Đánh giá hiện trạng nước sinh hoạt tại xã Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên

Luận văn đánh giá hiện trạng nước sinh hoạt tại xã Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên, phân tích chất lượng và đề xuất giải pháp cải thiện.

• Tác giả: Nguyễn Ngọc Dương
• Người hướng dẫn: Ths. Hà Đình Nghiêm
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học Môi trường
• Đề tài: Đánh giá hiện trạng nước sinh hoạt tại xã Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỤC TIÊU
• 1.1. Mục tiêu chung
• 1.2. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học
• 1.3. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.2. Cơ sở pháp lý
• 2.3. Một số khái niệm
• 2.3.1. Khái niệm Môi trường
• 2.3.2. Khái niệm Ô nhiễm môi trường
• 2.3.3. Khái niệm Nguồn nước sinh hoạt
• 2.3.4. Khái niệm Ô nhiễm nước
• 2.3.5. Khái niệm Suy thoái cạn kiệt nguồn nước
• 2.3.6. Khái niệm Bảo vệ tài nguyên nước
• 2.4. Các nguồn nước dùng trong sinh hoạt
• 2.5. Vai trò của nước
• 2.5.1. Vai trò của nước đối với con người
• 2.5.2. Vai trò của nước đối với động vật, thực vật
• 2.5.3. Vai trò của nước đối với đời sống sản xuất
• 2.6. Nước sinh hoạt và Sức khỏe con người
• 2.7. Các dạng ô nhiễm nước
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về nước sinh hoạt

Nước sinh hoạt là nguồn nước thiết yếu cho các hoạt động hàng ngày như tắm, giặt, nấu nướng và vệ sinh. Để đảm bảo sức khỏe cộng đồng, nước sinh hoạt cần đạt tiêu chuẩn chất lượng theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 02:2009/BYT. Nước sạch không màu, không mùi, không vị lạ và không chứa các thành phần độc hại. Tình hình cung cấp nước sạch tại xã Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên đang gặp nhiều thách thức do sự gia tăng dân số và nhu cầu sử dụng nước ngày càng cao. Việc khai thác nước không theo quy hoạch có thể dẫn đến ô nhiễm nguồn nước, ảnh hưởng đến sức khỏe người dân.

1.1. Tầm quan trọng của nước sinh hoạt

Nước sinh hoạt không chỉ là nhu cầu thiết yếu mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), 80% bệnh tật liên quan đến nước. Việc sử dụng nước không sạch có thể dẫn đến nhiều bệnh tật nghiêm trọng như tiêu chảy, bệnh về đường tiêu hóa và các bệnh truyền nhiễm khác. Do đó, việc đảm bảo chất lượng nước sinh hoạt là rất quan trọng cho sức khỏe cộng đồng.

II. Hiện trạng nước sinh hoạt tại xã Quyết Thắng

Tại xã Quyết Thắng, nguồn nước sinh hoạt chủ yếu được cung cấp từ nước ngầm và nước mặt. Tuy nhiên, chất lượng nước tại đây đang bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như ô nhiễm từ hoạt động nông nghiệp và sinh hoạt. Kết quả khảo sát cho thấy, nhiều hộ dân vẫn sử dụng nước chưa qua xử lý, dẫn đến nguy cơ mắc các bệnh liên quan đến nước. Việc đánh giá chất lượng nước sinh hoạt là cần thiết để có biện pháp cải thiện tình hình.

2.1. Nguồn cung cấp nước

Nguồn nước sinh hoạt tại xã Quyết Thắng chủ yếu đến từ các giếng khoan và giếng đào. Tuy nhiên, nhiều hộ dân vẫn chưa có hệ thống lọc nước đảm bảo, dẫn đến tình trạng ô nhiễm. Theo khảo sát, khoảng 60% người dân cho biết họ không hài lòng với chất lượng nước sinh hoạt hiện tại. Việc thiếu thông tin về các phương pháp xử lý nước cũng là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này.

III. Đánh giá chất lượng nước sinh hoạt

Đánh giá chất lượng nước sinh hoạt tại xã Quyết Thắng cho thấy nhiều chỉ tiêu không đạt yêu cầu. Các chỉ tiêu như pH, độ đục, hàm lượng sắt và mangan đều vượt mức cho phép. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có các biện pháp xử lý nước hiệu quả. Việc phân tích chất lượng nước cần được thực hiện định kỳ để đảm bảo an toàn cho người dân.

3.1. Kết quả phân tích chất lượng nước

Kết quả phân tích cho thấy, nhiều mẫu nước tại xã Quyết Thắng có hàm lượng vi sinh vật vượt mức cho phép. Điều này có thể gây ra các bệnh truyền nhiễm. Ngoài ra, một số mẫu nước còn có hàm lượng kim loại nặng cao, ảnh hưởng đến sức khỏe người dân. Việc nâng cao nhận thức của người dân về tầm quan trọng của nước sạch là rất cần thiết.

