở vụ Xuân Hè và Thu Đông năm 2017
• 1.11.2. Thời gian sinh trưởng của các tổ hợp cà chua lai ở giai đoạn vườn ươm
• 1.11.3. Thời gian sinh trưởng của các tổ hợp lai giai đoạn ngoài đồng ruộng
• 1.11.4. Một số đặc điểm về cấu trúc cây
• 1.11.4.1. Số đốt từ gốc đến chùm hoa thứ nhất
• 1.11.4.2. Chiều cao từ gốc đến chùm hoa thứ nhất
• 1.11.4.3. Chiều cao cây cuối cùng
• 1.11.4.4. Kiểu sinh trưởng và đặc điểm phân nhánh
• 1.11.5. Một số đặc điểm hình thái, đặc điểm nở hoa
• 1.11.5.1. Dạng chùm hoa và đặc điểm nở hoa
• 1.11.6. Tỷ lệ đậu quả của các tổ hợp lai cà chua trồng ở vụ Xuân Hè và Thu Đông năm 2017
• 1.11.7. Tình hình nhiễm bệnh Virus trên đồng ruộng
• 1.11.8. Tình hình nhiễm một số loại sâu bệnh khác
• 1.11.9. Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của các tổ hợp lai cà chua
• 1.11.9.1. Số chùm quả/cây
• 1.11.9.2. Số quả trên cây
• 1.11.9.3. Khối lượng trung bình quả
• 1.11.9.4. Tỷ lệ quả lớn trên tổng số quả
• 1.11.9.5. Năng suất của các tổ hợp lai cà chua
• 1.11.9.6. Năng suất cá thể của các tổ hợp lai cà chua
• 1.11.9.7. Năng suất trên ô thí nghiệm
• 1.11.9.8. Năng suất quả/ha
• 1.11.10. Đặc điểm về hình thái quả
• 1.11.10.1. Màu sắc vai quả khi xanh
• 1.11.10.2. Màu sắc vai quả khi chín
• 1.11.10.3. Hình dạng quả
• 1.11.10.4. Số ngăn hạt/quả
• 1.11.10.5. Số hạt/quả
• 1.11.11. Đặc điểm về chất lượng quả
• 1.11.11.1. Độ dày thịt quả
• 1.11.11.2. Đặc điểm thịt quả
• 1.11.11.3. Độ ướt thịt quả
• 1.11.11.4. Khẩu vị nếm
• 1.11.12. Một số tổ hợp lai cà chua triển vọng
• 2. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• TRÍCH YẾU LUẬN VĂN

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Năng Suất Cà Chua Lai Mới Tại Gia Lâm 2017

Cà chua (Lycopersicum esculentum Mill) là một trong những loại rau quả có giá trị dinh dưỡng và kinh tế cao. Việc đánh giá năng suất và chất lượng của các tổ hợp lai cà chua mới tại Gia Lâm năm 2017 là rất cần thiết để đáp ứng nhu cầu tiêu thụ và sản xuất. Nghiên cứu này không chỉ giúp xác định các giống cà chua có năng suất cao mà còn góp phần vào việc phát triển ngành nông nghiệp bền vững.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Cà Chua Trong Nông Nghiệp

Cà chua không chỉ là nguồn thực phẩm quan trọng mà còn có giá trị kinh tế cao. Năm 2016, diện tích trồng cà chua ở Việt Nam đạt 23.868 ha với sản lượng 655 tấn. Việc nghiên cứu và phát triển giống cà chua mới là cần thiết để nâng cao năng suất và chất lượng.

1.2. Mục Tiêu Nghiên Cứu Năng Suất Cà Chua Lai

Mục tiêu chính của nghiên cứu là xác định các tổ hợp lai cà chua mới có khả năng sinh trưởng tốt, năng suất cao và chất lượng tốt, phù hợp với điều kiện khí hậu tại Gia Lâm trong năm 2017.

II. Thách Thức Trong Sản Xuất Cà Chua Lai Tại Gia Lâm

Sản xuất cà chua lai tại Gia Lâm gặp nhiều thách thức, bao gồm điều kiện thời tiết bất lợi và sự thiếu hụt giống chất lượng. Những vấn đề này ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng sản phẩm. Việc nghiên cứu và phát triển giống cà chua mới là cần thiết để giải quyết những thách thức này.

2.1. Điều Kiện Thời Tiết Bất Lợi

Thời tiết tại Gia Lâm có thể thay đổi thất thường, ảnh hưởng đến sự phát triển của cây cà chua. Việc chọn giống có khả năng chịu đựng điều kiện thời tiết khắc nghiệt là rất quan trọng.

