Luận văn thạc sĩ đánh giá hiệu quả kinh tế của các hộ sản xuất giỏi trên địa bàn xã động đạt huyện phú lương tỉnh thái nguyên

Luận văn thạc sĩ phân tích hiệu quả kinh tế của các hộ sản xuất giỏi tại xã Động Đạt, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên, đưa ra giải pháp phát triển bền vững.

• Tác giả: Nguyễn Quỳnh Trang
• Người hướng dẫn: Th.S Bùi Thị Thanh Tâm
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp
• Đề tài: Đánh giá hiệu quả kinh tế của các hộ sản xuất giỏi trên địa bàn xã Động Đạt, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 1.1. Cơ sở lý luận của đề tài
• 1.2. Một số khái niệm về hộ, hộ nông dân và kinh tế nông hộ
• 1.3. Vai trò của kinh tế hộ
• 1.4. Đặc trưng của kinh tế hộ nông dân
• 1.5. Phân loại hộ nông dân
• 1.6. Những nhân tố ảnh hưởng tới sự phát triển của kinh tế hộ nông dân
• 1.7. Cơ sở thực tiễn của đề tài
• 1.8. Kinh nghiệm phát triển kinh tế hộ nông dân ở một số nước trên thế giới. Kinh nghiệm phát triển kinh tế hộ nông dân ở một số địa phương trong nước
• 1.9. Xu hướng phát triển kinh tế hộ nông dân và những bài học kinh nghiệm rút ra
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.5. Phương pháp điều tra chọn mẫu. Phương pháp phân tích và xử lý số liệu
• 2.6. Tiêu chí hộ sản xuất giỏi
• 2.7. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu
• 2.8. Hệ thống chỉ tiêu phản ánh điều kiện sản xuất kinh doanh của nông hộ. Các chỉ tiêu phản ánh đời sống thu chi của nông hộ
• 2.9. Các chỉ tiêu phản ánh kết quả sản xuất và các công thức tính
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu
• 3.2. Điều kiện tự nhiên
• 3.3. Tình hình sử dụng đất đai. Tình hình kinh tế xã hội
• 3.4. Tình hình kinh tế xã Động Đạt. Những thuận lợi và khó khăn về điều kiện tự nhiên kinh tế văn hóa xã hội ảnh hưởng đến phát triển kinh tế nông hộ tại xã
• 3.5. Thực trạng tình hình sản xuất và kinh doanh kinh tế hộ nông dân xã Động Đạt
• 3.6. Khái quát chung về nhóm hộ điều tra
• 3.7. Điều kiện sản xuất kinh doanh của nông hộ
• 3.8. Mức độ đầu tư chi phí sản xuất kinh doanh của nhóm hộ điều tra
• 3.9. Phân tích những nhân tố ảnh hưởng đến phát triển kinh tế hộ của xã Động Đạt
• 3.9.1. Nhóm nhân tố nguồn lực
• 3.9.2. Về thị trường
• 3.9.3. Về khoa học kỹ thuật. Về cơ sở hạ tầng
• 3.10. Đánh giá chung về tình hình phát triển kinh tế hộ ở xã Động Đạt
• 3.11. Những vấn đề đặt ra cần giải quyết trong phát triển kinh tế hộ của xã Động Đạt
• 4. CHƯƠNG 4: CÁC GIẢI PHÁP NHẰM PHÁT TRIỂN KINH TẾ HỘ TRÊN ĐỊA BÀN XÃ ĐỘNG ĐẠT - HUYỆN PHÚ LƯƠNG - TỈNH THÁI NGUYÊN
• 4.1. Định hướng và mục tiêu phát triển kinh tế xã Động Đạt
• 4.1.1. Định hướng chung
• 4.1.2. Mục tiêu phát triển kinh tế xã Động Đạt đến năm 2015
• 4.2. Một số giải pháp nhằm phát triển kinh tế nông hộ trên địa bàn xã Động Đạt. Giải pháp cho nhóm hộ không thuần nông
• 4.3. Giải pháp cho nhóm hộ thuần nông
• 4.4. Những giải pháp chung nhằm phát triển kinh tế hộ nông dân trên địa bàn xã Động Đạt. Giải pháp về đất đai. Giải pháp về vốn
• 4.5. Giải pháp về nguồn nhân lực
• 4.6. Giải pháp về khoa học kỹ thuật
• 4.7. Giải pháp về thị trường
• 4.8. Giải pháp về xây dựng cơ sở hạ tầng
• 4.9. Giải pháp về chính sách
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Đánh giá hiệu quả kinh tế

Đánh giá hiệu quả kinh tế là trọng tâm của nghiên cứu này, tập trung vào việc phân tích các chỉ số kinh tế của các hộ sản xuất giỏi tại xã Động Đạt, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên. Nghiên cứu sử dụng các phương pháp định lượng và định tính để đo lường hiệu quả sản xuất, thu nhập, và chi phí của các hộ gia đình. Kết quả cho thấy, các hộ sản xuất giỏi có hiệu quả kinh tế cao hơn so với các hộ khác, nhờ vào việc áp dụng khoa học kỹ thuật và quản lý nguồn lực hiệu quả. Điều này khẳng định tầm quan trọng của việc nâng cao thu nhập và phát triển bền vững trong nông nghiệp.

1.1. Phương pháp đánh giá

Nghiên cứu sử dụng các chỉ tiêu như hiệu quả sản xuất, thu nhập bình quân, và chi phí đầu tư để đánh giá hiệu quả kinh tế. Các chỉ tiêu này được thu thập thông qua điều tra trực tiếp và phân tích dữ liệu từ các hộ gia đình. Kết quả cho thấy, các hộ sản xuất giỏi có tỷ lệ lợi nhuận cao hơn nhờ vào việc tối ưu hóa quy trình sản xuất và giảm thiểu chi phí.

1.2. Kết quả đánh giá

Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng, các hộ sản xuất giỏi tại xã Động Đạt có thu nhập bình quân cao hơn 30% so với các hộ khác. Điều này nhờ vào việc áp dụng các kỹ thuật canh tác tiên tiến và quản lý nguồn lực hiệu quả. Nghiên cứu cũng nhấn mạnh sự cần thiết của việc hỗ trợ sản xuất và chính sách phát triển để duy trì và nâng cao hiệu quả kinh tế.

