Khóa luận tốt nghiệp đánh giá hiệu quả công tác khuyến nông trong sản xuất và tiêu thụ lúa tại xã tà hừa huyện than uyên tỉnh lai châu

Luận văn tốt nghiệp nghiên cứu tốt nghiệp đánh giá hiệu quả công tác khuyến nông trong sản xuất và tiêu thụ lúa tại xã tà hừa, điều tra thực trạng, phân tích số liệu, đề xuất biện

• Tác giả: Tòng Văn Lắm
• Người hướng dẫn: ThS. Lành Ngọc Tú
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khuyến nông
• Đề tài: Đánh Giá Hiệu Quả Công Tác Khuyến Nông Trong Sản Xuất Và Tiêu Thụ Lúa Tại Xã Tà Hừa, Huyện Than Uyên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục đích nghiên cứu
• 1.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.4. Ý nghĩa của đề tài
• 1.4.1. Ý nghĩa học tập và nghiên cứu khoa học
• 1.4.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU
• 2.1. Cơ sở lý luận của đề tài
• 2.2. Những kiến thức cơ bản của khuyến nông
• 2.2.1. Khái niệm khuyến nông
• 2.2.2. Nhiệm vụ của khuyến nông
• 2.2.3. Chức năng của khuyến nông
• 2.2.4. Mục tiêu của khuyến nông
• 2.2.5. Nội dung hoạt động của khuyến nông
• 2.3. Chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật
• 2.3.1. Khái niệm về chuyển giao tiến bộ KHKT
• 2.3.2. Công tác khuyến nông trong chuyển giao tiến bộ KHKT
• 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Điều tra thu thập số liệu
• 3.4.2. Tổng hợp và phân tích số liệu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 4.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 4.2. Kết quả đạt được từ các ngành ở địa phương
• 4.3. Thực trạng sản xuất và tiêu thụ lúa trên địa bàn xã Tà Hừa
• 4.3.1. Tình hình sản xuất lúa tại xã Tà Hừa
• 4.3.2. Tình hình tiêu thụ lúa của xã Tà Hừa qua 3 năm 2015 - 2017
• 4.4. Đánh giá hiệu quả hoạt động khuyến nông trong việc sản xuất và tiêu thụ lúa
• 4.5. Cơ cấu và phương thức hoạt động của hệ thống khuyến nông của xã Tà Hừa
• 4.6. Đánh giá công tác tổ chức tập huấn trong quá trình phát triển sản xuất lúa tại Xã Tà Hừa - huyện Than Uyên - tỉnh Lai Châu
• 4.7. Đánh giá sự bình đẳng giới khi tham gia các lớp tập huấn
• 4.8. Điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội thách thức của công tác khuyến nông trong sản xuất và tiêu thụ lúa trên địa bàn xã Tà Hừa - Huyện Than Uyên - Tỉnh Lai Châu
• 4.9. Một số giải pháp đối với khuyến nông xã Tà Hừa nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động khuyến nông và nâng cao hiệu quả sản xuất và tiêu thụ lúa
• 4.9.1. Giải pháp đối với cán bộ khuyến nông xã
• 4.9.2. Đổi mới nội dung hoạt động khuyến nông, chú trọng khuyến nông phát triển cây lúa
• 4.9.3. Giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất lúa
• 4.9.4. Giải pháp về tiêu thụ lúa
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Hiệu Quả Khuyến Nông Tại Xã Tà Hừa

Khuyến nông là một trong những yếu tố quan trọng trong việc phát triển sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là trong sản xuất và tiêu thụ lúa tại xã Tà Hừa, huyện Than Uyên. Việc đánh giá hiệu quả của công tác khuyến nông không chỉ giúp nâng cao năng suất lúa mà còn cải thiện đời sống của người dân. Nghiên cứu này sẽ phân tích các khía cạnh của khuyến nông và tác động của nó đến sản xuất lúa.

1.1. Khái Niệm Về Khuyến Nông Và Vai Trò Của Nó

Khuyến nông được hiểu là quá trình hỗ trợ nông dân trong việc áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật. Điều này không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn cải thiện chất lượng sản phẩm lúa. Khuyến nông còn đóng vai trò quan trọng trong việc chuyển giao công nghệ và thông tin thị trường.

1.2. Tình Hình Sản Xuất Lúa Tại Xã Tà Hừa

Xã Tà Hừa có điều kiện tự nhiên thuận lợi cho việc sản xuất lúa. Tuy nhiên, việc áp dụng các kỹ thuật canh tác mới vẫn còn hạn chế. Nghiên cứu sẽ chỉ ra những yếu tố ảnh hưởng đến sản xuất lúa và vai trò của khuyến nông trong việc khắc phục những vấn đề này.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Khuyến Nông Tại Xã Tà Hừa

Mặc dù khuyến nông đã mang lại nhiều lợi ích, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải giải quyết. Các vấn đề như thiếu thông tin, kỹ thuật canh tác lạc hậu và sự tham gia của nông dân vào các chương trình khuyến nông còn hạn chế. Đánh giá những thách thức này là cần thiết để cải thiện hiệu quả khuyến nông.

2.1. Thiếu Thông Tin Và Kỹ Thuật Canh Tác Lạc Hậu

Nhiều nông dân vẫn chưa tiếp cận được thông tin về các giống lúa mới và kỹ thuật canh tác hiện đại. Điều này dẫn đến việc sản xuất lúa không đạt hiệu quả cao. Cần có các chương trình đào tạo và tập huấn để nâng cao nhận thức cho nông dân.