2.2. Thiếu Hụt Giống Chất Lượng

Mặc dù đã có nhiều giống cà chua được phát triển, nhưng vẫn còn thiếu những giống có khả năng sinh trưởng và năng suất cao. Việc nghiên cứu và phát triển giống mới là cần thiết để đáp ứng nhu cầu sản xuất.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Năng Suất Cà Chua Lai Mới

Nghiên cứu được thực hiện thông qua các thí nghiệm tại Gia Lâm, với sự tham gia của nhiều tổ hợp lai cà chua khác nhau. Phương pháp nghiên cứu bao gồm bố trí thí nghiệm ngẫu nhiên hoàn chỉnh và theo dõi các chỉ tiêu sinh trưởng, năng suất và chất lượng.

3.1. Bố Trí Thí Nghiệm

Thí nghiệm được bố trí theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh với 12 tổ hợp lai và 1 giống đối chứng. Mỗi ô thí nghiệm có diện tích 8m2, trồng 22 cây/ô.

3.2. Theo Dõi Các Chỉ Tiêu Sinh Trưởng

Các chỉ tiêu sinh trưởng như chiều cao cây, số chùm quả/cây và năng suất được theo dõi để đánh giá khả năng sinh trưởng và phát triển của các tổ hợp lai.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Năng Suất Cà Chua Lai Tại Gia Lâm

Kết quả nghiên cứu cho thấy các tổ hợp lai cà chua mới có khả năng sinh trưởng tốt, năng suất cao và chất lượng quả tốt. Một số tổ hợp lai nổi bật có thể được khuyến cáo đưa vào sản xuất.

4.1. Năng Suất Của Các Tổ Hợp Lai

Các tổ hợp lai như M10 và K41 cho năng suất cao vượt trội, đạt từ 50 đến 51,7 tấn/ha trong vụ Xuân Hè.

4.2. Chất Lượng Quả Cà Chua Lai

Chất lượng quả của các tổ hợp lai được đánh giá cao với độ Brix cao và mẫu mã đẹp, đáp ứng nhu cầu thị trường.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Từ Nghiên Cứu Cà Chua Lai

Nghiên cứu không chỉ cung cấp thông tin về năng suất và chất lượng của cà chua lai mà còn mở ra hướng đi mới cho sản xuất cà chua tại Gia Lâm. Việc áp dụng các giống mới vào sản xuất sẽ giúp nâng cao hiệu quả kinh tế cho nông dân.

5.1. Khuyến Khích Sản Xuất Cà Chua Lai

Việc khuyến khích nông dân áp dụng các tổ hợp lai mới sẽ giúp tăng năng suất và chất lượng sản phẩm, đáp ứng nhu cầu thị trường.

5.2. Định Hướng Phát Triển Ngành Cà Chua

Nghiên cứu sẽ góp phần định hướng phát triển ngành cà chua tại Gia Lâm, giúp nâng cao giá trị kinh tế và bền vững cho sản xuất nông nghiệp.

VI. Kết Luận Và Tương Lai Của Nghiên Cứu Cà Chua Lai

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy các tổ hợp lai cà chua mới có tiềm năng lớn trong sản xuất. Cần tiếp tục theo dõi và đánh giá để chọn lọc ra những giống ưu tú nhất cho sản xuất đại trà.

6.1. Tiềm Năng Của Các Tổ Hợp Lai

Các tổ hợp lai có khả năng sinh trưởng tốt và năng suất cao, cần được tiếp tục nghiên cứu để phát triển hơn nữa.

6.2. Hướng Đi Tương Lai Cho Ngành Cà Chua

Ngành cà chua cần có những chiến lược phát triển bền vững, tập trung vào nghiên cứu và phát triển giống mới để đáp ứng nhu cầu thị trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cây cà chua (Lycopersicum esculentum Mill) giữ vị trí đặc biệt quan trọng trong cơ cấu cây thực phẩm toàn cầu và là cây rau ăn quả chủ lực tại Việt Nam. Theo số liệu thống kê của ngành nông nghiệp, năm 2016 tổng diện tích canh tác cà chua trên cả nước đạt khoảng 23.868 ha với tổng sản lượng trên 655.000 tấn, năng suất bình quân đạt 27,46 tấn/ha. Riêng khu vực các tỉnh miền Bắc chiếm 11.255 ha với sản lượng ước đạt 247.000 tấn, tuy nhiên năng suất trung bình chỉ đạt mức khiêm tốn là 21,99 tấn/ha. Thực trạng sản xuất tại miền Bắc đang đối mặt với sự mất cân đối cung cầu nghiêm trọng giữa các mùa vụ. Hơn 80% diện tích gieo trồng tập trung vào vụ Đông và Đông Xuân chính vụ, dẫn đến hiện tượng dư thừa cục bộ và sụt giảm giá trị thương phẩm. Ngược lại, giai đoạn từ tháng 3 đến tháng 9 hằng năm (vụ Xuân Hè) thị trường thiếu hụt trầm trọng nguồn cung ăn tươi và chế biến, khiến giá bán lẻ tăng gấp 2 đến 3 lần và phải phụ thuộc lớn vào nguồn nông sản nhập khẩu.