II. Hộ sản xuất giỏi

Các hộ sản xuất giỏi tại xã Động Đạt được xác định dựa trên các tiêu chí như năng suất, thu nhập, và khả năng quản lý nguồn lực. Nghiên cứu chỉ ra rằng, các hộ này thường có quy mô sản xuất lớn hơn, áp dụng khoa học kỹ thuật hiện đại, và có khả năng tiếp cận thị trường tốt hơn. Điều này giúp họ đạt được hiệu quả sản xuất cao và góp phần vào tăng trưởng kinh tế địa phương.

2.1. Đặc điểm của hộ sản xuất giỏi

Các hộ sản xuất giỏi thường có quy mô sản xuất lớn, sử dụng đất đai hiệu quả, và đầu tư vào công nghệ hiện đại. Họ cũng có khả năng tiếp cận các nguồn vốn và thị trường tiêu thụ tốt hơn. Điều này giúp họ tối ưu hóa quy trình sản xuất và nâng cao năng suất.

2.2. Vai trò của hộ sản xuất giỏi

Các hộ sản xuất giỏi đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương. Họ không chỉ tạo ra thu nhập cao cho gia đình mà còn góp phần vào việc tạo việc làm và nâng cao đời sống của cộng đồng. Nghiên cứu cũng nhấn mạnh sự cần thiết của việc hỗ trợ sản xuất để duy trì và nhân rộng mô hình này.

III. Phát triển kinh tế địa phương

Nghiên cứu đưa ra các giải pháp nhằm phát triển kinh tế địa phương tại xã Động Đạt, bao gồm việc hỗ trợ vốn, đào tạo kỹ thuật, và xây dựng cơ sở hạ tầng. Các giải pháp này nhằm mục tiêu nâng cao hiệu quả sản xuất và thu nhập của các hộ gia đình, đồng thời thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững.

3.1. Giải pháp hỗ trợ sản xuất

Các giải pháp bao gồm việc cung cấp vốn vay ưu đãi, đào tạo kỹ thuật canh tác, và hỗ trợ tiếp cận thị trường. Những giải pháp này giúp các hộ gia đình nâng cao năng suất và hiệu quả sản xuất, từ đó tăng thu nhập và cải thiện đời sống.

3.2. Xây dựng cơ sở hạ tầng

Việc xây dựng và nâng cấp cơ sở hạ tầng như đường giao thông, hệ thống thủy lợi, và điện lưới là yếu tố quan trọng để thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương. Cơ sở hạ tầng tốt giúp giảm chi phí sản xuất và tăng khả năng tiếp cận thị trường của các hộ gia đình.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Nông nghiệp giữ vị trí quan trọng trong nền kinh tế quốc dân của Việt Nam, nơi có gần 80% dân số sinh sống tại khu vực nông thôn và gần 70% lực lượng lao động làm việc trong các ngành thuộc lĩnh vực nông nghiệp. Trong tiến trình đổi mới và phát triển nông thôn, kinh tế hộ nông dân đã khẳng định vai trò là đơn vị kinh tế tự chủ, đặc thù, đóng góp trực tiếp vào thành tựu đảm bảo an ninh lương thực và xuất khẩu nông sản. Tuy nhiên, nội tại mô hình kinh tế hộ vẫn đối mặt với ba mâu thuẫn cơ bản:

1. Sản xuất nông nghiệp quy mô nhỏ, đất đai manh mún do cơ chế phân chia bình quân trước đây làm hạn chế khả năng ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật;
2. Mâu thuẫn giữa tốc độ gia tăng dân số với tình trạng thiếu việc làm, kết hợp tính thời vụ nông nghiệp tạo ra lượng lao động dư thừa, khiến năng suất lao động bình quân ở mức thấp;
3. Trình độ dân trí và kiến thức quản lý sản xuất còn hạn chế, tình trạng thiếu vốn đầu tư phổ biến khiến việc tiếp cận và sử dụng vốn vay từ các chính sách hỗ trợ chưa đạt hiệu quả tối ưu.

Xã Động Đạt (huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên) là địa bàn miền núi có nền kinh tế chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp. Quá trình phát triển kinh tế hộ tại địa phương cũng bộc lộ đầy đủ các hạn chế và mâu thuẫn nêu trên. Khóa luận "Đánh giá hiệu quả kinh tế của các hộ sản xuất giỏi trên địa bàn xã Động Đạt, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên" do sinh viên Nguyễn Quỳnh Trang thực hiện nhằm phân tích thực trạng hoạt động sản xuất kinh doanh của nhóm hộ sản xuất giỏi, từ đó xác định các rào cản và đề xuất giải pháp phát triển kinh tế nông hộ tại địa phương.

Mục tiêu nghiên cứu

• Mục tiêu chung: Trên cơ sở điều tra nghiên cứu đánh giá thực trạng và tình hình phát triển kinh tế hộ nông dân tại xã Động Đạt nói chung và những hộ sản xuất giỏi nói riêng, đề xuất hệ thống giải pháp thiết thực nhằm tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy phát triển kinh tế nông hộ tại địa phương trong giai đoạn tiếp theo.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Vận dụng những kiến thức chuyên ngành đã học để hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về kinh tế hộ nông dân;
  2. Thu thập, phân tích và đánh giá thực trạng kinh tế nông hộ và nhóm hộ sản xuất giỏi tại xã Động Đạt;
  3. Tìm hiểu những thuận lợi, khó khăn và nắm bắt tâm tư nguyện vọng của người dân trong quá trình phát triển kinh tế;
  4. Đề xuất một số giải pháp khai thác thế mạnh nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế hộ trong tương lai.

Câu hỏi nghiên cứu

1. Thực trạng phát triển kinh tế hộ trên địa bàn xã Động Đạt diễn ra như thế nào về nguồn lực đất đai, lao động, vốn, chi phí đầu tư và thu nhập từ các hoạt động trồng trọt, chăn nuôi, phi nông nghiệp?
2. Những nhân tố nào tác động trực tiếp đến sự phát triển kinh tế hộ trên địa bàn xã?
3. Các hộ nông dân đang gặp phải những thuận lợi và khó khăn gì cần tháo gỡ?
4. Cần thực hiện các giải pháp nào để phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế thực tế của người dân địa phương?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Các vấn đề kinh tế liên quan đến phát triển kinh tế nông hộ, trọng tâm là hiệu quả kinh tế của nhóm 60 hộ sản xuất giỏi trên địa bàn xã Động Đạt.
• Phạm vi không gian: Địa bàn xã Động Đạt, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên.
• Phạm vi thời gian: Số liệu thống kê thứ cấp của xã thu thập trong giai đoạn 2011 – 2013; số liệu điều tra sơ cấp khảo sát tình hình sản xuất năm 2013; thời gian thực hiện điều tra thực địa từ tháng 01/2014 đến tháng 05/2014.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và tiêu chuẩn áp dụng

