Năng lực đọc hiểu của học sinh và yêu cầu của người đọc độc lập

Chuyên khảo phân tích Luận văn năng lực đọc hiểu của học sinh so với yêu cầu của người đọc độc lập, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Tác giả: Nguyễn Thị Bích Ngọc
• Người hướng dẫn: PTS. Nguyễn Thị Xuân, PGS.TS. Lê Thị Thu Huyền
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Giáo dục Tiểu học
• Đề tài: Đánh giá năng lực đọc hiểu của học sinh theo tiêu chuẩn người đọc độc lập
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU, CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ
• 1. CHƯƠNG 1: LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
• 1.1. Lịch sử vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và khách thể nghiên cứu
• 1.4. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.5. Ý nghĩa của đề tài
• 1.6. Đóng góp của đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: NĂNG LỰC ĐỌC HIỂU
• 2.1. Năng lực đọc hiểu
• 2.2. Năng lực đọc hiểu và các yếu tố tạo nên năng lực đọc hiểu
• 2.3. Hai cách tiếp cận năng lực đọc hiểu: tâm lý học nhận thức và văn hóa – xã hội
• 2.4. Quan điểm dạy đọc và Chuẩn đọc ở lớp Năm trong chương trình Tiếng Việt hiện hành
• 2.5. Người đọc độc lập
• 2.5.1. Người đọc độc lập và các yêu cầu của người đọc độc lập
• 2.5.2. Các yêu cầu của người đọc độc lập - mục tiêu của quá trình giáo dục ngôn ngữ bậc học phổ thông trong bối cảnh toàn cầu hóa
• 2.5.3. Mối quan hệ giữa năng lực đọc hiểu và các yêu cầu của người đọc độc lập
• 2.6. Tiểu kết chương 1
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Phương pháp nghiên cứu
• 3.1.1. Phương pháp nghiên cứu lí luận
• 3.1.2. Phương pháp khảo sát điều tra
• 3.1.3. Phương pháp phân tích thống kê số liệu thu được qua các cuộc điều tra
• 3.2. Mẫu nghiên cứu
• 3.3. Tiêu chí chọn mẫu
• 3.4. Phương pháp chọn mẫu
• 3.5. Công cụ khảo sát
• 3.5.1. Nội dung và mục đích
• 3.5.2. Căn cứ xây dựng công cụ khảo sát
• 3.5.3. Mô tả công cụ khảo sát
• 3.6. Thời gian và tiến trình khảo sát
• 3.7. Tiểu kết chương 2
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Kết quả nghiên cứu
• 4.1.1. Năng lực đọc hiểu của học sinh lớp 5 theo chuẩn đọc của chương trình Tiếng Việt lớp 5
• 4.1.2. Năng lực đọc hiểu của học sinh lớp 5 theo yêu cầu của người đọc độc lập
• 4.2. Bàn luận kết quả nghiên cứu
• 4.3. Tiểu kết chương 3
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về năng lực đọc hiểu

Năng lực đọc hiểu là một trong những yếu tố quan trọng trong quá trình học tập và phát triển của học sinh. Năng lực đọc hiểu không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức mà còn hình thành tư duy phản biện và khả năng tự học. Theo các nghiên cứu, đánh giá học sinh về năng lực đọc hiểu cần được thực hiện một cách hệ thống và khoa học. Việc này không chỉ giúp xác định mức độ hiểu biết của học sinh mà còn tạo điều kiện cho việc phát triển các kỹ năng cần thiết trong học tập. Đặc biệt, trong bối cảnh toàn cầu hóa, việc phát triển năng lực đọc hiểu theo tiêu chuẩn người đọc độc lập trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Học sinh cần được trang bị khả năng đọc hiểu để có thể tự học và nghiên cứu, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục. Việc đánh giá năng lực đọc hiểu cũng cần phải dựa trên các tiêu chí rõ ràng, phù hợp với yêu cầu của chương trình giáo dục hiện hành.

