Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Trên Địa Bàn Thị Xã Từ Sơn, Tỉnh Bắc Ninh

Luận văn thạc sĩ vnua đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh, cung cấp cái nhìn sâu sắc về quản lý đất đai.

• Tác giả: Cao Thị Hương
• Người hướng dẫn: TS. Phan Quốc Hưng
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn thị xã Từ Sơn – tỉnh Bắc Ninh
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Danh mục chữ viết tắt
• 1.2. Danh mục bảng
• 1.3. Danh mục hình
• 1.4. Trích yếu luận văn
• 1.5. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.6. Mục tiêu của đề tài
• 1.7. Phạm vi nghiên cứu
• 1.8. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 1.9. Tổng quan tài liệu
• 1.9.1. Đất và vai trò của đất trong sản xuất nông nghiệp
• 1.9.2. Khái niệm về đất và đất nông nghiệp
• 1.9.3. Vai trò và ý nghĩa của đất đai trong sản xuất nông nghiệp
• 1.9.4. Hiệu quả sử dụng đất
• 1.9.4.1. Khái quát hiệu quả sử dụng đất
• 1.9.4.2. Phân loại hiệu quả sử dụng đất
• 1.9.5. Sự cần thiết phải đánh giá hiệu quả sử dụng đất
• 1.9.6. Một số quan điểm sử dụng đất
• 1.9.6.1. Vấn đề suy thoái đất nông nghiệp
• 1.9.6.2. Quan điểm sử dụng đất bền vững
• 1.9.7. Sử dụng đất nông nghiệp trên Thế giới và Việt Nam
• 1.9.7.1. Những nghiên cứu nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên thế giới và Việt Nam
• 1.9.7.1.1. Những nghiên cứu nâng cao hiệu quả sử dụng đất trên Thế giới
• 1.9.7.1.2. Những nghiên cứu nâng cao hiệu quả sử dụng đất ở Việt Nam
• 1.9.7.2. Những nghiên cứu hiệu quả sử dụng đất tỉnh Bắc Ninh và thị xã Từ Sơn
• 1.10. Nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 1.10.1. Địa điểm nghiên cứu
• 1.10.2. Thời gian nghiên cứu
• 1.10.3. Đối tượng nghiên cứu
• 1.10.4. Nội dung nghiên cứu
• 1.10.5. Điều tra đánh giá các điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội có ảnh hưởng tới sử dụng đất nông nghiệp của thị xã Từ Sơn
• 1.10.6. Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp của thị xã
• 1.10.7. Đánh giá hiệu quả của các loại sử dụng đất nông nghiệp
• 1.10.8. Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp của thị xã Từ Sơn
• 1.10.9. Phương pháp nghiên cứu
• 1.10.9.1. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu
• 1.10.9.2. Phương pháp thu thập tài liệu, số liệu
• 1.10.9.3. Phương pháp tổng hợp và phân tích số liệu, tài liệu
• 1.10.9.4. Phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp
• 1.10.9.5. Phương pháp so sánh
• 1.11. Kết quả và thảo luận
• 1.11.1. Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội
• 1.11.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.11.1.2. Thực trạng phát triển kinh tế - xã hội
• 1.11.1.3. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên - kinh tế xã hội
• 1.11.2. Hiện trạng sử dụng đất thị xã Từ Sơn
• 1.11.2.1. Hiện trạng và cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp thị xã Từ Sơn
• 1.11.3. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp
• 1.11.3.1. Xác định các loại hình sử dụng đất chính trên địa bàn thị xã Từ Sơn
• 1.11.3.2. Đánh giá hiệu quả các loại hình sử dụng đất
• 1.11.3.3. Đánh giá hiệu quả chung của các LUT
• 1.11.3.4. Lựa chọn các LUT có hiệu quả và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất
• 1.11.3.4.1. Lựa chọn các loại hình sử dụng đất nông nghiệp có hiệu quả
• 1.11.3.4.2. Đề xuất sử dụng đất nông nghiệp theo các tiểu vùng
• 1.12. Các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn thị xã Từ Sơn
• 1.13. Kết luận và kiến nghị
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Tại Từ Sơn

Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp là một trong những vấn đề quan trọng trong quản lý tài nguyên đất. Tại thị xã Từ Sơn, Bắc Ninh, việc này không chỉ giúp nâng cao năng suất cây trồng mà còn đảm bảo phát triển bền vững. Đất nông nghiệp tại đây chiếm một tỷ lệ lớn trong tổng diện tích đất tự nhiên, với nhiều loại hình sử dụng khác nhau. Việc đánh giá hiệu quả sử dụng đất sẽ giúp xác định các loại hình sử dụng đất nào mang lại lợi ích kinh tế cao nhất cho người dân.

