Luận văn đánh giá hiệu quả sản xuất của trang trại rau endo torohiro tại làng kawakami mura nhật bản và khả năng áp dụng mô hình trang trại vào việt nam

Nghiên cứu đánh giá hiệu quả sản xuất của trang trại rau Endo Torohiro tại Kawakami Mura, Nhật Bản, tập trung vào các… 47 trang · Đại học Thái Nguyên · 2019.

• Tác giả: Chu Go Giá
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Mạnh Thắng
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Phát triển nông thôn
• Đề tài: Đánh Giá Hiệu Quả Sản Xuất Của Trang Trại Rau Endo Torohiro Tại Làng Kawakami Mura Nhật Bản Và Khả Năng Áp Dụng Mô Hình Trang Trại Vào Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• MỤC LỤC
• 1. Phần 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Sự cần thiết thực hiện nội dung thực tập
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2. Phần 2: TRẢI NGHIỆM TỪ CƠ SỞ THỰC TẬP
• 2.1. Giới thiệu về đất nước Nhật Bản, cơ sở thực tập và nền nông nghiệp Nhật Bản
• 2.1.1. Giới thiệu về đất nước Nhật Bản
• 2.1.2. Tổng quan về nền nông nghiệp Nhật Bản
• 2.1.3. Mô tả công việc tại cơ sở thực tập và Quy trình sản xuất rau của trang trại Endo Torohiro
• 3. Phần 3: KẾT QUẢ QUA QUÁ TRÌNH THỰC TẬP TẠI CƠ SỞ
• 3.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội vùng nghiên cứu
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.2. Điều kiện kinh tế xã hội
• 3.2. Thực trạng sản xuất, xuất khẩu và giá trị kinh tế rau của làng Kawakami
• 3.2.1. Khái quát chung về làng Kawakami
• 3.2.2. Thực trạng xuất khẩu rau của làng Kawakami
• 3.2.3. Đánh giá hiệu quả sản xuất rau của trang trại Endo Torohiro
• 3.2.3.1. Quy mô, diện tích
• 3.2.3.2. Loại cây trồng trong trang trại
• 3.2.3.3. Hiệu quả kinh tế
• 3.2.4. Những thuận lợi và khó khăn về giải pháp khi áp dụng mô hình sản xuất rau ở Nhật Bản thực tế vào Việt Nam
• 4. Phần 4: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Hiệu quả sản xuất

Nghiên cứu đánh giá hiệu quả sản xuất của trang trại rau Endo Torohiro tại Kawakami Mura, Nhật Bản, tập trung vào các yếu tố như quy mô, diện tích, loại cây trồng và hiệu quả kinh tế. Trang trại áp dụng kỹ thuật canh tác tiên tiến, sử dụng hệ thống nhà kính và máy móc hiện đại, giúp tăng năng suất và chất lượng sản phẩm. Kết quả cho thấy, mô hình sản xuất này mang lại giá trị kinh tế cao, với tổng thu nhập đạt được từ việc xuất khẩu rau sạch.

1.1. Quy mô và diện tích

Trang trại Endo Torohiro có quy mô lớn, diện tích canh tác được tối ưu hóa để đạt hiệu quả cao. Việc sử dụng đất hợp lý và áp dụng công nghệ hiện đại giúp tăng năng suất trên mỗi đơn vị diện tích.

1.2. Loại cây trồng

Trang trại chủ yếu trồng các loại rau như xà lách xanh và xà lách tía, được trồng xen kẽ để tối ưu hóa không gian và tăng hiệu quả sản xuất.

II. Khả năng áp dụng tại Việt Nam

Nghiên cứu cũng phân tích khả năng áp dụng mô hình trang trại Endo Torohiro vào Việt Nam. Các yếu tố như điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội và kỹ thuật canh tác được xem xét kỹ lưỡng. Mặc dù có nhiều thuận lợi như khí hậu phù hợp và nguồn lao động dồi dào, nhưng việc áp dụng đòi hỏi đầu tư lớn về công nghệ và chuyển giao công nghệ từ Nhật Bản.

2.1. Thuận lợi

Việt Nam có khí hậu nhiệt đới phù hợp để trồng rau, cùng với nguồn lao động dồi dào và giá rẻ, tạo điều kiện thuận lợi để phát triển nông nghiệp công nghệ cao.

2.2. Khó khăn

Việc áp dụng mô hình đòi hỏi đầu tư lớn về công nghệ và kỹ thuật canh tác, cùng với sự hỗ trợ từ chính phủ và các tổ chức quốc tế.

III. Kinh nghiệm từ Nhật Bản

Nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của kinh nghiệm Nhật Bản trong việc phát triển nông nghiệp bền vững. Các bài học từ Kawakami Mura bao gồm việc áp dụng công nghệ hiện đại, quản lý chặt chẽ quy trình sản xuất và tối ưu hóa hiệu quả kinh tế. Những kinh nghiệm này có thể được chuyển giao công nghệ sang Việt Nam để thúc đẩy phát triển nông nghiệp.

3.1. Công nghệ hiện đại

Nhật Bản đã áp dụng các công nghệ tiên tiến như nhà kính, máy móc tự động và hệ thống quản lý thông minh để tăng năng suất và chất lượng sản phẩm.

