CHƯƠNG I NHỮNG VAN DE CƠ BẢN VE DAU TƯ VÀ HIỆU QUA DAU TƯ TRONG KHAI THÁC HẢI SẢN Đầu tư hiểu theo nghĩa chung nhất là bỏ ra, sự hy sinh các nguồn lực ở hiện tại đề tiến hành một hoạt động nào đó nhằm thu về các kết quả nhất định trong tương lai lớn hơn các nguồn lực đã bỏ ra để đạt được các kết quả đó. Nguồn lực bỏ ra có thể là tiền, là tài nguyên thiên nhiên, là sức lao động và trí tuệ. Những kết quả đạt được có thể là các mục tiêu kinh tế như sự tăng lên của các tài sản tài chính, tài sản vật chất, có thể là mục tiêu chính trị, văn hoá xã hội và các nguồn lực có đủ điều kiện để làm việc có năng suất hơn trong nên sản xuất xã hội. Trong các kết quả đạt được do quá trình đầu tư mang lại, những kết quả trực tiếp của sự hy sinh các nguồn lực là các tài sản vật chất,tài sản trí tuệ và nguồn nhân lực tăng thêm có vai trò quan trọng trong mọi lúc, mọi nơi, không chỉ đối với người bỏ vốn đầu tư mà cả đối với toàn bộ nền kinh tế.
Đối với từng cá nhân, đơn vi, đầu tư là sự quyết định sự ra đời,tồn tại và tiếp tục phát triển mọi hoạt động sản xuất kinh doanh, dịch vụ. Đối với nền kinh tế, đầu tư quyết định sự phát triển nền sản xuất xã hội,là chìa khoá của sự tăng trưởng của nền kinh tế. Tuỳ thuộc vào từng chủ thể và đối tượng đầu tư cụ thể mà các mục tiêu đầu tư được chú trọng khác nhau và vì vậy trong một điều kiện cụ thể thì các chủ thể đầu tư khác nhau sẽ chọn những phương pháp đầu tư khác nhau nhằm đạt được mục tiêu cao nhất có thể. Hiện nay dựa vào quá trình sở hữu và sử dụng vốn đầu tư, người ta chia hoạt động đầu tư thành hai hình thức là đầu tư trực tiếp và đầu tư gián tiếp - Đầu tư trực tiếp là hoạt động đầu tư mà chủ thể đầu tư trực tiếp tham gia vào hoạt động quản lý các hoạt động đầu tư.
Trong hình thức đầu tư này, người đầu tư trực tiếp điều hành các hoạt động đầu tư và chịu trách nhiệm trực tiếp đối với các kết quả do hoạt động đầu tư mang lại. - Đầu tư gián tiếp là hình thức đầu tư mà chủ thé đầu tư chuyển quyền sử dụng vốn đầu tư cho người khác mà không trực tiếp tham gia vào hoạt động quản lý các hoạt động đầu tư. Ở trong hình thức nay chủ thé đầu tư chỉ hưởng một phần lãi suất nhất định mà không trực tiếp chịu trách nhiệm về hiệu quả của hoạt động đầu tư. Hiệu quả mang lại của một hoạt động đầu tư là rất phong phú và đa dạng, tuỳ vào từng đối tượng cụ thể mà đánh giá giá trị cũng như tầm quan trọng của những hiệu quả đó.Tuy nhiên đứng trên giác độ quản lý vĩ mô thì không phải mọi hoạt động bỏ vốn ra để tiến hành các hoạt động đều đem lại lợi ích cho nền kinh tế và đều được coi là đầu tư của nền kinh tế.