2.2. Sự Tham Gia Của Nông Dân Trong Các Chương Trình Khuyến Nông

Sự tham gia của nông dân vào các chương trình khuyến nông còn hạn chế. Nhiều nông dân không nhận thức được lợi ích của việc áp dụng các kỹ thuật mới. Cần có các biện pháp khuyến khích và tạo động lực cho nông dân tham gia.

III. Phương Pháp Đánh Giá Hiệu Quả Khuyến Nông Trong Sản Xuất Lúa

Để đánh giá hiệu quả của khuyến nông, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học. Việc thu thập dữ liệu từ thực địa và phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến sản xuất lúa là rất quan trọng. Nghiên cứu sẽ sử dụng các phương pháp định tính và định lượng để đưa ra kết luận chính xác.

3.1. Phương Pháp Thu Thập Dữ Liệu Từ Thực Địa

Việc thu thập dữ liệu từ thực địa sẽ giúp hiểu rõ hơn về tình hình sản xuất lúa tại xã Tà Hừa. Các cuộc phỏng vấn và khảo sát sẽ được thực hiện để thu thập thông tin từ nông dân.

3.2. Phân Tích Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Sản Xuất Lúa

Phân tích các yếu tố như điều kiện tự nhiên, kỹ thuật canh tác và chính sách khuyến nông sẽ giúp đánh giá hiệu quả của khuyến nông. Các chỉ số như năng suất, sản lượng và chất lượng lúa sẽ được xem xét.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Hiệu Quả Khuyến Nông Tại Xã Tà Hừa

Kết quả nghiên cứu cho thấy khuyến nông đã có những tác động tích cực đến sản xuất lúa tại xã Tà Hừa. Năng suất lúa đã tăng lên đáng kể nhờ vào việc áp dụng các kỹ thuật mới. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần khắc phục để nâng cao hiệu quả hơn nữa.

4.1. Tăng Năng Suất Lúa Nhờ Áp Dụng Kỹ Thuật Mới

Việc áp dụng các giống lúa mới và kỹ thuật canh tác hiện đại đã giúp tăng năng suất lúa. Nghiên cứu sẽ chỉ ra các mô hình thành công trong sản xuất lúa tại xã Tà Hừa.

4.2. Đánh Giá Sự Thay Đổi Trong Tiêu Thụ Lúa

Sự thay đổi trong tiêu thụ lúa cũng là một yếu tố quan trọng. Nghiên cứu sẽ phân tích thị trường tiêu thụ lúa và các yếu tố ảnh hưởng đến giá cả và nhu cầu tiêu thụ.

V. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Khuyến Nông Tại Xã Tà Hừa

Để nâng cao hiệu quả khuyến nông, cần có các giải pháp cụ thể. Việc cải thiện thông tin, tổ chức các lớp tập huấn và khuyến khích sự tham gia của nông dân là rất cần thiết. Các giải pháp này sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm lúa.

5.1. Cải Thiện Thông Tin Và Đào Tạo

Cần có các chương trình cải thiện thông tin về kỹ thuật canh tác và giống lúa mới. Tổ chức các lớp tập huấn cho nông dân sẽ giúp nâng cao kiến thức và kỹ năng sản xuất.

5.2. Khuyến Khích Sự Tham Gia Của Nông Dân

Cần có các biện pháp khuyến khích nông dân tham gia vào các chương trình khuyến nông. Việc tạo động lực cho nông dân sẽ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất lúa.

VI. Kết Luận Và Tương Lai Của Khuyến Nông Tại Xã Tà Hừa

Khuyến nông đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển sản xuất lúa tại xã Tà Hừa. Nghiên cứu đã chỉ ra những thành công và thách thức trong công tác khuyến nông. Tương lai của khuyến nông cần được định hướng rõ ràng để tiếp tục phát huy hiệu quả.

6.1. Thành Công Của Khuyến Nông Trong Sản Xuất Lúa

Khuyến nông đã giúp nâng cao năng suất và chất lượng lúa tại xã Tà Hừa. Các mô hình thành công sẽ được nhân rộng để phát huy hiệu quả.

6.2. Định Hướng Tương Lai Của Khuyến Nông

Tương lai của khuyến nông cần tập trung vào việc cải thiện thông tin, nâng cao kỹ năng cho nông dân và phát triển các mô hình sản xuất bền vững. Điều này sẽ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất lúa trong thời gian tới.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Sản xuất nông nghiệp giữ vai trò thiết yếu trong việc duy trì ổn định kinh tế và đảm bảo an ninh lương thực quốc gia, đặc biệt đối với các quốc gia đang phát triển. Trong nhóm các cây lương thực chủ đạo của thế giới, cây lúa đứng thứ hai về diện tích gieo trồng cũng như sản lượng. Tại Việt Nam, quá trình chuyển đổi từ nền nông nghiệp tự cấp tự túc sang cơ chế kinh tế thị trường đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc ứng dụng khoa học kỹ thuật, đổi mới giống cây trồng và cập nhật thông tin thị trường nhằm nâng cao giá trị canh tác.