3.2. Quản lý sản xuất

Quy trình sản xuất được quản lý chặt chẽ từ khâu chọn giống đến thu hoạch và bảo quản, đảm bảo chất lượng sản phẩm và hiệu quả kinh tế cao.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp đại học ngành Phát triển nông thôn của tác giả Chu Go Giá (Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên, năm 2019) tập trung vào việc nghiên cứu thực tế mô hình sản xuất nông nghiệp công nghệ cao tại Nhật Bản thông qua quá trình thực tập nghề nghiệp. Trong bối cảnh kinh tế nông nghiệp toàn cầu đang chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng nâng cao giá trị gia tăng trên một đơn vị diện tích, việc tổ chức sản xuất dưới hình thức kinh tế trang trại chuyên canh quy mô lớn đóng vai trò then chốt tại nhiều quốc gia phát triển.

Nhật Bản là quốc gia có điều kiện tự nhiên khắc nghiệt với địa hình đồi núi chiếm 67% và diện tích đồng bằng hạn chế (13%), nhưng đã xây dựng thành công các mô hình nông nghiệp công nghệ cao hàng đầu thế giới. Tiêu biểu trong số đó là làng Kawakami Mura (tỉnh Nagano) – nơi từng là vùng đất cằn cỗi, nghèo khó vào thập niên 1960–1970 nhưng đã vươn lên trở thành địa phương có thu nhập bình quân đầu người cao hàng đầu Nhật Bản nhờ chuyên canh rau xà lách và cải thảo. Đề tài được thực hiện nhằm phân tích thực trạng sản xuất của trang trại Endo Torohiro tại làng Kawakami Mura, đánh giá hiệu quả kinh tế và rút ra bài học kinh nghiệm có thể chuyển giao, ứng dụng vào điều kiện sản xuất nông nghiệp tại Việt Nam.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được phân định cụ thể theo hai nhóm nhiệm vụ:

1. Về chuyên môn nghiệp vụ:

   • Tìm hiểu quá trình hình thành và phát triển của trang trại rau Endo Torohiro tại làng Kawakami Mura, Nhật Bản.
   • Đánh giá hiệu quả sản xuất của trang trại rau Endo Torohiro và khả năng áp dụng mô hình trang trại này vào Việt Nam.
   • Phân tích các yếu tố ảnh hưởng tới hiệu quả kinh tế của trang trại và đề xuất các giải pháp phát triển sản xuất.
   • Khảo sát thực trạng sản xuất và xuất khẩu rau (đặc biệt là xà lách và cải thảo) tại làng Kawakami.
   • Phân tích thuận lợi, khó khăn, cơ hội, thách thức và tìm ra các giải pháp sử dụng đất nông nghiệp có thể ứng dụng tại Việt Nam.

2. Về thái độ và ý thức trách nhiệm:

   • Rèn luyện tác phong làm việc nghiêm túc, tính chủ động, hòa đồng và tinh thần trách nhiệm trong môi trường nông nghiệp chuyên nghiệp.
   • Nâng cao kỹ năng quan sát, giao tiếp, giải quyết vấn đề và tuân thủ nghiêm ngặt quy định an toàn lao động tại cơ sở thực tập.

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là hoạt động sản xuất, quy trình kỹ thuật canh tác, các chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật của trang trại Endo Torohiro và thực trạng ngành rau làng Kawakami Mura. Phạm vi không gian nghiên cứu diễn ra tại làng Kawakami Mura, huyện Minamisaku, tỉnh Nagano, Nhật Bản. Phạm vi thời gian nghiên cứu và thực tập thực tế kéo dài 6 tháng, từ ngày 08/05/2018 đến ngày 08/11/2018 (trùng với khung thời vụ sản xuất nông nghiệp duy nhất trong năm tại vùng nghiên cứu).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống luận cứ dựa trên các lý thuyết về kinh tế trang trại, vai trò của sản xuất nông nghiệp đối với nền kinh tế quốc dân và các nguyên lý kỹ thuật nông nghiệp công nghệ cao:

• Khung lý luận về vai trò của nông nghiệp: Nông nghiệp giữ vai trò cung cấp lương thực - thực phẩm thiết yếu không thể thay thế, bảo đảm an ninh lương thực quốc gia, cung cấp nguyên liệu cho công nghiệp chế biến, tạo nguồn thu ngân sách thông qua thuế, bảo đảm sinh kế nông thôn và thực hiện chức năng tái tạo môi trường tự nhiên nếu được canh tác bền vững.
• Khung kỹ thuật nông nghiệp công nghệ cao Nhật Bản: Hệ thống công nghệ nhà kính điều tiết vi khí hậu; công nghệ biến đổi đặc tính sinh học hạt giống thích nghi thổ nhưỡng; phương pháp phòng trừ sâu bệnh sinh học giúp cắt giảm 75% lượng thuốc bảo vệ thực vật; cơ giới hóa đồng bộ từ khâu làm đất (máy cày Kubota, máy làm đất Maruchi), gieo hạt (thiết bị Pottoru) đến công nghệ bảo quản sau thu hoạch (túi khí vi đục, chuỗi cung ứng lạnh).

Phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa thu thập dữ liệu thứ cấp và quan sát, ghi chép sơ cấp từ thực tế:

• Thu thập số liệu thứ cấp: Thu thập tài liệu từ Internet, báo cáo thống kê của Hiệp hội Nông nghiệp làng Kawakami, các tài liệu khí tượng thủy văn, số liệu sản lượng, diện tích và xuất khẩu rau giai đoạn 2016–2018.
• Thu thập số liệu sơ cấp: Trực tiếp tham gia lao động thực tế, theo dõi các công đoạn canh tác, ghi chép định mức phân bón, chi phí vật tư, ngày công lao động, năng suất thu hoạch và giá bán tại trang trại Endo Torohiro từ tháng 5 đến tháng 11 năm 2018.
• Hệ thống chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế:
  • Tổng giá trị sản phẩm ($T$): $T = \sum (p \times q)$ (trong đó $p$ là khối lượng sản phẩm thu hoạch trên 1 ha/năm, $q$ là đơn giá bán thị trường tại thời điểm tiêu thụ).
  • Thu nhập thuần túy ($N$): $N = T - C_{sx}$ (trong đó $C_{sx}$ là toàn bộ chi phí sản xuất tính trên 1 ha/năm, bao gồm chi phí vật chất và chi phí lao động).
  • Hiệu quả sử dụng vốn ($H_v$): $H_v = \frac{T}{C_{sx}}$ (đo lường giá trị tạo ra trên một đơn vị vốn chi phí).
  • Giá trị ngày công lao động: Được xác định bằng thu nhập thuần túy ($N$) chia cho tổng số ngày công lao động thực hiện trên 1 ha trong năm.

---

Nội dung chính theo từng phần của khóa luận

Phần 1: Mở đầu

Trình bày tính cấp thiết của việc phát triển nông nghiệp hàng hóa chuyên canh quy mô trang trại, giới thiệu lý do lựa chọn cơ sở thực tập tại Nhật Bản, xác lập các mục tiêu nghiên cứu chuyên môn, ý thức nghề nghiệp và nêu rõ phương pháp tính toán các chỉ tiêu hiệu quả kinh tế.

Phần 2: Trải nghiệm từ cơ sở thực tập

Tập trung mô tả tổng quan về điều kiện địa lý tự nhiên, kinh tế - xã hội Nhật Bản và đi sâu vào quy trình kỹ thuật sản xuất rau xà lách tại trang trại Endo Torohiro theo chu kỳ 6 tháng:

• Tháng 5 (Chuẩn bị giống, làm đất và gieo trồng): Hiệp hội nông nghiệp hỗ trợ phân tích mẫu đất miễn phí các chỉ tiêu $N, P, K, Ca, Mg, pH, EC$. Người sản xuất tiến hành cải tạo đất, tạo rãnh thoát nước, sử dụng máy Maruchi làm đất và phủ bạt nilon giữ ẩm (luống rộng 45 cm, cao 20 cm, bạt phủ rộng 130–135 cm). Hạt giống xà lách được gieo bằng thiết bị chuyên dụng Pottoru, ủ trong tủ nhiệt độ từ 18–20°C trong 2–3 ngày, sau đó ươm trong nhà kính từ 15–20 ngày trước khi đem trồng ra đồng ruộng.
• Tháng 6 (Chăm sóc và quản lý cây trồng): Tiến hành tưới nước thường xuyên trong giai đoạn hanh khô, làm cỏ thủ công và cơ giới xung quanh luống, kiểm tra sâu bệnh định kỳ. Áp dụng kỹ thuật thâm canh tăng vụ trên cùng một luống đất đã phủ bạt bằng cách bón lót phân ure bổ sung trước khi tiến hành vụ thứ hai.
• Tháng 7, 8, 9 (Chăm sóc cao điểm, thu hoạch và xuất kho): Áp dụng các biện pháp che chắn chống bức xạ tia cực tím trong mùa nắng gắt. Công tác thu hoạch diễn ra vào khung giờ sớm (từ 2h00 sáng hoặc 5h30 sáng) để bảo đảm rau giữ được độ tươi giòn, tránh mất nước do ánh nắng. Sản phẩm được cắt gốc, rửa sạch bằng nước tiêu chuẩn, phân loại theo kích cỡ (loại L – loại chuẩn tốt nhất, loại 2LL, loại S), đóng vào thùng carton hoặc container chuyên dụng và chuyển về kho tập trung trước 9h00 sáng.
• Tháng 10 (Thu dọn sau vụ mùa): Tháo dỡ và vệ sinh màng nilon, cuộn ống tưới tiêu bảo quản cho vụ sau. Sử dụng máy cày chuyên dụng xới xáo và bón phân hữu cơ có nguồn gốc từ phế phẩm lúa mạch, bột mì để phục hồi độ phì nhiêu của đất trước khi bước vào kỳ nghỉ đông.

STT	Hạng mục vật tư	Tổng lượng sử dụng	Bón lót	Bón thúc (13–15 ngày sau trồng)
1	Phân chuồng	90–100 $m^3$	90–100 $m^3$	—
2	Vôi	1.000–1.500 kg	1.000–1.500 kg	—
3	Phân hữu cơ vi sinh	1.900 kg	1.900 kg	—
4	Phân Ure	4.300 kg	3.200 kg	1.100 kg
5	Phân Super lân	2.800 kg	2.800 kg	—
6	Phân Kali (KCl)	2.000 kg	2.000 kg	—
7	Magie sunfat ($MgSO_4$)	2.000 kg	1.200 kg	800 kg

Phần 3: Kết quả qua quá trình thực tập tại cơ sở

Trình bày kết quả điều tra thực địa tại làng Kawakami Mura và trang trại Endo Torohiro:

• Đặc điểm địa bàn nghiên cứu: Làng Kawakami có diện tích 209,61 $km^2$, nằm ở độ cao trung bình 1.185 m so với mực nước biển (nơi cao nhất đạt 2.595 m, thấp nhất 1.110 m). Cơ cấu sử dụng đất gồm 56,6% đất rừng (11.864 ha), 9% đồng bằng (1.882 ha), 1% cao nguyên (328 ha), đất ở chiếm 155 ha và đất khác chiếm 32,1% (6.732 ha). Khí hậu vùng núi lạnh rõ rệt với nhiệt độ trung bình năm là 8,1°C; mùa đông nhiệt độ xuống dưới -18°C đến -20°C (không thể canh tác), mùa hè tháng 8 nhiệt độ cao nhất trên 30°C.
• Quy mô dân số và cơ giới hóa của làng Kawakami: Dân số năm 2018 có 5.650 người (3.830 nam, 1.820 nữ), trong đó lực lượng trực tiếp sản xuất nông nghiệp là 2.710 người (1.400 nam, 1.310 nữ). Làng sở hữu khoảng 2.000 máy móc nông nghiệp, bình quân mỗi hộ gia đình trang bị 3 máy móc phục vụ canh tác.
• Cơ cấu cây trồng và thu nhập của làng: Tổng diện tích đất canh tác rau năm 2018 của làng đạt 2.966 ha. Cây trồng chủ lực là xà lách chiếm 1.677 ha (57%) và cải thảo chiếm 700 ha (24%).

STT	Loại cây trồng	Diện tích (ha)	Tỷ lệ cơ cấu (%)
1	Xà lách	1.677	57,0
2	Cải thảo	700	24,0
3	Xà lách xanh	280	9,0
4	Xà lách tía	190	6,0
5	Bắp cải tròn	33	1,0
6	Rau khác	86	3,0
Tổng	—	2.966	100,0

Về mặt phân hóa thu nhập năm 2018 tại làng Kawakami: Hộ có thu nhập từ 15–20 triệu yên chiếm 25% (144 hộ); từ 20–30 triệu yên chiếm 26% (152 hộ); từ 30–50 triệu yên chiếm 29% (167 hộ); từ 50–100 triệu yên chiếm 20% (120 hộ). Mức thu nhập bình quân của các hộ dân đạt trên 26 triệu yên/năm (tương đương hơn 210.000 USD).

• Hiệu quả sản xuất tại trang trại Endo Torohiro: Trang trại có quy mô canh tác khoảng 5,5 ha, chuyên canh hai giống rau chính là xà lách xanh và xà lách tía trồng xen kẽ. Năm 2017, trang trại sản xuất và xuất bán 45,739 tấn rau (trong đó xà lách xanh đạt 26 tấn, xà lách tía đạt 19,739 tấn). Về hạch toán tài chính (tính theo mặt bằng quy đổi VNĐ được tác giả tổng hợp trong khóa luận): Chi phí đầu tư cho 1 ha sản xuất khoảng 2 tỷ VNĐ (bao gồm nhân công, phân bón hữu cơ, giống và chi phí vận hành khác). Doanh thu ghi nhận đạt 3,6 tỷ VNĐ từ xà lách xanh (năng suất 28 tấn/ha) và 5,8 tỷ VNĐ từ xà lách tía (năng suất 20,939 tấn/ha), đem lại tổng nguồn thu khoảng 9,4 tỷ VNĐ.

Phần 4: Kết luận và kiến nghị

Tổng kết các thành tựu của mô hình sản xuất rau tại Kawakami, chỉ rõ tiềm năng và rào cản khi ứng dụng kỹ thuật Nhật Bản vào Việt Nam, đồng thời đưa ra các kiến nghị đối với chính sách phát triển nguồn nhân lực và chuyển giao kỹ thuật nông nghiệp.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp được các dữ liệu định lượng cụ thể về hiệu quả kinh tế của mô hình chuyên canh rau tại Nhật Bản, thể hiện qua các phát hiện chính:

1. Hiệu quả kinh tế - kỹ thuật tại địa bàn nghiên cứu:

   • Làng Kawakami đã chuyển đổi thành công từ một vùng đồi núi cằn cỗi thành trung tâm sản xuất rau lớn nhờ tính kỷ luật trong canh tác: Năm 1980, địa phương thống nhất quy chuẩn canh tác "100 hộ như một", sản phẩm đạt tiêu chuẩn an toàn có thể ăn tươi trực tiếp tại ruộng.
   • Năm 2017, toàn làng cung ứng ra thị trường nội địa 63.000 tấn rau xà lách, đạt tổng doanh thu 19 tỷ yên. Năm 2018, sản lượng xuất bán tiếp tục duy trì với tỷ trọng xà lách chiếm đa số, tổng giá trị bán rau đạt hơn 1.592 tỷ yên (tính theo phân khúc thống kê tại bảng 3.6 của văn bản).
   • Trang trại Endo Torohiro đạt sản lượng trên 45 tấn rau/vụ trên diện tích 5,5 ha, chứng minh hiệu quả của mô hình canh tác luân canh, thâm canh tăng vụ kết hợp che phủ bạt nilon và cơ giới hóa khép kín.