IV. Đề xuất giải pháp cải thiện chất lượng nước

Để cải thiện chất lượng nước sinh hoạt tại xã Quyết Thắng, cần có các biện pháp đồng bộ như tuyên truyền giáo dục cộng đồng về sử dụng nước sạch, đầu tư hệ thống lọc nước cho các hộ dân và thực hiện các biện pháp quản lý nguồn nước hiệu quả. Các cơ quan chức năng cần tăng cường kiểm tra, giám sát chất lượng nước để đảm bảo an toàn cho người dân.

4.1. Biện pháp tuyên truyền và giáo dục

Tuyên truyền về tầm quan trọng của nước sạch và các phương pháp xử lý nước là rất cần thiết. Các chương trình giáo dục cộng đồng cần được triển khai để nâng cao nhận thức của người dân về việc bảo vệ nguồn nước. Việc tổ chức các buổi hội thảo, tập huấn về xử lý nước sinh hoạt sẽ giúp người dân có thêm kiến thức và kỹ năng trong việc bảo vệ sức khỏe của bản thân và gia đình.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Nước sinh hoạt là nhu cầu thiết yếu hàng ngày phục vụ ăn uống, tắm giặt, nấu nướng và vệ sinh của con người. Nước sinh hoạt đạt chuẩn theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 02:2009/BYT phải bảo đảm không màu, không mùi, không vị lạ và không chứa các thành phần độc hại gây ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng. Tại xã Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên, cùng với tốc độ đô thị hóa và sự gia tăng dân số cơ học (đặc biệt là sinh viên và công nhân tạm trú), nhu cầu sử dụng nước sinh hoạt tăng cao. Việc khai thác tài nguyên nước tự do, chưa theo quy hoạch đồng bộ cùng áp lực xả thải sinh hoạt và nông nghiệp đã đặt ra những nguy cơ làm biến đổi chất lượng nguồn nước. Xuất phát từ tình hình thực tiễn đó, đề tài "Đánh giá hiện trạng nước sinh hoạt tại xã Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên" được thực hiện dưới sự hướng dẫn của ThS. Hà Đình Nghiêm tại Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên.

Mục tiêu chung của nghiên cứu là đánh giá hiện trạng chất lượng nguồn nước sinh hoạt trên địa bàn xã Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên.

Nhiệm vụ và mục tiêu cụ thể được xác định gồm 3 nội dung:

1. Đánh giá chất lượng môi trường nước sinh hoạt trên địa bàn xã Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên thông qua đánh giá cảm quan của cộng đồng và phân tích thực nghiệm các chỉ tiêu lý, hóa trong phòng thí nghiệm.
2. Tìm hiểu các nguồn cung cấp, hình thức sử dụng và phương pháp xử lý nước sinh hoạt đang được áp dụng tại các hộ dân trên địa bàn xã.
3. Đề xuất một số biện pháp quản lý, tuyên truyền và kỹ thuật nhằm nâng cao chất lượng nước sinh hoạt và tăng cường năng lực bảo vệ tài nguyên nước tại địa phương.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Nguồn nước phục vụ sinh hoạt của các hộ dân (nước máy, nước giếng khoan và nước giếng đào).
• Phạm vi không gian: Địa bàn hành chính xã Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên.
• Phạm vi thời gian: Đề tài được triển khai thực hiện từ ngày 01/01/2018 đến ngày 30/05/2018; đợt lấy mẫu thực địa diễn ra từ ngày 01/05/2018 đến ngày 06/05/2018 và thời gian phân tích mẫu tại phòng thí nghiệm từ ngày 09/05/2018 đến ngày 14/05/2018.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Nghiên cứu được thiết lập dựa trên hệ thống cơ sở pháp lý, khung lý thuyết môi trường và các tiêu chuẩn kỹ thuật hiện hành tại thời điểm thực hiện:

• Cơ sở pháp lý: Luật Tài nguyên nước năm 2012; Luật Bảo vệ môi trường năm 2014; Nghị định số 21/2008/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Bảo vệ môi trường; Nghị định số 117/2009/NĐ-CP về xử lý vi phạm trong lĩnh vực bảo vệ môi trường; Nghị định số 19/2015/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Bảo vệ môi trường; Thông tư số 07/2007/TT-BTNMT phân loại cơ sở gây ô nhiễm môi trường; Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước dưới đất QCVN 09:2015/BTNMT; Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước sinh hoạt QCVN 02:2009/BYT.
• Khung khái niệm và lý thuyết: Định nghĩa về môi trường (theo UNESCO và Luật Bảo vệ môi trường 2014), ô nhiễm môi trường, ô nhiễm nước (theo Hiến chương châu Âu), suy thoái cạn kiệt nguồn nước và bảo vệ tài nguyên nước; phân loại các dạng ô nhiễm nước (vật lý, sinh học, hóa học do chất vô cơ và chất hữu cơ tổng hợp như hydrocacbon, chất tẩy rửa, nông dược); các thông số vật lý (màu sắc, mùi vị, độ đục), hóa học (pH, Fe, BOD, COD, TOD) và sinh học (Coliform, E.coli).