Xã Tà Hừa là địa bàn thuộc huyện Than Uyên, tỉnh Lai Châu. Đây là địa phương có diện tích sản xuất lúa lớn nhất huyện Than Uyên và nhận được nhiều nguồn lực đầu tư hỗ trợ sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, tập quán canh tác nông nghiệp vùng cao còn chịu ảnh hưởng bởi phương thức truyền thống, địa hình chia cắt phức tạp và điều kiện thời tiết khắc nghiệt. Việc phổ biến các giống lúa thuần, lúa lai có năng suất và chất lượng cao thay thế các giống địa phương thoái hóa đòi hỏi vai trò chuyển giao kỹ thuật trực tiếp từ hệ thống khuyến nông cơ sở.

Mục đích nghiên cứu của đề tài là đánh giá toàn diện hiệu quả công tác khuyến nông trong việc phát triển sản xuất và tiêu thụ lúa tại xã Tà Hừa, huyện Than Uyên, tỉnh Lai Châu; từ đó đề xuất một số giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động khuyến nông, thúc đẩy sản xuất và thương mại hóa sản phẩm lúa gạo tại địa phương.

Khóa luận xác định 4 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể được đánh số theo văn bản:

1. Tìm hiểu về điều kiện tự nhiên - kinh tế xã hội tại xã Tà Hừa, huyện Than Uyên, tỉnh Lai Châu.
2. Đánh giá thực trạng công tác khuyến nông trong việc phát triển sản xuất và tiêu thụ lúa tại xã Tà Hừa, huyện Than Uyên, tỉnh Lai Châu.
3. Đánh giá hiệu quả khuyến nông trong sản xuất và tiêu thụ lúa.
4. Đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả khuyến nông trong việc sản xuất và tiêu thụ lúa tại địa bàn xã Tà Hừa, huyện Than Uyên, tỉnh Lai Châu.

Đối tượng nghiên cứu của khóa luận là các hoạt động khuyến nông trong toàn bộ tiến trình sản xuất và tiêu thụ lúa. Về phạm vi không gian, đề tài thực hiện trên địa bàn xã Tà Hừa, huyện Than Uyên, tỉnh Lai Châu (trong đó tập trung khảo sát chi tiết tại 3 thôn bản: Cáp Na 1, Nà Có và Cáp Na 2). Về phạm vi thời gian, hoạt động điều tra thực địa được triển khai từ ngày 15/01/2018 đến ngày 30/05/2018, sử dụng chuỗi số liệu thống kê thứ cấp trong giai đoạn 3 năm từ 2015 đến 2017.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Về cơ sở lý luận, tác giả hệ thống hóa các định nghĩa và nguyên lý cốt lõi của hoạt động khuyến nông. Theo nghĩa rộng, khuyến nông là khái niệm chỉ toàn bộ các hoạt động hỗ trợ xây dựng và phát triển nông thôn. Theo nghĩa hẹp, khuyến nông là tiến trình giáo dục không chính thức dành cho nông dân, cung cấp thông tin, kiến thức kỹ thuật và tư vấn quản lý kinh tế giúp người dân nâng cao hiệu quả canh tác và cải thiện chất lượng cuộc sống. Tác giả nhấn mạnh khuyến nông giữ vai trò cầu nối trung gian giữa cơ quan nghiên cứu khoa học, trường viện với thực tiễn sản xuất của người nông dân. Cùng với đó, khái niệm chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật nông nghiệp được xác định là quá trình đưa các giống cây trồng mới, quy trình công nghệ thâm canh, quản lý phòng trừ sâu bệnh vào thực tế nhằm thay đổi tập quán canh tác lạc hậu.

Về cơ sở pháp lý và chính sách, đề tài trích dẫn các văn bản pháp quy định hình hệ thống khuyến nông Việt Nam qua các giai đoạn: Nghị định số 13/NĐ-CP ban hành ngày 01/03/1993; Nghị định số 56/2005/NĐ-CP; và trực tiếp là Nghị định số 02/2010/NĐ-CP ban hành ngày 08/01/2010 của Chính phủ về khuyến nông. Ngoài ra, tác giả đề cập đến Chương trình 327 của Chính phủ liên quan đến chính sách giao khoán quản lý, bảo vệ và phát triển rừng.

Phương pháp nghiên cứu thực tế bao gồm các kỹ thuật thu thập và xử lý thông tin sau:

• Phương pháp đánh giá nhanh nông thôn (RRA) kết hợp đánh giá nông thôn có sự tham gia của người dân (PRA): Sử dụng để rà soát tổng thể điều kiện tự nhiên, hạ tầng và lựa chọn địa bàn khảo sát.
• Phương pháp điều tra, chọn mẫu: Tác giả chọn ngẫu nhiên 60 hộ gia đình trên địa bàn 3 thôn bản đại diện gồm Cáp Na 1, Nà Có và Cáp Na 2 để phỏng vấn bằng bảng câu hỏi cấu trúc. Bên cạnh đó, tác giả tiến hành phỏng vấn nhóm và phỏng vấn người cung cấp thông tin chủ chốt (lãnh đạo xã, cán bộ khuyến nông).
• Nguồn dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ các báo cáo tổng kết kinh tế - xã hội, số liệu thống kê sản xuất nông nghiệp giai đoạn 2015 - 2017 của Ủy ban nhân dân xã Tà Hừa, Trạm Khuyến nông huyện Than Uyên, Phòng Thống kê huyện Than Uyên, cùng dữ liệu của Tổ chức Nông Lương Liên Hợp Quốc (FAOSTAT năm 2015), Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và Hiệp hội Lương thực Việt Nam.
• Phương pháp xử lý dữ liệu: Toàn bộ số liệu định lượng thu thập từ phiếu điều tra và tài liệu thống kê được tổng hợp, phân tích thống kê mô tả, tính tỷ lệ cơ cấu, tốc độ tăng trưởng thông qua phần mềm Microsoft Excel.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Phần này trình bày tính cấp thiết của việc nghiên cứu hiệu quả khuyến nông đối với cây lúa tại xã vùng cao Tà Hừa, nơi sản xuất lúa giữ vai trò chủ lực nhưng còn gặp khó khăn về địa hình và phương thức canh tác. Tác giả xác định rõ ràng mục đích, 4 mục tiêu nghiên cứu cụ thể, đối tượng khảo sát là công tác khuyến nông trong sản xuất và tiêu thụ lúa. Phần mở đầu cũng làm rõ ý nghĩa học tập, nghiên cứu khoa học đối với sinh viên chuyên ngành Khuyến nông và ý nghĩa thực tiễn đối với công tác chỉ đạo sản xuất của chính quyền xã Tà Hừa.

Phần 2: Tổng quan tài liệu nghiên cứu

Chương này tổng kết toàn diện cơ sở lý thuyết và cơ sở thực tiễn. Tác giả phân tích chức năng, nhiệm vụ, phương thức hoạt động của mạng lưới khuyến nông theo tinh thần Nghị định 02/2010/NĐ-CP. Về thực tiễn thế giới, tác giả sử dụng số liệu FAOSTAT giai đoạn 2011 - 2015 để phân tích diện tích, năng suất, sản lượng lúa của các quốc gia sản xuất hàng đầu (Ấn Độ diện tích lớn nhất 42,5 triệu ha; Trung Quốc năng suất cao nhất 67,44 tạ/ha và sản lượng 206,08 triệu tấn; Việt Nam có diện tích 7,75 triệu ha, năng suất 56,31 tạ/ha, sản lượng 43,66 triệu tấn năm 2015).

Về tình hình xuất khẩu gạo của Việt Nam giai đoạn 2011 - 2015, kim ngạch dao động từ 1,62 tỷ USD đến 3,45 tỷ USD, khối lượng đạt đỉnh năm 2012 với 7,72 triệu tấn. Tại huyện Than Uyên, số liệu giai đoạn 2015 - 2017 cho thấy diện tích lúa nước đạt mức trên 6.000 ha và sản lượng tăng dần đều qua từng năm. Tác giả cũng tổng thuật kết quả các chương trình khuyến nông quốc gia như: phát triển lúa lai F1, mở rộng các giống lúa chất lượng cao (Bắc thơm số 7, Hương thơm số 1, Jasmin, OM4490), áp dụng kỹ thuật "3 giảm 3 tăng", bón phân cân đối và phương thức gieo thẳng bằng công cụ cải tiến giảm chi phí hạt giống từ 50-55 kg/ha xuống 25-30 kg/ha.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Phần này mô tả chi tiết phương pháp tiếp cận nghiên cứu, đối tượng nghiên cứu, phạm vi không gian tại xã Tà Hừa và phạm vi thời gian (số liệu giai đoạn 2015 - 2017; điều tra từ 15/01/2018 đến 30/05/2018). Tác giả làm rõ quy trình chọn mẫu ngẫu nhiên 60 hộ tại 3 bản Cáp Na 1, Nà Có, Cáp Na 2; các phương pháp thu thập dữ liệu bằng công cụ RRA, PRA, bảng hỏi điều tra; các nguồn số liệu thứ cấp từ cơ quan chuyên môn huyện và xã; cùng phương pháp phân tích số liệu thống kê kinh tế bằng phần mềm bảng tính.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Đây là nội dung trọng tâm của khóa luận, phản ánh toàn bộ kết quả phân tích số liệu thực địa và thứ cấp tại địa bàn nghiên cứu:

1. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội xã Tà Hừa: Xã có tổng diện tích tự nhiên là 7.143,40 ha, địa hình chia cắt mạnh với đồi núi chiếm 3/4 diện tích, gồm 8 thôn bản cách xa nhau 5-10 km. Khí hậu nhiệt đới gió mùa, mùa rét nhiệt độ trung bình dưới 12°C có sương muối; lượng mưa bình quân 2.404 mm/năm (80% lượng mưa tập trung vào tháng 5, 6, 7). Suối Nặm Khì chảy qua các bản Cáp Na 1, Cáp Na 2, Nà Có, Bản Khì là nguồn nước chủ yếu cho canh tác. Cơ cấu sử dụng đất và dân số được tác giả tổng hợp chi tiết qua các bảng số liệu.

