Đánh Giá Hiệu Quả Của Vi Khuẩn Pseudomonas spp. Đến Sinh Trưởng Và Bệnh Héo Vàng Trên Cây Cà Chua

Khóa luận đánh giá hiệu quả vi khuẩn Pseudomonas spp trong việc sinh trưởng và chống bệnh héo vàng Fusarium solani trên cây cà chua.

• Tác giả: Điều Thuận
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Vũ Phong
• Trường học: Trường Đại Học Nông Lâm
• Chuyên ngành: Bảo Vệ Thực Vật
• Đề tài: Đánh Giá Hiệu Quả Vi Khuẩn Pseudomonas spp. Đối Với Cây Cà Chua
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Sơ lược về cây cà chua
• 1.2. Nguồn gốc, giá trị cây cà chua
• 1.3. Đặc điểm thực vật học
• 1.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng cây cà chua
• 1.5. Tình hình sản xuất cà chua trên thế giới và trong nước
• 2. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Thời gian và địa điểm
• 2.2. Nguồn nắm và vi khuẩn
• 2.3. Khảo sát ảnh hưởng của 2 chủng vi khuẩn Pseudomonas spp. đến bệnh héo vàng trên cây cà chua ở nhà lưới
• 2.4. Khảo sát ảnh hưởng của 5 chủng vi khuẩn Pseudomonas spp. đến khả năng sinh trưởng phát triển và năng suất của cây cà chua trong nhà lưới
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Ảnh hưởng của 2 chủng vi khuẩn Pseudomonas spp. đến bệnh héo vàng trên cà chua
• 3.2. Chiều dài rễ
• 3.3. Hiệu lực phòng trừ bệnh héo vàng của 2 chủng Pseudomonas spp.
• 3.4. Khảo sát ảnh hưởng của các chủng vi khuẩn Pseudomonas spp. đến sự sinh trưởng và năng suất của cây cà chua
• 3.4.1. Chiều cao cây cà chua
• 3.4.2. Số lá cây cà chua
• 3.4.3. Số nhánh của cây cà chua
• 3.4.4. Số chùm bông của cây cà chua
• 3.4.5. Số bông của cây cà chua
• 3.4.6. Số quả của cây cà chua
• 3.4.7. Khối lượng quả của cây cà chua
• 3.4.8. Chất lượng quả của cây cà chua
• PHỤ LỤC
• Phụ lục 1. Các số liệu trước khi chuyển đổi và sau khi chuyển đổi
• Phụ lục 2. Hình ảnh trong quá trình thực hiện thí nghiệm
• Phụ lục 3. Xử lí số liệu (phần mềm SAS)
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Vi Khuẩn Pseudomonas spp

Vi khuẩn Pseudomonas spp. là một nhóm vi sinh vật có khả năng sinh kháng sinh và có lợi cho cây trồng. Chúng có thể giúp cây cà chua chống lại các bệnh do nấm gây ra, đặc biệt là bệnh héo vàng do Fusarium solani. Việc nghiên cứu và ứng dụng vi khuẩn này trong nông nghiệp bền vững đang trở thành xu hướng quan trọng.

1.1. Đặc Điểm Của Vi Khuẩn Pseudomonas spp.

Pseudomonas spp. là nhóm vi khuẩn gram âm, có khả năng sinh trưởng nhanh và sản xuất nhiều chất kháng sinh. Chúng có thể sống trong nhiều môi trường khác nhau và có khả năng phân hủy các chất hữu cơ, giúp cải thiện đất.

1.2. Vai Trò Của Pseudomonas spp. Trong Nông Nghiệp

Vi khuẩn Pseudomonas spp. không chỉ giúp cây cà chua chống lại bệnh tật mà còn thúc đẩy sự phát triển của cây thông qua việc cung cấp dinh dưỡng và cải thiện sức khỏe đất.

II. Vấn Đề Bệnh Héo Vàng Trên Cây Cà Chua

Bệnh héo vàng do Fusarium solani là một trong những vấn đề nghiêm trọng nhất đối với cây cà chua. Bệnh này có thể gây thiệt hại lớn cho năng suất và chất lượng sản phẩm. Việc tìm kiếm giải pháp hiệu quả để kiểm soát bệnh này là rất cần thiết.

2.1. Nguyên Nhân Gây Ra Bệnh Héo Vàng

Bệnh héo vàng thường do nấm Fusarium solani gây ra, lây lan qua đất và nước. Điều kiện ẩm ướt và nhiệt độ cao tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của nấm.

2.2. Triệu Chứng Của Bệnh Héo Vàng

Cây cà chua bị bệnh héo vàng thường có triệu chứng như lá vàng, héo rũ, và cuối cùng là chết cây. Những triệu chứng này có thể xuất hiện nhanh chóng, gây thiệt hại lớn cho nông dân.

III. Phương Pháp Sử Dụng Vi Khuẩn Pseudomonas spp

Sử dụng vi khuẩn Pseudomonas spp. là một phương pháp sinh học hiệu quả để kiểm soát bệnh héo vàng trên cây cà chua. Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng vi khuẩn này có thể giảm thiểu đáng kể sự phát triển của nấm Fusarium solani.

3.1. Cách Thức Áp Dụng Vi Khuẩn Pseudomonas spp.

Vi khuẩn Pseudomonas spp. có thể được phun lên cây hoặc tưới vào đất. Việc áp dụng này cần được thực hiện định kỳ để đạt hiệu quả tối ưu trong việc phòng ngừa bệnh.

3.2. Hiệu Quả Của Vi Khuẩn Pseudomonas spp. Đối Với Cây Cà Chua

Nghiên cứu cho thấy rằng các chủng vi khuẩn Pseudomonas spp. có thể giảm tỷ lệ bệnh héo vàng lên đến 25%, đồng thời thúc đẩy sự sinh trưởng của cây cà chua.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Ứng Dụng Vi Khuẩn Pseudomonas spp

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc sử dụng vi khuẩn Pseudomonas spp. không chỉ giúp kiểm soát bệnh héo vàng mà còn cải thiện năng suất và chất lượng quả cà chua. Điều này mở ra hướng đi mới cho nông nghiệp bền vững.