Khóa luận tiếp cận kinh tế hộ từ các lý thuyết và khái niệm kinh tế nông nghiệp:

• Khái niệm hộ và hộ nông dân: Tiếp thu định nghĩa của Frank Ellis về tính tự cấp, sử dụng lao động gia đình và mức độ tham gia thị trường; luận điểm của A. V. Chayanov (Traianốp) xem nông hộ là đơn vị sản xuất bền vững và động lực tăng trưởng nông nghiệp; quan điểm của các học giả trong nước như Lê Đình Thắng (1993), Đào Thế Tuấn (1997), Nguyễn Sinh Cúc (2001), Trần Văn Hà và Trần Công Quân về vai trò tự chủ của kinh tế hộ trong việc kết hợp các nguồn lực đất đai, lao động, vốn để tạo thu nhập.
• Phân loại hộ nông dân: Phân loại theo cơ chế hoạt động (hộ tự cấp, hộ sản xuất hàng hóa); theo tính chất ngành nghề (hộ thuần nông, chuyên nông, kiêm nông, buôn bán); theo mức thu nhập.
• Tiêu chuẩn hộ sản xuất giỏi: Áp dụng Quy định số 18-QĐ/HNDTW ngày 12/01/2011 của Ban Chấp hành Trung ương Hội Nông dân Việt Nam. Xã Động Đạt thuộc đối tượng III (khu vực miền núi, vùng cao), tiêu chuẩn xác định hộ sản xuất kinh doanh giỏi là có thu nhập sau khi trừ chi phí đạt từ 800.000 đồng/khẩu/tháng trở lên.

Hệ thống chỉ tiêu kinh tế sử dụng

Khóa luận sử dụng các công thức tính toán kinh tế nông nghiệp:

• Năng suất: $N\u0103ng\ su\u1ea5t = \frac{S\u1ea3n\ l\u01b0\u1ee3ng\ thu\ ho\u1ea1ch}{Di\u1ec7n\ t\u00edch\ canh\ t\u00e1c}$
• Tổng giá trị sản xuất (GO): $GO = \sum_{i=1}^{n} Q_i \times P_i$ (trong đó $Q_i$ là sản lượng sản phẩm loại $i$, $P_i$ là đơn giá sản phẩm loại $i$)
• Chi phí trung gian (IC): Toàn bộ chi phí vật chất và dịch vụ mua ngoài phục vụ sản xuất (giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, thủy lợi, lãi vay...).
• Giá trị gia tăng (VA): $VA = GO - IC$
• Thu nhập hỗn hợp (MI): $MI = VA - T - A$ (trong đó $T$ là thuế phải nộp, $A$ là khấu hao tài sản cố định)
• Các chỉ tiêu bình quân: Thu nhập bình quân/hộ/năm, thu nhập bình quân/lao động/năm, thu nhập bình quân/khẩu/tháng, cơ cấu thu nhập và cơ cấu chi phí sinh hoạt, tích lũy.

Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu

• Nguồn dữ liệu thứ cấp: Thu thập qua các báo cáo thống kê định kỳ, báo cáo phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2011 – 2013 của UBND xã Động Đạt, UBND huyện Phú Lương, Phòng Tài nguyên và Môi trường, Phòng Nông nghiệp huyện Phú Lương.
• Nguồn dữ liệu sơ cấp:
  • Phương pháp quan sát: Khảo sát thực địa về địa hình, hệ thống giao thông, thủy lợi và tập quán canh tác.
  • Phương pháp điều tra bảng hỏi và phỏng vấn bán cấu trúc: Sử dụng phiếu điều tra cấu trúc sẵn kết hợp phỏng vấn trực tiếp chủ hộ về thông tin nhân khẩu, lao động, đất đai, tài sản, vốn vay, chi phí sản xuất, kết quả thu chi và tâm tư nguyện vọng.
  • Phương pháp chọn mẫu: Điều tra toàn bộ $n = 60$ hộ sản xuất giỏi trên địa bàn xã Động Đạt theo danh sách quản lý của UBND xã năm 2013.
• Phương pháp phân tích và xử lý: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phương pháp phân tổ thống kê (phân chia nhóm hộ thuần nông và nhóm hộ kiêm ngành nghề dịch vụ), phương pháp so sánh kinh tế và biểu đồ minh họa. Số liệu được tổng hợp và xử lý trên phần mềm Microsoft Excel.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn

Chương này tổng quan cơ sở lý luận về kinh tế nông hộ: bản chất, vai trò trong đổi mới công nghệ và phát triển kinh tế nông thôn, đặc trưng về sở hữu tài sản, phân công lao động dựa trên quan hệ gia đình. Tác giả phân tích bốn nhóm nhân tố ảnh hưởng trực tiếp đến kinh tế hộ gồm: điều kiện tự nhiên (đất đai, vị trí, khí hậu); kinh tế - tổ chức - quản lý (học vấn, vốn, công cụ, hạ tầng, thị trường, liên kết sản xuất); khoa học kỹ thuật - công nghệ canh tác; và hệ thống chính sách quản lý vĩ mô của Nhà nước.

Về thực tiễn, tác giả tổng hợp kinh nghiệm phát triển nông nghiệp của một số quốc gia và vùng lãnh thổ:

• Thái Lan: Phát triển hạ tầng giao thông miền núi, mở rộng cây công nghiệp (cao su, dầu cọ), công nghiệp chế biến xuất khẩu và trợ giá nông sản.
• Đài Loan: Cải cách ruộng đất qua 3 bước (1951 - 1954), áp dụng chính sách "nông mại nông" (miễn thuế giao dịch đất giữa nông dân), dịch vụ tại chỗ "ly nông bất ly hương".
• Trung Quốc: Phát triển doanh nghiệp hương trấn, tăng vốn đầu tư hạ tầng thủy lợi và chuyển dịch cơ cấu cây trồng.
• Indonesia: Chính sách di dân khai hoang (1969 - 1974) hỗ trợ nhà ở, đất thổ cư, đất canh tác và lương thực năm đầu.
• Kinh nghiệm trong nước: Mô hình vay vốn phát triển trang trại VAC tại Bắc Ninh; xây dựng mạng lưới chợ đầu mối tiêu thụ nông - lâm sản tại huyện Bắc Quang (Hà Giang); quy hoạch phát triển nông nghiệp giai đoạn 2011 – 2020 của tỉnh Thái Nguyên.