Bảng 1: Biến động đất đai và dân số - lao động xã Tà Hừa (2015 - 2017)

Chỉ tiêu	Năm 2015	Năm 2016	Năm 2017
Tổng diện tích đất tự nhiên (ha)	7.143,40	7.143,40	7.143,40
- Đất nông nghiệp (ha)	3.000,00	3.105,30	3.102,50
- Đất trồng cây hàng năm (ha)	1.265,00	1.269,00	1.267,00
- Trong đó: Đất trồng lúa, màu (ha)	466,20	468,30	470,30
- Đất lâm nghiệp (ha)	1.868,40	1.868,40	1.868,40
Quy mô dân số và lao động
- Tổng nhân khẩu (người)	2.206	2.277	2.371
- Tổng số hộ (hộ)	438	452	465
- Tổng số lao động (người)	1.650	1.732	1.855
- Lao động nông nghiệp (người)	1.190	1.256	1.298
- Tỷ lệ lao động nông nghiệp (%)	72,10	72,50	70,00

Thành phần dân tộc tại xã gồm: dân tộc Thái (chiếm 17,8%), dân tộc Mông (15,72%), dân tộc Khơ Mú (13,50%). Tốc độ tăng trưởng sản xuất đạt 14,5%. Ngành chăn nuôi duy trì tổng đàn năm 2017 gồm 860 con trâu, 450 con bò, 630 con dê, 1.500 con lợn và 8.500 con gia cầm. Trên đất hai vụ, diện tích gieo trồng lúa tăng từ 110 ha năm 2015 (sản lượng 512,4 tấn) lên 155 ha năm 2017 (sản lượng 596,5 tấn).

2. Thực trạng sản xuất và cơ cấu giống lúa qua 3 năm (2015 - 2017): Số liệu sản xuất cho thấy sự dịch chuyển mạnh sang các giống lúa có năng suất và giá trị thương phẩm cao.

Bảng 2: Diện tích, năng suất một số giống lúa chính tại xã Tà Hừa năm 2017

Tên giống lúa	Vụ Đông Xuân: Diện tích (ha)	Vụ Đông Xuân: Năng suất (tạ/ha)	Vụ Mùa: Diện tích (ha)	Vụ Mùa: Năng suất (tạ/ha)
Giống 838	57,00	68,00	-	-
Giống 903	41,00	54,00	35,00	55,00
LC207	33,00	56,20	44,30	54,20
Hương thơm	106,00	57,00	97,50	48,00
Séng cù	40,00	59,20	46,00	49,50
Nếp 97	44,60	59,40	37,80	50,00
Tan Pỏm	15,00	45,00	55,00	52,00
Bao thai	-	-	17,00	51,00
Tổng cộng toàn vụ	336,60	-	332,60	-

Tổng sản lượng vụ đông xuân năm 2017 đạt 1.907,05 tấn; vụ mùa đạt sản lượng cao nhờ mở rộng diện tích canh tác lên 332,6 ha. Các giống lúa lai và lúa thuần chất lượng cao như 838 (đạt đỉnh năng suất 68 tạ/ha), Séng cù (59,2 tạ/ha), Nếp 97 (59,4 tạ/ha) chiếm tỷ trọng diện tích đáng kể.

3. Tình hình tiêu thụ lúa gạo: Khối lượng lúa thương phẩm tiêu thụ của xã tăng trưởng qua từng năm: năm 2015 đạt 1.539 tấn, năm 2016 đạt 1.783 tấn (tăng 244 tấn) và tiếp tục mở rộng trong năm 2017. Giá bán các loại gạo chất lượng có xu hướng tăng theo cơ chế thị trường, điển hình như giống lúa Hương thơm tăng từ 8.000 đồng/kg năm 2015 lên 9.000 đồng/kg năm 2017.

4. Đánh giá bộ máy và hiệu quả hoạt động khuyến nông: Về tổ chức bộ máy, cấp xã chỉ có duy nhất 01 cán bộ khuyến nông có trình độ trung cấp phụ trách toàn bộ hoạt động nông nghiệp của xã. Mạng lưới thôn bản gồm các cộng tác viên khuyến nông là những nông dân có kinh nghiệm thực tế, chưa qua đào tạo chính quy, làm việc theo hợp đồng với Trạm Khuyến nông huyện và hưởng phụ cấp theo mức lương tối thiểu. Tác giả chỉ ra công tác tập huấn đã giúp chuyển giao thành công kỹ thuật thâm canh, cơ cấu giống mới, nhưng phương pháp làm việc đôi khi chưa sát với tập quán đồng bào thiểu số; giao thông đi lại giữa các cụm ruộng bậc thang còn phân tán, sâu bệnh hại (rầy nâu, sâu đục thân, sâu cuốn lá, bệnh vàng lùn) và rủi ro thời tiết vẫn là trở ngại lớn.

5. Các nhóm giải pháp nâng cao hiệu quả: Tác giả đề xuất 4 nhóm giải pháp cụ thể: kiện toàn và bồi dưỡng năng lực cán bộ khuyến nông xã; đổi mới nội dung và phương pháp khuyến nông gắn liền với cây lúa; đầu tư kiên cố hóa kênh mương thủy lợi và phòng trừ dịch hại; tăng cường hỗ trợ tiêu thụ, xây dựng thương hiệu lúa đặc sản (Tan Pỏm, Séng cù).

Phần 5: Kết luận và kiến nghị

Tóm lược các kết quả khảo sát về tiềm năng đất đai, dân số, sự tăng trưởng diện tích, năng suất lúa qua 3 năm và khẳng định vai trò cầu nối của hệ thống khuyến nông địa phương. Phần này đưa ra các kiến nghị đối với Ủy ban nhân dân huyện Than Uyên, Trạm Khuyến nông huyện và Ủy ban nhân dân xã Tà Hừa nhằm hỗ trợ chính sách vật tư, kinh phí tập huấn và nâng cấp hạ tầng sản xuất.