4.1. Tác Động Đến Năng Suất Cây Cà Chua

Việc áp dụng vi khuẩn Pseudomonas spp. đã cho thấy sự gia tăng đáng kể về năng suất, với chiều cao cây, số lá và số quả đều tăng lên rõ rệt.

4.2. Chất Lượng Quả Cà Chua Sau Khi Sử Dụng Vi Khuẩn

Quả cà chua thu hoạch từ cây được điều trị bằng vi khuẩn Pseudomonas spp. có chất lượng tốt hơn, với màu sắc và kích thước đồng đều hơn.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Vi Khuẩn Pseudomonas spp

Vi khuẩn Pseudomonas spp. có tiềm năng lớn trong việc cải thiện sức khỏe cây trồng và kiểm soát bệnh hại. Việc nghiên cứu và ứng dụng rộng rãi vi khuẩn này sẽ góp phần vào sự phát triển bền vững của nông nghiệp.

5.1. Xu Hướng Nghiên Cứu Trong Tương Lai

Nghiên cứu về vi khuẩn Pseudomonas spp. sẽ tiếp tục được mở rộng, nhằm tìm ra các chủng vi khuẩn mới có khả năng kháng bệnh tốt hơn.

5.2. Ứng Dụng Thực Tiễn Trong Nông Nghiệp

Việc áp dụng vi khuẩn Pseudomonas spp. trong sản xuất nông nghiệp sẽ giúp giảm thiểu việc sử dụng hóa chất, bảo vệ môi trường và sức khỏe con người.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Cây cà chua (Lycopersicon esculentum Mull.) là loại rau ăn quả có giá trị kinh tế và hàm lượng dinh dưỡng cao, được gieo trồng phổ biến tại Việt Nam và trên thế giới. Tại các vùng chuyên canh như tỉnh Lâm Đồng, năng suất cà chua trung bình đạt khoảng 70 tấn/ha/vụ. Tuy nhiên, điều kiện khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng ẩm là môi trường thuận lợi cho nhiều loại vi sinh vật gây hại phát triển. Trong đó, các bệnh do nấm vùng rễ gây tổn thất từ 30% đến 70% năng suất thu hoạch rau màu. Nấm Fusarium nói chung và loài Fusarium solani nói riêng là tác nhân nguy hiểm gây thối rễ, héo vàng và chết cây hàng loạt, có khả năng lây lan nhanh qua gió, nước tưới và tàn dư thực vật.

Thực tế canh tác tại Việt Nam phụ thuộc nặng nề vào các biện pháp hóa học. Thống kê giai đoạn trước cho thấy mỗi năm cả nước sử dụng khoảng 25.000 tấn thuốc bảo vệ thực vật hóa học, gồm hàng trăm hoạt chất và hàng nghìn tên thương phẩm. Mặc dù thuốc hóa học có tác dụng dập dịch nhanh, nhưng việc lạm dụng dẫn đến ô nhiễm môi trường, phá vỡ cân bằng sinh thái đất, tạo áp lực chọn lọc làm xuất hiện các nòi nấm kháng thuốc và để lại dư lượng độc hại trên nông sản. Trước thực trạng đó, việc ứng dụng các tác nhân sinh học vùng rễ, đặc biệt là nhóm vi khuẩn Pseudomonas spp. có khả năng đối kháng nấm bệnh và thúc đẩy sinh trưởng cây trồng, là một giải pháp kỹ thuật cần được khảo sát thực nghiệm.

Khóa luận xác định mục tiêu tổng quát là đánh giá ảnh hưởng của một số chủng vi khuẩn Pseudomonas spp. đến sinh trưởng và bệnh héo vàng (Fusarium solani) trên cây cà chua. Hai nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể gồm:

1. Khảo sát ảnh hưởng của 2 chủng vi khuẩn Pseudomonas spp. đến bệnh héo vàng trên cây cà chua ở điều kiện nhà lưới.
2. Khảo sát ảnh hưởng của 5 chủng vi khuẩn Pseudomonas spp. đến khả năng sinh trưởng, phát triển và năng suất của cây cà chua trong điều kiện nhà lưới.

• Đối tượng nghiên cứu: Cây cà chua giống F1 Phú Nông (T-II), nấm gây bệnh Fusarium solani, và các chủng vi khuẩn Pseudomonas spp. ký hiệu P1, P3, P4, P5, P6.
• Phạm vi không gian: Nhà lưới và Phòng thí nghiệm Sinh học tích hợp thực vật, Khoa Khoa học Sinh học, Trường Đại học Nông Lâm Thành phố Hồ Chí Minh.
• Phạm vi thời gian: Đề tài được triển khai thực nghiệm từ tháng 11 năm 2022 đến tháng 3 năm 2023.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng trên cơ sở phân loại thực vật học của cây cà chua theo Mullar (1940), các đặc tính sinh học về hệ rễ chùm ăn nông (tập trung ở tầng đất 30 cm), yêu cầu nhiệt độ tối ưu (21 - 26°C), ánh sáng và dinh dưỡng khoáng (đặc biệt là nhu cầu kali, đạm, lân). Về vi sinh vật học, đề tài dựa trên hệ thống phân loại nấm Fusarium spp. theo Link (1809) thuộc ngành Ascomycota, lớp Sordariomycetes, họ Nectriaceae; cơ chế sinh 3 loại bào tử (đại bào tử đính hình liềm, tiểu bào tử đính hình trứng và bào tử vách dày chlamydospore có sức sống bền bỉ trong đất). Cơ chế đối kháng sinh học của Pseudomonas spp. được tổng quan qua khả năng tiết chất kháng sinh (2,4-diacetylphloroglucinol/2,4-DAPG, hydrogen cyanide/HCN, pyoluteorin, phenazine, pyocyanin), sinh enzyme phân giải vách tế bào nấm (chitinase, $\beta$-1,3-glucanase, protease) và tiết siderophores cạnh tranh nguồn dinh dưỡng sắt.

Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm được thiết kế hoàn toàn ngẫu nhiên (CRD) trong điều kiện chậu nhà lưới (kích thước chậu 25 x 21 cm, giá thể gồm đất sạch, phân chuồng, vôi, phân lân phối trộn theo tỷ lệ 4:1:1:1):

• Nguồn mẫu: Nấm Fusarium solani và 5 chủng vi khuẩn Pseudomonas spp. (P1, P3, P4, P5, P6) do Phòng thí nghiệm Sinh học tích hợp thực vật cung cấp. Nấm được nhân sinh khối trên môi trường PGA ở nhiệt độ phòng trong 7 ngày, thu dịch bào tử vô trùng đạt mật số $10^6$ bào tử/ml. Vi khuẩn nuôi cấy đạt mật số $10^7$ CFU/ml.
• Thí nghiệm 1 (Đánh giá đối kháng bệnh héo vàng): Gồm 8 nghiệm thức, 4 lần lặp lại (mỗi nghiệm thức 4 chậu, mỗi chậu 2 cây, tổng cộng 8 cây/nghiệm thức). Tiến hành chủng khi cây đạt 5 lá thật với liều lượng 5 ml dịch nấm và 5 ml dịch vi khuẩn quanh gốc cách 3 cm:
  • NT1: Đối chứng không chủng nấm, không chủng vi khuẩn (ĐC).
  • NT2: Chủng nấm F. solani (F).
  • NT3: Chủng vi khuẩn P1.
  • NT4: Chủng vi khuẩn P6.
  • NT5: Chủng vi khuẩn P1 trước 1 ngày, sau đó chủng nấm F (P1_F).
  • NT6: Chủng vi khuẩn P6 trước 1 ngày, sau đó chủng nấm F (P6_F).
  • NT7: Chủng nấm F trước 1 ngày, sau đó chủng vi khuẩn P1 (F_P1).
  • NT8: Chủng nấm F trước 1 ngày, sau đó chủng vi khuẩn P6 (F_P6).
• Thí nghiệm 2 (Đánh giá sinh trưởng và năng suất): Gồm 6 nghiệm thức, 4 lần lặp lại (mỗi nghiệm thức 4 chậu, mỗi chậu 2 cây): NT1 (Đối chứng không chủng vi khuẩn), NT2 (Chủng P1), NT3 (Chủng P3), NT4 (Chủng P4), NT5 (Chủng P5), NT6 (Chủng P6). Tiến hành tưới dịch vi khuẩn (5 ml/cây, $10^7$ CFU/ml) 4 lần liên tiếp, định kỳ 7 ngày/lần tính từ khi cây đạt 5 lá thật.

Các chỉ tiêu được đo đạc định kỳ:

• Đánh giá bệnh: Tỷ lệ bệnh (TLB %), Chỉ số bệnh (DI/CSB %) theo thang phân cấp 0-5 của Winstead và Kelman (1952), Hiệu lực phòng trừ (HLPT %) theo công thức Abbott (1925), chiều cao cây và chiều dài rễ sau 28 ngày sau chủng (NSC).
• Đánh giá sinh trưởng và năng suất: Chiều cao cây, số lá, số nhánh, số chùm bông, số bông, số quả (56 ngày và 63 ngày sau trồng), khối lượng quả/cây, khối lượng trung bình một quả, kích thước quả (chiều dài quả, đường kính quả, độ dày thịt quả).
• Xử lý số liệu: Số liệu tỷ lệ và đếm được chuyển đổi bằng công thức $\sqrt{x + 0,5}$ trước khi phân tích phương sai ANOVA và kiểm định phân hạng Duncan bằng phần mềm SAS 9.0; tổng hợp và lập bảng biểu bằng Microsoft Excel.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tài liệu

Chương 1 hệ thống hóa cơ sở khoa học về cây cà chua, nấm gây bệnh và vi khuẩn đối kháng sinh học. Tác giả trình bày vị trí phân loại của cà chua, nguồn gốc từ vùng Andes (Nam Mỹ), giá trị thực phẩm giàu vitamin C và vai trò dược liệu hỗ trợ tiêu hóa, thanh nhiệt, chống oxy hóa. Đặc điểm hình thái rễ, thân, phân loại 3 dạng hình sinh trưởng (hữu hạn, bán hữu hạn, vô hạn), cùng các yêu cầu sinh thái về nước, nhiệt độ (21 - 24°C), ánh sáng (tối thiểu 2.000 - 3.000 lux) và các yếu tố phi sinh vật, sinh vật gây hại được tổng hợp chi tiết.

Về tác nhân gây hại, tác giả tập trung vào chi nấm Fusarium, đặc điểm hình thái hệ sợi nấm có vách ngăn, cơ chế tạo đại bào tử, tiểu bào tử và bào tử vách dày gây tắc mạch dẫn, thối rễ và héo vàng trên nhiều loại cây trồng. Về biện pháp quản lý, tài liệu so sánh biện pháp canh tác, biện pháp hóa học và nhấn mạnh triển vọng của biện pháp sinh học sử dụng vi khuẩn vùng rễ Pseudomonas spp. Các cơ chế đối kháng chính được phân tích gồm tổng hợp kháng sinh (2,4-DAPG, HCN, pyoluteorin, phenazine), tiết enzyme phân hủy vách nấm (chitinase, $\beta$-1,3-glucanase, protease) và siderophores. Chương này cũng tổng hợp các nghiên cứu trong nước (Nguyễn Trung Thành, Phạm Mỹ Liên, Nguyễn Trọng Thể) và quốc tế (Sakthivel, Lambert, Abdelzaher, Notz) về hiệu quả ứng dụng Pseudomonas fluorescens kiểm soát nấm đất và kích thích sinh trưởng.

Chương 2: Nội dung và phương pháp nghiên cứu

Chương 2 mô tả chi tiết quy trình thực nghiệm, địa điểm và vật liệu nghiên cứu tại Khoa Khoa học Sinh học, Đại học Nông Lâm TP.HCM. Cây trồng sử dụng là giống cà chua lai F1 Phú Nông (T-II) có độ sạch $\ge 99%$, tỷ lệ nảy mầm $\ge 80%$. Quy trình xử lý hạt giống gồm ngâm nước ấm tỷ lệ 3 sôi 2 lạnh trong 4 giờ, ủ khăn ẩm trong thùng xốp ở bóng tối từ 6 - 10 ngày trước khi gieo vào chậu chứa giá thể phối trộn (đất, phân chuồng, vôi, phân lân tỷ lệ 4:1:1:1).