1.1. Định nghĩa và vai trò của năng lực đọc hiểu

Năng lực đọc hiểu được định nghĩa là khả năng tiếp nhận và xử lý thông tin từ văn bản. Năng lực đọc hiểu không chỉ đơn thuần là việc đọc và hiểu nghĩa của từ mà còn bao gồm khả năng phân tích, tổng hợp và đánh giá thông tin. Theo các chuyên gia, năng lực đọc hiểu có vai trò quan trọng trong việc hình thành tư duy phản biện và khả năng tự học của học sinh. Học sinh có năng lực đọc hiểu tốt sẽ có khả năng tiếp thu kiến thức một cách hiệu quả hơn, từ đó nâng cao kết quả học tập. Hơn nữa, năng lực đọc hiểu còn giúp học sinh phát triển các kỹ năng sống cần thiết trong xã hội hiện đại, như khả năng giao tiếp, làm việc nhóm và giải quyết vấn đề.

II. Các tiêu chuẩn đánh giá năng lực đọc hiểu

Để đánh giá năng lực đọc hiểu của học sinh, cần thiết lập các tiêu chuẩn rõ ràng và cụ thể. Các tiêu chuẩn này không chỉ dựa trên nội dung chương trình học mà còn phải phù hợp với yêu cầu của người đọc độc lập. Việc đánh giá năng lực đọc hiểu cần phải xem xét đến nhiều yếu tố như khả năng nhận diện từ, hiểu nghĩa câu, và khả năng suy luận từ văn bản. Theo các nghiên cứu, một trong những tiêu chí quan trọng là khả năng liên kết thông tin trong văn bản với kiến thức đã có. Điều này giúp học sinh phát triển tư duy phản biện và khả năng tự học. Hơn nữa, việc đánh giá năng lực đọc hiểu cũng cần phải được thực hiện thường xuyên để theo dõi sự tiến bộ của học sinh.

2.1. Tiêu chí đánh giá năng lực đọc hiểu

Các tiêu chí đánh giá năng lực đọc hiểu bao gồm khả năng nhận diện từ, hiểu nghĩa câu, và khả năng suy luận từ văn bản. Học sinh cần phải có khả năng phân tích và tổng hợp thông tin từ nhiều nguồn khác nhau. Ngoài ra, việc đánh giá cũng cần xem xét đến khả năng liên kết thông tin trong văn bản với kiến thức đã có. Điều này không chỉ giúp học sinh hiểu sâu hơn về nội dung mà còn phát triển tư duy phản biện. Các tiêu chí này cần được áp dụng một cách linh hoạt và phù hợp với từng đối tượng học sinh, nhằm đảm bảo tính chính xác và công bằng trong đánh giá năng lực đọc hiểu.

III. Phương pháp đánh giá năng lực đọc hiểu

Phương pháp đánh giá năng lực đọc hiểu cần được thiết kế một cách khoa học và hợp lý. Các phương pháp này có thể bao gồm khảo sát, phỏng vấn, và phân tích văn bản. Việc sử dụng nhiều phương pháp khác nhau sẽ giúp tạo ra một cái nhìn toàn diện về năng lực đọc hiểu của học sinh. Hơn nữa, việc áp dụng công nghệ trong đánh giá năng lực đọc hiểu cũng là một xu hướng hiện đại. Các công cụ trực tuyến có thể giúp thu thập dữ liệu một cách nhanh chóng và chính xác. Điều này không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn nâng cao độ tin cậy của kết quả đánh giá. Việc đánh giá năng lực đọc hiểu cần phải được thực hiện thường xuyên để theo dõi sự tiến bộ của học sinh và điều chỉnh phương pháp giảng dạy cho phù hợp.

3.1. Các phương pháp đánh giá hiện đại

Các phương pháp đánh giá năng lực đọc hiểu hiện đại bao gồm việc sử dụng công nghệ thông tin và các công cụ trực tuyến. Việc áp dụng công nghệ không chỉ giúp thu thập dữ liệu một cách nhanh chóng mà còn nâng cao độ chính xác của kết quả đánh giá. Hơn nữa, các phương pháp này cũng giúp tạo ra môi trường học tập tích cực hơn cho học sinh. Việc sử dụng các bài kiểm tra trực tuyến, các ứng dụng học tập và các nền tảng học tập trực tuyến sẽ giúp học sinh phát triển năng lực đọc hiểu một cách hiệu quả hơn. Điều này cũng đồng nghĩa với việc giáo viên có thể theo dõi sự tiến bộ của học sinh một cách dễ dàng hơn.