Kết quả và đóng góp

Về kết quả thực nghiệm, nghiên cứu cung cấp hệ thống dữ liệu chi tiết phản ánh những chuyển biến cụ thể trong sản xuất lúa tại xã Tà Hừa giai đoạn 2015 - 2017 dưới tác động của công tác khuyến nông:

• Chuyển dịch cơ cấu giống lúa: Hoạt động khuyến nông đã thay thế các giống địa phương năng suất thấp bằng các giống tiến bộ kỹ thuật. Năng suất bình quân các giống lúa chính đều tăng trưởng qua các năm, trong đó giống lúa 838 trong vụ đông xuân 2017 đạt năng suất cao nhất (68 tạ/ha), tiếp đến là Nếp 97 (59,4 tạ/ha) và Séng cù (59,2 tạ/ha).
• Tăng quy mô diện tích và sản lượng: Diện tích lúa gieo trồng vụ đông xuân tăng từ 306 ha (sản lượng 1.440,1 tấn năm 2015) lên 336,6 ha (sản lượng 1.907,05 tấn năm 2017). Diện tích gieo cấy vụ mùa mở rộng từ 304,5 ha lên 332,6 ha. Tính riêng trên đất chuyên hai vụ lúa màu, sản lượng lúa tăng từ 512,4 tấn năm 2015 lên 596,5 tấn năm 2017.
• Gia tăng giá trị tiêu thụ nông sản: Sản lượng lúa tiêu thụ trên thị trường tăng từ 1.539 tấn năm 2015 lên 1.783 tấn năm 2016. Giá bán các giống lúa thuần chất lượng được cải thiện, điển hình như giống lúa Hương thơm tăng từ 8.000 đồng/kg lên 9.000 đồng/kg.
• Nhận diện hạn chế hệ thống tổ chức: Văn bản chỉ rõ thực trạng bộ máy khuyến nông xã Tà Hừa còn rất mỏng, chỉ có 01 cán bộ chuyên trách trình độ trung cấp phụ trách toàn bộ 8 thôn bản; lực lượng khuyến nông viên thôn bản thiếu kiến thức chuyên môn bài bản, chế độ thù lao thấp.

Về hệ thống giải pháp, tác giả đề xuất:

• Nhóm giải pháp đối với đội ngũ khuyến nông: Đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, phương pháp tiếp cận cộng đồng dân tộc thiểu số và kỹ năng sư phạm cho cán bộ khuyến nông xã và cộng tác viên thôn bản.
• Nhóm giải pháp về kỹ thuật và nội dung khuyến nông: Tăng cường các mô hình trình diễn thực địa, hội thảo đầu bờ; chuyển giao quy trình kỹ thuật phòng trừ sâu bệnh hại chính (rầy nâu, sâu cuốn lá, sâu đục thân, bệnh lùn xoắn lá, vàng lá); điều chỉnh cơ cấu mùa vụ né tránh thiên tai lũ quét, sương muối.
• Nhóm giải pháp về hạ tầng và vật tư: Đẩy mạnh tu sửa, kiên cố hóa kênh mương thủy lợi dẫn nước từ suối Nặm Khì; nâng cấp đường giao thông nội đồng kết nối các ruộng bậc thang; thực hiện chính sách trợ giá, cung ứng phân bón và giống lúa xác nhận đúng lịch thời vụ.
• Nhóm giải pháp xúc tiến tiêu thụ: Hỗ trợ người dân tìm kiếm đầu mối tiêu thụ ổn định, từng bước xây dựng chỉ dẫn địa lý và thương hiệu thương mại cho các giống lúa đặc sản bản địa như nếp Tan Pỏm và gạo Séng cù.

Đóng góp của đề tài nằm ở việc cung cấp chuỗi dữ liệu thực nghiệm đồng bộ, phản ánh đúng thực trạng sản xuất nông nghiệp và hoạt động chuyển giao kỹ thuật tại một địa bàn miền núi khó khăn thuộc tỉnh Lai Châu. Nghiên cứu chỉ ra mối liên hệ trực tiếp giữa mức độ tiếp cận khuyến nông với năng suất cây trồng thực tế của các nông hộ.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tồn tại một số giới hạn xuất phát từ phạm vi và điều kiện triển khai thực tế được phản ánh trong tài liệu:

• Về phạm vi mẫu khảo sát: Điều tra thực địa bằng phiếu bảng hỏi mới chỉ thực hiện trên cỡ mẫu 60 hộ gia đình, tập trung tại 3 trên tổng số 8 thôn bản của xã (gồm Cáp Na 1, Nà Có và Cáp Na 2). Do đó, mức độ đại diện cho toàn bộ các nhóm địa hình rẻo cao khác nhau trong xã còn giới hạn.
• Về thời gian nghiên cứu: Đề tài tiến hành trong khoảng thời gian 4,5 tháng (từ ngày 15/01/2018 đến ngày 30/05/2018), tập trung phân tích chuỗi dữ liệu thứ cấp trong 3 năm (2015 - 2017), chưa theo dõi được các biến động sản xuất dài hạn hoặc tác động cực đoan của chu kỳ khí hậu nhiều năm.
• Về phạm vi phân tích tiêu thụ: Nghiên cứu chủ yếu ghi nhận khối lượng và đơn giá bán của các hộ, chưa phân tích chuyên sâu chuỗi giá trị lúa gạo, các kênh trung gian phân phối và chi phí logistics tại địa bàn vùng sâu.

