MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Hiện nay du lịch trên thế giới ngày càng phát triển, bởi du lịch là ngành kinh tế mang lại nguồn thu nhập lớn cho đất nước. Du khách thích đi du lịch tới những bản làng xa xôi, nơi có đồng bào các dân tộc sinh sống với cảnh quan hoang sơ, những phong tục tập quán của đồng bào còn được lưu truyền, chưa mai một trong cuộc sống hiện đại. Chính vì thế những chương trình du lịch sinh thái, cộng đồng đến những bản làng được khách du lịch ưa chuộng.
Xuất hiện ở Việt Nam từ năm 1997 du lịch cộng đồng đã đem lại nhiều lợi ích kinh tế cho người dân địa phương. Du lịch cộng đồng gắn với nhiều hoạt động như tham quan các làng nghề cổ, khám phá núi rừng thiên nhiên, tìm hểu văn hóa các dân tộc…Trong đó, tiêu biểu nhất là loại hình homestay, hình thức khách du lịch đến ở nhà người dân địa phương để cùng ăn, nghỉ, tham gia các công việc hàng ngày cũng như các hoạt động văn hóa, văn nghệ. Phát triển du lịch cộng đồng là hướng đi tiềm năng để nâng cao đời sống của cộng dồng dân tộc thiểu số và đem lại nhiều lợi ích kinh tế cho người dân địa phương. Du lịch cộng đồng gắn với nhiều hoạt động như tham quan các làng nghề cổ, khám phá núi rừng thiên nhiên, tìm hiểu văn hóa các dân tộc,…Trong đó tiêu biểu nhất là loại hình homestay, hình thức khách du lịch đến ở nhà người dân địa phương để cùng ăn, nghỉ, tham gia các công việc hàng ngày cũng như các hoạt động văn hóa, văn nghệ.
Thôn Nậm Hồng thuộc xã Thông Nguyên, huyện Hoàng Su Phì. Thôn cách quốc lộ 2 ngã ba Tân Quang 33 km, cách thành phố Hà Giang 77 km, từ trung tâm xã Thông Nguyên lên thôn cách 3,5 km. Nậm Hồng một trong các làng văn hóa du lịch tiêu biểu huyện Hoàng Su Phì, đây là điểm đến chắc 2 chắn du khách có thể cảm nhận một cách trọn vẹn nhất. Phong cảnh thiên nhiên hữu tình cũng như cuộc sống của người dân tộc Dao đỏ.
Du lịch cộng đồng thôn Nậm Hồng đã được công nhận là sản phẩm OCOP trong năm 2019 vừa qua. Đến nay, hoạt động du lịch cộng đồng trong địa bàn xã đã có nhiều chuyển biến tích cực, tuy nhiên chưa khai thác hết tiềm năng cũng như lợi thế để phát triển sản xuất kinh doanh của ngành du lịch trên địa bàn. Vì vậy, với mong muốn tìm hiểu tình hình phát triển kinh tế về du lịch tại thôn Nậm Hồng, thuộc xã Thông Nguyên em đã tiến hành nghiên cứu đề tài “Đánh giá hiệu quả kinh doanh của HTX du lịch cộng đồng và dịch vụ tổng hợp tại thôn Nậm Hồng, xã Thông Nguyên, huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang” 1. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài 1.
Mục tiêu chung Đánh giá hiệu quả kinh doanh của HTX du lịch cộng đồng tại thôn Nậm Hồng, xã Thông Nguyên, huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang. Từ đó, đưa ra một số giải pháp nhằm tạo cơ hội cho hoạt dộng du lịch cộng đồng của xã phát triển hơn, mang lại hiệu quả kinh tế, tăng thu nhập, cải thiện đời sống, góp phần phát triển kinh tế xã hội. Mục tiêu cụ thể - Tìm hiểu tình hình phát triển du lịch cộng đồng trên địa bàn thôn Nậm Hồng, xã Thông Nguyên. - Đánh giá hiệu quả sản xuất kinh doanh của hoạt động du lịch cộng đồng.