Phương pháp nghiên cứu thực tế bao gồm:

• Phương pháp kế thừa: Thu thập, tổng hợp số liệu thứ cấp từ báo cáo quy hoạch sử dụng đất, báo cáo kinh tế - xã hội của UBND xã Quyết Thắng, tài liệu quan trắc của Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Thái Nguyên, Trung tâm Quan trắc và Bảo vệ môi trường Thái Nguyên.
• Phương pháp điều tra, phỏng vấn xã hội học: Khảo sát thực địa và phỏng vấn ngẫu nhiên bằng phiếu hỏi cấu trúc (2 phần) đối với 84 hộ gia đình trên địa bàn xã Quyết Thắng về nguồn nước sử dụng, cảm quan chất lượng nước và phương pháp lọc/xử lý nước gia đình.
• Phương pháp lấy mẫu hiện trường: Thực hiện theo TCVN 6663-11:2001 (Chất lượng nước – Lấy mẫu – Hướng dẫn lấy mẫu nước ngầm). Tiến hành thu thập 3 mẫu nước sinh hoạt đại diện tại Tổ 10, xã Quyết Thắng:
  • Mẫu M1: Nước giếng khoan tại nhà ông Bùi Hiếu Quang (tọa độ: B 23°35'51" - Đ 105°48'52").
  • Mẫu M2: Nước máy tại nhà bà Nguyễn Thị Tuyết Lê (tọa độ: B 23°35'58" - Đ 105°48'56").
  • Mẫu M3: Nước giếng đào tại nhà ông Lê Văn Trình (Tổ 10, xã Quyết Thắng).
• Phương pháp phân tích phòng thí nghiệm: Mẫu được lưu giữ và phân tích tại Phòng Thí nghiệm Khoa Môi trường và Viện Khoa học Sự sống – Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên theo các tiêu chuẩn phân tích:
  • Màu sắc: Phương pháp so màu.
  • Mùi vị: Phương pháp cảm quan.
  • Độ đục: Phân tích theo TCVN 6184:1996 (đơn vị NTU).
  • pH: Phân tích theo TCVN 6492:1999.
  • Hàm lượng sắt tổng số (Fe): Phân tích theo TCVN 6177:1996 (đơn vị mg/l).
  • Chỉ số BOD5 và COD (đơn vị mg/l).
• Phương pháp xử lý và tổng hợp số liệu: Sử dụng phần mềm Microsoft Excel và Microsoft Word để nhập liệu, thống kê toán học, vẽ biểu đồ và so sánh đối chiếu trực tiếp với giới hạn tối đa cho phép theo QCVN 02:2009/BYT.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả trình bày tính cấp thiết của việc bảo đảm nước sạch nông thôn trong bối cảnh phát triển kinh tế và gia tăng mật độ dân cư tại xã Quyết Thắng. Phần mở đầu xác định rõ ràng mục tiêu tổng quát, 3 mục tiêu cụ thể, 6 yêu cầu chuyên môn trong việc thu thập và phân tích dữ liệu, cùng ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài đối với công tác bảo vệ môi trường cơ sở.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Nội dung chương tổng hợp hệ thống cơ sở lý luận và dữ liệu thực trạng tài nguyên nước:

• Cơ sở pháp lý và các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường nước.
• Khái niệm, nguồn gốc, trạng thái tồn tại và đặc tính của nước ngầm (tầng chứa nước trung bình 15–30 m, một số nơi sâu 50–70 m).
• Vai trò của nước đối với cơ thể người (chiếm 60% trọng lượng cơ thể) và sản xuất; mối liên hệ giữa ô nhiễm nguồn nước với dịch bệnh theo số liệu của WHO (80% bệnh tật toàn cầu liên quan đến nước), UNICEF (14 triệu trẻ dưới 5 tuổi tử vong hàng năm tại các nước đang phát triển do ô nhiễm nước).
• Tổng quan tài nguyên nước tỉnh Thái Nguyên: Trữ lượng nước tự nhiên khoảng 6,4 tỷ m³/năm (nông nghiệp sử dụng 0,8–1 tỷ m³/năm, chiếm 15,6%; công nghiệp dùng 350–500 triệu m³/năm, chiếm 7,8%; sinh hoạt dùng 50–70 triệu m³/năm, chiếm 1%); hệ thống sông Cầu (lưu vực 6.030 km², lưu lượng mùa lũ 620 m³/s, mùa khô 6,5 m³/s), sông Công và Hồ Núi Cốc (dung tích 178,5 triệu m³); trữ lượng nước ngầm đạt 1,5–2 tỷ m³ thuộc 12 phức hệ.
• Các thông số đánh giá chất lượng nước và bảng giới hạn thông số theo QCVN 02:2009/BYT.

