Đặt vấn đề Môi trường ngày nay không còn là vấn đề của mỗi quốc gia mà đã trở thành vấn đề toàn cầu. Bảo vệ môi trường được xem như một tiêu chuẩn đạo đức, một điều kiện phát triển của mỗi cá nhân, mỗi cộng đồng, mỗi quốc gia. Trên thế giới, ngay từ đầu những năm của thập kỉ 70 môi trường đã đã được đưa thành chương trình phát triển quốc tế. Hội nghị quốc tế về môi trường đầu tiên tại Stockhom – Thụy Điển vào năm 1972 đã khẳng định: nguyên nhân của ô nhiễm môi trường là do sự kém phát triển.
Các nước đang phát triển trong chiến lược phát triển kinh tế của mình phải gắn với bảo vệ môi trường. Từ hội nghị này vấn đề môi trường được các quốc gia thừa nhận như một nguyên tắc của sự phát triển đất nước và sự phát triển bền vững của mỗi quốc gia. Trong nhưng năm gần đây, cùng với sự phát triển kinh tế, các đô thị, các ngành sản xuất kinh doanh và dịch vụ ngày càng được mở rộng và phát triển nhanh chóng, nó đã tạo ra một số lượng lớn chất thải bao gồm: chất thải sinh hoạt, chất thải công nghiệp, chất thải y tế, chất thải nông nghiệp, chất thải xây dựng… Theo đánh giá mới nhất của tỉnh Thái Nguyên, hiện nay tình trạng ô nhiễm môi trường trên địa bàn ngày càng gia tăng và khó kiểm soát, tính chất vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường ngày càng phức tạp, nhiều "điểm nóng" về ô nhiễm môi trường còn tồn tại, gây bức xúc trong dư luận. Qua thống kê sơ bộ, hiện mỗi ngày toàn tỉnh thải ra trên 400 tấn chất thải sinh hoạt nhưng số chất thải thu gom, xử lý mới đạt khoảng 36%, riêng lượng chất thải y tế được thu gom, xử lý hợp vệ sinh cũng chỉ đạt gần 50%.
2 Theo nghiên cứu của Viện Vật lý cứ 50kg rác thì có 3 lít nước rỉ rác, vì vậy song song với quá trình xử lý chất thải rắn thì quá trình xử lý nước rác cũng phải được quan tâm đúng mức. Vì vậy, công tác quản lý và xử lý chất thải đối với thành phố nói chung, với Thành phố Thái Nguyên nói riêng giữ vai trò hết sức quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp tới môi trường của chúng ta. Xuất phát từ thực tế cũng như nguyện vọng của bản thân và sự nhất trí của khoa Môi trường, Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, em tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá kết quả hoạt động và công tác xử lý nước rỉ rác tại bãi chôn lấp chất thải Tân Cương, Thành Phố Thái Nguyên, Tỉnh Thái Nguyên” 1.2 Mục tiêu nghiên cứu - Đánh giá kết quả hoạt động của Bãi chôn lấp chất thải Tân Cương, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên - Đánh giá hiệu quả công nghệ xử lý nước rỉ rác tại Trạm xử lý nước rác của Bãi chôn lấp.3 Yêu cầu nghiên cứu - Đảm bảo số liệu, tài liệu đầy đủ, chính xác, khách quan. - Nắm rõ quy trình, công nghệ xử lý rác thải của khu xử lý chất thải Tân Cương.
- Nắm rõ quy trình xử lý nước rỉ rác tại trạm xử lý nước rác tại xí nghiệp. - Đánh giá được hiệu quả của công nghệ xử lý nước rỉ rác tại Trạm xử lý.4 Ý nghĩa đề tài - Ý nghĩa trong học tập. + Là cơ hội giúp sinh viên tiếp cận với công việc khi ra trường. + Vận dụng kiến thức đã học vào thực tế.
