ĐẶT VẤN ĐỀ Trong những năm qua được sự đầu tư và áp dụng có hiệu quả các thành tựu khoa học kỹ thuật vào chăn nuôi và xu thế hòa nhập với nền kinh tế thị trường mà ngành chăn nuôi lợn đã có những bước tiến đáng kể trong lĩnh vực về con giống, thức ăn và thuốc thú y. Đặc biệt, những tiến bộ lớn trong việc áp dụng những quy trình lai tạo giống, dinh dưỡng, thức ăn và chăm sóc nuôi dưỡng đã mang lại những thành công đáng kể trong ngành chăn nuôi. Gần đây, chăn nuôi lợn trong nước đã có những bước phát triển nhanh, không những tăng về năng suất mà còn nâng cao chất lượng, phương thức chăn nuôi dần chuyển đổi theo chăn nuôi công nghiệp quy mô lớn và chuyên môn hóa cao. Hiện nay, nuôi lợn theo quy trình khép kín đang được quan tâm và phát triển, nhất là với các tập đoàn chăn nuôi lớn.
Lợn nuôi hướng nạc cho tăng trọng nhanh, chi phí thức ăn/kg tăng trọng thấp, sản phẩm nhiều nạc, được nhiều người tiêu dùng lựa chọn,. luôn là những điều mà người chăn nuôi hướng tới. Để đạt được mục tiêu vậy, rất cần đầu tư vào con giống, thức ăn, chuồng trại, quy trình chăm sóc. nhằm tạo tiền đề cho đàn lợn phát triển tốt.
Tuy nhiên, các giống lợn nội vẫn gặp nhiều hạn chế và rất khó để áp dụng phương thức nuôi tập trung công nghiệp. Do vậy, một số cơ sở chăn nuôi trong những năm qua đã nhập một số giống lợn có khả năng sản xuất cao như Landrace, Yorkshire, Duroc, Pietrain,. Từ đó, tiến hành lai tạo các thế hệ khác nhau nhằm nâng cao khả năng sản xuất và thích nghi tốt với khí hậu, điều kiện chăn nuôi. Việc lai tạo có ý nghĩa rất quan trọng trong việc nâng cao khả năng và hiệu quả sản xuất của giống lợn ở nước ta.
Nhằm phát triển số lượng và cải thiện chất lượng giống lợn, nhiều công trình nghiên cứu cũng như thực tiễn sản xuất đã được triển khai. Nhiều kết quả nghiên cứu đó khẳng định các giống lợn hiện nay đã và đang được cải thiện tiến 1 bộ di truyền. Trong bối cảnh đó, công ty Cổ phần Greenfeed đã đang áp dụng tổ hợp lai GF24 x GF337 vào khai thác tại các trang trại. Do đó việc đánh giá khảo sát khả năng sinh sản của tổ hợp lai này là điều cần thiết với chăn nuôi lợn.
Xuất phát từ những cơ sở khoa học và thực tiễn trên, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá năng suất sinh sản của lợn nái GF24 phối với lợn đực GF337 và khả năng sinh trưởng của lợn con theo mẹ nuôi tại trại Linkfarm Hòa Bình thuộc Công ty Cổ phần Greenfeed Việt Nam”. MỤC ĐÍCH VÀ YÊU CẦU CỦA ĐỀ TÀI 1. Mục đích - Đánh giá được một số chỉ tiêu sinh lý sinh dục, năng suất sinh sản của lợn nái GF24 giai đoạn mang thai và nuôi con. - Xác định được khả năng sinh trưởng và lượng thức ăn sử dụng của lợn con lai giai đoạn 7 – 24 ngày tuổi.
- Xác định một số bệnh thường gặp trên lợn nái và lợn con tại trại.2 Yêu cầu - Theo dõi, ghi chép số liệu đầy đủ, đảm bảo tính khách quan, trung thực. - Nắm được một số các chỉ tiêu sinh lý sinh dục và năng suất sinh sản của lợn nái. - Nắm được quy trình chăm sóc nuôi dưỡng và phòng trị bệnh cho lợn nái và đàn lợn con qua các giai đoạn. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.
ĐẶC ĐIỂM CỦA MỘT SỐ GIỐNG LỢN NUÔI TẠI VIỆT NAM 2. Giống lợn Pietrain * Nguồn gốc Lợn Pietrain cổ điển có nguồn gốc từ làng Pietrain vùng Wallon, Brabant, Vương quốc Bỉ. Sau này, lợn Pietrain được phổ biến khắp nơi trên thế giới. Lợn Pietrain còn được gọi là lợn lực sĩ bởi thể hình cơ bắp cuồn cuộn.