Nguyên nhân cốt lõi của sự mất cân đối này là sự thiếu hụt các bộ giống ưu thế lai có khả năng chống chịu nhiệt độ cao, kháng bệnh virus và cho năng suất ổn định trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt. Đề tài luận văn thạc sĩ chuyên ngành Khoa học cây trồng của tác giả Nguyễn Hoàng Tùng, dưới sự hướng dẫn khoa học của Phó Giáo sư Tiến sĩ Nguyễn Hồng Minh tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam, được thực hiện nhằm giải quyết trực tiếp thách thức này. Mục tiêu cụ thể của nghiên cứu là đánh giá toàn diện khả năng sinh trưởng, năng suất, chất lượng quả và tính chống chịu sâu bệnh của 12 tổ hợp lai cà chua mới so với giống đối chứng HT160. Thí nghiệm được triển khai thực địa qua hai mùa vụ gồm vụ Xuân Hè 2017 và vụ Thu Đông 2017 tại huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc tuyển chọn các dòng lai ưu tú đạt năng suất từ 50,0 đến 51,7 tấn/ha trong vụ nghịch và trên 100 tấn/ha trong vụ chính, mở ra triển vọng gia tăng thu nhập cho người nông dân từ mức bình quân 300 đến 410 triệu đồng/ha/vụ lên những mốc giá trị kinh tế cao hơn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết di truyền học thực vật và học thuyết ưu thế lai (Heterosis) trong chọn giống cây trồng họ Cà (Solanaceae). Theo học thuyết trung tâm phát sinh cây trồng của N. Vavilov và các nghiên cứu chọn giống hiện đại, việc khai thác tổ hợp gen dị hợp tử từ các dòng bố mẹ thuần chủng cho phép con lai F1 biểu hiện vượt trội về sức sống, khả năng thích nghi môi trường bất thuận và tiềm năng năng suất sinh học. Đồng thời, mô hình tương tác kiểu gen và môi trường (GxE Interaction) được ứng dụng để phân tích mức độ phản ứng của từng tổ hợp lai trước sự biến động của nhiệt độ, ẩm độ và bức xạ mặt trời giữa vụ Xuân Hè có nền nhiệt trên 35 độ C và vụ Thu Đông có điều kiện khí hậu mát mẻ thuận lợi.

Khung phân tích của đề tài vận hành thông qua các khái niệm then chốt trong nông học:

1. Kiểu hình sinh trưởng bán hữu hạn: Dạng cây có đỉnh sinh trưởng kết thúc bằng chùm hoa sau khi đã phát triển một số lượng thân lá nhất định, giúp tối ưu hóa mật độ và thông thoáng tán cây.
2. Tỷ lệ đậu quả thực tế: Tỷ lệ phần trăm giữa số lượng quả phát triển thành công so với tổng số hoa nở trên cây.
3. Hàm lượng chất khô hòa tan (độ Brix): Chỉ số phản ánh nồng độ đường tổng số và axit hữu cơ hòa tan, quyết định hương vị và chất lượng chế biến của quả.
4. Chỉ số chống chịu áp lực sinh học: Mức độ cảm nhiễm tự nhiên đối với virus gây bệnh xoăn vàng lá (TYLCV) và nấm sương mai (Phytophthora infestans).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn vật liệu nghiên cứu bao gồm 12 tổ hợp lai cà chua mới do Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển giống rau chất lượng cao cung cấp (gồm K2, K3, G12, L3, L5, H5, K13, K79, K81, M81, M10, K41) và giống đối chứng là HT160 (giống cà chua thuần thục được công nhận giống Quốc gia năm 2011).

Thí nghiệm được thiết kế theo phương pháp khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD) với 3 lần nhắc lại nhằm triệt tiêu tối đa sai số do độ phì nhiêu không đồng đều của đất. Cỡ mẫu nghiên cứu được xác định chuẩn xác: mỗi công thức thí nghiệm bố trí trên ô diện tích 8 m2 với mật độ 22 cây/ô (khoảng cách hàng cách hàng 60 cm, cây cách cây 50 cm, luống rộng 1,45 m). Tổng quy mô thí nghiệm gồm 39 ô theo dõi cho mỗi vụ. Phương pháp chọn mẫu áp dụng kỹ thuật lấy mẫu cơ giới có hệ thống: cố định 6 cây tiêu chuẩn trên mỗi ô thí nghiệm (3 cây mỗi hàng, bắt đầu từ cây thứ 2 từ đầu luống) và gắn thẻ theo dõi xuyên suốt quá trình sinh trưởng.