IV. Kết luận và kiến nghị

Việc đánh giá năng lực đọc hiểu của học sinh theo tiêu chuẩn người đọc độc lập là một nhiệm vụ quan trọng trong giáo dục hiện đại. Các tiêu chuẩn và phương pháp đánh giá cần được thiết lập một cách rõ ràng và khoa học. Hơn nữa, việc áp dụng công nghệ trong đánh giá năng lực đọc hiểu cũng là một xu hướng cần thiết. Để nâng cao năng lực đọc hiểu của học sinh, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và xã hội. Các chương trình giáo dục cần được thiết kế để khuyến khích học sinh trở thành người đọc độc lập, từ đó phát triển toàn diện về mặt trí tuệ và nhân cách. Việc này không chỉ giúp học sinh có được nền tảng vững chắc trong học tập mà còn chuẩn bị cho các em bước vào cuộc sống với những kỹ năng cần thiết.

4.1. Đề xuất giải pháp phát triển năng lực đọc hiểu

Để phát triển năng lực đọc hiểu của học sinh, cần thiết lập các chương trình giáo dục phù hợp với yêu cầu của người đọc độc lập. Các chương trình này cần tập trung vào việc phát triển kỹ năng đọc, thói quen đọc và khả năng tự học của học sinh. Hơn nữa, cần có sự hỗ trợ từ phía gia đình và xã hội để tạo ra môi trường thuận lợi cho việc đọc và học tập. Việc tổ chức các hoạt động ngoại khóa, các câu lạc bộ đọc sách cũng là một cách hiệu quả để khuyến khích học sinh phát triển năng lực đọc hiểu. Từ đó, học sinh sẽ có cơ hội thực hành và áp dụng những gì đã học vào thực tiễn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Năng lực đọc hiểu đóng vai trò then chốt trong quá trình học tập và phát triển cá nhân của học sinh tiểu học, đặc biệt là lớp Năm. Theo báo cáo của World Bank năm 2011, chỉ có khoảng 61% học sinh lớp Năm tại Việt Nam đạt năng lực đọc hiểu theo chuẩn quốc gia, trong khi đó, tại một số tỉnh vùng Đồng bằng sông Cửu Long, tỉ lệ học sinh đạt mức độ đọc hiểu độc lập chỉ dưới 30%. Điều này đặt ra thách thức lớn trong việc phát triển năng lực đọc hiểu theo yêu cầu của người đọc độc lập – một mục tiêu giáo dục quan trọng trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế. Nghiên cứu nhằm đánh giá năng lực đọc hiểu của học sinh lớp Năm tại tỉnh Đồng Nai so với các yêu cầu của người đọc độc lập, từ đó đề xuất các giải pháp phát triển năng lực này phù hợp với thực tiễn giáo dục Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào học sinh lớp Năm tại 11 đơn vị hành chính của tỉnh Đồng Nai trong năm học 2013-2014. Kết quả nghiên cứu không chỉ góp phần làm rõ thực trạng năng lực đọc hiểu mà còn hỗ trợ xây dựng nền tảng phát triển người đọc độc lập, giúp học sinh có khả năng tự học và học suốt đời, đáp ứng yêu cầu đổi mới chương trình giáo dục phổ thông và các tiêu chuẩn quốc tế như PISA, PASEC.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Năng lực đọc hiểu được định nghĩa là khả năng vận dụng kiến thức, kỹ năng, thái độ và kinh nghiệm để hiểu và phản hồi văn bản một cách hiệu quả trong các tình huống đa dạng. Khung lý thuyết nghiên cứu dựa trên hai cách tiếp cận chính: tâm lý học nhận thức và văn hóa – xã hội. Theo tâm lý học nhận thức, năng lực đọc hiểu bao gồm các quá trình giải mã, nhận biết từ ngữ, suy luận, kiểm soát siêu nhận thức và sử dụng chiến lược đọc phù hợp. Văn hóa – xã hội nhấn mạnh vai trò của bối cảnh xã hội, giá trị văn hóa và kinh nghiệm sống trong việc hình thành năng lực đọc hiểu. Ngoài ra, nghiên cứu vận dụng mô hình bốn vai trò của người đọc (giải mã, sử dụng, phân tích và tham gia văn bản) để đánh giá mức độ phát triển năng lực đọc hiểu. Các khái niệm chính bao gồm: năng lực đọc hiểu, người đọc độc lập, thói quen đọc, thái độ đọc, nhận thức đọc và kỹ năng đọc.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp giữa nghiên cứu lý luận và khảo sát điều tra thực tiễn. Dữ liệu được thu thập từ 400 học sinh lớp Năm tại 11 trường tiểu học thuộc các đơn vị hành chính tỉnh Đồng Nai, sử dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng nhằm đảm bảo tính đại diện. Công cụ khảo sát gồm bảng hỏi đánh giá thái độ, thói quen, nhận thức và kỹ năng đọc theo yêu cầu người đọc độc lập, cùng các bài kiểm tra đọc hiểu theo chuẩn chương trình Tiếng Việt lớp 5 và theo yêu cầu người đọc độc lập. Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phương pháp thống kê định lượng (tính tỉ lệ phần trăm, so sánh) và phân tích định tính nhằm giải thích các kết quả khảo sát. Thời gian nghiên cứu kéo dài trong năm học 2013-2014, tập trung vào giai đoạn cuối học kỳ II để đánh giá năng lực đọc hiểu khi học sinh chuẩn bị kết thúc bậc tiểu học.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Năng lực đọc hiểu theo chuẩn chương trình Tiếng Việt lớp 5: Khoảng 81% học sinh đạt chuẩn đọc hiểu theo yêu cầu chương trình, tuy nhiên chỉ có 61% học sinh đạt mức độ đọc hiểu độc lập cao, thể hiện qua khả năng nhận biết ý chính, dàn ý và hiểu các chi tiết trong văn bản.