* Đặc điểm ngoại hình Lông và da màu trắng đen xen thành các đốm to, rõ và đẹp. Pietrain có ngoại hình đặc trưng của một giống lợn siêu nạc: thân dài, mông nở, đùi to, lưng rộng, hai cơ thăn rất phát triển, cao hơn cả cột sống, tạo ra một rãnh giữa lưng chạy từ vai xuống đến gần mông, tai thẳng đứng, đầu to vừa phải, mõm thẳng, 4 chân thẳng. Lợn Pietrain * Đặc điểm sinh trưởng Con trưởng thành đạt từ 200-250 kg. Ở 150 ngày tuổi đạt trung bình 80kg.
Tăng khối lượng cơ thể giai đoạn 35-90kg là 770g/con/ngày, tiêu tốn 2,58kg thức ăn/kg tăng trọng. Tỉ lệ nạc trên 60%, độ dày mỡ lưng dưới 10mm, thịt thô, dai, ít vân mỡ. 3 * Khả năng sinh sản Lợn nái có tuổi đẻ lứa đầu bình quân 418 ngày, mỗi năm 2,0-2,2 lứa, mỗi lứa trung bình 10,2 con. Giống lợn Landrace * Nguồn gốc Lợn Landrace là giống lợn cao sản có nguồn gốc từ Đan Mạch và được nuôi ở nhiều nơi trên thế giới.
Lợn Landrace có rất nhiều ưu điểm: sinh sản tốt, tăng trọng nhanh, tiêu tốn thức ăn thấp, tỷ lệ nạc cao và chất lượng thịt tốt, thích nghi cao, chống bệnh tốt và nhanh lớn. Landrace được chọn một trong những giống tốt để thực hiện chương trình nạc hóa đàn lợn ở Việt Nam. * Đặc điểm ngoại hình Toàn thân có màu trắng tuyền, đầu nhỏ, dài, tai to rủ xuống kín mặt, tai cúp về phía trước, cổ nhỏ và dài, vai - lưng - mông - đùi phát triển, mõm thẳng, mông nở, ngoại hình vững chắc. Toàn thân có dáng hình thoi nhọn giống như quả thủy lôi, do chúng nhiều hơn giống lợn khác 1 - 2 đôi xương sườn nên thân Hình 2.
Lợn Landrace rất dài. * Đặc điểm sinh trưởng Giống lợn Landrace có khả năng thích nghi cao, nhanh lớn. Theo Trần Văn Phùng và cs (2004) giống lợn Landrace là giống lợn có năng suất cao. Tốc độ sinh trưởng nhanh, tiêu tốn thức ăn/ kg tăng trọng thấp từ 2,7 - 3,01 kg.
4 Tăng khối lượng bình quân/ngày từ 700 - 800g, tỷ lệ thịt nạc/thịt xẻ từ 58 – 60%. Con đực có khối lượng trưởng thành khoảng 300 - 320kg (Vũ Đình Tôn, 2009). * Đặc điểm sinh sản Lợn Landrace có khả năng sinh sản cao, mắn đẻ và đẻ nhiều trung bình đạt 1,8-2 lứa/năm. Mỗi lứa đẻ 10-12 con, khối lượng sơ sinh trung bình đạt 1,2- 1,3 kg, khối lượng cai sữa từ 12-15 kg.
Lợn nái có thể tiết sữa từ 5-9 kg/ngày. Khả năng sinh trưởng của lợn rất tốt. Giống lợn này kén ăn, đòi hỏi nhu cầu dinh dưỡng cao và điều kiện chăm sóc tốt. Giống lợn Yorkshire * Nguồn gốc Đây là giống được nuôi rộng rãi nhất trên thế giới bởi khả năng thích nghi rộng rãi cũng như khả năng sinh sản cao.
Giống Yorkshire được nhập về Việt Nam từ Liên Xô cũ (1964), Cuba (1978), Anh, Canada… Hình 2. Lợn Yorshire * Đặc điểm sinh trưởng Lợn Yorkshire có tốc độ sinh trưởng nhanh. Lợn có khối lượng lớn, con đực trưởng thành nặng từ 350-380kg, dài thân 170-185cm. Con cái trưởng thành nặng từ 250-280kg, khối lượng lúc 60 ngày tuổi đạt 16-20kg/con.