Phương pháp phân tích số liệu dựa trên phân tích phương sai (ANOVA) một nhân tố và hai nhân tố bằng phần mềm thống kê chuyên ngành IRISTAR 5.0 kết hợp bảng tính Microsoft Excel. Việc lựa chọn mô hình phân tích phương sai giúp kiểm định sự khác biệt có ý nghĩa thống kê ở mức xác suất sai số P < 0,05 đối với các chỉ tiêu năng suất cá thể, khối lượng quả và độ Brix. Tiến trình thí nghiệm được phân bổ khoa học: vụ Xuân Hè bắt đầu từ ngày 20/01/2017 đến ngày 31/07/2017, vụ Thu Đông bắt đầu từ ngày 22/08/2017 đến ngày 31/01/2018.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình theo dõi và phân tích thực địa đã ghi nhận nhiều phát hiện nổi bật về đặc tính nông học của các tổ hợp lai:

Thứ nhất, về thời gian sinh trưởng và cấu trúc hình thái: Ở giai đoạn vườn ươm, cây con hoàn thành tiêu chuẩn xuất vườn sau 25 ngày trong vụ Xuân Hè và 30 ngày trong vụ Thu Đông (do ảnh hưởng của đợt mưa lớn từ bão số 10). Giai đoạn từ khi trồng ra ruộng đến khi thu hoạch lứa quả đầu tiên dao động từ 75 đến 98 ngày. Hầu hết các tổ hợp lai đều thuộc dạng hình sinh trưởng bán hữu hạn với chiều cao cây cuối cùng đạt từ 102 đến 133 cm ở vụ Xuân Hè và đạt từ 102 đến 174 cm ở vụ Thu Đông, tạo điều kiện thuận lợi cho việc làm giàn và thông gió tán lá.

Thứ hai, về khả năng ra hoa và tỷ lệ đậu quả: Tất cả các dòng lai đều sở hữu dạng chùm hoa đơn giản và tập tính nở hoa tập trung. Do ảnh hưởng của nhiệt độ cao trên 32 độ C trong giai đoạn thụ phấn vụ Xuân Hè, tỷ lệ đậu quả trung bình 5 chùm đầu chỉ đạt từ 45% đến 60%, trong đó các tổ hợp chịu nhiệt vượt trội là H5, L3 và L5. Ngược lại, trong điều kiện khí hậu mát mẻ vụ Thu Đông, tỷ lệ đậu quả tăng vọt lên mức 70% đến 89%, nổi bật nhất là các tổ hợp K3, L3 và H5.

Thứ ba, về năng suất thực thu: Trong vụ Xuân Hè, các tổ hợp lai M10 và K41 thể hiện ưu thế vượt trội với năng suất đạt từ 50,0 đến 51,7 tấn/ha, cao hơn rõ rệt so với giống đối chứng HT160. Trong vụ Thu Đông chính vụ, tiềm năng di truyền được kích hoạt tối đa giúp các tổ hợp lai H5, K81, M10 và L3 thiết lập kỷ lục năng suất đạt từ 100 đến 115 tấn/ha, vượt trên 20% so với mặt bằng sản xuất đại trà.

Thứ tư, về chất lượng quả và tính chống chịu: Các tổ hợp K13, H5, L5 và K81 có hàm lượng chất khô hòa tan dẫn đầu với độ Brix đạt trên 5,0%. Thịt quả dày, chắc mịn, ít hạt và không bị nứt sau mưa. Đáng chú ý, tỷ lệ nhiễm virus hại trên đồng ruộng ở vụ Thu Đông gần như bằng 0%, trong khi ở vụ Xuân Hè chỉ xuất hiện triệu chứng khảm lá nhẹ ở mức độ 1, không làm suy giảm năng suất cá thể.

Thảo luận kết quả

Sự biến động rõ nét về năng suất và tỷ lệ đậu quả giữa hai vụ mùa phản ánh chính xác tác động sinh lý học của nền nhiệt đối với sự hữu dục của hạt phấn. Nhiệt độ cao trong vụ Xuân Hè ức chế sự tổng hợp lycopene và làm giảm sức sống hạt phấn, khiến tỷ lệ đậu quả giảm khoảng 30% so với vụ Thu Đông. Tuy nhiên, việc các tổ hợp M10 và K41 vẫn duy trì năng suất trên 50 tấn/ha trong vụ nghịch chứng minh nguồn gen bố mẹ mang các alen chịu nhiệt ưu việt. Khi so sánh với các nghiên cứu trước đây tại Viện Cây lương thực và Cây thực phẩm cũng như Viện Nghiên cứu Rau quả, các tổ hợp lai mới này đã khắc phục được hiện tượng quả mềm nhũn và nứt vai khi chín trong điều kiện mưa nhiều.

Để trực quan hóa các phát hiện nghiên cứu, toàn bộ hệ thống dữ liệu sinh trắc học và cấu thành năng suất có thể được tổng hợp thành bảng so sánh phương sai ANOVA đa chiều và biểu đồ cột ghép thể hiện tương quan giữa tỷ lệ đậu quả và năng suất thực thu theo từng mùa vụ. Biểu đồ phân tán giữa độ Brix và khối lượng quả trung bình cũng giúp phân nhóm rõ ràng các dòng lai chuyên dùng cho ăn tươi cao cấp (độ Brix cao, quả vừa) và các dòng phục vụ cho công nghiệp chế biến đóng hộp (thịt quả dày, vỏ dai, năng suất thô lớn).