2. Hệ thống giải pháp tác giả đề xuất cho Việt Nam:

   • Ứng dụng công nghệ: Triển khai từng bước hệ thống nhà màng, nhà kính, hệ thống tưới tự động, áp dụng máy làm đất mini (Kubota, Maruchi), bạt phủ nông nghiệp chuyên dụng và thiết lập quy trình kiểm tra mẫu đất định kỳ trước khi gieo trồng.
   • Tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị: Xây dựng mô hình liên kết chặt chẽ "4 nhà" (Nhà nước, Nhà khoa học, Doanh nghiệp và Nhà nông) nhằm khắc phục tình trạng sản xuất manh mún, thiếu kiểm soát chất lượng và đứt gãy thị trường tiêu thụ.
   • Tái cơ cấu nhận thức và giống cây trồng: Nâng cao nhận thức của nông dân về nông nghiệp hàng hóa tiêu chuẩn cao; đầu tư chọn tạo bộ giống cây trồng có khả năng kháng sâu bệnh và thích ứng với biến đổi khí hậu nhằm giảm thiểu hóa chất bảo vệ thực vật.

3. Đóng góp của đề tài: Khóa luận cung cấp góc nhìn thực chứng từ góc độ của một thực tập sinh trực tiếp tham gia lao động 6 tháng tại Nhật Bản, phản ánh chi tiết lịch thời vụ, định mức phân bón, khung giờ thu hoạch và các khâu kỹ thuật cơ giới hóa thực tế thay vì chỉ dừng lại ở lý thuyết tổng quan.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của nghiên cứu:

  • Nghiên cứu chỉ được thực hiện trong phạm vi một vụ mùa (6 tháng thực tập từ tháng 5 đến tháng 11/2018) tại duy nhất trang trại Endo Torohiro, do đó chưa có số liệu so sánh đối chứng liên tục qua nhiều năm tại cùng một địa điểm canh tác.
  • Tác giả tự nhận định do bước đầu tiếp cận thực tế và phương pháp nghiên cứu khoa học nên kinh nghiệm phân tích còn hạn chế; một số bảng số liệu thống kê chi phí và doanh thu giữa đồng Yên Nhật (JPY) và Việt Nam Đồng (VNĐ) chưa được lượng hóa đồng nhất về mặt tỷ giá quy đổi theo thời giá chuẩn.
  • Việc đánh giá khả năng áp dụng tại Việt Nam mới dừng lại ở phân tích định tính về các điều kiện thuận lợi và khó khăn (khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng ẩm, nguy cơ dịch bệnh cao, thiếu vốn đầu tư máy móc đồng bộ), chưa có mô hình thử nghiệm thực tế tại địa phương cụ thể ở Việt Nam.

• Hướng nghiên cứu tiếp theo:

  • Xây dựng mô hình thực nghiệm trồng xà lách ứng dụng công nghệ che phủ bạt nilon và cơ giới hóa tương tự mô hình Kawakami tại các vùng có khí hậu cận nhiệt đới hoặc ôn đới mát mẻ ở Việt Nam (như Sa Pa, Mộc Châu, Đà Lạt).
  • Phân tích chi tiết bài toán tài chính và suất đầu tư máy móc công nghệ cao Nhật Bản khi chuyển giao về quy mô kinh tế hộ nông dân hoặc hợp tác xã tại Việt Nam.

---

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực đối với:

• Sinh viên và học viên ngành Phát triển nông thôn, Kinh tế nông nghiệp, Khuyến nông và Khoa học cây trồng: Cung cấp tài liệu thực địa chi tiết về mô hình tổ chức trang trại gia đình công nghệ cao, phương pháp hạch toán kinh tế đơn giản trên 1 ha đất và quy trình quản lý mùa vụ chuyên nghiệp.
• Các tổ chức xuất khẩu lao động, trung tâm đào tạo thực tập sinh nông nghiệp (như ITC): Làm tài liệu định hướng nghề nghiệp, mô tả công việc thực tế, lịch sinh hoạt và các yêu cầu kỹ thuật khắt khe đối với tu nghiệp sinh nông nghiệp tại Nhật Bản.
• Phần đáng tham khảo nhất trong văn bản: Quy trình kỹ thuật chi tiết theo từng tháng (từ tháng 5 đến tháng 10) tại Phần 2, bao gồm định mức phân bón lót/bón thúc, kỹ thuật đo nhiệt độ nảy mầm (18–20°C), quy trình thu hoạch đêm từ 2h00 sáng và phương pháp phân loại thương phẩm theo tiêu chuẩn kích thước L, 2LL, S.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Điều kiện tự nhiên và thời vụ canh tác tại làng Kawakami Mura có đặc điểm gì đặc thù?

Làng Kawakami Mura nằm ở độ cao trung bình 1.185 m so với mực nước biển, có khí hậu miền núi lạnh với nhiệt độ trung bình năm là 8,1°C. Do mùa đông nhiệt độ xuống rất thấp (từ -18°C đến -20°C), đất đai đóng băng nên nông dân chỉ có thể canh tác trong 6 tháng mùa ấm, bắt đầu từ ngày 08 tháng 05 đến ngày 08 tháng 11 hàng năm. 6 tháng mùa đông còn lại toàn bộ hoạt động canh tác ngoài trời phải ngừng lại để bảo dưỡng máy móc và chuẩn bị vật tư.

2. Định mức các loại phân bón chính được phối trộn để chuẩn bị đất trồng rau tại trang trại gồm những gì?

