Khóa luận tốt nghiệp: Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp tại Farm Fujihara Yoshiomi, Kawakami, Nagano, Nhật Bản - Đỗ Khắc Huy, ĐH Nông Lâm Thái Nguyên

Nghiên cứu chuyên sâu về hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp tại Farm Fujihara Yoshiomi, Kawakami, Nagano, Nhật Bản. Phân tích mô hình canh tác, hiệu quả

• Tác giả: Đỗ Khắc Huy
• Người hướng dẫn: ThS. Dương Hồng Việt
• Trường học: Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp tại Farm Fujihara Yoshiomi, làng Kawakami, tỉnh Nagano, Nhật Bản
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Tổng quan về đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp tại Farm Fujihara Yoshiomi

Farm Fujihara Yoshiomi nằm tại làng Kawakami, tỉnh Nagano, Nhật Bản. Đây là vùng nông nghiệp nổi tiếng với điều kiện tự nhiên thuận lợi cho canh tác rau sạch. Trang trại có tổng diện tích 10 ha, chuyên canh tác cây xà lách và các loại rau màu khác. Nghiên cứu đánh giá hiệu quả sử dụng đất tại farm tập trung vào ba khía cạnh chính: hiệu quả kinh tế, hiệu quả xã hội và hiệu quả môi trường. Hệ thống canh tác tại đây áp dụng công nghệ cao, bao gồm nhà kính, hệ thống tưới tiêu tự động và quy trình quản lý nghiêm ngặt theo tiêu chuẩn Nhật Bản. Kawakami là vùng sản xuất rau lớn nhất tỉnh Nagano. Nông dân địa phương có truyền thống canh tác lâu đời. Kết quả nghiên cứu cho thấy farm đạt hiệu quả kinh tế cao nhờ năng suất ổn định và giá trị sản phẩm lớn. Mô hình này là bài học quý cho phát triển nông nghiệp bền vững tại nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam.

1.1. Vị trí và điều kiện tự nhiên vùng nghiên cứu

Làng Kawakami thuộc tỉnh Nagano, Nhật Bản. Vùng này nằm ở độ cao trung bình, có khí hậu ôn đới với mùa hè mát mẻ và mùa đông lạnh. Đất tại Kawakami là loại đất núi lửa, giàu chất dinh dưỡng và có khả năng thoát nước tốt. Lượng mưa phân bố đều throughout năm, tạo điều kiện thuận lợi cho canh tác rau quanh năm. Đây là vùng sản xuất rau lớn nhất tỉnh Nagano, nổi tiếng với sản phẩm rau sạch chất lượng cao. Nông dân Kawakami đã phát triển hệ thống canh tác chuyên nghiệp từ nhiều thập kỷ.

1.2. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu tại Farm Fujihara Yoshiomi

Đối tượng nghiên cứu là toàn bộ quỹ đất nông nghiệp tại Farm Fujihara Yoshiomi với diện tích 10 ha. Phương pháp điều tra bao gồm thu thập dữ liệu sản xuất, chi phí và thu nhập qua các năm 2017-2018. Nghiên cứu áp dụng các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế như năng suất, giá trị sản lượng trên một đơn vị diện tích. Chỉ tiêu đánh giá hiệu quả xã hội bao gồm tạo việc làm và đóng góp cộng đồng. Hiệu quả môi trường được xem xét qua mức độ sử dụng hóa chất và bảo tồn tài nguyên đất.