1.1. Đặc Điểm Địa Lý Và Tài Nguyên Đất Tại Từ Sơn

Thị xã Từ Sơn có tổng diện tích đất tự nhiên là 6.108,87 ha, trong đó diện tích đất nông nghiệp là 2.999,15 ha, chiếm 49,1% tổng diện tích. Đặc điểm địa lý thuận lợi với hệ thống giao thông phát triển, giúp cho việc tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp dễ dàng hơn.

1.2. Vai Trò Của Đất Nông Nghiệp Trong Kinh Tế Địa Phương

Đất nông nghiệp không chỉ là nguồn cung cấp thực phẩm mà còn là nguồn thu nhập chính cho nhiều hộ gia đình tại Từ Sơn. Việc sử dụng đất hiệu quả sẽ góp phần nâng cao đời sống người dân và phát triển kinh tế địa phương.

II. Những Thách Thức Trong Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng việc đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại Từ Sơn vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như quy hoạch đất đai chưa hợp lý, sự chuyển đổi mục đích sử dụng đất nhanh chóng và sự biến đổi khí hậu đang ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất nông nghiệp.

2.1. Quy Hoạch Đất Đai Chưa Hợp Lý

Quy hoạch đất đai tại Từ Sơn chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế, dẫn đến tình trạng lãng phí tài nguyên đất. Việc thiếu các chính sách rõ ràng về sử dụng đất nông nghiệp cũng gây khó khăn trong việc quản lý.

2.2. Biến Đổi Khí Hậu Và Ảnh Hưởng Đến Nông Nghiệp

Biến đổi khí hậu đang làm thay đổi điều kiện khí hậu, ảnh hưởng đến năng suất cây trồng. Các hiện tượng thời tiết cực đoan như hạn hán hay lũ lụt ngày càng trở nên phổ biến, gây khó khăn cho nông dân trong việc sản xuất.

III. Phương Pháp Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp

Để đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp, cần áp dụng các phương pháp khoa học và thực tiễn. Việc thu thập dữ liệu từ các hộ nông dân, phân tích các chỉ tiêu kinh tế, xã hội và môi trường là rất cần thiết.

3.1. Phương Pháp Thu Thập Dữ Liệu

Sử dụng các phương pháp khảo sát, phỏng vấn và thu thập số liệu từ các cơ quan chức năng để có cái nhìn tổng quan về tình hình sử dụng đất nông nghiệp tại Từ Sơn.

3.2. Phân Tích Các Chỉ Tiêu Kinh Tế Xã Hội

Đánh giá hiệu quả sử dụng đất cần dựa trên các chỉ tiêu như năng suất cây trồng, thu nhập của nông dân và tác động đến môi trường. Việc phân tích này sẽ giúp xác định các loại hình sử dụng đất hiệu quả nhất.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Hiệu Quả Sử Dụng Đất Tại Từ Sơn

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng các loại hình sử dụng đất nông nghiệp tại Từ Sơn có sự khác biệt rõ rệt về hiệu quả kinh tế. Các loại hình như trồng rau màu và nuôi trồng thủy sản cho hiệu quả cao hơn so với trồng lúa truyền thống.

4.1. Hiệu Quả Kinh Tế Của Các Loại Hình Sử Dụng Đất

Các loại hình sử dụng đất như 1 lúa - 2 rau, màu và nuôi trồng thủy sản cho thấy hiệu quả kinh tế cao hơn, giúp nâng cao thu nhập cho nông dân.

4.2. Tác Động Đến Môi Trường

Việc sử dụng các loại hình nông nghiệp bền vững không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn bảo vệ môi trường, giảm thiểu ô nhiễm và bảo tồn tài nguyên đất.

V. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp

Để nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại Từ Sơn, cần có các giải pháp đồng bộ từ chính sách đến thực tiễn sản xuất. Việc áp dụng công nghệ mới, cải thiện hệ thống thủy lợi và đào tạo nông dân là rất cần thiết.