Theo bảng định mức kỹ thuật của trang trại (Bảng 2.1), lượng phân bón sử dụng để trộn với đất trước khi lên luống gồm: 90–100 $m^3$ phân chuồng; 1.000–1.500 kg vôi bột; 1.900 kg phân hữu cơ vi sinh; 3.200 kg phân Ure (bón lót) và 1.100 kg Ure (bón thúc); 2.800 kg phân Super lân; 2.000 kg phân Kali (KCl); 1.200 kg Magie sunfat ($MgSO_4$ bón lót) và 800 kg $MgSO_4$ (bón thúc).

3. Cơ cấu diện tích đất canh tác năm 2018 của làng Kawakami phân bổ ra sao?

Năm 2018, tổng diện tích đất canh tác rau của làng là 2.966 ha. Cơ cấu phân bổ cụ thể gồm: Xà lách chiếm diện tích lớn nhất với 1.677 ha (57%); Cải thảo chiếm 700 ha (24%); Xà lách xanh chiếm 280 ha (9%); Xà lách tía chiếm 190 ha (6%); Bắp cải tròn chiếm 33 ha (1%) và các loại rau khác chiếm 86 ha (3%).

4. Tại sao việc thu hoạch rau tại trang trại Endo Torohiro lại được tiến hành vào khung giờ từ 2h00 đêm đến 5h30 sáng?

Việc thu hoạch vào ban đêm và sáng sớm nhằm bảo đảm rau giữ được độ tươi giòn tối đa, hạn chế hiện tượng mất nước, héo lá do bức xạ nhiệt mặt trời ban ngày. Rau sau khi cắt gốc sẽ được làm sạch bằng nước đạt tiêu chuẩn, đóng hộp phân loại và vận chuyển về kho tập trung trước 9h00 sáng để chuyển sang chuỗi bảo quản lạnh và phân phối đi các thị trường đấu giá.

5. Những khó khăn cơ bản nào được chỉ ra khi muốn áp dụng mô hình trang trại rau Nhật Bản vào Việt Nam?

Văn bản xác định các khó khăn lớn gồm: Điều kiện khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng ẩm tại Việt Nam dễ phát sinh sâu bệnh hại và thiên tai khó kiểm soát; nguồn vốn đầu tư ban đầu cho máy móc, nhà màng và thiết bị công nghệ cao rất lớn; thiếu đội ngũ cán bộ kỹ thuật quản lý sản xuất chuyên nghiệp; chuỗi liên kết giữa Nhà nước – Nhà khoa học – Doanh nghiệp – Nông dân tại Việt Nam còn rời rạc, chưa tạo thành quy chuẩn đồng bộ.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Chu Go Giá đã phản ánh chân thực, có hệ thống về mô hình sản xuất nông nghiệp công nghệ cao tại làng Kawakami Mura và trang trại Endo Torohiro qua 6 tháng thực tập nghề nghiệp tại Nhật Bản. Công trình cung cấp nhiều dữ liệu thực tế về cơ cấu diện tích, quy trình chuẩn bị đất, định mức phân bón, lịch trình cơ giới hóa và hạch toán kinh tế của mô hình chuyên canh xà lách chất lượng cao. Mặc dù còn những rào cản nhất định về vốn đầu tư và sự khác biệt về khí hậu nhiệt đới, các bài học kinh nghiệm về kỷ luật canh tác đồng bộ, phân tích mẫu đất định kỳ và liên kết chuỗi giá trị vẫn là những gợi mở có giá trị thực tiễn đối với định hướng phát triển nông nghiệp hàng hóa tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Sự cần thiết thực hiện nội dung thực tập. Xã hội càng phát triển, đời sống của con người ngày càng được nâng cao thì nhu cầu của con người về lương thực, thực phẩm cũng ngày càng tăng cả về số lượng, chất lượng và chủng loại. Nông nghiệp là ngành sản xuất vật chất cơ bản, giữ vai trò to lớn trong việc phát triển kinh tế ở hầu hết cả nước, nhất là ở các nước đang phát triển.

Lương thực thực phẩm là yếu tố đầu tiên, có tính chất quyết định sự tồn tại phát triển của con người và phát triển kinh tế – xã hội của đất nước. Nông nghiệp được coi là ngành đem lại nguồn thu nhập ngoại tệ lớn. Các loại nông, lâm thủy sản dễ dàng gia nhập thị trường quốc tế hơn so với các hàng hóa công nghiệp. Vì thế, ở các nước đang phát triển, nguồn xuất khẩu để có ngoại tệ chủ yếu dựa vào các loại nông, lâm, thủy sản.

Cùng với xu thế phát triển nông nghiệp, hàng hoá hội nhập quốc tế là một yêu cầu bức thiết với nền nông nghiệp, do vậy cần phải đa dạng hóa các sản phẩm nông nghiệp, thay đổi cơ cấu cây trồng theo hướng tăng tỷ trọng các cây trồng có hiệu quả kinh tế cao, để làm sao cùng với diện tích đó nhưng có thể mang lại hiệu quả kinh tế gấp nhiều lần. Do đó, ngành trồng trọt không thể thiếu việc phát triển và nâng cao hiệu quả sản xuất cây trồng nói chung và phát huy thế mạnh của từng vùng nói riêng. Một trong những nhu cầu để phát triển kinh tế mang lại hiệu quả cao là phát triển theo hướng quy mô trang trại. Nhật Bản được xem như cái nôi của sự phát triển công nghệ thế giới.