Từ đó, tác giả chỉ ra ba xu hướng vận động của kinh tế hộ (tự cấp không đủ tiêu dùng $\rightarrow$ đi làm thuê; tự cấp vừa đủ tiêu dùng $\rightarrow$ cần hỗ trợ để sản xuất hàng hóa; hộ sản xuất hàng hóa có tích lũy) và rút ra bài học về quy hoạch đất đai, ổn định giá vật tư đầu vào, ứng dụng công nghệ sinh học và chuyển đổi cơ cấu cây trồng cho xã Động Đạt.

Chương 2: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Chương 2 trình bày chi tiết quy trình nghiên cứu, xác định đối tượng, giới hạn phạm vi không gian tại xã Động Đạt và thời gian nghiên cứu (2011 – 2014). Tác giả thiết lập 4 câu hỏi nghiên cứu làm kim chỉ nam, chuẩn hóa hệ thống chỉ tiêu tính toán (GO, IC, VA, MI, các chỉ tiêu bình quân theo nhân khẩu, lao động) và xác định khung tiêu chí đánh giá hộ sản xuất kinh doanh giỏi đối tượng III theo Quyết định số 18-QĐ/HNDTW. Chương này cũng mô tả phương pháp điều tra chọn mẫu toàn bộ 60 hộ sản xuất giỏi trên địa bàn xã cùng quy trình nhập liệu, kiểm tra tính logic và xử lý số liệu bằng công cụ Excel.

Chương 3: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương 3 tập trung phân tích thực trạng địa bàn nghiên cứu và kết quả khảo sát nhóm hộ:

1. Điều kiện tự nhiên và hiện trạng sử dụng đất xã Động Đạt

Xã Động Đạt có diện tích tự nhiên 3.988,71 ha, nằm bao quanh thị trấn Đu, chia làm 3 khu vực: Thành Đồng (11 xóm), Tân Chúa (6 xóm) và Hồng Lê (6 xóm). Có 6 km Quốc lộ 3 chạy dọc xã. Địa hình trung du đồi núi thấp xen kẽ đồng bằng, bao bọc bởi dãy Chín Tầng ở phía Đông và dãy núi Chúa ở phía Tây. Đất chủ yếu là đất feralit phát triển trên đá vôi thích hợp trồng chè, cây ăn quả và hoa màu. Nhiệt độ trung bình năm $22^\circ\text{C}$ (cao nhất $38^\circ\text{C}$ vào tháng 7, thấp nhất $3^\circ\text{C}$ vào tháng 12), lượng mưa bình quân 2.000 mm/năm (90% lượng mưa dồn vào tháng 4 đến tháng 10 gây xói mòn và ngập úng cục bộ; mùa khô gây thiếu nước tưới).

Chỉ tiêu sử dụng đất	Năm 2011 (ha)	Cơ cấu (%)	Năm 2012 (ha)	Cơ cấu (%)	Năm 2013 (ha)	Cơ cấu (%)	So sánh 2013/2012 (%)
Tổng diện tích đất tự nhiên	3.988,71	100,00	3.988,71	100,00	3.988,71	100,00	100,00
I. Đất nông nghiệp	3.392,62	85,05	3.393,63	85,08	3.394,90	85,11	100,04
1. Đất sản xuất nông nghiệp	1.494,16	37,46	1.493,94	37,45	1.494,02	37,46	100,03
- Đất trồng cây hàng năm	762,98	19,13	762,83	19,12	762,98	19,13	100,05
- Đất trồng cây lâu năm	731,18	18,33	731,11	18,33	731,04	18,33	100,00
2. Đất lâm nghiệp	1.825,69	45,77	1.826,81	45,80	1.827,90	45,83	100,06
3. Đất nuôi trồng thủy sản	72,77	1,82	72,88	1,83	72,98	1,83	100,00
II. Đất phi nông nghiệp	555,82	13,93	557,12	13,97	558,82	14,01	100,28
1. Đất chuyên dùng	366,36	9,18	365,22	9,16	365,49	9,16	100,00
2. Đất thổ cư	191,80	4,75	191,90	4,81	190,33	4,77	99,17
III. Đất chưa sử dụng	40,27	1,01	37,96	0,95	34,99	0,88	92,63

2. Dân số, lao động và cơ sở hạ tầng

Đến 31/12/2013, xã Động Đạt có 2.612 hộ với 10.363 nhân khẩu (50,45% dân tộc Kinh, 49,55% các dân tộc khác), phân bố tại 23 xóm. Tổng số lao động là 6.911 người, trong đó lao động nông nghiệp chiếm 71% (5.245 người), lao động phi nông nghiệp chiếm 29% (1.666 người). Bình quân 3,97 nhân khẩu/hộ và 2,65 lao động/hộ.

Chỉ tiêu dân số - lao động	Đơn vị	Năm 2011	Năm 2012	Năm 2013	So sánh 2013/2011 (%)
Tổng số hộ	Hộ	2.600	2.607	2.612	100,46
- Hộ thuần nông	Hộ	2.017 (77%)	1.960 (74%)	1.948 (70%)	96,58
- Hộ phi nông nghiệp	Hộ	583 (23%)	547 (26%)	664 (30%)	113,89
Tổng nhân khẩu	Khẩu	10.270	10.315	10.363	100,91
Tổng số lao động	Lao động	6.800	6.878	6.911	101,63
- Lao động nông nghiệp	Lao động	5.450 (73%)	5.325 (72%)	5.245 (71%)	96,24
- Lao động phi nông nghiệp	Lao động	1.350 (27%)	1.153 (28%)	1.666 (29%)	123,41

Hạ tầng kỹ thuật: Quản lý 71,82 km đường giao thông nông thôn (đã thông tuyến liên xã tới 23 xóm, nhưng chỉ có 1/23 xóm hoàn thành cứng hóa đường liên thôn); 10 trạm biến áp (công suất 50 – 180 kVA, 13,5 km đường dây); 5 hồ chứa nước, 4 trạm bơm điện và 63.674 m kênh mương (14.060 m đã kiên cố hóa); 1 trạm y tế chuẩn quốc gia; mạng lưới trường học gồm 1 trường mầm non chuẩn quốc gia mức độ 2, 2 trường tiểu học (Tiểu học Dương Tự Minh đạt chuẩn, Tiểu học Động Đạt 1) và 2 trường THCS (THCS Động Đạt 1 đạt chuẩn, THCS Dương Tự Minh).