II. Phân tích hiệu quả kinh tế và thực trạng sản xuất nông nghiệp tại Farm Fujihara Yoshiomi

Phân tích hiệu quả kinh tế là phần cốt lõi trong đánh giá sử dụng đất sản xuất nông nghiệp. Tại Farm Fujihara Yoshiomi, cây xà lách là sản phẩm chủ lực. Năng suất xà lách thu được trong năm 2018 đạt mức cao, chứng minh hiệu quả canh tác. Chi phí sản xuất bao gồm giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, nhân công và vận chuyển. Bảng chi phí cho thấy nông dân Nhật đầu tư lớn vào công nghệ và vật tư chất lượng cao. Giá bán rau xà lách tại thị trường Nhật Bản cao hơn nhiều so với các nước khác. Điều này bù đắp chi phí sản xuất lớn. Thu nhập ròng từ farm đạt mức ổn định, đảm bảo đời sống nông dân. So sánh với trang trại Mashahito Shinohara cùng vùng, Fujihara Yoshiomi có hiệu quả kinh tế tương đương. Sản phẩm rau được đóng gói và vận chuyển đến các siêu thị lớn. Hệ thống logistics chuyên nghiệp giúp giảm tổn thất sau thu hoạch. Hiệu quả kinh tế cao là động lực chính để nông dân duy trì và mở rộng sản xuất tại vùng Kawakami.

2.1. Năng suất và giá trị sản lượng cây xà lách qua các năm

2.2. Chi phí sản xuất và lợi nhuận ròng từ canh tác nông nghiệp

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp tại nông trại Nhật Bản

Nhiều giải pháp đã được áp dụng để nâng cao hiệu quả sử dụng đất tại Farm Fujihara Yoshiomi. Thứ nhất, áp dụng công nghệ cao trong canh tác. Nhà kính hiện đại giúp kiểm soát hoàn toàn điều kiện sinh trưởng của cây trồng. Hệ thống tưới nhỏ giọt tiết kiệm nước và phân bón. Thứ hai, áp dụng quy trình quản lý chất lượng nghiêm ngặt theo tiêu chuẩn Nhật Bản. Mỗi sản phẩm đều được truy xuất nguồn gốc. Thứ ba, đa dạng hóa cây trồng trên cùng một diện tích đất. Ngoài xà lách, farm còn canh tác các loại rau màu khác theo mùa vụ. Thứ tư, áp dụng nông nghiệp hữu cơ và giảm sử dụng hóa chất. Phủ bạt chuyên dụng giúp giữ ẩm và chống cỏ dại. Ủ ấm cây con trước khi trồng đảm bảo tỷ lệ sống cao. Các giải pháp này tạo nên mô hình canh tác hiệu quả, bền vững về kinh tế và môi trường. Đây là mô hình mẫu cho nông nghiệp hiện đại tại châu Á.

3.1. Ứng dụng công nghệ cao và cơ giới hóa trong sản xuất nông nghiệp

3.2. Quản lý bền vững tài nguyên đất và bảo vệ môi trường canh tác

IV. Kết luận và bài học ứng dụng từ mô hình đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp

Kết quả nghiên cứu cho thấy Farm Fujihara Yoshiomi đạt hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp cao trên cả ba phương diện kinh tế, xã hội và môi trường. Về kinh tế, giá trị sản lượng trên một đơn vị diện tích lớn, lợi nhuận ổn định. Về xã hội, farm tạo việc làm cho lao động địa phương và đóng góp vào an ninh lương thực. Về môi trường, mô hình canh tác bền vững giúp bảo tồn tài nguyên đất và giảm ô nhiễm. Bài học từ Nhật Bản rất giá trị cho Việt Nam. Nông nghiệp Việt Nam đang trong quá trình hiện đại hóa. Việc áp dụng công nghệ cao, quản lý chất lượng nghiêm ngặt và phát triển nông nghiệp bền vững là hướng đi cần thiết. Mô hình Kawakami chứng minh rằng nông nghiệp nhỏ lẻ vẫn có thể đạt hiệu quả cao nếu được tổ chức tốt. Chính sách hỗ trợ nông dân và đầu tư hạ tầng nông thôn đóng vai trò quan trọng. Đây là cơ sở để xây dựng mô hình nông nghiệp hiện đại tại các vùng nông thôn Việt Nam.