5.1. Áp Dụng Công Nghệ Mới Trong Nông Nghiệp

Việc áp dụng công nghệ mới vào sản xuất nông nghiệp sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Các giống cây trồng mới, kỹ thuật canh tác hiện đại cần được phổ biến rộng rãi.

5.2. Đào Tạo Nông Dân Về Kỹ Thuật Sản Xuất

Đào tạo nông dân về các kỹ thuật sản xuất hiện đại sẽ giúp họ nâng cao hiệu quả sử dụng đất. Các lớp tập huấn cần được tổ chức thường xuyên để cập nhật kiến thức mới.

VI. Kết Luận Và Tương Lai Của Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Tại Từ Sơn

Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại Từ Sơn là một nhiệm vụ quan trọng, không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn đảm bảo phát triển bền vững. Tương lai của nông nghiệp tại đây phụ thuộc vào việc áp dụng các giải pháp hiệu quả và bền vững.

6.1. Tầm Quan Trọng Của Đánh Giá Hiệu Quả

Đánh giá hiệu quả sử dụng đất giúp xác định các vấn đề tồn tại và tìm ra giải pháp khắc phục, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp.

6.2. Định Hướng Phát Triển Nông Nghiệp Bền Vững

Tương lai của nông nghiệp tại Từ Sơn cần hướng tới sự phát triển bền vững, kết hợp giữa hiệu quả kinh tế và bảo vệ môi trường. Các chính sách cần được điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn sản xuất.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị xã Từ Sơn có tổng diện tích đất tự nhiên đạt 6.108,87 ha, trong đó quỹ đất nông nghiệp chiếm 2.999,15 ha, tương đương 49,1% diện tích toàn địa bàn. Với quy mô dân số 148.765 người và mật độ dân số lên tới 2.425 người/km2, địa phương đang chịu sức ép rất lớn về mặt không gian sinh sống và phát triển kinh tế. Nằm tại vị trí cửa ngõ phía Tây tỉnh Bắc Ninh, cách trung tâm Thủ đô Hà Nội khoảng 18 km, Từ Sơn sở hữu tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân đạt khoảng 16% mỗi năm. Quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa nhanh chóng đã dẫn đến việc chuyển đổi ồ ạt đất nông nghiệp sang đất công nghiệp, dịch vụ và hạ tầng đô thị, khiến diện tích canh tác bình quân đầu người suy giảm mạnh.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm là giải quyết mâu thuẫn giữa quỹ đất nông nghiệp bị thu hẹp với yêu cầu nâng cao giá trị sản xuất và bảo vệ môi trường sinh thái. Đề tài xác định mục tiêu đánh giá toàn diện thực trạng, phân tích hiệu quả các loại hình sử dụng đất trên cả ba khía cạnh kinh tế, xã hội và môi trường, từ đó đề xuất phương án chuyển dịch cơ cấu cây trồng phù hợp. Phạm vi nghiên cứu được triển khai trên toàn bộ 12 đơn vị hành chính của thị xã Từ Sơn trong giai đoạn 2011 - 2015, kết hợp khảo sát thực địa từ tháng 4/2015 đến tháng 9/2016. Kết quả của luận văn mang giá trị thực tiễn cao, đóng góp hệ thống số liệu khoa học giúp chính quyền địa phương định hình quy hoạch vùng sản xuất hàng hóa tập trung, đồng thời nâng cao thu nhập cho hơn 50% dân số nông nghiệp tại chỗ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng thuyết sinh thái học cảnh quan của Brinkman và Smyth (1973), xác định đất đai là vật mang của hệ sinh thái với các thuộc tính sinh quyển tương tác đa chiều. Đồng thời, luận văn vận dụng khung đánh giá đất đai của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO, 1976) nhằm thiết lập tiêu chuẩn phân hạng tính thích hợp của đất đối với từng kiểu canh tác. Phù hợp với quan điểm của chủ nghĩa Mác và lý thuyết hệ thống, hiệu quả sử dụng đất được phân tích toàn diện trên ba trụ cột: hiệu quả kinh tế (tối ưu hóa giá trị đầu ra trên chi phí đầu vào), hiệu quả xã hội (giải quyết việc làm và nâng cao mức sống) và hiệu quả môi trường (bảo tồn độ phì và giữ ngưỡng an toàn sinh thái với độ che phủ trên 35%).