3. Tăng trưởng giá trị sản xuất kinh doanh toàn xã

Ngành sản xuất	Năm 2011 (Triệu đ)	Cơ cấu (%)	Năm 2012 (Triệu đ)	Cơ cấu (%)	Năm 2013 (Triệu đ)	Cơ cấu (%)
Tổng giá trị sản xuất	111.892	100,00	131.500	100,00	144.620	100,00
1. Trồng trọt	80.370	71,83	96.258	73,20	105.283	72,80
2. Chăn nuôi	26.572	23,75	26.300	20,00	27.480	19,00
3. CN - TTCN - Dịch vụ	4.950	4,42	8.942	6,80	11.857	8,20
Chỉ tiêu bình quân
- GO/hộ (Triệu đ/hộ)	43,04	-	50,44	-	55,33	-
- GO/khẩu (Triệu đ/khẩu)	10,89	-	12,75	-	13,95	-

4. Đặc điểm nhân khẩu và sản xuất của nhóm 60 hộ điều tra

Khảo sát 60 hộ sản xuất giỏi trên địa bàn xã cho thấy:

• Giới tính chủ hộ: 51 nam (85,0%), 9 nữ (15,0%).
• Dân tộc: 39 hộ người Kinh (65,0%), 21 hộ dân tộc thiểu số (35,0%).
• Trình độ văn hóa chủ hộ: Cấp I (Tiểu học) có 12 người (20,0%); Cấp II (THCS) có 19 người (31,67%); Cấp III (THPT) có 22 người (36,67%); Trên Cấp III (Trung cấp/Cao đẳng/Đại học) có 7 người (11,66%).
• Phân loại theo tính chất sản xuất: Hộ thuần nông có 24 hộ (chiếm 40,0%), hộ kiêm ngành nghề dịch vụ có 36 hộ (chiếm 60,0%).

Chương 4: Các giải pháp nhằm phát triển kinh tế hộ trên địa bàn xã Động Đạt

Chương này đề xuất phương hướng và nhóm giải pháp phát triển kinh tế hộ:

• Định hướng và mục tiêu đến năm 2015: Phấn đấu nâng tỷ trọng cơ cấu lao động phi nông nghiệp lên 37%; chuyển đổi diện tích trồng lúa kém hiệu quả sang hoa màu và cây công nghiệp có giá trị cao.
• Giải pháp phân hóa theo nhóm hộ:
  • Nhóm hộ thuần nông: Đẩy mạnh thâm canh tăng vụ, đưa giống lúa lai và cây ăn quả chất lượng cao vào sản xuất; chuyển đổi cơ cấu vật nuôi sang chăn nuôi tập trung theo mô hình bán công nghiệp có kiểm soát dịch bệnh; mở rộng quy mô diện tích thông qua dồn điền đổi thửa hoặc thuê lại đất.
  • Nhóm hộ không thuần nông (kiêm ngành nghề dịch vụ): Đa dạng hóa ngành nghề tiểu thủ công nghiệp, mở rộng các dịch vụ cung ứng vật tư nông nghiệp, dịch vụ làm đất, vận tải và chế biến nông - lâm sản; khai thác lợi thế dịch vụ thương mại quanh trục Quốc lộ 3 và khu di tích lịch sử Đền Đuổm.
• Nhóm giải pháp chung:
  • Đất đai: Quy hoạch sử dụng đất ổn định lâu dài, tạo điều kiện chuyển nhượng, tích tụ đất đai để sản xuất hàng hóa tập trung.
  • Vốn tín dụng: Đơn giản hóa thủ tục vay vốn từ Ngân hàng Nông nghiệp và PTNT, Ngân hàng Chính sách Xã hội; xây dựng quỹ tín dụng vi mô tại các tổ chức hội phụ nữ, hội nông dân.
  • Đào tạo nhân lực: Mở các lớp tập huấn khuyến nông, chuyển giao kỹ thuật canh tác, kỹ năng lập phương án sản xuất kinh doanh cho chủ hộ.
  • Khoa học - công nghệ và thị trường: Tăng cường liên kết với các doanh nghiệp bao tiêu nông sản, áp dụng kỹ thuật phòng trừ sâu bệnh sinh học, chuẩn hóa quy trình thu hoạch và bảo quản chế biến nông sản.
  • Hạ tầng và chính sách: Tiếp tục kiên cố hóa 49,6 km kênh mương còn lại, nâng cấp các trạm biến áp điện công suất thấp phục vụ chế biến, hoàn thiện đường giao thông liên thôn phục vụ lưu thông nông sản.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính

• Khái quát bức tranh tăng trưởng kinh tế xã Động Đạt giai đoạn 2011 – 2013: Tổng giá trị sản xuất toàn xã tăng từ 111,892 tỷ đồng (2011) lên 144,620 tỷ đồng (2013). Trồng trọt vẫn là ngành kinh tế chủ đạo chiếm 72,80% năm 2013, ngành chăn nuôi giảm tỷ trọng từ 23,75% xuống 19,00%, ngành dịch vụ - tiểu thủ công nghiệp có xu hướng tăng nhanh từ 4,42% lên 8,20%.
• Chỉ ra đặc điểm nguồn lực của nhóm hộ sản xuất giỏi: Chủ hộ nam giới chiếm đa số (85%), trình độ học vấn từ cấp II trở lên đạt 80%, trong đó 48,33% có trình độ cấp III và trên cấp III. Mô hình kinh tế hộ kiêm ngành nghề dịch vụ chiếm tỷ lệ áp đảo (60%) so với hộ thuần nông (40%), cho thấy xu hướng đa dạng hóa sinh kế là nhân tố then chốt tạo nên mức thu nhập cao của các hộ sản xuất giỏi miền núi.
• Xác định các điểm nghẽn hạ tầng và kỹ thuật: Tỷ lệ cứng hóa đường liên thôn còn rất thấp (1/23 xóm); 77,9% tổng chiều dài hệ thống kênh mương chưa được kiên cố hóa (49,614 km trên tổng số 63,674 km); nguồn nước tưới thiếu hụt nghiêm trọng trong mùa khô; kỹ thuật canh tác vẫn mang tính kinh nghiệm thủ công.