2. Năng lực đọc hiểu theo yêu cầu người đọc độc lập: Chỉ khoảng 30% học sinh đạt được các yêu cầu về thói quen đọc, thái độ và kỹ năng đọc độc lập như tự giác đọc, sử dụng chiến lược đọc phù hợp và liên hệ nội dung với thực tế cuộc sống.

3. So sánh năng lực đọc hiểu giữa hai tiêu chí: Có sự chênh lệch rõ rệt giữa năng lực đọc hiểu theo chuẩn chương trình và theo yêu cầu người đọc độc lập, với tỉ lệ học sinh đáp ứng yêu cầu người đọc độc lập thấp hơn khoảng 50%.

4. Thói quen và thái độ đọc: Khoảng 40% học sinh dành thời gian đọc độc lập ít hơn 15 phút mỗi ngày, trong khi các nghiên cứu quốc tế khuyến nghị tối thiểu 15 phút để phát triển người đọc độc lập hiệu quả.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy năng lực đọc hiểu của học sinh lớp Năm tại Đồng Nai còn nhiều hạn chế khi so sánh với yêu cầu của người đọc độc lập. Nguyên nhân chủ yếu là do thói quen đọc chưa được hình thành vững chắc, kỹ năng đọc chưa đa dạng và nhận thức về vai trò của việc đọc còn hạn chế. So với các nghiên cứu quốc tế như PIRLS hay PISA, tỉ lệ học sinh đạt người đọc độc lập tại Việt Nam thấp hơn đáng kể, phản ánh sự khác biệt về môi trường giáo dục và văn hóa đọc. Việc học sinh chưa thường xuyên tiếp xúc với các tài liệu đọc đa dạng cũng ảnh hưởng đến khả năng vận dụng kỹ năng đọc hiểu trong thực tế. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố tỉ lệ học sinh theo mức độ đọc hiểu và bảng so sánh thời gian đọc độc lập hàng ngày, giúp minh họa rõ nét khoảng cách giữa thực trạng và yêu cầu giáo dục hiện đại.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường thời gian đọc độc lập hàng ngày: Khuyến khích học sinh dành ít nhất 15-30 phút mỗi ngày cho hoạt động đọc độc lập, nhằm cải thiện thói quen và kỹ năng đọc. Nhà trường và giáo viên cần xây dựng kế hoạch đọc phù hợp trong thời gian học và ngoài giờ học.

2. Đa dạng hóa tài liệu đọc: Cung cấp các loại sách, báo, truyện tranh, tài liệu tham khảo phong phú, phù hợp với lứa tuổi và sở thích học sinh để kích thích niềm đam mê đọc và phát triển kỹ năng đọc hiểu đa dạng.