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các kết luận thực nghiệm, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp mang tính hành động cụ thể nhằm đưa các tổ hợp lai vào chuỗi giá trị sản xuất:

Thứ nhất, quy hoạch khảo nghiệm mở rộng và công nhận giống: Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển giống rau chất lượng cao thuộc Học viện Nông nghiệp Việt Nam cần chủ trì mở rộng khảo nghiệm sản xuất quy mô từ 5 đến 10 ha tại các vùng sinh thái chuyên canh rau trọng điểm như Hải Dương, Nam Định, Hưng Yên và Vĩnh Phúc. Mục tiêu trong giai đoạn 12 đến 24 tháng tới là hoàn thiện hồ sơ khảo nghiệm DUS và VCU để công nhận chính thức tổ hợp M10, K41 cho vụ Xuân Hè và tổ hợp H5, K81 cho vụ Thu Đông.

Thứ hai, chuẩn hóa quy trình kỹ thuật canh tác chuyên biệt: Trung tâm Khuyến nông Quốc gia phối hợp với các kỹ sư nông học xây dựng sổ tay hướng dẫn kỹ thuật gieo trồng riêng cho từng thời vụ. Đối với vụ Xuân Hè, cần áp dụng nghiêm ngặt kỹ thuật che phủ màng nông nghiệp phản quang, bón bổ sung phân bón lá chứa Canxi và Bo nhằm nâng cao tỷ lệ đậu quả trên 55%, giữ vững mục tiêu năng suất tối thiểu 48 tấn/ha trong điều kiện nhiệt độ cao.

Thứ ba, thiết lập chuỗi liên kết bao tiêu nông sản chất lượng cao: Chính quyền các địa phương và ban quản trị Hợp tác xã nông nghiệp cần đứng ra làm đầu mối liên kết các hộ nông dân trồng tổ hợp lai H5, K13 với các chuỗi siêu thị và nhà máy chế biến cà chua cô đặc. Việc ký kết hợp đồng thu mua bao tiêu sản phẩm với mức giá ổn định từ 8.000 đến 12.000 đồng/kg sẽ đảm bảo lợi nhuận ròng của nông dân đạt trên 150 triệu đồng/ha/vụ trong vòng 2 năm triển khai.

Thứ tư, hoàn thiện công nghệ sản xuất hạt giống lai F1 nội địa: Bộ môn Di truyền - Chọn giống thuộc Học viện Nông nghiệp Việt Nam cần duy trì, trẻ hóa các dòng bố mẹ thuần chủng của tổ hợp H5, M10 và K81 bằng phương pháp nuôi cấy mô hoặc khí canh. Ứng dụng quy trình thụ phấn nhân tạo chuẩn xác nhằm nâng cao tỷ lệ hạt chắc, phấn đấu hạ giá thành hạt giống lai F1 xuống dưới 1.200 đồng/hạt, giúp giảm 40% chi phí đầu vào mua hạt giống nhập khẩu cho nông dân.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và dữ liệu thực nghiệm trong luận văn mang lại giá trị thiết thực cho 4 nhóm đối tượng:

1. Các nhà khoa học và chuyên gia chọn tạo giống cây trồng: Cung cấp nguồn tư liệu học thuật giá trị về tương tác kiểu gen và môi trường, các chỉ số di truyền số lượng và phương pháp đánh giá tính trạng chịu nhiệt, giúp tối ưu hóa chương trình lai tạo giống rau ăn quả nhiệt đới.
2. Cán bộ khuyến nông và kỹ sư nông nghiệp địa phương: Cung cấp bộ thông số kỹ thuật chi tiết về thời gian sinh trưởng, mật độ trồng 22 cây/8 m2, liều lượng phân bón và lịch trình phòng trừ sâu bệnh để chuyển giao trực tiếp vào các mô hình cánh đồng mẫu lớn.
3. Hợp tác xã nông nghiệp và các trang trại chuyên canh rau sạch: Giúp các chủ trang trại nắm bắt chính xác đặc tính của từng tổ hợp lai triển vọng để lựa chọn cơ cấu giống hợp lý theo mùa vụ, né tránh tình trạng được mùa mất giá và nâng cao biên lợi nhuận kinh tế.
4. Học viên cao học và sinh viên ngành Nông học, Khoa học cây trồng: Là tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp bố trí thí nghiệm đồng ruộng theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD), kỹ thuật thu thập chỉ tiêu hình thái và quy trình xử lý số liệu sinh học bằng phần mềm IRISTAR.