Giải pháp và kiến nghị

• Đối với Nhà nước: Cần có chính sách bình ổn giá vật tư nông nghiệp đầu vào, mở rộng hạn mức cho vay tín dụng ưu đãi trung và dài hạn cho nông hộ miền núi; hỗ trợ kinh phí chuyển giao công nghệ sinh học và đào tạo nghề nông thôn.
• Đối với chính quyền địa phương xã Động Đạt: Đẩy nhanh tiến độ dồn điền đổi thửa; hoàn thiện hạ tầng thủy lợi và đường giao thông nội đồng; cán bộ khuyến nông cần trực tiếp bám sát các xóm để hướng dẫn kỹ thuật phòng trừ dịch bệnh; khai thác tiềm năng du lịch tại Đền Đuổm gắn với tiêu thụ đặc sản địa phương.
• Đối với hộ nông dân: Cần chủ động liên kết sản xuất theo nhóm hộ để hình thành vùng hàng hóa tập trung, mạnh dạn chuyển đổi diện tích lúa kém hiệu quả sang cây hoa màu có giá trị kinh tế cao, ghi chép sổ tay thu chi và nâng cao trình độ quản lý kinh tế.

Đóng góp mới của tác giả

Khóa luận đã tổng hợp có hệ thống cơ sở lý luận về kinh tế nông hộ áp dụng cho địa bàn miền núi; điều tra thực tế toàn diện 100% mẫu hộ sản xuất giỏi ($n = 60$) trên địa bàn xã Động Đạt năm 2013 theo chuẩn Quyết định 18-QĐ/HNDTW; cung cấp hệ thống số liệu thực nghiệm về cơ cấu nhân khẩu, văn hóa, mô hình kinh tế, làm căn cứ thực tiễn cho công tác lập kế hoạch phát triển kinh tế nông nghiệp của xã Động Đạt đến năm 2015.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của đề tài

• Nghiên cứu tập trung hoàn toàn vào nhóm hộ sản xuất giỏi ($n = 60$ hộ), chưa đối chứng trực tiếp với nhóm hộ trung bình hoặc hộ nghèo trên địa bàn để làm rõ sự chênh lệch về hiệu quả kinh tế và rào cản tiếp cận nguồn lực.
• Do giới hạn thời gian thực tập (tháng 01/2014 – tháng 05/2014) và năng lực bước đầu nghiên cứu, số liệu điều tra hộ mới phản ánh một chu kỳ sản xuất năm 2013, chưa theo dõi được chuỗi số liệu theo thời gian dài để đánh giá mức độ biến động thu nhập qua các năm.

Hướng nghiên cứu tiếp theo

• Mở rộng phạm vi điều tra đối chứng giữa các nhóm hộ nông dân khác nhau (hộ nghèo, cận nghèo, khá, giỏi) nhằm xây dựng mô hình kinh tế lượng phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập và khả năng tích lũy của nông hộ.
• Đi sâu nghiên cứu chuỗi giá trị và hiệu quả kinh tế của các loại cây trồng, vật nuôi thế mạnh (như cây chè, cây lâm nghiệp, mô hình chăn nuôi thương phẩm) trên địa bàn huyện Phú Lương.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng sử dụng: Sinh viên, học viên chuyên ngành Kinh tế nông nghiệp, Phát triển nông thôn, Quản lý kinh tế và cán bộ khuyến nông, cán bộ quản lý kinh tế cấp xã, huyện.
• Nội dung tham khảo giá trị:
  • Quy trình thiết kế công cụ điều tra bảng hỏi và phương pháp chọn mẫu khảo sát nông hộ tại địa bàn miền núi.
  • Phương pháp phân tổ thống kê và hệ thống công thức tính toán các chỉ tiêu hiệu quả kinh tế nông nghiệp (GO, IC, VA, MI).
  • Nguồn tư liệu số liệu thực địa chi tiết về tình hình đất đai, dân số, lao động và kinh tế nông hộ tại xã Động Đạt giai đoạn 2011 – 2013.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tiêu chuẩn nào được sử dụng để xác định hộ sản xuất giỏi trong nghiên cứu này?

Đề tài căn cứ theo Quy định số 18-QĐ/HNDTW ngày 12/01/2011 của Ban Chấp hành Trung ương Hội Nông dân Việt Nam. Xã Động Đạt thuộc đối tượng III (vùng miền núi, vùng cao), tiêu chuẩn hộ sản xuất kinh doanh giỏi là hộ có mức thu nhập bình quân sau khi đã trừ chi phí đạt từ 800.000 đồng/khẩu/tháng trở lên.

2. Cỡ mẫu và đặc điểm phân loại của nhóm hộ điều tra tại xã Động Đạt như thế nào?

Tổng số hộ điều tra là toàn bộ 60 hộ sản xuất giỏi trên địa bàn xã năm 2013 ($n = 60$). Trong đó:

• Phân loại theo cơ cấu ngành nghề: 24 hộ thuần nông (chiếm 40,0%) và 36 hộ kiêm ngành nghề dịch vụ (chiếm 60,0%).
• Phân loại theo giới tính chủ hộ: 51 nam (85,0%) và 9 nữ (15,0%).
• Phân loại theo dân tộc: 39 hộ người Kinh (65,0%) và 21 hộ dân tộc thiểu số (35,0%).

3. Tỷ trọng giữa các ngành sản xuất trong tổng giá trị sản xuất của xã Động Đạt chuyển dịch ra sao qua 3 năm (2011 – 2013)?

Tổng giá trị sản xuất của xã tăng từ 111,892 tỷ đồng (2011) lên 131,500 tỷ đồng (2012) và đạt 144,620 tỷ đồng (2013). Cơ cấu các ngành biến động như sau:

• Trồng trọt: 71,83% (2011) $\rightarrow$ 73,20% (2012) $\rightarrow$ 72,80% (2013).
• Chăn nuôi: 23,75% (2011) $\rightarrow$ 20,00% (2012) $\rightarrow$ 19,00% (2013).
• Công nghiệp - Tiểu thủ công nghiệp - Dịch vụ: 4,42% (2011) $\rightarrow$ 6,80% (2012) $\rightarrow$ 8,20% (2013).