Hệ thống khái niệm nền tảng bám sát Điều 10 Luật Đất đai năm 2013, phân định rõ nhóm đất nông nghiệp gồm đất trồng cây hàng năm, đất trồng cây lâu năm và đất nuôi trồng thủy sản. Khái niệm loại hình sử dụng đất (LUT) được xác định là sự kết hợp giữa cây trồng, kỹ thuật canh tác và phương thức quản lý trên một diện tích cụ thể. Luận văn lấy khái niệm phát triển nông nghiệp bền vững làm kim chỉ nam, đòi hỏi quá trình khai thác đất không làm suy kiệt các yếu tố dinh dưỡng đạm, lân, kali và duy trì khả năng sản xuất lâu dài cho tương lai.

Phương pháp nghiên cứu

Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ niên giám thống kê, báo cáo của Phòng Tài nguyên và Môi trường, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thị xã Từ Sơn giai đoạn 2011 - 2015. Dữ liệu sơ cấp được điều tra qua 80 phiếu khảo sát nông hộ trực tiếp. Nhằm đảm bảo tính đại diện khoa học, địa bàn nghiên cứu được phân chia thành 2 tiểu vùng sinh thái nông nghiệp:

• Tiểu vùng 1: Diện tích đất nông nghiệp là 920,29 ha (chiếm 30,69%), địa hình vàn thấp, đất thịt trung bình đến nặng; chọn 40 hộ điều tra ngẫu nhiên có hệ thống tại phường Châu Khê và xã Phù Khê.
• Tiểu vùng 2: Diện tích đất nông nghiệp đạt 2.078,86 ha (chiếm 69,31%), địa hình cao và vàn cao, đất thịt nhẹ; chọn 40 hộ điều tra ngẫu nhiên tại phường Tân Hồng và phường Đình Bảng.

Phương pháp phân tổ thống kê và tính toán định lượng trên phần mềm chuyên dụng được áp dụng để xác định 4 chỉ tiêu kinh tế: Giá trị sản xuất (GTSX), Chi phí trung gian (CPTG), Thu nhập hỗn hợp (TNHH) và Hiệu quả đồng vốn (HQĐV). Hiệu quả xã hội đo lường qua số công lao động và giá trị ngày công. Hiệu quả môi trường được đánh giá bằng phương pháp so sánh đối chiếu lượng phân bón vô cơ, thuốc bảo vệ thực vật thực tế với định mức quy chuẩn kỹ thuật của ngành nông nghiệp tỉnh Bắc Ninh, tổng hợp trên thang điểm 27 tối đa cho 9 chỉ tiêu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Địa bàn thị xã Từ Sơn hiện diện 8 loại đất chính, trong đó nhóm đất phù sa gley của hệ thống sông Hồng chiếm ưu thế lớn nhất về diện tích canh tác. Nghiên cứu đã định hình 6 loại hình sử dụng đất nông nghiệp chủ yếu bao gồm: Chuyên lúa; 1 Lúa - 2 rau màu; 2 Lúa - 1 rau màu; Chuyên rau màu; Hoa, cây cảnh; và Nuôi trồng thủy sản. Mặc dù diện tích gieo trồng chuyên lúa vẫn chiếm tỷ trọng chi phối trong cơ cấu phân bổ đất đai, nhưng đây lại là loại hình mang lại hiệu quả kinh tế thấp nhất với thu nhập hỗn hợp dưới 100 triệu đồng/ha/năm và hiệu quả đồng vốn chỉ đạt dưới 2,0 lần.

Ngược lại, loại hình Hoa, cây cảnh và Chuyên rau màu thể hiện hiệu quả kinh tế vượt bậc. Cụ thể, loại hình chuyên rau màu và luân canh 1 lúa - 2 màu đạt giá trị sản xuất trên 200 triệu đồng/ha/năm và thu nhập hỗn hợp vượt 150 triệu đồng/ha/năm. Các mô hình trồng cây cảnh tại phường Đình Bảng ghi nhận giá trị thu nhập bình quân ấn tượng, đạt từ 500 đến 600 triệu đồng/ha/năm. Về mặt xã hội, loại hình chuyên rau màu và hoa cây cảnh thu hút trên 750 công lao động/ha/năm, tạo ra giá trị ngày công vượt 180.000 đồng/công, cao gấp 1,5 đến 2 lần so với độc canh cây lúa. Tuy nhiên, về mặt môi trường, các vùng chuyên rau màu và hoa cảnh có mức độ sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và phân bón hóa học vượt mức khuyến cáo từ 20% đến 40%, trong khi sông Ngũ Huyện Khê đang tiếp nhận khoảng 20.000 m3 nước thải mỗi ngày từ các làng nghề lân cận.