Chương này quy định cụ thể cách thức bố trí 2 thí nghiệm nhà lưới theo sơ đồ hoàn toàn ngẫu nhiên (CRD):

1. Phương pháp lây nhiễm nhân tạo nấm Fusarium solani ($10^6$ bào tử/ml) kết hợp xử lý 2 chủng vi khuẩn P1, P6 ($10^7$ CFU/ml) theo 8 nghiệm thức phòng và trừ bệnh. Quy định phương pháp điều tra triệu chứng bệnh theo thang 6 cấp (cấp 0 đến cấp 5) của Winstead & Kelman (1952) và công thức Abbott (1925) để tính hiệu lực giảm bệnh.
2. Phương pháp tưới định kỳ 5 chủng vi khuẩn Pseudomonas spp. (P1, P3, P4, P5, P6) theo 6 nghiệm thức với tần suất 4 lần (7 ngày/lần) để theo dõi các chỉ tiêu nông học từ giai đoạn 7 ngày sau trồng đến khi thu hoạch. Đồng thời trình bày chi tiết công thức chuyển đổi dữ liệu và phần mềm SAS 9.0 dùng trong xử lý thống kê.

Chương 3: Kết quả và thảo luận

3.1 Ảnh hưởng của 2 chủng vi khuẩn Pseudomonas spp. đến bệnh héo vàng trên cà chua ở nhà lưới

Sau khi chủng lây nhiễm nhân tạo nấm F. solani, cây cà chua bắt đầu biểu hiện triệu chứng vàng lá từ các tầng lá sát gốc sau 7 ngày, sau đó lan dần lên ngọn ở mốc 14 - 21 ngày. Ở nghiệm thức chỉ chủng nấm bệnh (NT2), cây bị ức chế phát triển mạnh nhất: sau 28 ngày chiều cao chỉ đạt 53,00 cm và chiều dài rễ đạt 20,06 cm (thấp nhất trong tất cả các nghiệm thức, sai khác có ý nghĩa thống kê ở mức $\alpha = 0,01$). Các nghiệm thức có xử lý vi khuẩn Pseudomonas spp. đơn lẻ (NT3, NT4) cho chiều cao cây tốt nhất (66,25 - 66,50 cm) và hệ rễ phát triển dài nhất (25,81 - 26,69 cm).

Về khả năng kiểm soát bệnh, chủng vi khuẩn P1 thể hiện hiệu quả đối kháng vượt trội so với chủng P6:

• Ở thời điểm 7 NSC, các nghiệm thức xử lý P1 hoặc P6 trước và sau chủng nấm (NT5, NT6, NT7) đều đạt hiệu lực phòng trừ 75,00%, riêng NT8 (F_P6) chỉ đạt 25,00%.
• Đến thời điểm 28 NSC, nghiệm thức chỉ chủng nấm (NT2) có tỷ lệ bệnh đạt 100% và chỉ số bệnh lên tới 55,00%. Chủng P6 bị mất hoàn toàn hiệu lực phòng trừ (HLPT đạt 0,00% ở cả NT6 và NT8, tỷ lệ bệnh 100%, chỉ số bệnh từ 40,00% đến 42,50%). Ngược lại, chủng P1 vẫn duy trì hiệu lực phòng trừ đạt 25,00% ở cả nghiệm thức phòng (NT5) và trừ (NT7), giúp kìm hãm chỉ số bệnh ở mức 25,00% (NT7) và 32,50% (NT5).

Nghiệm thức	Chiều cao cây (cm) tại 28 NSC	Chiều dài rễ (cm) tại 28 NSC	Tỷ lệ bệnh (%) tại 28 NSC	Chỉ số bệnh (%) tại 28 NSC	Hiệu lực phòng trừ (%) tại 28 NSC
NT1 (ĐC)	64,00	23,31	0,00	0,00	-
NT2 (F)	53,00	20,06	100,00	55,00	-
NT3 (P1)	66,25	26,69	0,00	0,00	-
NT4 (P6)	66,50	25,81	0,00	0,00	-
NT5 (P1_F)	60,25	23,31	75,00	32,50	25,00
NT6 (P6_F)	60,00	23,13	100,00	40,00	0,00
NT7 (F_P1)	60,75	23,44	75,00	25,00	25,00
NT8 (F_P6)	60,00	23,06	100,00	42,50	0,00

3.2 Khảo sát ảnh hưởng của 5 chủng vi khuẩn Pseudomonas spp. đến sự sinh trưởng và năng suất

Khi khảo sát 5 chủng vi khuẩn (P1, P3, P4, P5, P6) tưới định kỳ quanh gốc cà chua, kết quả thực nghiệm cho thấy các chủng vi khuẩn đều có tác động kích thích sinh trưởng tích cực so với đối chứng không xử lý (NT1). Trong đó, chủng Pseudomonas spp. (P5) thể hiện ưu thế vượt trội xuyên suốt các giai đoạn sinh trưởng:

• Tăng trưởng thân lá: Tại thời điểm 49 ngày sau trồng, NT5 đạt chiều cao cây 104,25 cm, số lá đạt 30,00 lá/cây và số nhánh đạt 3,75 nhánh/cây (so với đối chứng chỉ đạt 96,75 cm chiều cao, 22,75 lá/cây và 2,25 nhánh/cây).
• Khả năng ra hoa, đậu quả: NT5 kích thích phân hóa mầm hoa sớm nhất (xuất hiện chùm bông và hoa ngay từ 28 ngày sau trồng). Đến 49 ngày, NT5 đạt 8,75 chùm bông/cây và 32,00 bông/cây, vượt xa đối chứng (5,25 chùm bông và 25,25 bông). Sau 63 ngày, số quả trung bình của NT5 đạt 14,75 quả/cây, có sự khác biệt mang ý nghĩa thống kê so với đối chứng (9,50 quả/cây).
• Năng suất và phẩm chất quả: NT5 đạt khối lượng quả trung bình/cây cao nhất (0,85 kg/cây) và khối lượng trung bình một quả lớn nhất (83,11 g/quả). Các chỉ tiêu hình thái quả của NT5 đều dẫn đầu: chiều dài quả đạt 4,23 cm, đường kính quả đạt 5,63 cm và độ dày thịt quả đạt 0,60 cm (so với đối chứng lần lượt là 3,70 cm; 4,90 cm và 0,43 cm).