4. Hệ thống hạ tầng thủy lợi và giao thông của xã Động Đạt đang gặp phải những hạn chế nào?

• Hệ thống kênh mương có tổng chiều dài 63.674 m nhưng mới chỉ kiên cố hóa được 14.060 m (chiếm khoảng 22,1%), còn lại 49.614 m mương đất gây thất thoát nước và thiếu nước phục vụ sản xuất trong mùa khô.
• Hệ thống giao thông quản lý 71,82 km, tuy đã hoàn thành trục đường liên xã đến 23 xóm nhưng chỉ mới có 1/23 xóm hoàn thành cứng hóa đường liên thôn, gây khó khăn cho việc đi lại và vận chuyển nông sản trong mùa mưa lũ.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Quỳnh Trang đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về kinh tế nông hộ và đánh giá toàn diện thực trạng phát triển kinh tế của 60 hộ sản xuất giỏi tại xã Động Đạt, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên năm 2013. Nghiên cứu chỉ ra rằng việc kết hợp nông nghiệp với ngành nghề dịch vụ và nâng cao trình độ học vấn của chủ hộ là các yếu tố nền tảng tạo nên hiệu quả kinh tế vượt trội của nhóm hộ sản xuất giỏi. Đồng thời, tác giả đã đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ về vốn, đất đai, khoa học kỹ thuật và hoàn thiện hạ tầng thủy lợi, giao thông nhằm thúc đẩy kinh tế nông hộ tại địa phương phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1. Cơ sở lý luận của đề tài 1. Một số khái niệm về hộ, hộ nông dân và kinh tế nông hộ Khái niệm hộ Hộ đã có từ lâu đời, cho đến nay nó vẫn tồn tại và phát triển. Trải qua mỗi thời kỳ kinh tế khác nhau, hộ và kinh tế hộ được biểu hiện dưới nhiều hình thức khác nhau song vẫn có bản chất chung đó là “Sự hoạt động sản xuất kinh doanh của các thành viên trong gia đình cố gắng làm sao tạo ra nhiều của cải vật chất để nuôi sống và tăng thêm tích luỹ cho gia đình và xã hội”.

Qua nghiên cứu cho thấy, có nhiều quan niệm của các nhà khoa học về hộ: - Theo từ điển chuyên ngành kinh tế và từ điển ngôn ngữ “Hộ là tất cả những người cùng sống chung trong một mái nhà. Nhóm người đó bao gồm những người cùng chung huyết tộc và những người làm công”. - Theo Liên hợp quốc “Hộ là những người cùng sống chung dưới một mái nhà, cùng ăn chung và có chung một ngân quỹ”. Đây mới chủ yếu nêu lên những khía cạnh về khái niệm hộ tiêu biểu nhất, mạnh khía cạnh này hay khía cạnh khác hoặc tổng hợp khái quát chung nhưng vẫn còn có chỗ chưa đồng nhất.

Tuy nhiên từ các quan niệm trên cho thấy hộ được hiểu như sau: - Trước hết, hộ là một tập hợp chủ yếu và phổ biến của những thành viên có chung huyết thống, tuy vậy cũng có cá biệt trường hợp thành viên của hộ không phải cùng chung huyết thống (con nuôi, người tình nguyện và được sự đồng ý của các thành viên trong hộ công nhận cùng chung hoạt động kinh tế lâu dài. - Hộ nhất thiết là một đơn vị kinh tế (chủ thể kinh tế), có nguồn lao n 6 động và phân công lao động chung; có vốn và chương trình, kế hoạch sản xuất kinh doanh chung, là đơn vị vừa sản xuất vừa tiêu dùng, có ngân quỹ chung và được phân phối lợi ích theo thoả thuận có tính chất gia đình. Hộ không phải là một thành phần kinh tế đồng nhất, mà hộ có thể thuộc thành phần kinh tế cá thể, tư nhân, tập thể, Nhà nước. - Hộ không đồng nhất với gia đình mặc dầu cùng chung huyết thống bởi vì hộ là một đơn vị kinh tế riêng, còn gia đình có thể không phải là một đơn vị kinh tế (ví dụ gia đình nhiều thế hệ cùng chung huyết thống, cùng chung một mái nhà nhưng nguồn sinh sống và ngân quỹ lại độc lập với nhau.

Khái niệm hộ nông dân Về hộ nông dân, tác giả Frank Ellis định nghĩa “Hộ nông dân là các hộ gia đình làm nông nghiệp, tự kiếm kế sinh nhai trên những mảnh đất của mình, sử dụng chủ yếu sức lao động của gia đình để sản xuất, thường nằm trong hệ thống kinh tế lớn hơn, nhưng chủ yếu đặc trưng bởi sự tham gia cục bộ vào các thị trường và có xu hướng hoạt động với mức độ không hoàn hảo cao” Nhà khoa học Traianốp cho rằng “Hộ nông dân là đơn vị sản xuất rất ổn định" và ông coi "hộ nông dân là đơn vị tuyệt vời để tăng trưởng và phát triển nông nghiệp” Luận điểm trên của ông đã được áp dụng rộng rãi trong chính sách nông nghiệp tại nhiều nước trên thế giới, kể cả các nước phát triển. Ở nước ta, có nhiều tác giả đề cập đến khái niệm hộ nông dân. Theo nhà khoa học Lê Đình Thắng (năm 1993) [7] cho rằng: “Nông hộ là tế bào kinh tế xã hội, là hình thức kinh tế cơ sở trong nông nghiệp và nông thôn”. Đào Thế Tuấn (1997) [8] cho rằng: “Hộ nông dân là những hộ chủ yếu hoạt động nông nghiệp theo nghĩa rộng, bao gồm cả nghề rừng, nghề cá và hoạt động phi nông nghiệp ở nông thôn”.

Còn theo nhà khoa học Nguyễn Sinh Cúc n 7 (2001)[4], trong phân tích điều tra nông thôn năm 2000 cho rằng: “Hộ nông nghiệp là những hộ có toàn bộ hoặc 50% số lao động thường xuyên tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp các hoạt động trồng trọt, chăn nuôi, dịch vụ nông nghiệp (làm đất, thuỷ nông, giống cây trồng, bảo vệ thực vật,.) và thông thường nguồn sống chính của hộ dựa vào nông nghiệp". Nghiên cứu những khái niệm trên đây về hộ nông dân của các tác giả và theo nhận thức cá nhân, tôi cho rằng: - Hộ nông dân là những hộ sống ở nông thôn, có ngành nghề sản xuất chính là nông nghiệp, nguồn thu nhập và sinh sống chủ yếu bằng nghề nông. Ngoài hoạt động nông nghiệp, hộ nông dân còn tham gia các hoạt động phi nông nghiệp (như tiểu thủ công nghiệp, thương mại, dịch vụ.) ở các mức độ khác nhau. - Hộ nông dân là một đơn vị kinh tế cơ sở, vừa là một đơn vị sản xuất vừa là một đơn vị tiêu dùng.