Thảo luận kết quả

Chênh lệch lớn về hiệu quả kinh tế giữa các loại hình sử dụng đất xuất phát từ lợi thế vị trí địa lý giáp ranh thị trường tiêu thụ Thủ đô Hà Nội, nơi nhu cầu nông sản cao cấp và hoa cây cảnh luôn ở mức rất cao. Khi chuyển dịch từ hệ thống canh tác 2 vụ lúa truyền thống sang mô hình 3 - 4 vụ kết hợp rau màu trái vụ, giá trị gia tăng trên một đơn vị diện tích đất tăng từ 30% đến trên 50%. Kết quả này hoàn toàn đồng nhất với các công trình nghiên cứu trước đây tại huyện Tiên Du và huyện Văn Giang khi phân tích về xu hướng thương mại hóa đất nông nghiệp ven đô.

Về phương diện trình bày dữ liệu, các phát hiện nghiên cứu được hệ thống hóa qua biểu đồ cơ cấu sử dụng đất năm 2015 và các bảng phân cấp chỉ tiêu tổng hợp 3 mặt. Việc so sánh định lượng giữa 2 tiểu vùng cho thấy Tiểu vùng 2 có tính linh hoạt chuyển đổi cây trồng cao hơn hẳn nhờ địa hình vàn cao thoát nước tốt. Tuy nhiên, sự suy thoái hóa học đất do thiếu luân canh cây họ đậu và tình trạng ô nhiễm nguồn nước tưới tiêu là cảnh báo nghiêm trọng, đòi hỏi sự can thiệp kỹ thuật kịp thời để ngăn ngừa hiện tượng suy kiệt dinh dưỡng đất canh tác trong dài hạn.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm tối ưu hóa quỹ đất 2.999,15 ha trong bối cảnh đô thị hóa, Ủy ban nhân dân thị xã Từ Sơn cùng các đơn vị chuyên môn cần thực hiện đồng bộ 4 nhóm giải pháp hành động sau:

1. Chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo tiểu vùng sinh thái: Ủy ban nhân dân thị xã Từ Sơn chủ trì rà soát, cắt giảm 15 - 20% diện tích chuyên lúa kém hiệu quả tại Tiểu vùng 2 để chuyển sang các loại hình 1 Lúa - 2 rau màu, chuyên rau sạch và hoa cây cảnh; mục tiêu nâng tỷ lệ diện tích rau màu chất lượng cao đạt 35 - 40% tổng quỹ đất nông nghiệp trong giai đoạn 2016 - 2020.
2. Hoàn thiện hạ tầng thủy lợi và giao thông nội đồng: Phòng Kinh tế phối hợp cùng các hợp tác xã nâng cấp, kiên cố hóa 100% hệ thống kênh mương tưới tiêu chủ động tại các vùng trũng Tiểu vùng 1; đưa cơ giới hóa đồng bộ vào các khâu làm đất và thu hoạch nhằm kéo giảm 15 - 20% chi phí trung gian cho người dân trước năm 2018.
3. Chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật và canh tác an toàn: Trạm Khuyến nông thị xã Từ Sơn tổ chức 30 - 40 lớp tập huấn hàng năm về quy trình sản xuất VietGAP, kỹ thuật sử dụng phân bón hữu cơ vi sinh và chế phẩm sinh học; đặt mục tiêu giảm thiểu 25 - 30% lượng thuốc bảo vệ thực vật hóa học trên đồng ruộng.
4. Thiết lập liên kết chuỗi giá trị và xúc tiến thương mại: Doanh nghiệp bao tiêu và các Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp ký kết hợp đồng cung ứng nông sản an toàn trực tiếp cho các siêu thị, bếp ăn công nghiệp tại Hà Nội và thành phố Bắc Ninh, đảm bảo đầu ra ổn định cho ít nhất 60% sản lượng nông sản hàng hóa của địa phương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu cung cấp khối lượng tư liệu thực chứng phong phú, phục vụ đắc lực cho 4 nhóm đối tượng trọng điểm:

• Cơ quan quản lý nhà nước và cán bộ quy hoạch: Cán bộ Phòng Tài nguyên và Môi trường, Phòng Kinh tế thị xã Từ Sơn và Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Bắc Ninh sử dụng số liệu làm căn cứ khoa học để lập quy hoạch sử dụng đất và xây dựng đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học: Các nhà nghiên cứu chuyên ngành Quản lý đất đai, Khoa học môi trường và Kinh tế nông nghiệp khai thác khung phương pháp đánh giá 9 chỉ tiêu và mô hình phân vùng sinh thái để phục vụ giảng dạy, viết luận án.
• Ban quản trị hợp tác xã nông nghiệp và chủ trang trại: Các tổ chức kinh tế tập thể tại địa phương ứng dụng thông số kinh tế kỹ thuật của 6 loại hình sử dụng đất để định hướng xã viên chuyển đổi cơ cấu cây trồng có hiệu quả cao.
• Doanh nghiệp đầu tư nông nghiệp và chuỗi cung ứng: Các đơn vị kinh doanh nông sản sạch sử dụng thông tin vùng chuyên canh để khảo sát địa bàn liên kết sản xuất, xây dựng chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn cung cấp cho thị trường đô thị.

Câu hỏi thường gặp

Loại hình chuyên trồng lúa tại thị xã Từ Sơn có mang lại hiệu quả kinh tế cao không?

Không, loại hình chuyên lúa ghi nhận hiệu quả kinh tế thấp nhất trong 6 loại hình khảo sát. Thu nhập hỗn hợp đạt dưới 100 triệu đồng/ha/năm do chi phí giống, phân bón cao và giá bán lúa thương phẩm ở mức thấp, khiến hiệu quả đồng vốn không đạt kỳ vọng của nông hộ.

Loại hình canh tác nào mang lại giá trị thu nhập cao nhất trên địa bàn?

Mô hình trồng hoa và cây cảnh mang lại giá trị kinh tế vượt trội nhất, điển hình tại phường Đình Bảng với mức thu nhập hỗn hợp đạt từ 500 đến 600 triệu đồng/ha/năm nhờ đáp ứng nhu cầu cảnh quan đô thị tại các thành phố lớn.

Thách thức môi trường lớn nhất trong canh tác nông nghiệp tại Từ Sơn là gì?

Thách thức hàng đầu là tình trạng lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học vượt mức khuyến cáo từ 20% đến 40% tại các vùng rau màu, kết hợp với nguồn nước sông Ngũ Huyện Khê bị ô nhiễm do tiếp nhận khoảng 20.000 m3 nước thải làng nghề mỗi ngày.

Luận văn phân chia không gian nông nghiệp Từ Sơn thành mấy tiểu vùng?

Nghiên cứu chia địa bàn thành 2 tiểu vùng: Tiểu vùng 1 gồm 4 xã, phường với 920,29 ha đất trũng chuyên lúa và thủy sản; Tiểu vùng 2 gồm 8 xã, phường với 2.078,86 ha đất cao thích hợp cho rau màu và hoa cây cảnh.

Giải pháp then chốt nào giúp nâng cao thu nhập cho nông dân trong thời gian tới?

Giải pháp quan trọng nhất là chuyển đổi diện tích lúa năng suất thấp sang mô hình luân canh 1 Lúa - 2 rau màu chất lượng cao hoặc chuyên canh hoa cây cảnh, đồng thời áp dụng tiêu chuẩn VietGAP để kết nối trực tiếp vào chuỗi phân phối tại Thủ đô Hà Nội.