Chỉ tiêu nông học	NT1 (ĐC)	NT2 (P1)	NT3 (P3)	NT4 (P4)	NT5 (P5)	NT6 (P6)	Mức ý nghĩa ($F_{tính}$)
Chiều cao cây 49 ngày (cm)	96,75	101,25	103,00	95,75	104,25	101,75	$0,41^{ns}$
Số lá 49 ngày (lá/cây)	22,75	25,00	29,00	22,75	30,00	28,00	$1,30^{ns}$
Số nhánh 49 ngày (nhánh/cây)	2,25	2,75	3,75	2,50	3,75	3,75	$1,71^{ns}$
Số chùm bông 49 ngày (chùm)	5,25	5,75	8,00	5,50	8,75	7,75	$1,83^{ns}$
Số bông 49 ngày (bông/cây)	25,25	25,25	30,00	21,25	32,00	28,50	$1,66^{ns}$
Số quả 63 ngày (quả/cây)	9,50	11,50	11,50	9,50	14,75	10,25	$4,30^{**}$
KLTB quả/cây (kg)	0,67	0,74	0,78	0,72	0,85	0,78	$0,86^{ns}$
Khối lượng 1 quả (g)	77,90	79,83	80,90	78,41	83,11	80,53	-
Chiều dài quả (cm)	3,70	4,13	4,20	4,06	4,23	4,10	$7,41^{**}$
Đường kính quả (cm)	4,90	5,37	5,50	5,06	5,63	5,30	$4,93^{ns}$
Độ dày thịt quả (cm)	0,43	0,50	0,57	0,47	0,60	0,50	$3,47^{*}$

(Ghi chú: $^{ns}$: khác biệt không có ý nghĩa thống kê; $^{}$: khác biệt có ý nghĩa ở mức $\alpha = 0,05$; $^{**}$: khác biệt có ý nghĩa ở mức $\alpha = 0,01$)*

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính

Khóa luận đã thu thập và xử lý hệ thống dữ liệu thực nghiệm hoàn chỉnh về hiệu lực sinh học của các chủng Pseudomonas spp. trên cây cà chua:

1. Xác định được chủng vi khuẩn Pseudomonas spp. (P1) có khả năng đối kháng và hạn chế nấm Fusarium solani tốt hơn chủng P6, duy trì hiệu lực giảm bệnh 25,00% sau 28 ngày lây nhiễm (ở cả phương thức xử lý phòng và trừ), đồng thời giúp hạ chỉ số bệnh từ 55,00% (ở đối chứng nhiễm nấm) xuống 25,00% - 32,50%.
2. Chứng minh chủng Pseudomonas spp. (P6) không có khả năng duy trì hiệu lực phòng trừ sau 28 ngày lây nhiễm (HLPT giảm về 0,00%, tỷ lệ bệnh 100%).
3. Khẳng định cả 5 chủng Pseudomonas spp. (P1, P3, P4, P5, P6) đều có tác động tích cực đến sinh trưởng của cây cà chua so với đối chứng không xử lý; trong đó chủng Pseudomonas spp. (P5) cho hiệu quả kích thích sinh trưởng và tăng năng suất tốt nhất: tăng chiều cao cây (104,25 cm), số lá (30,00 lá), số chùm bông (8,75 chùm), số quả (14,75 quả/cây), khối lượng quả thu hoạch (0,85 kg/cây) và cải thiện chất lượng quả (độ dày thịt quả đạt 0,60 cm).

Giải pháp và kiến nghị

Tác giả đề xuất tiếp tục tiến hành các thí nghiệm khảo sát sâu hơn về ảnh hưởng của các chủng vi khuẩn Pseudomonas spp. đến khả năng kiểm soát nấm bệnh cũng như sinh trưởng, năng suất cà chua với các dải nồng độ mật số vi sinh vật và các phương thức xử lý khác nhau (như xử lý ngâm hạt, phun tán lá hoặc kết hợp bón gốc).

Đóng góp của đề tài

Đề tài cung cấp các dẫn liệu thực nghiệm chính xác về tiềm năng ứng dụng của hai chủng vi khuẩn hữu ích: chủng P1 phục vụ định hướng kiểm soát sinh học nấm bệnh héo vàng Fusarium solani, và chủng P5 phục vụ định hướng phát triển chế phẩm vi sinh kích thích sinh trưởng cây trồng (PGPR) cho cây cà chua, góp phần giảm thiểu việc lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học trong nông nghiệp bền vững.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của khóa luận

• Nghiên cứu chỉ được thực hiện trong phạm vi chậu thí nghiệm tại nhà lưới trong một khung thời gian giới hạn (từ tháng 11/2022 đến tháng 3/2023), chưa được kiểm chứng trong điều kiện đồng ruộng mở - nơi có sự biến động phức tạp về thời tiết, độ ẩm đất và áp lực quần thể vi sinh vật bản địa.
• Thí nghiệm đối kháng bệnh héo vàng mới chỉ khảo sát đối với 2 chủng vi khuẩn (P1 và P6) ở một mức nồng độ cố định ($10^7$ CFU/ml) và liều lượng đơn nhất (5 ml/cây), chưa khảo sát khả năng đối kháng của các chủng còn lại (P3, P4, P5) đối với nấm Fusarium solani.
• Đề tài chưa tiến hành phân tích sâu về cơ chế sinh hóa và sinh học phân tử (chưa định danh loài chính xác bằng giải trình tự gen 16S rRNA, chưa định lượng hoạt tính enzyme chitinase hay hàm lượng kháng sinh 2,4-DAPG do từng chủng tiết ra).

Hướng nghiên cứu tiếp

• Mở rộng khảo sát hiệu lực phòng trừ bệnh héo vàng của đầy đủ các chủng vi khuẩn Pseudomonas spp. (bao gồm chủng P5).
• Thử nghiệm đánh giá hiệu quả sinh học ở nhiều mức nồng độ vi khuẩn khác nhau, tần suất tưới và các kỹ thuật xử lý kết hợp (xử lý hạt giống trước khi ươm, nhúng rễ cây con khi chuyển chậu và tưới gốc định kỳ).
• Triển khai mô hình khảo nghiệm thực tế trên đồng ruộng tại các vùng chuyên canh cà chua (như Lâm Đồng, Hải Phòng) để đánh giá độ ổn định của vi khuẩn trong đất tự nhiên.