Trong đó, nông nghiệp công nghệ cao Nhật Bản chính là tấm gương sáng mà một đất nước đi lên từ cây lúa như Việt Nam cần noi theo. Trong thời gian qua, kinh tế trang trại có bước phát triển cao và có tính quy luật, là mô hình sản xuất đã có từ lâu, mang tính phổ biến và giữ vai trò h 2 quan trọng trong quá trình phát triển nông nghiệp, ở hầu hết các quốc gia trên thế giới. Để nâng cao giá trị gia tăng trên một đơn vị diện tích đất, nhà nước đã có nhiều chính sách để khuyến khích phát triển những mô hình kinh tế trang trại phù hợp gắn với đặc điểm của từng vùng miền, nhiều quốc gia đã hình thành những mô hình trang trại với quy mô lớn như Israel, Nhật Bản, Mỹ… Việc hình thành nhiều mô hình trang trại đã góp phần nâng cao hiệu quả đầu tư, khai thác và sử dụng đất trống một cách hiệu quả để sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp theo hướng chuyên canh với tỷ suất hàng hoá cao, giá trị kinh tế lớn. Một trong những đất nước đã thành công về việc tổ chức, quản lý, thực hiện các mô hình trang trại có tính chuyên môn, kỹ thuật cao mà em đã từng đến đó là trang trại Rau Endo Torohiro làng Kawakami, Nhật Bản.

Được sự đồng ý của nhà Trường và Khoa kinh tế và phát triển nông thôn trường đại học Nông lâm Thái Nguyên, đồng thời dưới sự hướng dẫn trực tiếp của thầy giáo Ths. Nguyễn Mạnh Thắng, em tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá hiệu quả sản xuất của trang trại rau Endo Torohiro tại làng Kawakami Mura Nhật Bản và khả năng áp dụng mô hình trang trại vào Việt Nam’'. Mục tiêu nghiên cứu a) Về chuyên môn nghiệp vụ - Tìm hiểu quá trình hình thành và phát triển của trang trại Rau Endo Torohiro tại làng Kawakami, Nhật Bản. - Đánh giá hiệu quả sản xuất của trang trại rau Endo Torohiro tại làng Kawakami Mura nhật Bản và khả năng áp dụng mô hình trang trại vào việt nam - Phân tích các yếu tố ảnh hưởng tới hiệu quả kinh tế của trang trại Rau Endo Torohiro và đề xuất các giải pháp phát triển trang trại.

- Thực trạng sản xuất rau cải thảo tại làng Kawakami. - Tìm ra các giải pháp trong sử dụng đất nông nghiệp ứng dụng được ở Việt Nam. h 3 + Phân tích được thuận lợi, khó khăn, cơ hội và thách thức của trang trại Rau Endo Torohiro. b) Về thái độ và ý thức trách nhiệm * Về thái độ và ý thức làm việc: + Có thái độ nhiệt tình, chủ động trong công việc, nghiêm túc học hỏi.

+ Hòa nhã với mọi người trong trang trại, sẵn sàng giúp đỡ mọi người. + Ghi chép đầy đủ và hoàn thành tốt công việc được giao. * Về trách nhiệm của bản thân + Có tinh thần trách nhiệm cao trong quá trình làm việc. + Thực hiện nghiêm túc các nội quy và quy định của trang trại trong thời gian thực tập.

+ Nâng cao kỹ năng giải quyết vấn đề, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng quan sát, kỹ năng ứng xử hiệu quả trong công việc. Phương pháp nghiên cứu * Thu thập số liệu thứ cấp - Trên Internet các số liệu thống kê, tổng quan về đất nước Nhật Bản, về tình hình sản xuất nông nghiệp, về tình hình xuất khẩu các sản phẩm nông nghiệp. Các công nghệ đang được áp dụng trong sản xuất nông nghiệp. - Thu thập số liệu cụ thể về trang trại: Quy mô, diện tích, tình hình sản xuất của trang trại.

* Thu thập số liệu sơ cấp * Hiệu quả kinh tế - Tổng giá trị sản phẩm (T): T = + Trong đó: p là khối lượng từng loại sản phẩm được sản xuất/ha/năm. q là đơn giá từng loại sản phẩm trên thị trường cùng thời điểm. T là tổng giá trị sản phẩm của 1 ha đất canh tác/năm. - Thu nhập thuần túy (N): N = T – Csx h 4 Trong đó: N là thu nhập thuần túy của 1 ha đất canh tác/năm.

Csx là chi phí sản xuất của 1 ha đất canh tác/năm bao gồm cả chi phí vật chất và chi phí lao động. - Hiệu quả sử dụng vốn (Hv): Hv = T/Csx - Giá trị ngày công lao động = N/tổng số ngày công lao động/ha/năm. Chi phí: giống, phân bón, nhân công,thuốc BVTV, nước tưới tiêu. Tổng thu: sản lượng X giá bán Thu nhập: ( Thu - chi phí ) h 5 Phần 2 TRẢI NGHIỆM TỪ CƠ SỞ THỰC TẬP 2.

Giới thiệu về đất nước Nhật Bản, cơ sở thực tập và nền nông nghiệp Nhật Bản 2. Giới thiệu về đất nước Nhật Bản Hình 2.1: Bản đồ đất nước Nhật Bản Nhật Bản nằm ở phía Đông của châu Á, phía Tây của Thái Bình Dương, do bốn quần đảo độc lập hợp thành. Bốn quần đảo đó là: quần đảo Kuril (Nhật Bản gọi là quần đảo Chishima), quần đảo Nhật Bản, quần đảo Ryukyu, và quần đảo Izu-Ogasawara. Vì là một đảo quốc, nên xung quanh Nhật Bản toàn là biển.