Câu hỏi thường gặp

Những tổ hợp lai cà chua nào thích hợp nhất để canh tác trong vụ Xuân Hè trái vụ? Tổ hợp lai M10 và K41 là hai lựa chọn tối ưu nhất cho vụ Xuân Hè tại miền Bắc. Trong điều kiện nhiệt độ cao bất thuận, hai tổ hợp này vẫn duy trì tỷ lệ đậu quả ổn định từ 45% đến 60%, thời gian sinh trưởng từ 75 đến 80 ngày và cho năng suất thực thu cao vượt trội, đạt từ 50,0 đến 51,7 tấn/ha.

Năng suất cà chua trong vụ Thu Đông có thể đạt mức tối đa bao nhiêu tấn trên một hecta? Trong điều kiện thời tiết mát mẻ vụ Thu Đông và áp dụng đúng quy trình thâm canh, các tổ hợp lai ưu tú như H5, K81, M10 và L3 đạt năng suất cá thể cao, quy đổi năng suất ruộng đạt từ 100 đến 115 tấn/ha. Năng suất này cao gấp 4 lần so với mức trung bình 27,46 tấn/ha của cả nước.

Tại sao thí nghiệm lại áp dụng thiết kế khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh với 3 lần nhắc lại? Thiết kế khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD) với 3 lần nhắc lại trên các ô thí nghiệm 8 m2 là phương pháp tiêu chuẩn trong khảo nghiệm đồng ruộng. Thiết kế này giúp kiểm soát sai số phát sinh do độ phì nhiêu đất không đồng đều, tạo cơ sở khoa học tin cậy để phân tích phương sai ANOVA ở độ tin cậy 95%.

Chất lượng và độ ngọt của các tổ hợp lai mới được đánh giá dựa trên tiêu chí nào? Chất lượng quả được đánh giá thông qua độ dày vỏ thịt, độ chắc quả theo thang đo chuẩn và hàm lượng chất khô hòa tan đo bằng máy đo độ Brix quang học. Các dòng K13, H5, L5 và K81 đạt độ Brix cao trên 5,0%, thịt quả mịn, chắc, ít hạt và đáp ứng hoàn hảo thị hiếu tiêu dùng ăn tươi lẫn chế biến.

Yếu tố ngoại cảnh nào ảnh hưởng lớn nhất đến tỷ lệ đậu quả của cây cà chua? Nhiệt độ không khí là yếu tố chi phối mạnh mẽ nhất. Khi nhiệt độ vượt quá 32 đến 35 độ C, hạt phấn bị mất sức sống và quá trình thụ tinh bị ức chế, làm tỷ lệ đậu quả vụ Xuân Hè giảm còn 45% đến 60%. Nhiệt độ tối ưu từ 18 đến 24 độ C trong vụ Thu Đông giúp tỷ lệ đậu quả đạt tới 89%.

Kết luận

Luận văn đã hoàn thành xuất sắc các mục tiêu nghiên cứu với những đóng góp thực tiễn sâu sắc:

• Tuyển chọn thành công 8 tổ hợp lai cà chua có tiềm năng phát triển vượt trội, phân chia hợp lý cho hai khung thời vụ sinh thái tại đồng bằng sông Hồng.
• Xác lập bước đột phá về năng suất cây trồng với mốc 50,0 đến 51,7 tấn/ha trong vụ Xuân Hè và 100 đến 115 tấn/ha trong vụ Thu Đông.
• Nâng cao chất lượng nông sản thông qua các dòng có độ Brix cao, thịt quả chắc mịn và khả năng kháng bệnh virus tự nhiên tốt.
• Giải quyết triệt để bài toán thiếu hụt nguồn rau ăn quả trái vụ, góp phần ổn định thị trường và tăng thu nhập cho nông dân.
• Bổ sung cơ sở dữ liệu khoa học quý báu phục vụ công tác chọn tạo giống cà chua ưu thế lai mang thương hiệu Việt Nam.

Trong giai đoạn 2018 đến 2020, các cơ quan nghiên cứu cần tiếp tục đưa các tổ hợp lai H5, M10, K41 vào hệ thống khảo nghiệm quốc gia trên diện rộng để sớm đưa giống vào sản xuất thương mại đại trà. Các viện nghiên cứu, doanh nghiệp nông nghiệp và hợp tác xã hãy chủ động liên kết với Học viện Nông nghiệp Việt Nam để tiếp nhận chuyển giao công nghệ hạt giống, cùng kiến tạo nền nông nghiệp công nghệ cao bền vững và thịnh vượng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN HOÀNG TÙNG ĐÁNH GIÁ KHẢ NĂNG SINH TRƯỞNG, NĂNG SUẤT, CHẤT LƯỢNG CỦA MỘT SỐ TỔ HỢP LAI CÀ CHUA MỚI TRONG VỤ XUÂN HÈ VÀ THU ĐÔNG 2017 TẠI GIA LÂM, HÀ NỘI Ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 8620110 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Hồng Minh NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực và chưa hề được sử dụng để bảo vệ một học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày 30 tháng 3 năm 2018 Tác giả luận văn Nguyễn Hoàng Tùng i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trong quá trình thực hiện đề tài tốt nghiệp tôi đã nhận được sự quan tâm, giúp đỡ của nhiều cá nhân, cơ quan, tổ chức trong và ngoài trường.

Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc PGS.TS Nguyễn Hồng Minh, cùng các anh chị ở Trung tâm Nghiên cứu và phát triển giống rau chất lượng cao - Học viện Nông nghiệp Việt Nam, những người đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, các thầy, cô giáo trong Bộ môn Di truyền - Chọn giống, Khoa Nông học - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Cuối cùng tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới gia đình, đồng nghiệp và bạn bè đã giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày 30 tháng 3 năm 2018 Tác giả luận văn Nguyễn Hoàng Tùng ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan.

ii Mục lục. iii Danh mục bảng. vi Danh mục hình. viii Danh mục chữ viết tắt.

ix Trích yếu luận văn. Tính cấp thiết của đề tài. Mục đích và yêu cầu. Tổng quan tài liệu.

Nguồn gốc và phân loại thực vật của cà chua. Giá trị của cây cà chua. Giá trị kinh tế của cây cà chua. Giá trị dinh dưỡng và y học.

Đặc điểm thực vật học của cây cà chua. Yêu cầu ngoại cảnh của cây cà chua. Đất trồng và chất dinh dưỡng. Tình hình sản xuất và nghiên cứu cà chua trên thế giới.

Tình hình sản xuất cà chua trên thế giới. Một số nghiên cứu về chọn tạo giống cà chua trên thế giới. Tình hình sản xuất và nghiên cứu cà chua ở Việt Nam. 21 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Tình hình sản xuất cà chua ở Việt Nam. Tình hình nghiên cứu, chọn tạo giống cà chua ở nước ta. Vật liệu và phƣơng pháp nghiên cứu. Vật liệu nghiên cứu.

Thời gian và địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Bố trí thí nghiệm. Kỹ thuật trồng và chăm sóc. Các chỉ tiêu theo dõi.

Phương pháp xử lý số liệu. Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Thời gian sinh trưởng của các tổ hợp lai cà chua trồng ở vụ Xuân Hè và Thu Đông năm 2017. Thời gian sinh trưởng của các tổ hợp cà chua lai ở giai đoạn vườn ươm.

Thời gian sinh trưởng của các tổ hợp lai giai đoạn ngoài đồng ruộng. Một số đặc điểm về cấu trúc cây. Số đốt từ gốc đến chùm hoa thứ nhất. Chiều cao từ gốc đến chùm hoa thứ nhất.

Chiều cao cây cuối cùng. Kiểu sinh trưởng và đặc điểm phân nhánh. Một số đặc điểm hình thái, ĐẶC ĐIỂM nở hoa. Dạng chùm hoa và đặc điểm nở hoa.

Tỷ lệ đậu quả của các tổ hợp lai cà chua trồng ở vụ Xuân Hè và Thu Đông năm 2017. Tình hình nhiễm bệnh Virus trên đồng ruộng. Tình hình nhiễm một số loại sâu bệnh khác. Các yếu tố cấu thành năng suất VÀ NĂNG SUẤT của các tổ hợp lai cà chua.

54 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Số chùm quả/cây. Số quả trên cây. Khối lượng trung bình quả.

Tỷ lệ quả lớn trên tổng số quả. Năng suất của các tổ hợp lai cà chua. Năng suất cá thể của các tổ hợp lai cà chua. Năng suất trên ô thí nghiệm.

Năng suất quả/ha. Đặc điểm về hình thái quả. Màu sắc vai quả khi xanh. Màu sắc vai quả khi chín.

Hình dạng quả. Số ngăn hạt/quả. Số hạt/quả. Đặc điểm về chất lượng quả.

Độ dày thịt quả. Đặc điểm thịt quả. Độ ướt thịt quả. Khẩu vị nếm.

Một số tổ hợp lai cà chua triển vọng. Kết luận và đề nghị. 80 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Thành phần dinh dưỡng có trong quả cà chua theo WHFoods.

Tình hình sản xuất cà chua trên thế giới. Diện tích, sản lượng, năng suất cà chua của các châu lục năm 2012. Những nước có sản lượng cà chua cao nhất thế giới năm 2012. Thời gian sinh trưởng, phát triển của các tổ hợp lai cà chua trồng ở vụ Xuân Hè và Thu Đông năm 2017.

Một số đặc điểm về cấu trúc cây của các tổ hợp lai cà chua trồng ở vụ Xuân Hè và vụ Thu Đông năm 2017. Một số đặc điểm hình thái cây và đặc điểm nở hoa của các tổ hợp lai cà chua trồng ở vụ Xuân Hè và Thu Đông năm 2017. Tỷ lệ đậu quả của các tổ hợp lai cà chua triển vọng vụ Xuân Hè 2017. Tỷ lệ đậu quả của các tổ hợp lai cà chua triển vọng vụ Thu Đông 2017.6: Theo dõi tỷ lệ nhiễm Virus (%) các tổ hợp lai cà chua triển vọng vụ Xuân - Hè 2017.