---

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận là tài liệu tham khảo chuyên ngành hữu ích cho sinh viên, học viên cao học và cán bộ nghiên cứu thuộc các ngành Nông học, Bảo vệ thực vật, Vi sinh vật học nông nghiệp và Công nghệ sinh học thực vật. Cụ thể:

• Về phương pháp thực nghiệm: Sinh viên có thể tham khảo chi tiết quy trình lây bệnh nhân tạo nấm đất Fusarium solani, phương pháp phân cấp bệnh héo vàng theo thang 6 cấp của Winstead & Kelman (1952), cách tính chỉ số bệnh và công thức Abbott (1925) để đánh giá hiệu lực phòng trừ sinh học.
• Về phương pháp phân tích thống kê: Phần phụ lục và phương pháp xử lý số liệu cung cấp quy trình chuẩn trong việc chuyển đổi số liệu đếm/tỷ lệ bằng hàm $\sqrt{x + 0,5}$, phân tích phương sai ANOVA và trắc nghiệm Duncan trên phần mềm SAS 9.0 cho các đề tài nông nghiệp thực nghiệm.
• Về ứng dụng thực tiễn: Dữ liệu về chủng Pseudomonas spp. (P1) và (P5) cung cấp cơ sở dữ liệu quan trọng cho các phòng thí nghiệm và doanh nghiệp sản xuất phân bón vi sinh, thuốc bảo vệ thực vật sinh học định hướng thương mại hóa chế phẩm phòng trừ nấm đất và kích thích sinh trưởng cây rau màu.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận sử dụng giống cà chua nào và nguồn vi sinh vật thí nghiệm được cung cấp từ đâu?
Đề tài sử dụng giống cà chua lai F1 Phú Nông (T-II), có đặc tính nổi bật là chịu nhiệt tốt, độ sạch $\ge 99%$, độ ẩm $\le 9%$ và tỷ lệ nảy mầm $\ge 80%$. Nguồn nấm bệnh Fusarium solani và 5 chủng vi khuẩn Pseudomonas spp. (P1, P3, P4, P5, P6) do Phòng thí nghiệm Sinh học tích hợp thực vật, Khoa Khoa học Sinh học, Trường Đại học Nông Lâm TP.HCM cung cấp.

2. Hiệu lực đối kháng nấm bệnh Fusarium solani của chủng vi khuẩn P1 và P6 sau 28 ngày khác nhau như thế nào?
Sau 28 ngày lây nhiễm, chủng Pseudomonas spp. (P1) thể hiện khả năng ức chế bệnh tốt hơn, duy trì hiệu lực phòng trừ đạt 25,00% (ở cả nghiệm thức phòng NT5 và trừ NT7), giữ chỉ số bệnh ở mức 25,00% - 32,50%. Trong khi đó, chủng Pseudomonas spp. (P6) mất hoàn toàn hiệu lực phòng trừ (đạt 0,00% ở NT6 và NT8) với tỷ lệ bệnh lên đến 100% và chỉ số bệnh đạt từ 40,00% đến 42,50%.

3. Trong 5 chủng vi khuẩn Pseudomonas spp. được thử nghiệm, chủng nào kích thích sinh trưởng và năng suất cà chua tốt nhất?
Chủng vi khuẩn Pseudomonas spp. (P5) cho hiệu quả vượt trội nhất trên tất cả các chỉ tiêu sinh trưởng và cấu thành năng suất: chiều cao cây đạt 104,25 cm, số lá đạt 30,00 lá/cây, số chùm bông đạt 8,75 chùm, số bông đạt 32,00 bông/cây, số quả sau 63 ngày đạt 14,75 quả/cây, khối lượng quả thu hoạch đạt 0,85 kg/cây và độ dày thịt quả đạt 0,60 cm (cao nhất trong các nghiệm thức).

4. Tác giả áp dụng thang đánh giá bệnh và công thức thống kê nào để tính chỉ số bệnh héo vàng?
Tác giả áp dụng thang phân loại bệnh 6 cấp (từ cấp 0: không triệu chứng, đến cấp 5: cây chết) theo phương pháp của Winstead và Kelman (1952) để tính Chỉ số bệnh (DI/CSB %). Hiệu lực giảm bệnh được tính toán theo công thức Abbott (1925), và số liệu được xử lý thống kê ANOVA trên phần mềm SAS 9.0 sau khi chuyển đổi bằng công thức $\sqrt{x + 0,5}$.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Điều Thuận đã thực hiện thành công việc đánh giá thực nghiệm ảnh hưởng của các chủng vi khuẩn Pseudomonas spp. đối với bệnh héo vàng (Fusarium solani) và khả năng sinh trưởng của cây cà chua trong điều kiện nhà lưới. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng chủng Pseudomonas spp. (P1) có khả năng đối kháng nấm bệnh tốt nhất với hiệu lực giảm bệnh 25,00% sau 28 ngày lây nhiễm, trong khi chủng Pseudomonas spp. (P5) thể hiện ưu thế vượt trội trong việc thúc đẩy tăng trưởng thân lá, gia tăng số lượng quả và cải thiện chất lượng thịt quả cà chua. Công trình cung cấp nguồn dẫn liệu khoa học thực chứng có giá trị cho định hướng phát triển chế phẩm sinh học bảo vệ thực vật và kích thích sinh trưởng cây trồng thân thiện với môi trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỎNG QUAN TÀI LIỆU 1.1 Sơ lược về cây cà chua 1.1 Vị trí phan loại Phân loại theo Mullar (1940) Tên khoa học: Lycopersicon esculentum Mull. Giới: Plantae Ngành: Angiospermae Lớp: Eudicots Phân lớp: Asterids Bộ: Solanales Họ: Solanaceae 1.2 Nguồn gốc, giá trị cây cà chua Cà chua có nguồn gốc ở Peru, Bolivia, Ecuador, Trước khi tìm ra châu Mỹ thì cà chua đã được trồng 6 Peru và Mexico. Những loài cà chua hoang dai gần gũi với loài cả chua trồng ngày nay vẫn tìm thấy ở dọc theo dãy núi Andes (Peru), đảo Galapagos (Ecuador) và Bolivia. Các nhà vườn đã trồng, thuần dưỡng những giống cà chua quả nhỏ và hoang dại.