Nhật Bản không tiếp giáp quốc gia hay lãnh thổ nào trên đất liền. Tuy nhiên, bán đảo Triều Tiên và bán đảo Sakhalin (Nhật Bản gọi là Karafuto) chỉ cách các đảo chính của Nhật Bản vài chục km. Dân số: 127 triệu người (năm 2010), xếp thứ 11 trên thế giới. Thể chế: Quân chủ lập hiến và cộng hoà đại nghị.

Thủ đô: Tokyo h 6 Các thành phố lớn: thủ đô Tokyo, Nagoya, Osaka, Fukuoka, Hiroshima, Sapporo, Kyoto, Naha. GDP bình quân: Đứng thứ 2 trên thế giới. Bốn hòn đảo chính: Hokkaido, Honshu, Kyushu và Okinawa. Điều kiện tự nhiên * Vị trí địa lí Nhật Bản nằm ở phía Đông của châu Á, phía Tây của Thái Bình Dương, do bốn quần đảo độc lập hợp thành.

Bốn quần đảo đó là: quần đảo Kuril (Nhật Bản gọi là quần đảo Chishima), quần đảo Nhật Bản, quần đảo Ryukyu, và quần đảo Izu-Ogasawara. Những quốc gia và lãnh thổ lân cận ở vùng biển Nhật Bản là Nga, Bắc Triều Tiên, Hàn Quốc; ở vùng biển Đông Hải là Trung Quốc, Đài Loan; đi xa hơn về phía Nam là Philippines và quần đảo Bắc Mariana. Vì là một đảo quốc, nên xung quanh Nhật Bản toàn là biển. Nhật Bản không tiếp giáp quốc gia hay lãnh thổ nào trên đất liền.

Tuy nhiên, bán đảo Triều Tiên và bán đảo Sakhalin (Nhật Bản gọi là Karafuto) chỉ cách các đảo chính của Nhật Bản vài chục km. * Địa hình, địa mạo Có thể gọi Nhật là một Sơn quốc nghĩa là một quốc gia của núi. Dù nhỏ hơn bang California của Mỹ, 67% địa hình của Nhật là núi, chỉ có 13% địa hình là đồng bằng. Các dòng sông bắt nguồn từ những địa hình núi đó tạo ra nhiều thung lũng và làm cho địa hình biến đổi rất phong phú.

Ở các cửa sông, các đồng bằng hình cánh quạt được tạo ra nhưng trừ các đồng bằng Kanto (Quan Đông), đồng bằng Osaka, đồng bằng Nobi ra, tất cả đều là đồng bằng nhỏ. Bờ biển Nhật Bản cực kì dài, khoảng 34 nghìn km. Sự phức tạp trong việc hình thành bờ biển làm cho phong cảnh trở nên đẹp một cách hùng vĩ từ vùng này tới vùng khác * Khí hậu, thủy văn Khí hậu: Nhật Bản là quốc gia với hơn ba nghìn đảo trải dài dọc biển Thái Bình Dương của Châu Á.Các đảo chính chạy từ Bắc tới Nam bao gồm Hokkaidō, Honshū (đảo chính), Shikoku và Kyūshū. Quần đảo Ryukyu, h 7 bao gồm Okinawa, là một chuỗi các hòn đảo phía nam Kyūshū.

Cùng với nhau, nó thường được biết đến với tên gọi "Quần đảo Nhật Bản". Thủy văn: Sông Tone (kanji: 利根川, rōmaji: Tonegawa, phiên âm Hán- Việt: Lợi Căn Xuyên) là một dòng sông ở Nhật Bản, bắt nguồn từ núi Ōminakami, chảy từ phía Bắc sang phía Đông của vùng Kantō, đổ ra Thái Bình Dương ở địa phận thành phố Chōshi tỉnh Chiba, riêng phân lưu Edo của nó chảy qua Tōkyō và đổ vào vịnh Tōkyō ở địa phần thành phố Ichikawa tỉnh Chiba. Đây là sông có chiều dài hàng thứ hai và lưu vực rộng lớn hàng thứ nhất ở Nhật Bản, đóng vai trò quan trọng đối với hoạt động kinh tế của vùng thủ đô Tōkyō, nhất là thủ đô Tōkyō. Tone là một trong những sông tiêu biểu ở Nhật Bản.

Điều kiện kinh tế - xã hội * Kinh tế Nhật Bản là nước rất nghèo nàn về tài nguyên ngoại trừ gỗ và hải sản, trong khi dân số thì quá đông, phần lớn nguyên nhiên liệu phải nhập khẩu. Tuy nhiên, nhờ công cuộc Minh Trị duy tân cũng như việc chiếm được một số thuộc địa, vào trước Thế Chiến thứ Hai, quy mô kinh tế Nhật Bản đã đạt mức tương đương với các cường quốc châu Âu. Năm 1940, tổng sản lượng kinh tế (GDP) của Nhật bản (quy đổi theo thời giá USD năm 1990) đã đạt 192 tỷ USD, so với Anh là 316 tỷ USD, Pháp là 164 tỷ USD, Italy là 147 tỷ USD, Đức là 387 tỷ USD, Liên Xô là 417 tỷ USD.