Phần 3: Đối tượng, phạm vi, nội dung và phương pháp

Chương này mô tả chi tiết đối tượng, phạm vi không gian, thời gian nghiên cứu, 5 nội dung nghiên cứu trọng tâm và quy trình kỹ thuật lấy mẫu thực địa theo TCVN 6663-11:2001, phương pháp phân tích phòng thí nghiệm tại Viện Khoa học Sự sống và Khoa Môi trường (Đại học Nông Lâm Thái Nguyên) cùng phương pháp điều tra xã hội học trên cỡ mẫu 84 hộ gia đình.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương 4 tập trung phân tích các dữ liệu thực nghiệm và điều tra thực tế tại xã Quyết Thắng:

• Điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội: Tổng diện tích tự nhiên của xã là 1.155,52 ha, gồm đất nông nghiệp 793,31 ha (68,65%), đất phi nông nghiệp 347,47 ha (30,06%), đất chưa sử dụng 14,74 ha (1,29%). Địa hình đồi bát úp cao trung bình 5–6 m; lượng mưa trung bình 2.700 mm/năm (85% tập trung vào mùa mưa từ tháng 4 đến tháng 10); nhiệt độ trung bình năm 22–23°C; độ ẩm 82%. Thủy văn chịu ảnh hưởng của Kênh Hồ Núi Cốc, Hồ Đầm Rốn, Hồ Sen; nước ngầm xuất hiện ở độ sâu 23–25 m. Dân số gồm 23 tổ dân phố, 10.162 nhân khẩu (với 16.813 hộ gia đình theo báo cáo thống kê dân số/nhân khẩu địa phương) và 6.121 người tạm trú (sinh viên, công nhân Samsung). Lực lượng lao động trong độ tuổi là 4.000 người (nông nghiệp chiếm 43%, tiểu thủ công nghiệp 45%, dịch vụ 12%). Số hộ nghèo giảm từ 132 hộ xuống còn 66 hộ.
• Hiện trạng khai thác và sử dụng nước sinh hoạt: Kết quả khảo sát 84 hộ cho thấy có 45 hộ dùng nước máy (53,5%), 25 hộ dùng nước giếng khoan (29,7%) và 14 hộ dùng nước giếng đào (16,8%).

STT	Nguồn nước sử dụng	Số hộ điều tra (hộ)	Tỷ lệ (%)
1	Nước máy	45	53,5
2	Nước giếng khoan	25	29,7
3	Nước giếng đào	14	16,8
Tổng	Mẫu khảo sát	84	100,0

• Đánh giá cảm quan của cộng đồng: 100% số hộ (84/84 phiếu) nhận định nước không có vị lạ; 95% (79/84 phiếu) nhận định nước không có mùi lạ (5% phản ánh có mùi lạ); 90,5% (76/84 phiếu) đánh giá nước không có màu lạ (9,5% phản ánh có màu lạ).
• Kết quả phân tích chất lượng nước phòng thí nghiệm:

STT	Chỉ tiêu phân tích	Đơn vị tính	M1 (Giếng khoan)	M2 (Nước máy)	M3 (Giếng đào)	QCVN 02:2009/BYT
1	Màu sắc	-	Trong	Trong	Trong	-
2	Mùi vị	-	Không mùi	Không mùi	Không mùi	Không có mùi, vị lạ
3	Độ đục	NTU	0,290	0,630	25,320	≤ 5
4	pH	-	6,81	6,86	7,02	6,0 – 8,5 (hoặc 6,5 – 8,5)
5	Hàm lượng Sắt tổng số (Fe)	mg/l	0,423	0,423	0,190	≤ 0,5
6	COD	mg/l	2,16	3,76	13,36	- (hoặc chuẩn so sánh 4)
7	BOD5	mg/l	1,72	3,008	10,68	-

• Thực trạng xử lý nước tại hộ gia đình: 26,2% hộ (22 hộ) có trang bị thiết bị lọc nước chuyên dụng (chủ yếu là máy lọc công nghệ RO tại các gia đình có điều kiện kinh tế khá); 73,8% hộ (62 hộ) không sử dụng thiết bị lọc tinh mà dùng bể lọc cát sỏi truyền thống hoặc sử dụng trực tiếp. Về mức độ hài lòng chung, 84,5% hộ (71 hộ) đánh giá nguồn nước sử dụng ở mức tốt, trong khi 15,5% hộ (13 hộ) cho rằng chất lượng nước chưa tốt (xuất hiện mùi tanh, nước chưa trong).
• Phân tích nguyên nhân và đề xuất giải pháp: Xác định các nguồn gây nguy cơ ô nhiễm từ nước thải sinh hoạt chưa qua xử lý triệt để, rác thải sinh hoạt, hoạt động chăn nuôi gia súc quy mô hộ và dư lượng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật từ canh tác chè, lúa; đề xuất 4 nhóm giải pháp về tuyên truyền giáo dục, pháp lý, kỹ thuật bảo vệ nguồn nước và quản lý cộng đồng.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu đạt được các kết quả cụ thể gắn liền với số liệu điều tra thực nghiệm:

• Làm rõ cơ cấu nguồn nước sinh hoạt tại xã Quyết Thắng: Nước máy đô thị chiếm ưu thế với 53,5% hộ sử dụng, tuy nhiên vẫn còn 46,5% hộ dân phụ thuộc vào nguồn nước ngầm tự khai thác (29,7% giếng khoan và 16,8% giếng đào) do các hộ này nằm cách xa mạng lưới đường ống cấp nước tập trung hoặc điều kiện kinh tế chưa cho phép đầu tư lắp đặt.
• Đánh giá định lượng chất lượng nguồn nước:
  • Nguồn nước máy (M2) và nước giếng khoan (M1) đạt quy chuẩn QCVN 02:2009/BYT đối với các chỉ tiêu phân tích: pH nằm trong ngưỡng an toàn (6,81 và 6,86); hàm lượng sắt tổng số đạt 0,423 mg/l (dưới ngưỡng quy chuẩn 0,5 mg/l); độ đục thấp (0,29 NTU và 0,63 NTU, thấp hơn nhiều so với mức trần 5 NTU).
  • Nguồn nước giếng đào (M3) không đạt quy chuẩn về chỉ tiêu độ đục, ghi nhận giá trị 25,32 NTU (vượt quy chuẩn cho phép hơn 5 lần); đồng thời chỉ số ô nhiễm hữu cơ cao hơn rõ rệt (COD đạt 13,36 mg/l, BOD5 đạt 10,68 mg/l), phản ánh nguy cơ nhiễm bẩn từ nước mặt và ngấm chất hữu cơ nông nghiệp, sinh hoạt.
• Khảo sát thực trạng trang thiết bị lọc gia đình: Xác định tỷ lệ hộ dân tiếp cận máy lọc nước RO còn hạn chế (26,2%), phần lớn dân cư (73,8%) vẫn dựa vào lọc thô hoặc đun sôi truyền thống.
• Đề xuất các nhóm biện pháp khả thi cho địa phương:
  • Tuyên truyền, giáo dục cộng đồng về vệ sinh nguồn nước và phòng ngừa các bệnh truyền qua đường nước.
  • Giải pháp pháp lý và quy hoạch: Kiểm soát chặt chẽ việc xả thải, giám sát hoạt động khoan giếng tự do, tăng cường thực thi các quy định xử phạt vi phạm hành chính trong bảo vệ môi trường.
  • Mở rộng mạng lưới cấp nước máy: Khuyến nghị địa phương phối hợp với Công ty Cổ phần Nước sạch Thái Nguyên mở rộng tuyến ống cấp nước sạch tới các xóm vùng ven.
  • Hướng dẫn kỹ thuật xử lý nước: Khuyến cáo người dân dừng sử dụng trực tiếp nước giếng đào chưa qua xử lý, cải tạo hệ thống bể lọc cát - sỏi - than hoạt tính khử sắt và cặn lơ lửng cho các hộ dùng giếng khoan.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có một số giới hạn xuất phát từ phạm vi và điều kiện thực hiện:

• Số lượng mẫu phân tích trong phòng thí nghiệm còn ít (03 mẫu đơn đại diện cho 3 nguồn nước tại Tổ 10), chưa thực hiện lấy mẫu lặp lại theo chuỗi thời gian hay mở rộng khảo sát phân bố không gian trên toàn bộ 23 tổ dân phố của xã.
• Các chỉ tiêu phân tích tập trung chủ yếu vào một số thông số lý - hóa cơ bản (màu sắc, mùi vị, độ đục, pH, Fe, BOD5, COD), chưa kiểm nghiệm đầy đủ các chỉ tiêu vi sinh vật quan trọng (Coliform tổng số, E.coli) và các kim loại nặng độc hại (As, Pb, Cd, Hg) theo đầy đủ danh mục của QCVN 02:2009/BYT.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Cần mở rộng quy mô quan trắc với mật độ mẫu dày hơn theo các mùa trong năm (mùa mưa và mùa khô), bổ sung phân tích đầy đủ chỉ tiêu vi sinh và kim loại nặng; đồng thời nghiên cứu đánh giá chuyên sâu tải lượng ô nhiễm từ thuốc bảo vệ thực vật trên các vùng trồng chè ảnh hưởng đến tầng nước ngầm tại xã Quyết Thắng.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu thực tiễn hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Khoa học Môi trường, Quản lý Tài nguyên và Môi trường tham khảo về quy trình xây dựng cấu trúc khóa luận thực địa, phương pháp thiết kế phiếu điều tra xã hội học và phương pháp lấy mẫu nước ngầm/nước sinh hoạt theo TCVN 6663-11:2001.
• Cán bộ quản lý môi trường, y tế dự phòng cấp xã, phường (đặc biệt là UBND xã Quyết Thắng và TP. Thái Nguyên) sử dụng làm số liệu cơ sở về tỷ lệ bao phủ nước sạch, hiện trạng chất lượng nước giếng đào/giếng khoan để xây dựng kế hoạch mở rộng mạng lưới nước máy và giám sát sức khỏe cộng đồng.
• Các nhà nghiên cứu quan tâm đến chất lượng tài nguyên nước nông thôn - đô thị hóa khu vực lưu vực sông Cầu, sông Công và tỉnh Thái Nguyên.