Những giống và loài hoang dại này được mang từ nơi xuất xứ đến Trung Mỹ, rồi đến Mexico. Cà chua là loại rau ăn quả được ưa thích vì có phẩm chất ngon, nhiều dinh dưỡng. Hàm lượng vitamin C trong cà chua đạt cao nhất khi trái đã phát triển hoàn toàn về kích thước và độ chín so với những quả còn xanh và hàm lượng tăng cao khi quả càng chín (Aliptay, 2004). Ngoài giá trị thực phẩm thì cà chua còn có giá trị về mặt y học.

Cà chua cung cấp năng lượng, cung cấp khoáng, làm tăng sức sông, làm cân bằng tế bảo, khai vị, giải nhiệt, chống hoại huyết, chống nhiễm khuẩn, chống nhiễm độc, làm kiềm hóa các acid, lợi tiêu, là dung môi của urea, thai urea, giúp tiêu hóa dé dàng tinh bột. Cà chua được 3 chỉ định dùng ăn hay lấy dịch qua dé uống trị suy nhược, ăn không ngon miệng, nhiễm độc mãn tính, thừa máu (trạng thái xung huyết), xơ cứng tiêu động mạch, bệnh về mạch máu, tạng khớp, thống phong, thấp khớp. sỏi niệu đạo và mật, táo bón, viêm ruột (Võ Văn Chi, 1997).3 Đặc điểm thực vật học Cà chua là loại thân thảo, sống theo mùa, ưa khí hậu ấm áp và ảnh sáng đầy đủ. Có ánh sáng cây mới sinh trưởng và phát triển tốt cả chua sinh trưởng và phát triển thích hợp trong điều kiện nhiệt độ trung bình từ 22°C — 26°C.

Nếu nhiệt độ trên 35°C cây cà chua ngừng sinh trưởng, khi nhiệt độ xuống dưới 10°C cả chua không ra hoa. Mặc dù được xếp vào nhóm cây tương đối chịu hạn song cà chua cũng là cây ưa nước, cả chưa cần một lượng nước lớn trong suốt quá trình sinh trưởng, phát triển nên cả chua cần phải được tưới nhiều nước, nếu dé ruộng trồng cà chua lúc thừa lúc thiếu nước sẽ làm cho quả dễ bị nứt. vào thời gian ra hoa nếu thiếu nước sẽ làm cho hoa ít hình thành, dễ bị rụng quả. Cà chua là cây nhị bội thé với bộ nhiễm sắc thé 2n = 24, là cây tự thụ phan (Tạ Thu Cúc và ctv, 2000).

Rễ: rễ cà chua thuộc loại rễ chùm, ăn sâu trung bình, rễ của cây cà chua có thé ăn sâu trên 1 m, nhưng ở tang đất này kha năng hút nước yếu và chất đinh dưỡng ít. Nếu chúng ta khảo sát và nghiên cứu sẽ thấy rõ, hầu hết hệ rễ của cà chua tập trung ở tầng đất 30 cm. Ré cà chua có khả năng tái sinh mạnh ở giai đoạn cây con, khi rễ chính bị đứt thì rễ phụ phát triển rất mạnh (Tạ Thu Cúc, 2007). Rễ cà chua sinh trưởng tốt ở nhiệt độ đất từ 18 - 20°C, khi nhiệt độ xuống thấp từ 14 - 1óC sự phát triển của rễ chậm lại.

Nhiệt độ > 35°C, rễ phát triển trở ngại và có thé chết. Rễ cà chua tương đối chịu han, nhưng hệ rễ sinh trưởng tốt ở đất có độ 4m khoảng 70 - 80%. Bộ rễ cà chua phát triển mạnh nhất vào giai đoạn cây có 4 - 5 chùm hoa nở rộ, cây bắt đầu có quả (Phạm Hữu Nguyên, 2017). Thân: theo Trần Thị Ba (1999), cà chua có thân tròn, thắng đứng, mọng nước, phủ nhiều lông, khi cây lớn gốc thân dan dan hóa gỗ.

Thân mang lá và phát triển hoa. Ở nách lá là chồi nách. Chồi nách ở các vị trí khác nhau có tốc độ sinh trưởng và phát dục 4 khác nhau, thường chổi nách ở ngay dưới chùm hoa thứ nhất có khả năng tăng trưởng mạnh và phát đục sớm so với các chéi nách gần gốc. Theo Tạ Thu Cúc (2007), thân là hệ thống các mạch dẫn dùng đề vận chuyên nước và chất khoáng từ đất lên lá.

Thân cây còn làm nhiệm vụ dự trữ các chất dinh dưỡng do lá sản xuất ra và nâng đỡ các bộ phận khác như: cành, lá, hoa, quả. Tùy vào khả năng sinh trưởng và phân nhánh các giống cả chưa được chia thành 3 dang hình. Dạng sinh trưởng hữu hạn (loại lùn): cây mập, thấp, lùn, long ngắn. Chiều cao của loại này thấp hơn 65 cm.

Trong kỹ thuật trồng trọt không cần làm giản, tạo hình 3 - 4 cảnh cây. Dạng sinh trưởng vô hạn (loại cao): thân có chiều cao trên 1,2 m trở lên, có giống cao trên 1,5 — 2,0 m. Thân là của chúng sinh trưởng mạnh, trên cây có nhiều chùm hoa. Trong sản xuất phải làm giàn, tạo hình mới cho năng suất cao.

Dạng sinh trưởng bản hữu hạn (loại trung bình): chiều cao thân vừa phải, thân lá sinh trưởng mạnh, số chùm hoa trên thân chính ít hơn loại cao và loại lùn. Thích hợp cho nhiều vụ trong năm, trong kỹ thuật trồng trọt cần phải làm giản, tia cành, tạo hình mới cho năng suất cao (Tạ Thu Cúc, 2007). Lá: lá cà chua thuộc loại lá kép lông chim lẻ, mỗi lá kép có từ 3 — 4 đôi lá chét, ở ngọn có một lá riêng biệt gọi là đình lả. Mỗi lá chét có răng cưa sâu, nông khác nhau tùy vào giống, biến chủng.