4.1. Đánh giá tổng thể hiệu quả kinh tế xã hội và môi trường của farm

4.2. Ứng dụng mô hình Nhật Bản cho phát triển nông nghiệp bền vững tại Việt Nam

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Đất đai là nguồn tài nguyên vô cùng quý giá mà thiên nhiên đã ban tặng cho con người. Đất đai là nền tảng để con người định cư và tổ chức các hoạt động kinh tế xã hội, nó không chỉ là đối tượng lao động mà còn là tư liệu sản xuất không thể thay thế được, đặc biệt là đối với ngành sản xuất nông nghiệp, đất là yếu tố đầu vào có tác động mạnh mẽ đến hiệu quả sản xuất đất nông nghiệp, đồng thời cũng là môi trường duy nhất sản xuất ra những lương thực thực phẩm nuôi sống con người. Việc sử dụng đất có hiệu quả và bền vững đang trở thành vẫn đề cấp thiết của mỗi quốc gia, nhằm duy trì sức sản xuất của đất đai cho hiện tại và cho tương lai. Xã hội ngày càng phát triển, trình độ khoa học kỹ thuật ngày càng cao, con người tìm ra nhiều phương thức sử dụng đất có hiệu quả hơn.

Tuy nhiên, do có sự khác nhau về số lượng, mỗi loại đất bao gồm những yếu tố thuận lợi và hạn chế cho việc khai thác sử dụng, nên phương thức sử dụng đất cũng khác nhau ở mỗi vùng, mỗi khu vực, mỗi điều kiện kinh tế xã hội cụ thể. Đất nước Nhật Bản nói chúng và vùng nông nghiệp Kawakami nói riêng đa phần là núi và điều kiện thời tiết lạnh. Nhưng nền nông nghiệp của Nhật Bản lại vô cùng khởi sắc và thành công đảm bảo lương thực trong nước mà còn xuất khẩu một lượng lớn ra nước ngoài. Đổi lại Việt Nam ngày nay, với sự gia tăng dân số, sự phát triển và mở rộng mạnh của các khu công nghiệp, các khu đô thị, các khu du lịch vui chơi, giải trí, đã tạo rất nhiều áp lực lên việc sử dụng đất đai.

Cộng với việc nhiều vùng diễn ra tình trạng hạn hán kéo dài hoặc xâm nhiễm mặn khiến cho quỹ đất nông nghiệp ngày càng bị thu hẹp làm ảnh hưởng đến sản xuất lượng thực, thực phẩm. Chính vì vậy, 2 việc sử dụng đất hợp lý, khoa học, nâng cao hiệu quả sử dụng đất là nhiệm vụ cấp bách, lâu dài của Đảng và Nhà nước ta. Khai thác tiềm năng đất đai sao cho đạt hiệu quả cao nhất là việc làm hết sức quan trọng và cần thiết, đảm bảo cho sự phát triển cuả sản xuất nông nghiệp cũng như của sự phát triển kinh tế chung của đất nước. Hiện nay, mặc dù đã qua nhiều năm đổi mới, song người nông dân Việt Nam vẫn còn có tư tưởng bao cấp, nhận thức của người dân về sản xuất hàng hóa trong cơ chế thị trường còn rất hạn chế, trong khi đó những chính sách về phát triển nông nghiệp nông thôn, đặc biệt là những chính sách cụ thể để phát triển các ngành sản xuất còn đang bất cập, không đồng bộ.

Xuất phát từ ý nghĩa thực tiễn và nhu cầu sử dụng đất, được sự cho phép của Ban chủ nhiệm khoa Quản lý tài nguyên - Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên dưới sự hướng dẫn của thầy giáo ThS. Dương Hồng Việt em tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp tại Farm Fujihara Yoshiomi, làng Kawakami, tỉnh Nagano, Nhật Bản”. Mục tiêu nghiên cứu 1. Mục tiêu tổng quát - Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp tại farm.