- Tìm hiểu những thuận lợi, khó khăn trong hoạt động kinh doanh của HTX. - Đề ra số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu - Giúp bản thân vận dụng được kiến thức đã học vào thực tế.
3 - Nâng cao năng một lực cũng như rèn luyện các kỹ năng cho bản thân trong quá trình tiếp cận và nghiên cứu đề tài. - Nâng cao khả năng thu thập, xử lý thông tin đồng thời bổ sung thêm những kiến thức còn thiếu cho bản thân. - Giúp hiểu thêm về tình hình sản xuất kinh doanh trong phát triển du lịch cộng đồng tại địa nghiên cứu. - Là tài liệu tham khảo cho ban ngành liên quan ở địa phương, khoa KT&PTNT, cho nhà trường.
Ý nghĩa thực tiễn - Kết quả nghiên cứu về hiệu quả kinh doanh của HTX giúp ta đánh giá sát thực hơn về tình hình phát triển kinh tế của du lịch cộng đồng trong địa bàn nghiên cứu. Từ đó đưa ra giải pháp phát triển phù hợp. - Ngoài ra, những phân tích và đánh giá trong đề tài có thể làm cơ sở cho hệ thống nghiên cứu và học tập ở lĩnh vực du lịch cộng đồng, làm tài liệu tham khảo cho các cơ quan lãnh đạo, quản lý tại địa phương. 4 Phần 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 2.
Cơ sở lý luận của đề tài 2. Các khái niệm liên quan - Du lịch: Là các hoạt động liên quan đến chuyến đi của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên của mình nhằm mục đích: Nghỉ dưỡng, tham quan, tìm hiểu, giải trí trong một thời gian nhất định. [10] - Du lịch cộng đồng: Là một loại hình du lịch do chính cộng đồng người dân phối hợp tổ chức, quản lý và làm chủ để mang lại lợi ích kinh tế và bảo vệ môi trường chung, thông qua việc giới thiệu du khách các nét đặc trưng của địa phương (phong cảnh, văn hóa…) [16] - Dịch vụ du lịch : Là việc cung cấp các dịch vụ về lữ hành, vận chuyển, lưu trú, ăn uống, vui chơi giải trí, thông tin, hướng dẫn và những dịch vụ khác nhằm đắp ứng nhu cầu của khách du lịch. [10] - Hợp tác xã: Là tổ chức kinh tế tập thể do các cá nhân, hộ gia đình, pháp nhân có nhu cầu, lợi ích chung, tự nguyện góp vốn, góp sức lập ra theo quy định của luật này để phát huy mạnh tập thể của từng xã viên tham gia hợp tác xã, cùng giúp nhau thực hiện hiệu quả các hoạt động sản xuất, kinh doanh và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần, góp phần phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
[11] - Hiệu quả kinh doanh: Là một chỉ tiêu kinh tế tổng hợp phản ánh trình độ sử dụng các nguồn vật lực, tài chính của doanh nghệp để đạt hiệu quả cao nhất. [19] Du lịch cộng đồng dựa trên sự tò mò, momg muốn của du khách để tìm hiểu thêm về cuộc sống hằng ngày của người dân từ các nền văn hóa khác nhau. Du lịch cộng đồng thường liên kết với người dân từ thành thị đến các 5 vùng nông thôn để thưởng thức cuộc sống tại đó trong một khoảng thời gian nhất định. Các đặc điểm và tiêu chí hoạt động của du lịch cộng đồng 2.