+ Đối với từng cá nhân hoặc đơn vị cơ sở thì mọi hoạt động bỏ tiền ra để tiến hành các hoạt động sản xuất kinh doanh dịch vụ đều được coi là các hoạt động đầu tư vì nó đem lại giá trị mới tăng thêm cho các cá nhân, đơn vị đầu tư từ những hoạt động bỏ tiền đó. + Đối với nền kinh tế thì những hoạt động bỏ vốn ra tiến hành các hoạt động đầu tư mà tạo ra tài sản mới cho nền kinh tế thì mới được gọi là hoạt động đầu tư phát triển. Các tài sản mới tăng này có thể là : Máy móc nhà xưởng mới tạo ra, là sức lao động mới tăng thêm. Như vậy đầu tư phát triển là sự hy sinh các nguồn lực ở hiện tại để tiến hành các hoạt động sản xuất kinh doanh, dịch vụ nhằm tạo ra các tài sản mới cho nền kinh tế.
Các hoạt động mua bán, phân phối lại, chuyền giao tài sản hiện có giữa các cá nhân tổ chức không phải là đầu tư phát triển của nền kinh tế. Nhưng xét trên một tổng thể thì đầu tư dịch chuyền (đầu tư tài chính, đầu tư thương mại ) không tự nó vận động và tồn tại nếu không có đầu tư phát triển và ngược lại đầu tư phát triển có thể đạt được trên quy mô lớn nếu có sự tham gia của các hình thức đầu tư trên. Đầu tư trong lĩnh vực khai thác hái sản 1. Tầm quan trọng của lĩnh vực khai thác hải sản đối với các tỉnh ven biển Trong 15 năm qua, tốc độ phát triển kinh tế nhanh chóng về sản lượng và giá trị xuất khâu, ngành kinh tế thuỷ sản ngày càng được xác định rõ là ngành kinh tế mũi nhọn và là một trong những hướng ưu tiên chủ yếu của sự nghiệp CNH-HDH dat nước hiện nay.
Các kết quả trong quá khứ đã cho thấy nghề khai thác hải sản có vai trò như thế nào trong việc tạo công ăn việc làm, én định và nâng cao mức sống của ngư dân vùng nông thôn và ven bién, nó cũng chứng minh tiềm năng của ngành thuỷ sản trong việc thu hút ngoại tệ và thương mại quốc tế. Những năm qua là những năm tăng trưởng liên tục của ngành thuỷ sản trên mọi mặt từ việc đầu tư phát triển lực lượng sản xuất đến tạo nguyên liệu và tiếp thị. Năng lực sản xuất hiện có đã tạo cho nghề cá nhân dân truyền thống của nước ta trong quá trình đổi mới có mức tăng tổng sản lượng là 2,5 lần. Giá trị sản phẩm ngành thuỷ sản cả nước đã đạt trên 3 tỷ USD chiếm tỷ trọng ngày càng cao trong tổng GDP của Việt Nam.
Các xí nghiệp thuộc ngành thuỷ sản nằm trong các xí nghiệp được hưởng ích lợi đầy đủ từ việc Chính Phủ tự do hoá các doanh nghiệp nhà nước, điều này dẫn đến việc hình thành một trong những ngành xuất khẩu năng động nhất Việt Nam. Xuất khẩu thuỷ sản của Việt Nam chủ yếu là tôm và một số loài mực như mực ống, mực nang, là một trong những mặt hàng xuất khẩu lớn của Việt Nam. Trên thực tế xuất khâu thuỷ sản đã có tốc độ phát triển nhanh trong thời gian qua so với các mặt hàng khác. Ngành thuỷ sản cũng là một ngành thu hút lực lượng lao động lớn, góp phần giải quyết tình trạng thiếu công ăn việc làm ở các vùng đồng bằng ven biển.