- Đề xuất những giải pháp có thể áp dụng được trên đất nông nghiệp tại Việt Nam. Mục tiêu cụ thể - Khái quát tình hình sản xuất nông nghiệp tại farm. - Đánh giá tình hình sản xuất, chế biến và tiêu thụ xà lách tại farm. - Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên cơ sở điều kiện tự nhiên – kinh tế - xã hội tại farm.

- Thuận lợi, khó khăn, bài học kinh nghiệm. Yêu cầu - Nghiên cứu các điều kiện tự nhiên, KT-XH đấy đủ và chính xác, các chỉ tiêu đảm bảo tính thống nhất và tính hệ thống. - Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp được áp dụng phương pháp, các kỹ thuật khoa học tiến bộ theo hệ thống quốc gia với chỉ tiêu phù hợp với điều kiện cụ thể của trang trại. - Các giải pháp đề xuất phải hợp lý về mặt khoa học và phải có tính thực thi đối với điều kiện tại Việt Nam.

Ý nghĩa của đề tài - Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học. + Củng cố kiến thức cơ sở cũng như kiến thức chuyên ngành, vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn. + Nâng cao khả năng tiếp cận, điều tra, thu thập và xử lý thông tin của sinh viên trong quá trình làm đề tài. - Ý nghĩa trong thực tiễn.

+ Trên cơ sở đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp tại Nhật Bản từ đó đề xuất được những giải pháp sử dụng đất đạt hiệu quả cao và bền vững, áp dụng vào điều kiện tại Việt Nam. 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở pháp lý của đề tài - Luật đất đai 2013. - Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8409:2012 Quy trình đánh giá đất sản xuất nông nghiệp.

- Thông tư 60/2015/TT-BTNMT ngày 15/12/2015 của Bộ Tài Nguyên và Môi Trường quy định về kỹ thuật điều tra, đánh giá đất đai. Cơ sở khoa học của đánh giá hiệu quả sử dụng đất 2. Đất và vai trò của đất đối với sản xuất nông nghiệp 2. Khái niệm về đất nông nghiệp Đất nông nghiệp là tất cả những diện tích được sử dụng vào mục đích sản xuất nông nghiệp như trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thuỷ sản, diên tích nghiên cứu thí nghiệm phục vụ cho sản xuất nông nghiệp.

Kể cả diện tích đất lâm nghiệp và các công trình xây dựng cơ bản phục vụ cho sản xuất nông lâm nghiệp. Quá trình hình thành đất (1) (2) Mẫu chất Đất Đá mẹ Quá trình Quá trình hình Phong hoá thành đất Hình 2. Quá trình hình thành đất (1): Phong hóa là quá trình phá hủy đá, đất và các khoáng vật chứa trong đó khi tiếp xúc trực tiếp với môi trường không khí (2): Quá trình hình thành đất rất phức tạp, bao gồm nhiều hoạt động: sinh học, hóa học, lý học, lý – hóa học tác động tương hổ lẫn nhau:  Sự tổng hợp chất hữu cơ và phân giải chúng. 5  Sự tập trung tích lũy chất hữu cơ, vô cơ và sự rửa trôi chúng.

 Sự phân hủy các khoáng chất và sự tổng hợp các hợp chất hóa hoc mới.  Sự xâm nhập của nước vào đất và mất nước từ đất.  Sự hấp thu năng lượng mặt trời của đất làm đất nóng lên và mất năng lượng từ đất, làm cho đất lạnh đi. Từ khi xuất hiện sự sống trên trái đất thì quá trình phong hóa xảy ra đồng thời với quá trình hình thành đất.