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ sử dụng các nguồn nước sinh hoạt của người dân xã Quyết Thắng được phân bố như thế nào?
Kết quả điều tra 84 hộ gia đình cho thấy: 53,5% hộ sử dụng nước máy do công ty cấp nước cung cấp; 29,7% hộ sử dụng nước giếng khoan; 16,8% hộ sử dụng nước giếng đào.

2. Chất lượng nước giếng đào tại xã Quyết Thắng có đạt quy chuẩn nước sinh hoạt không?
Không đạt. Mẫu nước giếng đào (M3) có độ đục lên tới 25,32 NTU, vượt quá 5 lần so với giới hạn tối đa cho phép của QCVN 02:2009/BYT (≤ 5 NTU); chỉ số COD đạt 13,36 mg/l và BOD5 đạt 10,68 mg/l, cho thấy nguy cơ nhiễm bẩn chất hữu cơ. Tác giả khuyến nghị người dân không nên sử dụng trực tiếp nguồn nước này cho ăn uống, sinh hoạt khi chưa xử lý đạt chuẩn.

3. Kết quả phân tích chất lượng nước máy và nước giếng khoan trong nghiên cứu ra sao?
Cả mẫu nước máy (M2) và nước giếng khoan (M1) đều đạt các giới hạn theo QCVN 02:2009/BYT đối với các chỉ tiêu kiểm tra: pH đạt 6,81 – 6,86; hàm lượng sắt tổng số đạt 0,423 mg/l (chuẩn ≤ 0,5 mg/l); độ đục đạt 0,29 – 0,63 NTU (chuẩn ≤ 5 NTU); nước trong và không có mùi lạ.

4. Mức độ đầu tư thiết bị lọc nước của các hộ dân trên địa bàn nghiên cứu đạt tỷ lệ bao nhiêu?
Tỷ lệ hộ gia đình có thiết bị lọc chuyên dụng (chủ yếu là máy lọc RO) chiếm 26,2% (22/84 hộ), tập trung ở các hộ có điều kiện kinh tế khá giả; 73,8% (62/84 hộ) chưa trang bị máy lọc nước mà sử dụng lọc cát sỏi đơn giản hoặc dùng trực tiếp.

5. Các mẫu nước thí nghiệm được thu thập tại đâu và phân tích ở đơn vị nào?
Ba mẫu nước được lấy tại Tổ 10, xã Quyết Thắng (M1 tại nhà ông Bùi Hiếu Quang, M2 tại nhà bà Nguyễn Thị Tuyết Lê, M3 tại nhà ông Lê Văn Trình). Công tác lưu giữ và phân tích chỉ tiêu được thực hiện tại Phòng Thí nghiệm Khoa Môi trường và Viện Khoa học Sự sống – Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Nguyễn Ngọc Dương đã phản ánh bức tranh thực tế về hiện trạng khai thác, sử dụng và chất lượng nguồn nước sinh hoạt tại xã Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên năm 2018. Kết quả nghiên cứu khẳng định nguồn nước máy và nước giếng khoan trên địa bàn cơ bản đáp ứng các tiêu chuẩn lý - hóa theo QCVN 02:2009/BYT, trong khi nguồn nước giếng đào có độ đục vượt chuẩn và tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm. Các số liệu điều tra xã hội học và phân tích thực nghiệm là căn cứ thực tiễn quan trọng giúp chính quyền địa phương định hướng giải pháp mở rộng mạng lưới nước sạch tập trung và tăng cường quản lý, bảo vệ tài nguyên nước bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Nước sinh hoạt là nước được sử dụng cho nhu cầu sinh hoạt hàng ngày như tắm, giặt giũ, nấu nướng, vệ sinh… thường không thể sử dụng để ăn, uống trực tiếp được. Nước sinh hoạt đảm bảo (nước sạch) là nước có tiêu chuẩn đạt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước sinh hoạt QCVN 02:2009/BYT. Về cơ bản nước đạt các yêu cầu: không màu, không mùi, không có vị lạ, không chứa các thành phần gây ảnh hưởng đến sức khỏe của con người. Nước sinh hoạt là một nhu cầu thiết yếu trong cuộc sống của toàn nhân loại.

Vấn đề cung cấp nước sạch và đảm bảo chất lượng nước sinh hoạt hiện nay diễn ra trong phạm vi toàn cầu và cả ở nước ta. Trong những năm gần đây đảng và chính phủ rất quan tâm đến việc giải quyết nước sạch và vệ sinh môi trường, nhất là ở các vùng nông thôn [7]. Trong các vấn đề ô nhiễm môi trường hiện nay, ô nhiễm môi trường nước sinh hoạt đang là vấn đề được nhiều cơ quan quản lý và người dân quan tâm.Trong những năm gần đây, UBND xã Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên đã tập trung chỉ đạo các ngành, các cấp đẩy mạnh công cuộc phát triển kinh tế xã hội của phường trong đó có nhiệm vụ cung cấp nước sạch và vệ sinh môi trường. So với tình hình chung của cả nước đạt mức trung bình.