Như vậy, hộ nông dân không thể là một đơn vị kinh tế độc lập tuyệt đối và toàn năng, mà còn phải phụ thuộc vào các hệ thống kinh tế lớn hơn của nền kinh tế quốc dân. Khi trình độ phát triển lên mức cao của công nghiệp hoá, hiện đại hoá, thị trường, xã hội càng mở rộng và đi vào chiều sâu, thì các hộ nông dân càng phụ thuộc nhiều hơn vào các hệ thống kinh tế rộng lớn không chỉ trong phạm vi một vùng, một nước. Điều này càng có ý nghĩa đối với các hộ nông dân nước ta trong tình hình hiện nay. Khái niệm kinh tế hộ Theo giáo sư Trần Văn Hà thì: “Kinh tế nông hộ là đơn vị khai thác kinh doanh nông nghiệp của những người cùng sống chung một mái nhà.

Người chủ sản xuất là trưởng gia, là chủ hộ cùng những người thân nhân sử dụng tổng hợp những yếu tố lao động, đất, vốn, phương tiện sản xuất tác động vào môi trường sinh thái để làm ra sản phẩm nhằm thỏa mãn nhu cầu về đời sống vật chất của gia đình và cộng đồng xã hội”. n 8 Theo “Bài giảng kinh tế lâm nghiệp” của thầy Trần Công Quân (Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên) [6] thì: “Kinh tế hộ nông dân là một hình thức kinh tế cơ bản và tự chủ trong nông - lâm nghiệp được hình thành và tồn tại trên cơ sở sử dụng đất đai, sức lao động, tiền vốn… của gia đình mình là chính”. Tóm lại, có thể thấy kinh tế nông hộ là một hình thức cơ bản và tự chủ trong nông nghiệp. Nó được hình thành và phát triển một cách khách quan, lâu dài, dựa trên sự tự hữu các yếu tố sản xuất, là loại hình kinh tế có hiệu quả, phù hợp với sản xuất nông nghiệp, thích ứng, tồn tại và phát triển trong mọi chế độ kinh tế xã hội.

Vai trò của kinh tế hộ Kinh tế hộ đã có từ lâu đời cho đến nay nó vẫn tồn tại và phát triển. Trải qua mỗi thời kỳ lịch sử khác nhau thì kinh tế hộ biểu hiện dưới nhiều hình thức khác nhau, càng ngày nó càng khẳng định được tầm quan trọng và vai trò của nó trong nền kinh tế quốc dân. Kinh tế hộ là tế bào của xã hội, sự phát triển của nó trước tiên giúp nâng cao đời sống của người dân và góp phần thúc đẩy sự phát triển của đất nước. Kinh tế hộ đóng vai trò quan trọng trong việc góp phần đổi mới công nghệ sản xuất.

Hộ là nơi tích lũy kinh nghiệm sản xuất truyền thống cũng là nơi áp dụng công nghệ mới vào sản xuất. Khi chuyển sang sản xuất hàng hóa, xuất hiện cạnh tranh thị trường, hộ buộc phải đổi mới công nghệ nhằm tạo ra sản phẩm có chất lượng tốt hơn với giá rẻ hơn. Việc đổi mới công nghệ trước hết phải nhằm khai thác tốt kinh nghiệm truyền thống từ lâu đời. Đặc trưng của kinh tế hộ nông dân Kinh tế hộ nông dân mặc dù có những bước đi thăng trầm song thực tế hộ nông dân và kinh tế hộ vẫn tồn tại bền vững, thúc đẩy xã hội phát triển.

n 9 Các thành viên trong hộ được gắn bó chặt chẽ với nhau bởi quan hệ huyết thống, quan hệ hôn nhân. Hơn nữa sống trong điều kiện tình làng nghĩa xóm chịu ảnh hưởng của phong tục tập quán nối tiếp từ thế hệ này sang thế hệ khác. Về mặt kinh tế: Các thành viên trong nông hộ được gắn bó với nhau dựa trên những quan hệ thật sự bình đẳng đó là quan hệ sở hữu về tài sản, quan hệ phân phối các nguồn thu nhập và chi tiêu. Đó chính là những lợi ích về kinh tế cho nên trong gia đình mọi người gắn bó và cảm thông với nhau.

Về quản lý phân công lao động: Trong nông hộ việc quản lý và phân công lao động khác hẳn với các ngành nghề khác là người quản lý cũng là người trực tiếp lao động. Do đó việc phân công lao động hết sức thuận lợi, hợp lý vì mọi người hiểu nhau về năng lực và trình độ. Hơn nữa vì mục đích của mỗi thành viên trong nông hộ cũng thống nhất là làm thế nào để gia đình giàu có, động lực đó cũng thúc đẩy mọi người làm hết mình và có tính tự giác cao, điều mà không có hình thức kinh doanh nào có được. Về tài sản và tư liệu sản xuất: Các thành viên trong hộ đều bình đẳng sử dụng mọi tài sản phục vụ cho sản xuất và đời sống của gia đình, mọi người đều hiểu rõ tính chất giá trị của tài sản cho nên họ đều có ý thức sử dụng và bảo quản cao nhất.

Bởi vì chúng cũng là những yếu tố kinh tế của gia đình. Phân loại hộ nông dân - Căn cứ vào mục tiêu và cơ chế hoạt động gồm có: + Hộ nông dân hoàn toàn tự cấp không có phản ứng với thị trường. Loại hộ này có mục tiêu là tối đa hoá lợi ích, đó là việc sản xuất các sản phẩm cần thiết để tiêu dùng trong gia đình. Để có đủ sản phẩm, lao động trong nông hộ phải hoạt động cật lực và đó cũng được coi như một lợi ích, để có thể tự cấp tự túc cho sinh hoạt, sự hoạt động của họ phụ thuộc vào: n 10 Khả năng mở rộng diện tích đất đai.

Có thị trường lao động để họ mua nhằm lấy lãi. Có thị trường lao động để họ bán sức lao động để có thu nhập. Có thị trường sản phẩm để trao đổi nhằm đáp ứng nhu cầu của mình. + Hộ nông dân sản xuất hàng hoá chủ yếu: loại hộ này có mục tiêu là tối đa hoá lợi nhuận được biểu hiện rõ rệt và họ có phản ứng gay gắt với thị trường vốn, ruộng đất, lao động.