Thực chất của quá trình hình thành đất là vòng tiểu tuần hoàn sinh học, thưc hiện do hoạt động sống của sinh học (động vật, thực vật và vi sinh vật). Trong vòng tuần hoàn này sinh vật đã hấp thu năng lượng, chất dinh dưỡng và các khí từ khí quyển để tổng hợp nên chất hữu cơ (quang hợp). Các chất hữu cơ này vô cơ hóa nhờ vi sinh vật và là nguồn thức ăn cho sinh vật ở thế hệ sau. Vai trò và ý nghĩa của đất đai trong nông nghiệp Đất đai đóng vai trò quyết định sự tồn tại và phát triển của xã hội loài người, nó là cơ sở tự nhiên, là tiền đề cho mọi quá trình sản xuất.Mác đã nhấn mạnh “Đất là mẹ, lao động là cha của mọi của cải vật chất xã hội”, “Đất là một phòng thí nghiệm vĩ đại, là kho tàng cung cấp các tư liệu lao động, vật chất, là vị trí để định cư, là nền tảng của tập thể” C.

Thực tế cho thấy, trong quá trình phát triển xã hội loài người, sự hình thành và phát triển mọi nền văn minh vật chất, văn hóa tinh thần, các thành tựu khoa học công nghệ đều được xây dựng trên nền tảng cơ bản - sử dụng đất. Trong sản xuất nông lâm nghiệp đất đai được coi là tư liệu sản xuất chủ yếu, đặc biệt và không thể thay thế. Ngoài vai trò là cơ sở không gian, đất còn có hai chức năng đặc biệt quan trọng: Là đối tượng chịu sự tác động trực tiếp của con người trong quá trình sản xuất: Là nơi con người thực hiện các hoạt động của mình tác động vào cây trồng vật nuôi để tạo ra sản phẩm. Tầm quan trọng của đánh giá đất Đánh giá đất đai là một phần quan trọng của việc đánh giá tài nguyên thiên nhiên và cũng là cơ sở để định hướng sử dụng đất hợ lý, bền vững trong sản xuất nông, lâm nghiệp.

Hiện nay trên thế giới có khoảng 3.3 tỷ ha đất nông nghiệp, trong đó đã khai thác đươcc 1.5 tỷ ha, còn lại đa phần là đất xấu, sản xuất nông nghiệp gặp nhiều khó khăn (Thái Phiên, Nguyễn Tử Siêm, 1998) [4]. Trong 45 năm qua, theo kết quả đánh giá của Liên hợp quốc về “Chương trình môi trường” cho thấy: 1,2 tỷ ha đất đang bị thoái hóa ở mức trung bình hoặc nghiêm trọng do những hoạt động của con người. Hằng năm có khoảng 6-7 triệu ha đất nông nghiệp bị loại bỏ do xói mòn và thoái hóa. Để giải quyết được nhu cầu về lương thực không ngừng gia tăng con người phải tiến hành thâm canh tăng vụ, tăng năng suất cây trồng và mở rộng diện tích đất nông nghiệp.

Bên cạnh đó, việc ngăn chặn được những suy thoái về tài nguyên đất đai gây ra do sự thiếu hiểu biết của con người và hướng tới việc sử dụng và quản lý đất một cách có hiệu quả trong tương lai thì công tác nghiên cứu về đánh giá đất là rất quan trọng và cần thiết (Đào Châu Thu, Đỗ Nguyên Hải, 1990) [9]. Như vậy, đánh giá đất đai gắn liền với sự tồn tại của loài người và khoa học công nghệ: gắn liền với việc sử dụng đất hiện tại và tương lai: là cơ sở cốt lõi để sử dụng đất bền vững. Việc đánh giá đất phải được xem xét trên phạm vi rất rộng, bao gồm cả không gian, thời gian, các yếu tố tự nhiên và xã hội. Đánh giá đất đai không chỉ là lĩnh vực khoa học tự nhiên mà còn mang tính kinh tế và kỹ thuật nữa.

Vì vậy, cần kết hợp chuyên gia của nhiều ngành tham gia đánh giá đất (Bùi Huy Đáp, Nguyễn Điền, 1996) [2].