3. Đào tạo giáo viên nâng cao năng lực dạy đọc hiểu: Tổ chức các khóa tập huấn về phương pháp dạy đọc theo hướng phát triển người đọc độc lập, chú trọng kỹ năng suy luận, phản hồi và liên hệ thực tế trong quá trình đọc.

4. Xây dựng môi trường đọc thân thiện: Thiết lập thư viện trường học hiện đại, tạo không gian đọc thoải mái, khuyến khích học sinh trao đổi, thảo luận về nội dung đọc để nâng cao nhận thức và thái độ tích cực với việc đọc.

Các giải pháp trên cần được triển khai đồng bộ trong vòng 1-3 năm, với sự phối hợp của nhà trường, gia đình và các cơ quan quản lý giáo dục nhằm nâng cao chỉ số năng lực đọc hiểu và phát triển người đọc độc lập bền vững.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giáo viên tiểu học: Nắm bắt thực trạng năng lực đọc hiểu và các yêu cầu của người đọc độc lập để điều chỉnh phương pháp giảng dạy, phát triển kỹ năng đọc cho học sinh hiệu quả hơn.

2. Nhà quản lý giáo dục: Sử dụng kết quả nghiên cứu làm cơ sở xây dựng chính sách, chương trình đào tạo và các hoạt động hỗ trợ phát triển văn hóa đọc trong trường học.

3. Phụ huynh học sinh: Hiểu rõ vai trò của thói quen và thái độ đọc trong việc hình thành năng lực đọc hiểu, từ đó phối hợp với nhà trường tạo điều kiện cho con em phát triển kỹ năng đọc độc lập.

4. Nghiên cứu sinh và học giả: Tham khảo khung lý thuyết, phương pháp nghiên cứu và kết quả khảo sát để phát triển các đề tài nghiên cứu tiếp theo về năng lực đọc hiểu và giáo dục ngôn ngữ.

Câu hỏi thường gặp

1. Năng lực đọc hiểu là gì và tại sao quan trọng?
   Năng lực đọc hiểu là khả năng hiểu, phân tích và phản hồi nội dung văn bản. Nó giúp học sinh tiếp thu kiến thức, phát triển tư duy và chuẩn bị cho học tập suốt đời.

2. Người đọc độc lập có đặc điểm gì?
   Người đọc độc lập có thói quen đọc tự giác, kỹ năng đọc đa dạng, khả năng tự kiểm soát quá trình đọc và liên hệ nội dung với thực tế cuộc sống.

3. Tại sao năng lực đọc hiểu của học sinh Việt Nam còn thấp?
   Nguyên nhân gồm thói quen đọc chưa hình thành, tài liệu đọc hạn chế, phương pháp dạy chưa tập trung phát triển kỹ năng đọc độc lập và môi trường đọc chưa thuận lợi.

4. Làm thế nào để phát triển người đọc độc lập ở tiểu học?
   Cần tăng thời gian đọc độc lập, đa dạng tài liệu, đào tạo giáo viên và xây dựng môi trường đọc thân thiện, khuyến khích học sinh tham gia các hoạt động đọc.

5. Kết quả nghiên cứu có thể áp dụng như thế nào trong thực tế?
   Nhà trường và giáo viên có thể sử dụng kết quả để điều chỉnh chương trình, phương pháp dạy học, đồng thời phối hợp với phụ huynh tạo điều kiện phát triển năng lực đọc hiểu cho học sinh.

Kết luận

• Năng lực đọc hiểu của học sinh lớp Năm tại Đồng Nai đạt khoảng 61% theo chuẩn chương trình, nhưng chỉ khoảng 30% đáp ứng yêu cầu người đọc độc lập.
• Người đọc độc lập đòi hỏi thói quen đọc tự giác, kỹ năng đọc đa dạng và khả năng liên hệ thực tế, hiện chưa phổ biến rộng rãi trong học sinh tiểu học Việt Nam.
• Việc phát triển năng lực đọc hiểu theo yêu cầu người đọc độc lập là cần thiết để đáp ứng xu thế giáo dục toàn cầu và chuẩn bị cho học tập suốt đời.
• Các giải pháp đề xuất tập trung vào tăng thời gian đọc độc lập, đa dạng tài liệu, nâng cao năng lực giáo viên và xây dựng môi trường đọc thân thiện.
• Nghiên cứu mở ra hướng đi mới cho giáo dục Việt Nam trong việc phát triển người đọc độc lập, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông trong giai đoạn hội nhập quốc tế.