Lợn vỗ béo đạt 100kg khoảng 5-6 tháng tuổi, tỉ lệ nạc đạt 52-55%, tuy nhiên có thể đạt tỷ lệ nạc lên đến 55-60%. 5 * Đặc điểm sinh sản Lợn cái thành thục về tính lúc 6 tháng tuổi và có thể phối giống lần đầu khoảng 240-260 ngày, số con đẻ ra trên lứa cao từ 11-13 con, số lứa/nái/năm là 2,0-2,2. Khối lượng sơ sinh/con từ 1,3-1,4kg/con, khối lượng 60 ngày tuổi từ 16- 18kg/con. ĐẶC ĐIỂM SINH LÝ, SINH DỤC CỦA LỢN Đặc điểm sinh lý sinh dục đặc trưng riêng cho từng loài, từng giống và có tính ổn định.
Đặc điểm này được duy trì và luôn được củng cố hoàn thiện qua các thế hệ thông qua chọn lọc, chịu sự chi phối của cả yếu tố ngoại cảnh và di truyền. Sự thành thục về tính và thể vóc * Sự thành thục về tính Sự thành thục về tính là tuổi con vật đạt được mức độ thành thục về tính dục, con vật có xuất hiện các phản xạ sinh dục và có khả năng sinh sản. Tất cả các bộ phận sinh dục ở lợn nái đã phát triển hoàn thiện để có thể sinh sản. Dưới các tác động của thần kinh và các hormone, con vật xuất hiện các phản xạ về tính dục, biểu hiện rõ nhất là lần động dục đầu tiên.
Trong một hai lần động dục đầu tiên do trứng dụng ít nên ta thường bỏ qua. Thời gian thành thục về tính thường dao động khoảng 135-250 ngày. Biểu hiện của lợn cái khi thành thục về tính: Cơ thể đã phát triển đầy đủ, bộ máy sinh dục tương đối hoàn thiện, con cái xuất hiện chu kì động dục lần đầu. Lúc này, tinh trùng và trứng gặp nhau có khả năng thụ thai.
Xuất hiện các đặc điểm sinh dục thứ cấp: bẹ vú phát triển và lộ rõ hai hàng vú, âm hộ to lên hồng hào.Xuất hiện các phản xạ sinh dục: lợn có biểu hiện nhảy cưỡi lên lưng nhau, con cái động dục, con đực có phản xạ giao phối. Ở lợn cái có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến sự thành thục về tính như: giống, chế độ dinh dưỡng, khí hậu, chuồng trại,… 6 + Giống: Các giống khác nhau có thời gian thành thục khác nhau. Ở lợn lai tuổi động dục đầu tiên muộn hơn so với lợn nội thuần, ở lợn nội thường từ 4-5 tháng tuổi (120-150 ngày), ở lợn ngoại (180-210 ngày). + Chế độ dinh dưỡng: Có ảnh hưởng rất lớn đến tuổi thành thục về tính của lợn cái.
Thường những lợn được chăm sóc và nuôi dưỡng tốt thì tuổi thành thục về tính sớm hơn những lợn được nuôi trong điều kiện dinh dưỡng kém. + Mật độ nuôi nhốt: Mật độ nuôi nhốt đông trên một diện tích trong suốt thời gian phát triển sẽ làm chậm tuổi động dục. Nhưng cần tránh nuôi cái hậu bị tách biệt đàn trong thời kì phát triển. Việc nuôi nhốt cái hậu bị riêng từng cá thể sẽ làm chậm lại thành thục tính dục so với lợn cái được nuôi nhốt theo nhóm.
+ Ảnh hưởng của lợn đực: Lợn cái hậu bị thành thục về tính sớm hay muộn phụ thuộc rất nhiều vào con đực với các yếu tố ảnh hưởng như: tuổi con đực, số lần tiếp xúc và thời gian tiếp xúc. * Sự thành thục về thể vóc Thành thục về thể vóc là tuổi mà con vật đã có sự phát triển hoàn thiện về ngoại hình, xương đã được cốt hoá hoàn toàn, tầm vóc ổn định. đây mới là thời điểm tốt nhất để con vật thực hiện các hoạt động sinh sản. Tuổi thành thục về thể vóc bao giờ cũng muộn hơn tuổi thành thục về tính.
Thành thục về tính được đánh dấu bằng hiện tượng động dục đầu tiên.