Tình hình sâu, bệnh hại của các tổ hợp lai cà chua trồng ở vụ Xuân Hè và Thu Đông năm 2017. Các yếu tố cấu thành năng suất của các tổ hợp lai cà chua trồng ở vụ Xuân Hè năm 2017. Các yếu tố cấu thành năng suất của các tổ hợp lai cà chua trồng ở vụ Thu Đông năm 2017. Năng suất của các tổ hợp lai cà chua trồng ở vụ Xuân Hè và Thu Đông năm 2017.

Một số đặc điểm về hình thái quả của các tổ hợp lai cà chua trồng ở vụ Xuân Hè năm 2017. Một số đặc điểm về hình thái quả của các tổ hợp lai cà chua trồng ở vụ Thu Đông năm 2017. Một số chỉ tiêu về chất lượng quả của các cà chua trồng ở vụ Xuân Hè năm 2017. 69 vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Một số chỉ tiêu về chất lượng quả của các tổ hợp lai cà chua trồng ở vụ Thu Đông năm 2017. Đặc điểm của các tổ hợp lai cà chua triển vọng trồng ở vụ Xuân Hè và vụ Thu Đông tại Gia Lâm, Hà Nội. 73 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH Hình 4. Thời gian từ trồng - ra hoa của các tổ hợp lai nghiên cứu trong vụ Xuân Hè và Thu Đông ngày.

Thời gian từ trồng đậu quả của các tổ hợp lai nghiên cứu trong vụ Xuân Hè và Thu Đông ngày. Thời gian từ trồng đến thu lứa quả đầu tiên. Chiều cao từ gốc đến chùm hoa thứ nhất (cm). Chiều cao cây cuối cùng các tổ hợp lai cà chua trồng ở vụ Xuân Hè và Thu Đông năm 2017.

Tỷ lệ đậu quả trung bình/5 chùm quả của các tổ hợp lai cà chua trồng ở vụ Xuân Hè và Thu Đông năm 2017. Tổng số quả/cây của các tổ hợp lai cà chua trồng ở vụ Xuân Hè và Thu Đông năm 2017. Tỷ lệ quả lớn (%) trên tổng số quả ở vụ Xuân Hè và Thu Đông. Năng suất cá thể của các tổ hợp lai cà chua ở vụ Xuân Hè và Thu Đông năm 2017.

Năng suất quả của các tổ hợp lai cà chua trồng ở vụ Xuân Hè và Thu Đông năm 2017. Độ Brix trong quả cà chua của các tổ hợp lai cà chua trồng ở vụ Xuân Hè và Thu Đông năm 2017. 71 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa Tiếng Việt AVRDC Asian Vegetable Research and Development Center - Trung Tâm nghiên cứu rau màu châu Á BT Bình thường CCC Chiều cao cây CM Chắc mịn HVNN Học viện Nông Nghiệp DT Diện tích FAO Food and Agriculture organization of the United Nation - Tổ chức lương thực quốc tế KHCN Khoa học công nghệ KLTB Khối lượng trung bình MM Mềm mịn. ND Ngọt dịu NN& PTNT Nông nghiệp và Phát triển nông thôn NSCT Năng suất cá thể SD Số đốt TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam THL Tổ hợp lai TYLCV Virus xoăn vàng lá cà chua UTL u thế lai VCLT- CTP Viện cây lương thực - cây thực phẩm VDTNN Viện Di truyền Nông Nghiệp VNCRQ Viện nghiên cứu rau quả XH Xuân Hè ix LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Nguyễn Hoàng Tùng Tên luận văn: “Đánh giá khả năng sinh trưởng, phát triển, năng suất và chất lượng của một số tổ hợp lai cà chua mới trong vụ Xuân Hè và Thu Đông năm 2017 tại Gia Lâm, Hà Nội”.

Ngành: Khoa Học Cây Trồng Mã số: 8620110 Tên cơ sở đào tạo: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu Xác định được một số tổ hợp lai cà chua mới có khả năng sinh trưởng, phát triển, năng suất cao, chất lượng tốt, chống chịu một số bệnh hại chính, phù hợp trong điều kiện vụ Xuân Hè và vụ Thu Đông tại Gia Lâm, Hà Nội để giới thiệu vào sản xuất. Phƣơng pháp nghiên cứu - Thí nghiệm 1: được tiến hành trong điều kiện vụ Xuân Hè gồm 12 tổ hợp lai nghiên cứu K2, K3, G12, L3, L5, H5, K13, K79, K81, M81, M10, K41 và giống đối chứng HT 160). - Thí nghiệm 2: được tiến hành trong điều kiện vụ Thu Đông gồm 12 tổ hợp lai nghiên cứu và 01 giống đối chứng như ở vụ Xuân Hè.