+ Nâng cao kiến thức và hiểu biết về quy trình công nghệ xử lý nước rỉ rác để phục vụ cho công việc học tập và nghiên cứu sau này. 3 - Ý nghĩa thực tiễn. + Đề tài giúp cho sinh viên khi ra tường có kiến thức áp dụng vào thực tiễn, phục vụ cho công tác phân loại rác tại nguồn. + Biết được tính hiệu quả của quy trình xử lý nước rỉ rác tại khu xử lý chất thải Tân Cương.
4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.1 Khái niệm chất thải rắn Chất thải là vật chất ở dạng rắn, lỏng, khí, mùi hoặc các dạng khác thải ra từ sinh hoạt, sản xuất, kinh doanh hoặc các hoạt động khác của con người (Điều 2, Luật BVMT năm 2005). Chất thải rắn là toàn bộ các loại vật chất (không ở dạng khí và không hòa tan được) được con người loại bỏ trong các hoạt động KT-XH của mình (Bao gồm các hoạt động sản xuất, các hoạt động sống và duy trì sự tồn tại của cộng đồng. Trong đó quan trong nhất là các loại chất thải phát sinh ra từ các hoạt động sản xuất và hoạt động sống.2 Phân loại, thành phần và nguồn gốc phát sinh chất thải rắn a, Các loại chất rắn được thải ra từ các hoạt động khác nhau được phân loại theo nhiều cách: - Theo vị trí hình thành: người ta phân biệt rác hay các loại chất rắn trong nhà, ngoài nhà, trên đường phố, chợ,… - Theo thành phần hóa học và vật lý: người ta phân biệt theo các thành phần hữu cơ, vô cơ, cháy được, không cháy được, kim loại, phi kim loại, da, giẻ vụn, cao su, chất dẻo,… - Theo bản chất nguồn tạo thành, chất thải rắn được phân thành các loại: + Chất thải sinh hoạt: là những chất thải có liên quan đến hoạt động sống của con người, nguồn tạo thành chủ yếu từ các khu dân cư, các cơ quan, trường học, các trung tâm dịch vụ, thương mại, theo phương diện khoa học. 5 + Chất thải rắn công nghiệp: là chất thải phát sinh từ các hoạt động sản xuất công nghiệp, thủ công nghiệp.
+ Chất thải xây dựng: là các phế thải như đất, đá, gạch, ngói, bê tông vỡ do các hoạt động phá dỡ, xây dựng công trình v…v… + Chất thải từ các nhà máy xử lý: chất thải rắn từ các hệ thống xử lý nước, nước thải, nhà máy xử lý chất thải công nghiệp. + Chất thải nông nghiệp: vật chất loại bỏ từ các hoạt động sản xuất nông nghiệp như gốc, rơm, rạ, cây trồng, chăn nuôi, bao bì đựng phân bón và hóa chất bảo vệ thực vật… - Theo mức độ nguy hại: bao gồm các loại hóa chất dễ gây phản ứng, độc hại, chất thải sinh học dễ gây thối rữa, các chất dễ cháy, nổ hoặc các chất thải phóng xạ, các chất nhiễm khuẩn, lây lan… có nguy cơ đe dọa tới sức khỏe con người, động vật và cây cỏ. b, Nguồn gốc phát sinh chất thải nguy hại chủ yếu từ hoạt động y tế, công nghiệp và nông nghiệp. - Chất thải y tế nguy hại: là chất thải có chứa các chất hoặc hợp chất gây nguy hại tới môi trường và sức khỏe con người.
- Chất thải nguy hại từ hoạt động công nghiệp: cơ sở công nghiệp hóa chất thải ra có độc tính cao. - Chất thải nguy hại từ hoạt động nông nghiệp: chủ yếu là phân hóa học, các loại thuốc bảo vệ thực vật. - Chất thải không nguy hại: là những chất thải không chứa các chất và các hợp chất có một trong các đặc tính nguy hại trức tiếp hoặc tương tác các thành phần. c, Rác có thành phần sinh hoạt dễ phân hủy cùng với điều kiện khí hậu có nhiệt độ và độ ẩm cao nên sau một thời gian ngắn chúng bị phân hủy hiếu khí và kị khí sinh ra các chất độc hại và có mùi hôi khó chịu CO2, CO, H2S, 6 CH4, NH3,… ngay từ khâu thu gom đến bãi chôn lấp.