Kết luận

• Luận văn đánh giá toàn diện hiện trạng quản lý 2.999,15 ha đất nông nghiệp trên tổng số 6.108,87 ha đất tự nhiên tại thị xã Từ Sơn trong bối cảnh đô thị hóa nhanh.
• Xác lập cơ sở khoa học phân loại 6 loại hình canh tác chính, khẳng định tính ưu việt của mô hình rau màu và hoa cảnh so với độc canh cây lúa.
• Đóng góp bộ dữ liệu thực chứng về 9 chỉ tiêu kinh tế, xã hội, môi trường tại 2 tiểu vùng sinh thái đặc thù của vùng đồng bằng sông Hồng.
• Đề ra lộ trình 4 nhóm giải pháp chuyển đổi cơ cấu cây trồng, hiện đại hóa thủy nội đồng và kiểm soát ô nhiễm hóa chất giai đoạn 2016 - 2020.
• Các cơ quan quản lý và nhà nghiên cứu quan tâm có thể áp dụng ngay khung phân tích của đề tài để hoạch định chính sách sử dụng đất bền vững tại các đô thị vệ tinh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM CAO THỊ HƯƠNG ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ TỪ SƠN – TỈNH BẮC NINH Chuyên ngành: Quản lý đất đai Mã số: 60.03 Người hướng dẫn khoa học: TS. Phan Quốc Hưng NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Cao Thị Hương i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.

Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới thầy giáo TS. Phan Quốc Hưng đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Trắc địa - Bản đồ, Khoa Quản lý đất đai - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức phòng Tài nguyên và môi trường, phòng Kinh tế, phòng Nông nghiệp & Phát triển nông thôn thị xã Từ Sơn và Ủy ban nhân dân các xã, phường đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài.

Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Cao Thị Hương ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan .ii Mục lục .iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng. vii Danh mục hình.

viii Trích yếu luận văn. ix Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu của đề tài.

Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. Tổng quan tài liệu. Đất và vai trò của đất trong sản xuất nông nghiệp.

Khái niệm về đất và đất nông nghiệp. Vai trò và ý nghĩa của đất đai trong sản xuất nông nghiệp. Hiệu quả sử dụng đất. Khái quát hiệu quả sử dụng đất.

Phân loại hiệu quả sử dụng đất. Sự cần thiết phải đánh giá hiệu quả sử dụng đất. Một số quan điểm sử dụng đất. Vấn đề suy thoái đất nông nghiệp.

Quan điểm sử dụng đất bền vững. Sử dụng đất nông nghiệp trên Thế giới và Việt Nam. Những nghiên cứu nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên thế giới và Việt Nam. Những nghiên cứu nâng cao hiệu quả sử dụng đất trên Thế giới.

Những nghiên cứu nâng cao hiệu quả sử dụng đất ở Việt Nam. Những nghiên cứu hiệu quả sử dụng đất tỉnh Bắc Ninh và thị xã Từ Sơn. 22 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Nội dung và phương pháp nghiên cứu.

Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu.

Điều tra đánh giá các điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội có ảnh hưởng tới sử dụng đất nông nghiệp của thị xã Từ Sơn. Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp của thị xã. Đánh giá hiệu quả của các loại sử dụng đất nông nghiệp. Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp của thị xã Từ Sơn.

Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu. Phương pháp thu thập tài liệu, số liệu. Phương pháp tổng hợp và phân tích số liệu, tài liệu.

Phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Phương pháp so sánh. Kết quả và thảo luận. Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội.

Điều kiện tự nhiên. Thực trạng phát triển kinh tế - xã hội. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên - kinh tế xã hội. Hiện trạng sử dụng đất thị xã từ sơn.

Hiện trạng và cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp thị xã Từ Sơn. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Xác định các loại hình sử dụng đất chính trên địa bàn thị xã Từ Sơn. Đánh giá hiệu quả các loại hình sử dụng đất.

Đánh giá hiệu quả chung của các LUT. Lựa chọn các lut có hiệu quả và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất. Lựa chọn các loại hình sử dụng đất nông nghiệp có hiệu quả. Đề xuất sử dụng đất nông nghiệp theo các tiểu vùng.

79 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn thị xã Từ Sơn. Kết luận và kiến nghị. 84 Tài liệu tham khảo.

85 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BVTV : Bảo vệ thực vật CLĐ : Công lao động CNH-HĐH : Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa CPTG : Chi phí trung gian GTSX : Giá trị sản xuất GTNC : Giá trị ngày công HQĐV : Hiệu quả đồng vốn LUT : Loại hình sử dụng đất NTTS : Nuôi trồng thủy sản PTNT : Phát triển nông thôn SXKD : Sản xuất kinh doanh TB : Trung bình THCS : Trung học cơ sở THPT : Trung học phổ thông TNHH : Thu nhập hỗn hợp TNT : Thu nhập thuần UBND : Ủy ban nhân dân KHKT : Khoa học kỹ thuật XD : Xây dựng CN- TTCN : Công nghiệp - Tiểu thủ công nghiệp vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Phân cấp hiệu quả kinh tế của các kiểu sử dụng đất. Phân cấp các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả xã hội (tính cho 1 ha). Phân cấp các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả môi trường.