Tuy nhiên trước sự phát triển của xã hội và phát triển dân cư nên nhu cầu dùng nước ngày càng tăng, việc khai thác nước tự do không theo quy hoạch tạo nên nguy cơ gây ô nhiễm nguồn nước và môi trường xung quanh, trong đó có nước sinh hoạt, gây ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng dân cư. Xuất phát từ thực tiễn xã Quyết Thắng dưới sự hướng dẫn của thầy Ths. Hà Đình Nghiêm em đã tiến hành đề tài nghiên cứu : “ Đánh giá hiện trạng h 2 nước sinh hoạt tại xã Quyết Thắng, Thành phố Thái Nguyên”. Mục tiêu của đề tài 1.1 Mục tiêu chung Đánh giá hiện trạng chất lượng nước sinh hoạt trên địa bàn xã Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên.

Mục tiêu cụ thể - Đánh giá chất lượng môi trường nước sinh hoạt trên địa bàn xã Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên. - Tìm hiểu các phương pháp xử lý nước sinh hoạt của người dân trên địa bàn xã Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên. - Đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng nước sinh hoạt và nâng cao năng lực quản lý tài nguyên nước.3 Yêu cầu - Số liệu thu thập phải khách quan, trung thực, chính xác. - Phản ánh đầy đủ, đúng đắn công tác quản lý tài nguyên nước - Các mẫu nghiên cứu phải đại diện cho khu vực lấy mẫu trên địa bàn nghiên cứu.

- Các kết quả phân tích phải được so sánh với tiêu chuẩn, quy chuẩn Việt Nam. - Đề xuất những giải pháp kiến nghị phải có tính khả thi, thực tế, phù hợp với điều kiện thực tế của cơ sở. - Nâng cao kiến thức thực tế của bản thân phục vụ cho công tác sau khi ra trường. Ý nghĩa của đề tài 1.1 Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học - Áp dụng kiến thức đã học của nhà trường vào thực tế.

- Rèn luyện kỹ năng tổng hợp và phân tích số liệu. - Nâng cao kiến thức thực tế. - Tích luỹ1 kinh nghiệm cho công việc sau khi ra trường. h 3 - Bổ sung tư liệu cho học tập.2 Ý nghĩa thực tiễn - Giúp bản thân có thêm kiến thức về tài nguyên nước (nước sinh hoạt).

- Đánh giá được công tác quản lý nước sinh hoạt trên địa bàn xã Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên. - Có những biện pháp đề xuất hiệu quả trong công tác quản lý nước sinh hoạt. - Kết quả của đề tài là căn cứ tăng cường tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức của người dân về môi trường. h 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.

Cơ sở khoa học của đề tài 2. Cơ sở pháp lý Công tác quản lý nhà nước về môi trường phải được dựa trên các văn bản pháp luật, pháp quy của cơ quan quản lý nhà nước đó là: - Luật Tài nguyên nước do Quốc hội cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thông qua ngày 21/6/2012. - Luật Bảo về môi trường 2014. - Nghị định số 21/2008/NĐ-CP ngày 21/8/2008 của Chính phủ về việc quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành luật bảo vệ môi trường.

- Nghị định số 117/2009/NĐ-CP ngày 31/12/2009 của Chính phủ về việc xử lý vi phạm trong lĩnh vực bảo vệ môi trường. - Nghị định số 19/2015/NĐ-CP ngày 14/2/2015 của Chính phủ về việc quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật bảo vệ môi trường. - Thông tư số 07/2007/TT-BTNMT ngày 03/07/2007 của Bộ Tài nguyên và Môi Trường về hướng dẫn phân loại và quyết định danh mục cơ sở gây ô nhiễm môi trường cần xử lý. - Các quy chuẩn ký thuật quốc gia, quyết định về môi trường: - QCVN 09:2015/BTNMT Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước dưới đất.

- QCVN 02:2009/BYT Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước sinh hoạt.1Một số khái niệm Khái niệm Môi trường: Theo UNESCO, môi trường được hiểu là: “Toàn bộ các hệ thống tự nhiên và các hệ thống do con người tạo ra xung quanh mình, trong đó con h 5 người sinh sống và bằng lao động của mình đã khai thác các nguồn tài nguyên thiên nhiên hoặc nhân tạo nhằm thỏa mãn nhu cầu của con người”. Theo Luật Bảo vệ Môi trường (2014) của Nước CHXHCN Việt Nam, thì môi trường được khái niệm: “Môi trường là hệ thống các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo có tác động đối với sự tồn tại và phát triển của con người và sinh vật” [6]. Khái niệm Ô nhiễm môi trường: Ô nhiễm môi trường: Là sự thay đổi tính chất của môi trường, vi phạm tiêu chuẩn môi trường. Chất gây ô nhiễm môi trường là những nhân tố làm cho môi trường trở nên độc hại.