Trên mặt lá còn có một lớp lông tơ (Trần Thị Ba, 1999: Phạm Hữu Nguyên, 2017). Lá là một trong những đặc điểm đề phân biệt giữa các giống. Dựa vào phiến lá dày hay mỏng, to hay nhỏ, có răng cưa sâu hay nông và màu sắc lá (Phạm Hữu Nguyên, 2017). Hoa: hoa cà chua mọc thành chùm, lưỡng tính, tự thụ phấn là chính.

Sự thụ phấn chéo ở cà chua khó xảy ra vì hoa cả chua tiết nhiều tiết tổ chứa các alkaloid độc nên không hấp dẫn côn trùng và hạt phan nặng không bay xa được (Trần Thị Ba, 1999). Số hoa trên mỗi chùm của các giống thường gặp trong sản xuất có từ 3 - 20 cái, thông thường có từ 5 - 7 cái, tuy rang cây ca chua có khả năng sinh ra rất nhiều hoa nhưng thưởng thì rụng di nhiều (Tạ Thu Cúc, 2007). Loại sinh trưởng hữu hạn (loại thấp): cây có 7 - 8 là sẽ ra chùm hoa đầu tiên, sau đó cứ cách 1 - 2 lá lại ra chùm hoa kế tiếp, cứ tiếp tục mãi cho đến khi trên thân chính 5 có độ 3 — 6 chùm hoa và trên ngọn xuất hiện chùm hoa cuối cùng và cây không tăng trưởng về chiều cao cây (Phạm Hữu Nguyên, 2017). Loại sinh trưởng vô hạn (loại cao) khi cây có 9 - 12 là sẽ ra chùm hoa đầu tiên, sau đó cứ cách 2 — 3 lá lại ra chùm hoa kế tiếp, cứ tiếp tục mãi cho đến khi cây già cỗi và tan lụi.

Số chùm hoa trung bình thân chính có thé 12 - 13 chùm hoặc cao hơn. Đặc điểm của loại hình nảy ra hoa muộn, chùm hoa ở vị trí thưa hơn (Phạm Hữu Nguyên, 2017). Loại sinh trưởng bán hữu hạn (loại trung bình): khi thân có 7 - 8 lá thì có chùm hoa thứ nhất, sau đó cứ cách 1 - 2 lá có chùm hoa tiếp theo cho tới khi trên thân chính có 7 - 8 chùm hoa thì cây ngừng sinh trưởng chiều cao (Phạm Hữu Nguyên, 2017). Quả: quả cà chua thuộc loại quả mọng, nhiều nước, chia ra nhiều ô (buồng, hạt, tâm bì).

Hình dạng quả, màu sắc quả, số ngăn trong quả rất khác nhau tùy thuộc vào giống. Khối lượng quả có sự chênh lệch đáng kể giữa các giống cà chua. Căn cứ vào khối lượng qua chia thành 3 loại: quả nhỏ có khối lượng 1 quả nhỏ hon 50g, quả trung bình có khối lượng 1 quả từ 50g đến 100g, quả to có khối lượng 1 quả lớn hơn 100g (Ta Thu Cúc, 2007).4 Các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng cây cà chua Các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng cà chua có thể chia làm 2 nhóm chính: nhóm nguyên nhân phi sinh vật và nhóm nguyên nhân sinh vật. Nguyên nhân phi sinh vật là những yếu tố tự nhiên, điều kiện ngoại cảnh không phù hợp bao gồm đất trồng, nước, nhiệt độ.

ánh sáng, tia phóng xa, các khí độc trong không gian và chất độc hóa học. Đất trồng là nguồn cung cấp chủ yếu các chất dinh dưỡng và nước cho cây trồng. Cũng như các cây trồng khác, cà chua cần ít nhất 20 nguyên tô dinh dưỡng cho quá trinh sinh trưởng và phát triển bình thường. Trong các nguyên tố đa lượng thì cà chua cần nhiều kali hơn cả, sau đó đến dam và lân.

Nếu dat thiếu đạm cà chua sẽ bị bệnh, bị biến đổi màu sắc lá, héo ta, cây can cỗi. Trường hợp đất thiếu lân làm chậm sự phát triển của cây, đặc biệt là trong quá trình hình thành các cơ quan. Cây có thê bị chết nếu đất thiếu kali do các mô của cây bị chết dần. Nhưng ngược lại, nếu thừa kali thì sẽ làm cho quả chín sớm hơn nhưng quả nhỏ, cây sinh trưởng kém.

Mặt khác, nếu thiếu các nguyên tố vi lượng cũng gây ra các triệu chứng bệnh cây. Thiếu Bo các điểm sinh trưởng của cây sẽ bị chết. Nước: đất trồng thiếu nước thì cây bị khô héo, dé gây ra hiện tượng rung hoa, quả nhất là trong trường hợp thiếu nước đột ngột. Ngược lại khi đất thừa nước, nạn ngập úng ảnh hưởng nghiêm trọng đến tình trạng thiếu dưỡng khí trong đất, gây cản trở cho sự hoạt động của bộ rễ.

Thừa nước còn ảnh hưởng đến sự hoạt động của tập doan vi sinh vật đất, day mạnh hoạt động của vi sinh vật yếm khí, tích lũy các khi độc, nhất là H, S gây độc rễ cây, làm rễ mắt kha năng hút nước và chất dinh dưỡng. Cây dan dan bị can cọc, khô vàng, héo lại và chết. Độ 4m thay đối một cách đột ngột, từ khô hạn chuyên sang mưa âm, độ 4m đất tăng lên quá cao cũng dẫn đến tình trạng làm nứt rạn quả. Ngoài ra, còn có những trường hợp do đất có cau trúc quá chặt, làm dat dé đóng váng đều ảnh hưởng không tốt đến sự sinh trưởng của cây, đặc biệt là sự phát triển của bộ rễ (Đường Hồng Dật, 1969; Vũ Triệu Mân và ctv, 1998; Phan Thúy Hiền và ctv, 2009).