Phân cấp các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả môi trường của LUT chuyên cá. Tình hình biến động dân số thị xã Từ Sơn giai đoạn 2010-2015. Hiện trạng phân bố dân cư thị xã Từ Sơn năm 2015. Hiện trạng sử dụng đất thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh năm 2015.

Biến động diện tích đất nông nghiệp giai đoạn 2013 – 2015. Các loại hình sử dụng đất tại tiểu vùng 1. Các loại hình sử dụng đất tại tiểu vùng 2. Hiệu quả kinh tế các cây trồng tiểu vùng 1 (tính trên 1 ha).

Hiệu quả kinh tế các cây trồng tiểu vùng 2 (tính trên 1 ha). Hiệu quả kinh tế các LUT tiểu vùng 1 (tính trên 1 ha). Hiệu quả kinh tế các LUT tiểu vùng 2 (tính trên 1 ha). Hiệu quả xã hội các loại hình sử dụng đất tại tiểu vùng 1.

Đánh giá hiệu quả xã hội các loại hình sử dụng đất tiểu vùng 2. So sánh mức đầu tư phân bón thực tế tại tiểu vùng 1 với hướng dẫn của Sở NN và PTNN. So sánh mức đầu tư phân bón thực tế tại tiểu vùng 2 với hướng dẫn của Sở NN và PTNN. Bảng so sánh tình hình sử dụng thuốc BVTV thực tế tại tiểu vùng 1 với khuyến cáo của Sở NN và PTNN.

Bảng so sánh tình hình sử dụng thuốc BVTV thực tế tại tiểu vùng 2 với khuyến cáo của Sở NN và PTNN. Tổng hợp hiệu quả môi trường của các loại hình sử dụng đất. Tổng hợp hiệu quả môi trường của các loại hình sử dụng đất tiểu vùng 2. Tổng hợp hiệu quả của các loại hình sử dụng đất thị xã Từ Sơn.

77 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH Hình 4. Bản đồ hành chính thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh. Biểu đồ cơ cấu kinh tế thị xã Từ Sơn tỉnh Bắc Ninh năm 2015. Biểu đồ cơ cấu sử dụng đất thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh năm 2015.48 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên học viên: Cao Thị Hương Tên đề tài: “Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh”.

Chuyên ngành: Quản lý đất đai Mã số: 60.03 Người hướng dẫn: TS Phan Quốc Hưng 1. Mục đích nghiên cứu - Đánh giá thực trạng sử dụng đất nông nghiệp nhằm góp phần giúp người dân lựa chọn loại hình sử dụng đất hiệu quả trong điều kiện cụ thể của thị xã. - Định hướng và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp của thị xã Từ Sơn. Phương pháp nghiên cứu Để thực hiện các nội dung của đề tài, chúng tôi sử dụng các phương pháp sau: phương pháp chọn điểm nghiên cứu, phương pháp thu thập số liệu thứ cấp; phương pháp thu thập số liệu sơ cấp; phương pháp tổng hợp và phân tích số liệu; phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất.

Kết quả nghiên cứu chính - Luận văn đã khái quát được tình hình cơ bản của địa bàn nghiên cứu với các nội dung gồm: điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội; hiện trạng sử dụng đất và biến động sử dụng đất nông nghiệp; hiện trạng các LUT trên địa bàn thị xã Từ Sơn. - Luận văn đã đánh giá được hiệu quả kinh tế, xã hội, môi trường và hiệu quả chung của các LUT trên địa bàn thị xã Từ Sơn. - Luận văn đã lựa chọn các LUT có hiệu quả và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn thị xã Từ Sơn. Kết luận chủ yếu của luận văn - Thị xã Từ Sơn có tổng diện tích đất tự nhiên là 6.108,87 ha, trong đó diện tích đất nông nghiệp là 2.999,15 ha ha chiếm 49,1 % tổng diện tích đất tự nhiên.

Thị xã Từ Sơn có điều kiện khí hậu, đất đai, hệ thống thủy lợi và mạng lưới giao thông thuận lợi cho việc đa dạng hóa cây trồng và lưu thông hàng hóa.