Với dân số cả nước hiện nay khoảng 80 triệu người, toàn ngành đã thu 10 hút được trên 3 triệu lao động vào sản xuất kinh doanh chưa kể tạo thêm hàng triệu việc làm cho các ngành dịch vụ liên quan. Ngành thuỷ sản còn có vai trò quan trọng trong việc phát triển tổng thể kinh tế xã hội miền biển cũng như các vùng khác của đất nước trong việc góp phần mở rộng thị trường nông thôn gắn nghề cá nói riêng và nông lâm ngư nghiệp nói chung với công nghiệp và dịch vụ nhằm góp phần chuyền đổi co cấu nền kinh tế theo hướng công nghiệp hoá -hiện đại hoá. Một vai trò cũng rất quan trọng trong việc phát triển ngư nghiệp là việc bảo vệ an ninh quốc gia và toàn vẹn lãnh thổ vùng biển khơi thuộc chủ quyền của nước ta là nơi có nhiều tàu thuyền nước ngoài thường vào khai thác trái phép và có những mưu đồ xấu. Việc phát triển nghề khai thác hải sản là đòi hỏi bức xúc và có tính chiến lược, không chỉ dé phát triển kinh tế, cải thiện đời sống ngư dân mà còn góp phần không nhỏ vào việc bảo vệ an ninh quốc gia và toàn vẹn lãnh thổ.
Sự cần thiết phải đầu tư trong lĩnh vực khai thác hải sản Viét Nam là một quốc gia có dan số đông, mật độ dân số cao đặc biệt là vùng thành thị và vùng đồng bằng ven biển, nhìn chung nước ta vẫn đang là một nước nông nghiệp lạc hậu, cơ sở hạ tầng kinh tế kĩ thuật nghèo nàn thiếu thốn do đó mặc dù nước ta có nhiều tài nguyên phong phú nhưng chúng ta đã không đầu tư khai thác các nguồn lực đó một cách có hiệu quả cao, đặc biệt là các nguồn lực đòi hỏi vốn đầu tư lớn, trình độ kĩ thuật công nghệ cao. Với điều kiện nền kinh tế còn nhiều khó khăn và lạc hậu thì trong những năm qua vùng đồng bằng ven biển của Việt Nam chủ yếu vẫn tập trung vào đầu tư phát triển nông nghiệp với hình thức phát triển hộ gia đình là chủ yếu do đó quy mô sản xuất nhỏ hẹp giá trị sản phẩm hàng hoá không cao, bên cạnh đó đất nông nghiệp ngày một thu hẹp do sự phát triển không ngừng của các ngành công nghiệp và dịch vụ trong khi dân số vẫn không ngừng tăng trưởng với một tỷ lệ khá cao đã tạo áp lực lớn đối với ngành nông nghiệp và tỷ lệ lao động thất nghiệp ở vùng đồng bằng ven biển ngày một cao. Từ khi Đảng và 11 Nhà nước ta thực hiện đường lối mở cửa nền kinh tế, nền kinh tế xã hội không ngừng tăng trưởng về mọi mặt, nguồn vốn đầu tư không ngừng được tăng cường (cả về vốn ngân sách, vốn tín dụng, vốn huy động trong dân và vốn đầu tư của nước ngoài) là một điều kiện rất thuận lợi để chúng ta đầu tư khai thác các nguồn lực lớn có giá trị kinh tế cao nhưng đòi hỏi vốn lớn và yêu cầu kỹ thuật cao mà trước đây chúng ta chưa thé tiến hành đầu tư đúng mức và có hiệu quả cao được.Trong đó việc tiến hành đầu tư phát triển ngành thuỷ sản là một trong những ưu tiên hàng đầu trong quá trình đầu tư phát triển kinh tế xã hội của đất nước ta trong giai đoạn hiện nay. Như Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VII đã xác định "Ngành kinh tế thuỷ sản là một trong những ngành kinh tế mũi nhọn trong nền kinh tế, việc đầu tư phát triển ngành thuỷ sản một cách có hiệu quả có vai trò rất lớn trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước".
Thuy sản là một trong những nguồn lực rất lớn trong quá trình đầu tư xây dựng và phát triển nền kinh tế xã hội của nước ta. Với 3260km chiều dài bờ bién và hơn | triệu km” vùng biển đặc quyền kinh tế, biển có nhiều loài hải sản có trữ lượng lớn và giá trị kinh tế cao.