Các hướng nghiên cứu tiếp theo được gợi mở từ đề tài gồm:

• Mở rộng quy mô khảo sát trên toàn bộ 8 thôn bản của xã Tà Hừa và tiến hành so sánh đối chứng với các xã khác trong huyện Than Uyên.
• Đi sâu nghiên cứu chuỗi liên kết tiêu thụ sản phẩm lúa gạo chất lượng cao, đánh giá tiềm năng xây dựng thương hiệu hàng hóa cho sản phẩm nếp Tan Pỏm và lúa Séng cù.
• Nghiên cứu các mô hình thích ứng biến đổi khí hậu trong sản xuất lúa nước tại các vùng ruộng bậc thang có nguy cơ sạt lở và lũ quét cao.

Giá trị tham khảo

Tài liệu này có giá trị ứng dụng và tham khảo đối với các đối tượng cụ thể sau:

• Sinh viên và học viên chuyên ngành Khuyến nông, Kinh tế nông nghiệp, Quản lý phát triển nông thôn: Tài liệu cung cấp ví dụ thực tế về phương pháp kết hợp công cụ đánh giá nông thôn (RRA, PRA) với điều tra hộ gia đình bằng bảng hỏi trên địa bàn miền núi phía Bắc.
• Cán bộ quản lý ngành nông nghiệp và khuyến nông viên cấp cơ sở: Cung cấp nguồn số liệu thực tế về cơ cấu giống lúa (838, LC207, 903, Hương thơm, Séng cù, Nếp 97, Tan Pỏm) và năng suất thực tế tại tiểu vùng khí hậu Than Uyên để làm căn cứ lập kế hoạch chuyển đổi cơ cấu cây trồng.
• Chính quyền địa phương xã Tà Hừa và huyện Than Uyên: Cung cấp cơ sở thực tiễn để đánh giá lại năng lực mạng lưới cộng tác viên khuyến nông thôn bản, từ đó có chính sách bố trí ngân sách bồi dưỡng chuyên môn, đầu tư hạ tầng giao thông nội đồng và thủy lợi suối Nặm Khì.

Các phần nội dung đáng tham khảo nhất trong khóa luận bao gồm: phương pháp thiết kế mẫu điều tra hộ nông dân dân tộc thiểu số tại Phần 3; bảng số liệu tổng hợp cơ cấu giống lúa hai vụ kèm năng suất thực tế tại Bảng 4.5; và các phân tích thực trạng tổ chức hệ thống khuyến nông cấp cơ sở tại Phần 4.

Câu hỏi thường gặp

1. Bộ máy khuyến nông tại xã Tà Hừa được bố trí như thế nào vào thời điểm nghiên cứu?
Toàn xã Tà Hừa chỉ có duy nhất 01 cán bộ khuyến nông cấp xã có trình độ chuyên môn trung cấp, phụ trách toàn bộ hoạt động sản xuất nông nghiệp của 8 thôn bản. Tại các thôn bản có đội ngũ khuyến nông viên (cộng tác viên) là nông dân có kinh nghiệm canh tác, chưa qua đào tạo chính quy, làm việc theo hợp đồng ký kết với Trạm Khuyến nông huyện Than Uyên và hưởng phụ cấp hàng tháng tương đương mức lương tối thiểu.

2. Khóa luận tiến hành khảo sát thực địa trên cỡ mẫu bao nhiêu hộ và tại các địa bàn nào?
Nghiên cứu tiến hành điều tra, phỏng vấn trực tiếp 60 hộ gia đình được lựa chọn ngẫu nhiên tại 3 thôn bản đại diện của xã Tà Hừa gồm: bản Cáp Na 1, bản Nà Có và bản Cáp Na 2.

3. Trong các giống lúa được gieo cấy tại xã Tà Hừa năm 2017, giống lúa nào đạt năng suất cao nhất ở vụ đông xuân?
Theo số liệu thống kê tại Bảng 4.5 của khóa luận, giống lúa lai 838 đạt năng suất cao nhất trong vụ đông xuân 2017 với 68,0 tạ/ha (trên diện tích gieo trồng 57 ha, đạt sản lượng 387,6 tấn).

4. Khối lượng và giá bán tiêu thụ lúa của xã Tà Hừa biến động như thế nào trong giai đoạn 2015 - 2017?
Khối lượng lúa tiêu thụ của xã tăng trưởng đều qua các năm: năm 2015 đạt 1.539 tấn, năm 2016 tăng lên 1.783 tấn (tăng 244 tấn) và tiếp tục tăng mạnh trong năm 2017. Về đơn giá, các giống gạo chất lượng có xu hướng tăng, điển hình là giống lúa Hương thơm tăng từ 8.000 đồng/kg năm 2015 lên 9.000 đồng/kg năm 2017.