Các đặc điểm Mọi hoạt động của du lịch đều được thực hiện dựa trên giá trị của tài nguyên du lịch thiên nhiên văn hóa, lịch sử kèm theo các điều kiện về cơ sở hạ tầng và dịch vụ. Kết quả của quá trình khai thác đó là sự hình thành những sản phẩm du lịch từ các tiềm năng và tài nguyên đem lại nhiều lợi ích cho xã hội. Du lịch mang những đặc điểm sau: - Tính đa ngành: Tính đa ngành thể hiện ở đối tượng được khai thác để phục vụ du lịch (sự hấp dãn về cảnh quan thiên nhiên, các giá trị lịch sử, văn hóa, cơ sở hạ tầng và các dịch vụ kèm theo,…). Thu nhập xã hội từ du lịch cũng mang lại nguồn thu cho nhiều ngành kinh tế khác nhau thông qua các sản phẩm dịch vụ cung cấp cho khách du lịch điện, nước, nông sản, hàng hóa,…).
- Tính đa thành phần: Biểu hiện ở tính đa dạng trong thành phần khách du lịch, những người phục vụ du lịch, cộng đồng địa phương, các tổ chức chính phủ và phi chính phủ, các tổ chức tư nhân tham gia vào hoạt động du lịch. - Tính đa mục tiêu: Biểu hiện ở những lợi ích đa dạng về bảo tồn thiên nhiên, cảnh quan lịch sử văn hóa, nâng cao chất lượng cuộc sống của khách du lịch và người tham gia hoạt động dịch vụ du lịch, mở rộng sự giao lưu văn hóa, kinh tế và nâng cao ý thức trách nhiệm của mọi thành viên trong xã hội. - Tính liên vùng: Được biểu hiện thông qua các tuyến du lịch, với một quàn thể các điểm du lịch trong một khu vực, một quốc gia hay giữa các quốc gia với nhau. - Tính mùa vụ: Biểu hiện ở thời gian diễn ra hoạt đông du lịch tập trung với cường độ cao trong năm.
Tính mùa vụ thể hiện rõ nhất ở các loại hình du 6 lịch nghỉ biển, thể thao theo mùa,…(theo tính chất công việc của những người hưởng thụ sản phẩm du lịch). - Tính chi phí: Biểu hiện ở chỗ mục đích đi du lịch là hưởng thụ các sản phẩm du lịch chứ không phải với mục tiêu kiếm tiền. - Tính xã hội hóa: Biểu hiện ở việc thu hút toàn bộ mọi thành phần trong xã hội tham gia (có thể trực tiếp hoặc gián tiếp) vào hoạt động du lịch. Ngoài những đặc trưng cơ bản của du lịch,du lịch cộng đồng còn có thêm một số đặc trưng sau: - Tính giáo dục cao về môi trường: Giáo dục môi trường trong du lịch có tác dung làm thay đổi thái du lịch.
- Góp phần bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và duy trì đa dạng sinh học: Vì du lịch được phát triển trong môi trường có sự hấp dẫn ưu thế về tự nhiên, văn hóa bản địa đặc sắc…Vì vậy trong du lịch, hình thức, địa điểm và mức độ sử dụng các dạng tài nguyên phục vụ du lịch phải đươc duy trì quản lý bền vững. - Thu hút sự tham gia của cộng đồng địa phương: Du lịch cải thiện đời sống, tăng thêm lợi ích cho cộng đồng địa phương trên cơ sở cung cấp về kiến thức, những kinh nghiệm thực tế để đa số người dân có khả năng tham gia vào việc quản lý, vận hành, kinh doanh du lịch. Đó cũng là để người dân trở thành những nguời bảo tồn tích cực. Lợi ích của du lịch phải lớn hơn sự trả giá về môi trường, văn hóa, xã hội có thể nảy sinh trên lãnh thổ du lịch.
Tiêu chí hoạt động của du lịch cộng đồng Theo UNWTO (2008) cho rằng những tiêu chí của một du lịch cộng đồng đang hướng tới gồm: - Người dân nên được tham gia vào quá trình lên kế hoạch và quản lý hoạt động du lịch tại cộng đồng. - Hoạt động du lịch này phải mang lợi ích một cách công bằng cho cộng đồng.