Hành động tiếp theo là triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 1-3 năm và tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi khảo sát để đánh giá hiệu quả, đồng thời kêu gọi sự phối hợp của các bên liên quan nhằm phát triển văn hóa đọc và năng lực đọc hiểu bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu lí luận.

Phương pháp khảo sát điều tra. Phương pháp phân tích thống kê số liệu thu được qua các cuộc điều tra. Mẫu nghiên cứu. Tiêu chí chọn mẫu.

Phương pháp chọn mẫu. Công cụ khảo sát. Nội dung và mục đích. Căn cứ xây dựng công cụ khảo sát.

Mô tả công cụ khảo sát. Thời gian và tiến trình khảo sát. 46 Tiểu kết chương 2. KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.

Kết quả nghiên cứu. Năng lực đọc hiểu của học sinh lớp 5 theo chuẩn đọc của chương trình Tiếng Việt lớp 5. Năng lực đọc hiểu của học sinh lớp 5 theo yêu cầu của người đọc độc lập. Bàn luận kết quả nghiên cứu.

73 Tiểu kết chương 3. 76 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 77 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 93 DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU, CÁC TỪ VIẾT TẮT C.H: Đinh Tiên Hoàng K.Đ: Kim Đồng IEG: International Education Group L.Đ: Nguyễn Thị Định OECD: The Organisation for Economic Co-operation and Development PASEC: The CONFEMEN Programme on the Analysis of Education Systems PIRLS: The Progress in International Reading Literacy Study PISA: The Programme for International Student Assessment P.T: Phước Thái P.K: sách giáo khoa S.T: Trần Bình Trọng T.U: Việt Úc DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1.

Tiêu chí ra đề kiểm tra môn đọc hiểu Tiếng Việt lớp 5. Phân bố về lượng thời gian đọc độc lập của học sinh .Câu hỏi xây dựng cùng tiêu chí trong hai bài đọc xây dựng theo chuẩn chương trình. Câu hỏi xây dựng cùng tiêu chí trong hai bài đọc xây dựng theo yêu cầu người đọc độc lập. Mô tả mức độ đọc hiểu của học sinh lớp Năm ở các câu hỏi tự luận theo chuẩn chương trình.

Mô tả phân bố chất lượng học sinh lớp Năm theo 5 mức ở các câu đọc hiểu dạng tự luận trong bài đọc 3 và 4. 69 DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ Hình 1. Mối quan hệ giữa việc đọc hiểu văn bản và quá trình nhận thức. Vai trò của học sinh tham gia quá trình đọc hiểu.

Nhiệm vụ của học sinh. Bài học 1 trong sách Collin Primary Literacy – lớp 5. Bài đọc Autralia’s Giant Toads trong sách Spectrum Reading. Bài học 2 trong sách môn Tiếng Anh - My pals are here 6A.

Mối quan hệ giữa các yêu cầu của người đọc độc lập và năng lực đọc hiểu. Nhận biết dàn ý. Nhận biết ý chính của câu, của đoạn trong văn bản. Phát hiện các từ ngữ, hình ảnh, chi tiết.

Nhận xét về nhân vật. Phát biểu ý kiến cá nhân về cái đẹp. Điểm bài đọc theo chuẩn chương trình. Tần suất đọc của học sinh.

Lượng thời gian đọc mỗi lần/ ngày. Số lượng sách học sinh đọc trong tuần gần nhất. Số lượng các tài liệu học sinh đọc trong thời gian gần nhất. Niềm yêu thích với việc đọc.

Mục đích của việc đọc sách. Các nguồn tài liệu đọc. Tiêu chí chọn tài liệu đọc. Các thể loại tài liệu đọc mà học sinh biết .16 Mối quan hệ giữa những gì rút ra từ việc đọc và thực tế cuộc sống.