Thông thường tiêu chuẩn môi trường là những chuẩn mực, giới hạn cho phép được quy định dùng làm căn cứ để quản lý môi trường [8]. Theo Khoản 8 Điều 3 Luật bảo vệ môi trường năm 2014 của Việt Nam: “Ô nhiễm môi trường” là sự biến đổi của các thành phần môi trường không phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật môi trường và tiêu chuẩn môi trường gây ảnh hưởng xấu đến con người và sinh vật” [6]. Khái niệm Nguồn nước sinh hoạt: Nguồn nước sinh hoạt: là nước dùng để ăn uống, vệ sinh con người. “Nước sạch” là nước đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng nước sạch Việt Nam.

* Khái niệm Ô nhiễm nước: Ô nhiễm nước là sự thay đổi theo chiều xấu đi các tính chất vật lý – hóa học – sinh học của nước, với sự xuất hiện các chất lạ ở thể lỏng, rắn làm cho nguồn nước trở nên độc hại đối với con người và sinh vật, làm giảm độ đa dạng sinh vật trong nước. Xét về tốc độ lan truyền và quy mô ảnh hưởng thì ô nhiễm nước là vấn đề đáng lo ngại hơn ô nhiễm đất. * Ô nhiễm nước: Theo Hiến chương châu Âu được định nghĩa: “Ô nhiễm nước là sự biến đổi nói chung do con người đối với chất lượng nước, làm nhiễm bẩn nước và gây nguy hiểm cho con người, cho công nghiệp, nông nghiệp, nuôi cá, nghỉ ngơi, giải trí, cho động vật nuôi và các loài hoang dã” [5]. h 6 Khái niệm Suy thoái cạn kiệt nguồn nước: Suy thoái cạn kiệt nguồn nước: là sự suy giảm về chất lượng và số lượng của nguồn nước.

Khái niệm Bảo vệ tài nguyên nước: Bảo vệ tài nguyên nước: là biện pháp nhằm chống suy thoái, cạn kiệt nguồn nước, đảm bảo an toàn nguồn nước và bảo vệ khả năng phát triển tài nguyên nước [6]. Các nguồn nước dùng trong sinh hoạt. - Nước từ nhà máy cấp: là dạng nước đã qua xử lý đạt tiêu chuẩn nước sạch. - Nước ngầm: là một dạng nước dưới đất, tích trữ trong các lớp đất đá trầm tích bở rời như cặn, sạn, cát bột kết, trong các khe nứt, hang caxtơ dưới bề mặt Trái đất, có thể khai thác cho hoạt động sống của con người, con người khai thác nước ngầm dưới 2 dạng: + Nước từ giếng đào.

+ Nước từ giếng khoan. Nguồn gốc của nước ngầm: Nước mưa, nước mặt và hơi nước trong không khí ngưng tụ lại thẩm thấu vào lòng đất tạo thành nước ngầm. Nước ngầm được giữ lại hoặc chuyển động trong các lỗ rỗng hay khe nứt của các tầng đất đá tạo nên tầng ngậm nước. Khả năng ngậm nước của tầng đất đá phụ thuộc vào độ nứt nẻ.

Các loại đất sét, hoàng thổ không chứa nước. Ở nước ta, một số nơi phát hiện nước ngầm phong phú trong các trầm tích biển, trầm tích song và trong tầng vôi nứt nẻ. Các trạng thái tồn tại của nước ngầm: + Ở thể khí: cùng với không khí nằm trong các lỗ hổng của đất đá. + Ở thể bám chặt: bao quanh các hạt đất bằng một lớp rất mỏng, gắn chặt với đất bằng các lực dính, ở điều kiện bình thường không thể tách ra được.

+ Ở thể màng mỏng: nằm bao quanh các phần tử đất cát bằng lực phân tử, có thể di chuyển trong lòng đất dưới ảnh hưởng của lực phân tử nhưng không thể truyền được áp suất. h 7 + Nước mao dẫn: chứa đầy trong các lỗ hổng nhỏ của đất, chịu tác dụng của sức căng mặt ngoài và trọng lực. Nước mao đẫn có thể di chuyển trong đất và có thể truyền được áp suất. Vùng nước mao dẫn nằm trên mực nước trọng lực.

+ Nước trọng lực hay nước thấm: chứa đầy trong các lỗ hổng của đất, chuyển động dưới tác dụng của trọng lực và có thể truyền được áp suất. Trong tất cả các dạng trên thì chỉ co nước thấm là có trữ lượng đáng kể và có khả năng khai thác được. * Đặc tính chung của nước ngầm: Nước ngầm của nước ta được phân bố gần như khắp mọi nơi và nằm ở độ sâu không lớn. Tầng chứa nước rất dày, trung bình khoảng 15 – 30 m, có nhiều nơi tới 50-70 m.

Do nước ngầm nằm sâu trong lòng đất và được bảo vệ bởi các tầng cản nước nên nước ngầm ở nước ta có chất lượng tốt: hàm lượng cặn nhỏ ít, ít vi trùng, nhiệt độ ổn định, công nghệ xử lý nước đơn giản nên giá thành sản xuất rẻ.