Khí metan có thể gây cháy nổ nên rác cũng là nguồn phát sinh chất thải thứ cấp nguy hại.3 Tác hại của chất thải rắn Nếu rác thải không được quản lý một cách hợp lý, rác thải rắn đô thị sẽ gây ra nhiều ảnh hưởng xấu tới môi trường và sức khỏe con người. Sau đây là một số những ảnh hưởng chính của sự ô nhiễm rác thải rắn tại đô thị: Rác thải không được thu gom tại đầu cuối của các cống thoát nước đô thị có thể dẫn đến tắc các đường cống thoát nước, nguyên nhân gây lụt khi mưa lớn và ảnh hưởng vệ sinh môi trường. Các loại côn trùng, sinh vật gây bệnh có thể phát triển trên một số loại chất thải. Như phân người và các động vật nuôi, các loại thức ăn thải bỏ là môi trường thuận lợi cho các loài côn trùng trung gian truyên bệnh như: ruồi, nhặng, gián,… Nước ứ đọng tại các chất thải rắn như can, chai lọ bỏ đi là môi trường thuận lợi cho các loại muỗi vec-tơ quan trọng trong việc truyền các bệnh sốt rét và sốt xuất huyết.
Nơi trú ưa thích của là các đống rác và thức ăn bỏ. Chuột không những là nguyên nhân truyền bệnh dịch hạch mà còn là nguyên nhân của nhiều sự khó chịu khác đối với con người. Đốt rác dẫn tới ô nhiễm không khí do những sản phảm sau quá trình đốt có thể chứa các chất độc hại như dioxin, khói từ những nơi đốt rác có thể làm giảm tầm nhìn, nguy cơ gây cháy nổ những bình khí và gây hỏa hoạn nhưng vùng lân cận. Một nguy cơ nghiêm trọng đối với rác thải đô thị đó là các loại túi chất dẻo tổng hợp, những túi này gây mất mĩ quan đô thị và là nguyên nhân gây chết những động vật ăn phải.
7 Những chất thải nguy hiểm như các vật sắc nhọn, các chất thải y sinh, các bình chứa các chất có khả năng cháy nổ, các hóa chất công nghiệp có khả năng dẫn đến những chất thương hoặc nhiễm độc, đặc biệt đối với trẻ em và những người tiếp xúc phải chất thải. Các chất ô nhiễm từ các bãi rác có thể ngấm vào mạch nước ngầm gây ra ô nhiễm nước ngầm và ô nhiễm các vùng đất xung quanh. Rác thải bệnh viện được đổ chung vào rác thải đô thị là nguồn nguy hại đáng kể. Các mầm bệnh truyền nhiễm có thể theo đó mà lan truyền ra môi trường xunh quanh.
Đặc biệt, rác thải bệnh viện trực tiếp tác động lên sức khỏe của nhưng người nhặt rác, bới rác hoặc xử lý rác. Những tác động của các chất thải rắn lên môi trường và sức khỏe của con người cũng có thể tóm tắt theo cách dưới đây: + Tác động lên môi trường đô thị: Các bãi rác đổ đống ngoài trời và các bãi chôn lấp rác có thể gây ô nhiễm không khí, tạo ra mùi khó chịu cho một khu vực rộng lớn quanh bãi rác. Trong quá trình phân hủy, một số chất tạo ra các loại khí độc có thể gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe con người, các loại động vật và cây cối xung quanh. Các bãi rác đổ đống ngoài trời và các bãi chôn lấp rác không được xây dựng đúng tiêu chuẩn cũng là nguồn tiềm tàng gây ô nhiễm nguồn nước, đặc biệt là nguồn nước ngầm.