Các cách học sinh sử dụng để hiểu nội dung khi đọc. Các hoạt động củng cố và đào sâu nội dung đã đọc. Suy luận hàm ý trong văn bản. Kĩ năng phản hồi.

Liên hệ giữa văn bản đang đọc với các văn bản đã biết, với cuộc sống cá nhân và cuộc sống xung quanh. Hình dung cụ thể trong tâm trí về những gì đang/ sắp/ đã diễn ra trong bài đọc. Diễn đạt lại thông tin từ văn bản đọc theo cách của cá nhân. Điểm bài đọc theo yêu cầu người đọc độc lập.

Điểm trung bình bài đọc theo yêu cầu người đọc độc lập. Lí do chọn đề tài Ngôn ngữ là một phương tiện giao tiếp hết sức quan trọng trong đời sống của con người. Ngôn ngữ được phân chia thành: ngôn ngữ nói và ngôn ngữ viết. Nếu ngôn ngữ nói có sản phẩm là lời nói thì ngôn ngữ viết có sản phẩm là văn bản.

Văn bản không những là một trong những cách giúp trình bày suy nghĩ, hiểu biết, tư tưởng, tình cảm… mà còn là cách lưu giữ những tri thức của văn minh nhân loại qua nhiều thế hệ. Vì vậy, việc đọc văn bản và hiểu nội dung văn bản có vai trò hết sức quan trong trong đời sống của mỗi cá nhân, của từng quốc gia trong quá trình phát triển chung của loài người. Đó là sự tiếp thu và nhân rộng tri thức. Đồng thời, cũng là quá trình mỗi cá nhân chuyển biến từ năng lực ngôn ngữ thành năng lực cốt lõi.

Trên thế giới cũng như ở Việt Nam, năng lực đọc hiểu được chú trọng trong toàn bộ hệ thống giáo dục phổ thông. Nó được quan tâm hình thành không chỉ trong dạy học tiếng mẹ đẻ mà còn trong các môn học và hoạt động giáo dục khác. Năng lực đọc hiểu giúp các em nhận diện mặt chữ, hiểu nghĩa từ, tránh sai chính tả; cung cấp cho các em vốn từ; hình thành những phẩm chất của tư duy;… Đồng thời, việc đọc hiểu cung cấp cho các em các phong cách viết đa dạng. Ngoài ra, các em rèn luyện nhân cách, tính chân, thiện, mĩ và phát triển trí tuệ cảm xúc.

Từ đó, năng lực đọc hiểu tạo tiền đề thuận lợi cho các hoạt động học tập ở cấp học cao hơn, cũng như trong cuộc sống của các em. Đề án "Đổi mới chương trình, SGK giáo dục phổ thông sau năm 2015", đề án “Phát triển Văn hóa Đọc trong cộng đồng giai đoạn 2011 – 2020, tầm nhìn 2030” nhấn mạnh học sinh trong thời gian tới phải trở thành người học với năng 2 lực đọc hiểu vững vàng; tìm tòi, nghiên cứu để giải quyết các vấn đề trong học tập cũng như đời sống và vận dụng kiến thức tiếp thu được vào trong thực tiễn [51], [53]. Điều này có nghĩa học sinh phải trở thành người đọc độc lập ngay từ cấp học đầu tiên để các em có được nền tảng vững chắc trong quá trình học tập suốt đời. Người đọc độc lập là mục đích giáo dục ở các nước tiên tiến như Anh, Nhật, Mỹ, Singapore, Úc,… nhưng lại khá “mới mẻ” ở Việt Nam.

Các tài liệu và công trình nghiên cứu nước ngoài nhấn mạnh quá trình chuyển biến mạnh mẽ từ việc phát triển năng lực đọc hiểu như là một năng lực chuyên biệt của môn học tiếng mẹ đẻ sang việc phát triển năng lực đọc hiểu như là một năng lực căn bản để người học trở thành người đọc độc lập. Nhờ vậy, mỗi cá nhân có khả năng tự học và học suốt đời. Việt Nam đã hòa nhập với thế giới, cũng đã tham gia các tổ chức đánh giá giáo dục quốc tế có uy tín như PISA, PASEC. Điều này có nghĩa là Việt Nam đã và đang tiến tới đạt chuẩn quốc tế trong giáo dục, nhằm phát triển ngang bằng nền giáo dục của các quốc gia tiên tiến trong khu vực và trên thế giới.