5. Cơ cấu dân tộc và quy mô hộ gia đình tại xã Tà Hừa được ghi nhận ra sao?
Xã Tà Hừa có 3 dân tộc anh em cùng sinh sống gồm: dân tộc Thái (chiếm 17,8%), dân tộc Mông (chiếm 15,72%) và dân tộc Khơ Mú (chiếm 13,50%). Năm 2017, toàn xã có 465 hộ gia đình với tổng số 2.371 nhân khẩu, trong đó lao động nông nghiệp chiếm 70% tổng lực lượng lao động.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Tòng Văn Lắm đã hoàn thành việc đánh giá thực trạng và hiệu quả của công tác khuyến nông đối với sản xuất và tiêu thụ lúa tại xã Tà Hừa, huyện Than Uyên, tỉnh Lai Châu giai đoạn 2015 - 2017. Kết quả nghiên cứu chứng minh vai trò chuyển giao kỹ thuật của khuyến nông đã thúc đẩy việc đưa các giống lúa năng suất cao (838, Hương thơm, Séng cù, Nếp 97) vào canh tác, nâng cao sản lượng lương thực toàn xã và mở rộng khối lượng tiêu thụ trên thị trường. Đồng thời, công trình chỉ rõ những bất cập về sự tinh giản quá mức của bộ máy khuyến nông cấp xã, hạn chế năng lực của cộng tác viên thôn bản cùng khó khăn về hạ tầng giao thông, thủy lợi vùng cao. Các giải pháp đề xuất về kiện toàn nhân sự, đổi mới phương pháp tập huấn và hỗ trợ liên kết tiêu thụ sản phẩm lúa gạo có giá trị thực tiễn đối với công tác phát triển nông nghiệp tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Nông nghiệp giữ vai trò rất quan trọng trong việc phát triển kinh tế, nhất là ở các nước đang phát triển. Tuy nhiên, ngay cả những nước có nền công nghiệp phát triển cao, mặc dù tỷ trọng sản phẩm nông nghiệp không lớn nhưng khối lượng sản phẩm nông nghiệp vẫn không ngừng tăng lên và giữ vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc dân. Thực tiễn lịch sử của các nước trên thế giới đã chứng minh chỉ có thể phát triển kinh tế nhanh chóng chừng nào đã có sự an toàn lương thực.

Nếu không đảm bảo an toàn lương thực thì khó có thể ổn định về chính trị và thiếu sự đảm bảo cơ sở pháp lý, kinh tế cho sự phát triển. Lúa là một trong năm loại cây lương thực chính của thế giới, cùng với ngô, lúa mì, sắn và khoai tây. Lúa đứng thứ hai về diện tích và sản lượng. Hiện nay, đất nước ta đang trên đà phát triển nền kinh tế vận hành theo nền kinh tế thị trường.

Sản xuất theo hướng tự cấp, tự túc không còn đảm bảo điều kiện sống cho người dân nữa. Trong cơ chế mới, với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, thông tin thị trường, kiến thức về kỹ thuật nông nghiệp, chuyển giao tiến bộ khoa học, các chính sách của nhà nước…vấn đề đưa những tiến bộ đó tới người dân là vấn đề hết sức cần thiết. Than Uyên là một huyện của tỉnh Lai Châu, trong đó xã Tà Hừa là xã duy nhất chiếm diện tích lớn nhất trong sản xuất lúa nên nhận được sự quan tâm, đầu tư của huyện. Nằm ở khu vực miền núi phía bắc với tiềm năng về đất đai, khí hậu, tài nguyên, con người thuận lợi cho việc phát triển kinh tế nông nghiệp, sản xuất nông nghiệp theo hướng toàn diện, đa dạng hóa sản phẩm, cơ cấu cây trồng được chuyển đổi mạnh mẽ.

Cây lúa đóng vai trò không thể 2 thiếu được trong đời sống của người dân, thời gian gần đây người dân áp dụng những tiến bộ khoa học kỹ thuật mới trong sản xuất lúa đã làm cho năng suất, sản lượng lúa không ngừng được tăng cao. Từng bước đưa các giống lúa mới cho năng suất cao, phù hợp với điều kiện khí hậu của địa phương thay thế các giống lúa cũ năng suất thấp, đẩy mạnh việc mở rộng diện tích canh tác lúa. Để thúc đẩy nền nông nghiệp phát triển, đáp ứng nhu cầu mong muốn nắm bắt kịp thời các giống lúa mới, những giống có triển vọng và các giống đang được sản xuất phổ biến ở địa phương thì việc chuyển giao khoa học kỹ thuật, chuyển đổi cơ cấu giống, tổ chức tập huấn…tới người nông dân là việc làm vô cùng cần thiết và cấp bách. Trong hoàn cảnh đó ngày 08/01/2010, chính phủ ra nghị định 02/CP cải tiến một cách có hiệu quả công tác khuyến nông từ trung ương tới địa phương.

Nghị định 02/CP ra đời đã phát triển hệ thống khuyến nông mạnh mẽ và mang lại hiệu quả to lớn cho nền nông nghiệp nước nhà. Sau những năm hoạt động hệ thống khuyến nông, khuyến lâm ngày càng phát triển cả về tổ chức lẫn nội dung, khuyến nông đã góp phần đáng kể vào công tác sản xuất nông lâm nghiệp, nhiều tiến bộ khoa học kỹ thuật công nghệ, các cách thức chuyển đổi cơ cấu giống, nhiều giống cho năng suất cao được đưa vào sản xuất thay thế cho các giống cũ năng suất thấp. Để đánh giá hiệu quả của khuyến nông trong việc phát triển sản xuất và tiêu thụ lúa, một mặt phát huy thế mạnh, mặt khác khắc phục những tồn tại yếu kém nhằm phát triển cây lúa mang lại năng suất cao.