Để được điều này ngoài những yếu tố khách quan, lẫn chủ quan, giáo dục Việt Nam nhất thiết cần có những người học có khả năng của người đọc độc lập. Đặc biệt, giáo dục Việt Nam cần có sự “chuẩn bị” từ bậc tiểu học nhằm tạo đà phát triển trong tương lai. Hơn thế, thời gian gần đây, không ít vấn đề giáo dục liên quan tới việc đọc hiểu làm dấy lên hồi chuông báo động. Học sinh học ở các cấp học cao hiểu chưa sâu sắc những câu ca dao, tục ngữ; hiểu chưa đúng, hiểu nhầm những tác phẩm văn chương,… tạo ra những câu chuyện cười trào nước mắt.

Để hạn chế vấn đề trên thì năng lực đọc hiểu của các em cần xem xét lại theo hướng người đọc độc lập một cách thực thụ. 3 Ở Việt Nam, các nghiên cứu về đánh giá năng lực đọc hiểu đã và đang thực hiện. Tuy nhiên, nghiên cứu về đánh giá năng lực đọc hiểu so với yêu cầu của người đọc độc lập ở học sinh lớp Năm ở Việt Nam vẫn chưa thật sự có nhiều nghiên cứu. Nhất là trong quá trình toàn cầu hóa mạnh mẽ như hiện nay, việc đánh giá năng lực đọc hiểu so với yêu cầu của người đọc độc lập ngày càng trở nên cấp thiết.

Người học trở nên tích cực trong việc chiếm lĩnh tri thức và chủ động trong quá trình “học đi đôi với hành”. Xuất phát từ những điều trên, người viết chọn đề tài “Năng lực đọc hiểu của học sinh so với yêu cầu của người đọc độc lập ”. Đề tài nhằm đưa ra những đề xuất phát triển người học thành người đọc độc lập trong quá trình học suốt đời. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất những giải pháp phát huy văn hóa đọc ở tỉnh nhà nói riêng và nước ta nói chung.

Lịch sử vấn đề nghiên cứu 2. Các công trình nghiên cứu ở Việt Nam Tại Việt Nam, năng lực đọc hiểu và những yếu tố xây dựng, ảnh hưởng tới năng lực đọc hiểu rất được quan tâm. Đã có nhiều đề tài nghiên cứu xoay quanh vấn đề này. Một số công trình, đề tài nghiên cứu, bài viết khoa học về thực trạng năng lực đọc hiểu của học sinh phổ thông nói chung và tiểu học nói riêng nhìn từ góc độ đáp ứng Chuẩn Kiến thức - Kĩ năng của Chương trình giáo dục phổ thông kết hợp với đáp ứng, định hướng chuẩn và năng lực của quốc tế như Đỗ Ngọc Thống (2009) với Đánh giá năng lực đọc hiểu của học sinh – Nhìn từ yêu cầu của PISA; Nguyễn Thị Vân Anh (2012) với Thực trạng dạy học tập đọc lớp 4 và một số đề xuất thay đổi nhằm giúp học sinh đạt chuẩn và rèn kĩ năng sống; Hoàng Thị Tuyết 4 (2013) với So sánh việc hiểu các khái niệm dạy học giữa trong nước và quốc tế và những hàm ẩn cho việc dạy học ở lớp đầu cấp Tiểu học, Hoàng Thị Tuyết (2011) với Khảo sát việc dạy và học đọc viết và năng lực đọc viết của học sinh lớp 1 và 2 tỉnh Vĩnh Long và Trà Vinh; Luận án Tiến Sĩ Giáo dục Rèn luyện kĩ năng đọc hiểu cho học sinh lớp Bốn và lớp Năm của Nguyễn Thị Hạnh (1999), Khảo sát đánh giá kĩ năng đọc (EGRA) (2013);… Các nghiên cứu trên đều tập trung vào việc khảo sát, phân tích và tổng hợp những mặt được, chưa được; các tương đồng và khác biệt của mục tiêu phát triển năng lực đọc hiểu của chương trình giáo dục Việt Nam so với định hướng, nguyên tắc và chuẩn mực phát triển năng lực đọc của quốc tế.